AnĂ«tarĂ«t e opozitĂ«s munguan nĂ« komisionin e posaçëm parlamentar âPĂ«r reformĂ«n administrativo- territoriale nĂ« RepublikĂ«n e ShqipĂ«risĂ«â, ndĂ«rsa kundĂ«r kĂ«saj lĂ«vizjeje ka dalĂ« deputeti Bujar Leskaj.
Kjo mbledhje e kësaj të hëne ishte afati i fundit lënë nga maxhoraca, ndërsa sipas deputetit Leskaj, rishikimi i Reformës Territoriale është një domosdoshmëri. Demokrati thekson se sipas tij, kjo lëvizje është një tentativë për të lënë Partinë Demokratike jashtë diskutimeve, në një moment të rëndësishëm për rishikimin e Reformës Territoriale.
Reagimi i plotë i Bujar Leskaj:
Reforma Administrativo-Territoriale e vitit 2014, për 12 vite ka dëshmuar se nuk ka prodhuar asnjë rezultat pozitiv për qeverisjen vendore dhe qytetarët. Përkundrazi, ajo ka sjellë pasoja të rënda në të gjithë territorin, duke dobësuar funksionimin e njësive administrative për shkak të mungesës së menaxhimit efikas nga bashkitë e reja. Dështimi i reformës lidhet drejtpërdrejt me defekte të thella strukturore që ishin të pranishme që në fazën e hartimit, si dhe me faktin se ndarja territoriale u konceptua mbi baza elektorale, me qëllim favorizimin elektoral të Partisë Socialiste, duke dëmtuar rëndë shërbimet për qytetarin, demokracinë vendore dhe përfaqësimin real të komuniteteve.
Rishikimi i Reformës Administrativo-Territoriale është sot një domosdoshmëri. Ky proces duhet të zhvillohet në përputhje me parimet e Kartës së Autonomisë Vendore, me konsensus politik dhe social, si dhe me planifikime realiste që garantojnë autonominë financiare dhe rritjen e cilësisë së shërbimeve për qytetarin.
Në praktikë, reforma ka dështuar në katër drejtime thelbësore: (1) nuk rriti eficiencën ekonomike të njësive vendore, (2) përqendroi pushtetin në mënyrë të tepruar te kryebashkiakët, duke cenuar decentralizimin, (3) dobësoi mekanizmat e demokracisë dhe llogaridhënies vendore, si dhe (4) nuk arriti të nxisë zhvillimin ekonomik e social apo të zbusë varfërinë. Këto pasoja e bëjnë të domosdoshëm një rishikim të thellë dhe gjithëpërfshirës të reformës, të ndërtuar mbi parimet e autonomisë vendore, konsensusin politik dhe social dhe planifikime realiste, në mënyrë që të korrigjohen gabimet e së shkuarës dhe të shmanget përsëritja e një reforme të njëanshme dhe të rrezikshme.
Tre janë pikat tona të forta, si Parti Demokratike, për të vazhduar punën në Komisionin e Reformës Administrativo-Territoriale: (1) pasojat negative të reformës 2014/15, (2) nuk duhet të lejojmë një komision të njëanshëm, ashtu siç i intereson sektit Rama, (3) Partia Demokratike sot ka një produkt të vetin, me propozime konkrete në lidhje me rikonfigurimin administrativo-territorial, ndaj të cilit është punuar gjithë këto vite.
Më poshtë po rendis modestisht disa arsye pse Partia Demokratike e ka domosdoshmëri vazhdimin e punës në Komisionin e Rishikimit të Reformës Administrativo-Territoriale:
1. Të gjithë e dimë, si teorikisht ashtu edhe praktikisht, se në të gjitha shtetet e botës reforma administrativo-territoriale kërkon një konsensus politik substancial, si dhe mirëkuptim mes pozitës dhe opozitës.
2. Ashtu siç është theksuar edhe nga Partia Demokratike që në procesin e realizimit të reformës, ndarja e njëanshme territoriale sjell deformim të nivelit të qeverisjes vendore dhe të vullnetit të zgjedhësve.
3. Siç kemi denoncuar, si Parti Demokratike, gjatë këtyre viteve, ligje të caktuara të miratuara nga sekti Rama dhe ndërhyrje të pa precedenta nga Edi Rama, kanë shkelur Kartën e Autonomisë Vendore dhe decentralizimin e pushtetit vendor, duke e kthyer në shumë raste pushtetin vendor të centralizuar në duart e Edi Ramës dhe duke e shndërruar në mjet të tij.
