TIRANË, 27 janar/ATSH/ Në sallën e Kinemasë “Drita”, në Arkivin Qendror Shtetëror të Filmit, u shfaq filmi “Rrethi i kujtesës”, në kuadër të një aktiviteti përkujtimor me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Përkujtimit të Holokaustit.

Ishin të pranishëm edhe krijuesit e filmit: regjisori Esat Musliu dhe shkrimtarja Diana Çuli, autore e romanit me të njëjtin titull, mbi të cilin u bazua skenari i Roland Gjozës.

Filmi, prodhimi i vitit 1987, u ndoq edhe nga gjimnazistë të shkollës “Eqerem Çabej” si edhe studentë të Universitetit Europian të Tiranës, të cilët u bënë pjesëmarrës në bisedën mbi filmin, duke dëshmuar rëndësinë që temat e kujtesës historike kanë për brezat e rinj.
Shkrimtarja Diana Çuli dhe regjisori Esat Musliu ndanë me publikun detaje interesante mbi procesin krijues të veprës, sfidat e ekranizimit dhe mënyrën se si u trajtua një temë kaq delikate dhe e dhimbshme si ajo e kampeve të përqendrimit dhe eksperimenteve çnjerëzore naziste. Diskutimi solli jo vetëm kontekst historik, por edhe reflektime mbi përgjegjësinë morale të artit për të dëshmuar dhe për të mos lejuar harresën.

AQSHF tha se kjo shfaqje, më shumë se një ngjarje filmike, ishte një përvojë informuese dhe ndërgjegjësuese, ku filmi, letërsia dhe historia u ndërthurën për të rikujtuar se kujtesa është një akt i domosdoshëm njerëzor dhe shoqëror. /j.p/

1 nga 13

The post AQSHF përkujton Holokaustin me shfaqjen e “Rrethit të kujtesës” appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 27 janar/ATSH/ Në fondin e Bibliotekës Kombëtare gjenden dorëshkrime të rralla, që sjellin deri në ditët tona, dijen e përcjellë nga periudha e Mesjetës.

Një shembull i ekzemplarëve të rrallë, tashmë të digjituar, është një dorëshkrim i rrallë, “Elmülahhas fil heye” (Dije mbi yjet) i cili përmban të dhëna mbi astronominë, të shoqëruara me vizatime dhe skema shpjeguese, që tregojnë mënyrën se si konceptohej universi në traditën shkencore islame.

Vepra e Mahmûd b. Muhammed b. Ömer el-Çağmînî el-Hârizmî trajton strukturën e qiellit, lëvizjen e trupave qiellorë dhe parimet bazë të astronomisë klasike, duke shërbyer si tekst mësimor dhe referues për breza studiuesish.

Ekzemplari i dorëshkruar dallohet për kopertinën e gdhendur prej lëkure dhe për ruajtjen e elementeve autografe, të cilat ofrojnë informacion mbi përdorimin, transmetimin dhe qarkullimin e dijes shkencore në dorëshkrime.

Si dokument i trashëgimisë shkencore, ky dorëshkrim ndihmon të kuptojmë jo vetëm njohuritë astronomike të kohës, por edhe mënyrën se si dija vizualizohej dhe transmetohej përmes tekstit dhe ilustrimit.

Materiali është pjesë e fondit të dorëshkrimeve të Bibliotekës Kombëtare të Shqipërisë dhe është i digjituar në Bibliotekën Digjitale. /j.p/

1 nga 5

The post Dorëshkrimet e dijetarëve mesjetarë në Bibliotekën Digjitale appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 26 janar/ATSH/ Në kuadër të Ditës Ndërkombëtare të Përkujtimit të Holokaustit, organizata rinore digjitale “RinOn” dhe ambasada e Izraelit në Tiranë organizuan një event  për të sjellë në kujtesë strehimin e hebrenjve në Shqipëri gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Rejvi Dervishi, themeluesi i RinOn, u shpreh se është përgjegjësia jonë e përbashkët që të kujtojmë dhe të reflektojmë mbi tragjedinë që preu përdhunshëm fillin e jetës së gjashtë milionë të pafajshmëve, të cilëve iu rrëmbye e drejta e jetës.

Të rinjtë u bënë pjesë e një aktiviteti për Ditën Ndërkombëtare të Përkujtimit të Holokaustit në Piramidën e Tiranës, duke kujtuar si Shqipëria u bë strehë për qindra hebrenj, që gjetën mbrojtje dhe sigurisë në shtëpitë e shqiptarëve.

Në këtë aktivitet ishin të pranishëm anëtarë të trupit diplomatik izraelit, kryetarja e Komisionit për të Drejtat e Njeriut dhe Mjetet e Informimit Publik, Iris Luarasi, drejtori i Arkivave Shtetërore Vendore në DPA, Lorenc Agalliu etj.