4. Në të gjitha analizat tona si opozitë, të mbështetura edhe në vlerësimet profesionale të ekspertëve dhe sekretariateve pranë Partisë Demokratike, të cilat kanë kryer një punë kolosale në drejtim të rishikimit dhe nevojës për ndryshime në këtë reformë, veçanërisht Sekretariati i Pushtetit Vendor pranë PD-së, i drejtuar nga eksperti dhe ish-kryetari i Bashkisë z.Ylli Asllani, kemi arritur në përfundimin se kjo reformë ka nevojë për një rishikim të thellë, për një analizë të detajuar dhe gjithëpërfshirëse, në mënyrë që të mos përsëriten gabimet e Reformës Administrativo-Territoriale të viteve 2014/15
5. Në qarkun e Vlorës, përpara 2 viteve, sëbashku me drejtues të Partisë Demokratike, kemi zhvilluar disa takime me qytetarët, ku jemi zotuar për rishikimin e reformës . Kjo reformë duhet të jetë e përgjegjshme dhe në shërbim të qytetarëve, sepse janë pikërisht ata që çdo ditë ndiejnë dhe përballen me mangësitë e kësaj reforme të dëmshme. Nga përvoja e katër takimeve me qytetarë në qarkun e Vlorës, të gjithë kanë miratuar, mbështetur dhe mirëpritur propozimin e Partisë Demokratike për krijimin e katër bashkive të reja: Orikumit, Amantisë (Lumi i Vlorës), Ksamilit dhe Novoselës (Topallti).
6. Reforma Territoriale-Administrative, e cila do të miratohet, është jo vetëm një sfidë, por edhe një mision. Për këtë arsye kërkon vizion, qasje strategjike, profesionalizëm dhe analizë të drejtë në favor të qytetarëve.
7. Reforma administrativo-territoriale ka qenë kryefjala e programit tonë në zgjedhjet e 25 prillit 2021, 14 majit 2023 dhe 11 majit 2025 dhe për të jemi zotuar publikisht. Prandaj, na lind detyrimi që kemi ndaj qytetarëve, që këtë reformë ta vazhdojmë, ta mbrojmë dhe ta rishikojmë me përgjegjësi, ekspertizë dhe profesionalizëm.
8. Partia Demokratike ka ndĂ«rtuar njĂ« draft gjatĂ« viteve 2022â2023 lidhur me propozimet pĂ«r reformĂ«n, pĂ«r tĂ« cilin janĂ« analizuar dhe diskutuar pĂ«rparĂ«sitĂ« e tij. Rikonfigurimi nĂ« 94 (ose 97) bashki, gjithashtu dhe nĂ« 5 rajone tĂ« mĂ«dha sipas specifikave pĂ«r cdo rajon ( 1. Rajoni Veriut (Rrethet ShkodĂ«râLezhe- PukĂ« â MirditĂ«- TropojĂ«- KukĂ«s)2. Rajoni Arbrit ( Rrethet TiranĂ«- DurrĂ«s- KavajĂ«-KrujĂ«- Kurbin- Mat- DibĂ«r)3. Rajoni Muzakajve ( Rrethet Fier- LushnjĂ«- Berat -Skrapar)4. Rajoni KaonĂ«ve ( Rrethet VlorĂ«- SarandĂ«-GjirokastĂ«r-TepelenĂ«- PĂ«rmet)5. Rajoni Elbasan-Korçë (Rrethet Elbasan- Librazhd â Korçë- Pogradec- KolonjĂ«) do tĂ« sillte respektimin e plotĂ« tĂ« parimeve tĂ« decentralizimit dhe simetri demografike e ekonomike, jo vetĂ«m brenda rajoneve, por edhe ndĂ«rmjet rajoneve tĂ« ndryshme tĂ« ShqipĂ«risĂ«.Krijimi i 33 (ose 36) bashkive tĂ« reja do tĂ« ndihmonte realisht zonat dhe njĂ«sitĂ« administrative periferike, tĂ« cilat sot nuk marrin as fondet dhe as vĂ«mendjen e duhur, si nga pushteti vendor ashtu edhe nga bashkitĂ« ku ndodhen nĂ«n juridiksion. TĂ« 94 (ose 97) bashkitĂ« do tĂ« kishin mundĂ«si reale pĂ«r tĂ« rritur cilĂ«sinĂ« e shĂ«rbimeve dhe pĂ«r tĂ« ushtruar kompetenca nĂ« diskrecion tĂ« plotĂ«, siç parashikohet nĂ« KartĂ«n Europiane tĂ« AutonomisĂ« Vendore.
9. Partia Demokratike e ka një produkt të vetin në lidhje me mënyrën se si duhet të organizohet reforma e re administrativo-territoriale, të cilën e kemi bërë publike dhe pjesë integrale të programit dhe alternativës sonë qeverisëse, dhe ndaj së cilës duhet të vazhdojmë mbrojtjen dhe argumentimin që ky produkt, drafti i Partisë Demokratike për këtë reformë, të jetë pikë kyçe e diskutimeve të Komisionit përkatës.
10. Propozimet tona si Parti Demokratike janĂ« nĂ« pĂ«rputhje tĂ« plotĂ« me parimet e KartĂ«s sĂ« AutonomisĂ« Vendore dhe ofrojnĂ« planifikime realiste pĂ«r garantimin e autonomisĂ« financiare dhe rritjen e cilĂ«sisĂ« sĂ« shĂ«rbimeve pĂ«r qytetarin. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye kemi detyrimin tâi mbrojmĂ« dhe tâi çojmĂ« deri nĂ« fund.
11. Reforma Territoriale-Administrative Ă«shtĂ« njĂ«kohĂ«sisht sfidĂ« dhe mision; pĂ«r kĂ«tĂ« arsye kĂ«rkon vizion, qasje strategjike, profesionalizĂ«m dhe gjykim jo tĂ« njĂ«anshĂ«m, nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« tillĂ« qĂ« tĂ« jetĂ« nĂ« favor tĂ« qytetarĂ«ve. Si e tillĂ«, ne si Parti Demokratike duhet tĂ« tregojmĂ« kthjelltĂ«si dhe pjekuri, sepse Edi Rama e rikĂ«rkon dhe do njĂ« komision tĂ« njĂ«anshĂ«m pĂ«r ta shndĂ«rruar reformĂ«n nĂ« mekanizmin elektoral tĂ« radhĂ«s, ashtu siç bĂ«ri me reformĂ«n e vitit 2014â2015. NjĂ« veprim i tillĂ«, mosbĂ«rja pjesĂ« e punĂ«s sĂ« kĂ«tij Komisioni, do tĂ« na pĂ«rballte me tĂ« njĂ«jtat pasoja negative si reforma aktuale e viteve 2014â2015.
12. Partia Demokratike nuk duhet tĂ« dekurajohet nga Komisioni fiktiv qĂ« u ngrit nĂ« vitin 2023, nĂ« lidhje me rishikimin e ReformĂ«s Administrativo-Territoriale, i cili ishte njĂ« komision fals. PĂ«rkundrazi, ne duhet tâi insistojmĂ« qĂ«ndrimit nĂ« kĂ«tĂ« Komision. Nuk duhet tĂ« biem pre e grackĂ«s sĂ« Edi RamĂ«s dhe provokacioneve tĂ« tij, sepse atij i intereson njĂ« Komision pa opozitĂ«n, pa PartinĂ« Demokratike, mundĂ«si tĂ« cilĂ«n kurrsesi nuk duhet tâja japim. Kemi detyrimin tĂ« mos largohemi nga ky Komision.
Nëse ne, si Parti Demokratike, nuk i shkojmë deri në fund rishikimit të Reformës Administrativo-Territoriale, i japim një mundësi të dytë qeverisë së sektit Rama për ta deformuar edhe më tej këtë reformë, me efekte tërësisht jashtë interesit të qytetarëve. Gabimi i dytë është gjithmonë më i madh se i pari .
Kjo reformë nuk duhet të realizohet pa praninë dhe kontributin e anëtarëve të Partisë Demokratike, të cilët janë profesionistë të aftë dhe të respektuar. Rishikimi i saj duhet të korrigjojë gabimet e bëra në vitin 2014, në respekt të plotë të të gjithë qytetarëve shqiptarë, dhe për të cilën ne si Parti Demokratike e kemi detyrim dhe zotim për të vazhduar.