Zëvendësambasadori Gal Rudich tha se Shqipëria mbetet shembull që dëshmon se gjithçka mund të kishte qenë ndryshe.

“Ndryshe nga pjesa tjetër e Evropës, hebrenjtë e Shqipërisë u shpëtuan nga përndjekja dhe u mbajtën të sigurt gjatë luftës. Populli shqiptar zgjodhi të shpëtonte jetë të pafajshme duke rrezikuar jetën e tyre. Këtë nuk do ta harrojmë kurrë”, tha Rudich.

Ndërsa pedagogia dhe deputetja e PS-së, Luarasi kujtoi se holokausti nisi me barcaleta raciste, teori komploti dhe ligje diskriminuese që një pjesë e shoqërisë i pranoi si normale. “Indiferenca është gjithmonë një oksigjen për krime të tilla”, tha Luarasi.

Lidhur me tematikën e Holokaustit, DPA-ja ka prezantuar më herët ekspozita dokumentare dhe fotografike mbi përpjekjet e përbashkëta të shtetit shqiptar, të diplomatëve dhe të autoriteteve fetare, për mbrojtjen e komunitetit hebre nga terrori antisemit.

1 nga 5

/r.e/

The post Shqipëria, strehë për qindra hebrenj gjatë Luftës së Dytë Botërore appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 27 janar/ATSH/ Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara në vitin 2005 caktoi 27 janarin si Ditën Ndërkombëtare të Përkujtimit të Viktimave të Holokaustit.

Kjo datë u zgjodh pasi përkon me përvjetorin e çlirimit të kampit të përqendrimit dhe vdekjes, Auschwitz Birkenau, më 27 janar 1945.

Mbi një milion njerëz u vranë vetëm në këtë kompleks të madh, shumica prej tyre hebrenj. Duke shënuar këtë përvjetor të rëndësishëm, UNESCO po organizon një sërë ngjarjesh që kujtojnë rëndësinë e vazhdueshme të mësimdhënies dhe të mësuarit rreth holokaustit, në nivel global.

Kjo ditë ndërkombëtare është një kujtesë globale për rreziqet e urrejtjes, fanatizmit dhe antisemitizmit. Dita është një thirrje për të kujtuar, reflektuar dhe ndërmarrë veprime për të siguruar që mizori të tilla të mos ndodhin më kurrë. Kjo ditë kremtohet me ngjarje dhe aktivitete përkujtimore në Selinë e Kombeve të Bashkuara në Nju-Jork dhe zyrat e Kombeve të Bashkuara në të gjithë botën.

Kombet e Bashkuara u krijuan në përgjigje të tmerreve të Luftës së Dytë Botërore dhe holokaustit.

Holokausti ka pasur një ndikim të thellë në Ligjin Ndërkombëtar të të Drejtave të Njeriut, duke rezultuar në miratimin e dokumenteve themelore nga Kombet e Bashkuara në vitin 1948: Deklaratën Universale të të Drejtave të Njeriut dhe Konventën për Parandalimin dhe Ndëshkimin e Krimit të Gjenocidit. /j.p/r.e/

The post Dita Ndërkombëtare e Përkujtimit të Viktimave të Holokaustit appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 26 janar/ATSH/ Më 26 janar 2014 u nda nga jeta Laver Bariu, legjenda e polifonisë dhe klarinetës së jugut.

Laver Bariu lindi në Përmet në vitin 1926. U formua si muzikant në mjedisin familjar, nën ndikimin e të atit dhe të shokëve të tij muzikantë e këngëtarë popullorë. Një ndikim në formimin e tij patën edhe sazexhinjtë e Leskovikut.

Laver Bariu u bë jo vetë klarinetist por edhe këngëtar e krijues i grupit të sazeve të Përmetit, i vlerësuar me titullin Artist i Popullit. Laver Bariu mori pjesë në të gjitha festivalet Folklorike të Gjirokastrës, në festivale të tjera kombëtare dhe në mjaft turne jashtë vendit. Ai realizoi regjistrime muzikore në RTSH, ku edhe shoqëroi këngëtarë të njohur popullorë.

Me studiues shqiptarë e të huaj ka realizuar edhe disa CD. Ishte pjesëmarrës dhe realizues kryesor i muzikës në disa filma të Kinostudios “Shqipëria e Re”, si “Gjeneral Gramafoni” (1977), “Këngët e zemrës” (1989). Është dekoruar me Urdhrin “Mjeshtër i Madh i Punës. /j.p/

The post Laver Bariu, mjeshtri i klarinetës shqiptare appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 26 janar/ATSH/ 50 vjet më parë, më 26 janar të vitit 1976, u shfaq premiera e filmit “Beni ecën vetë”.

Filmi mban firmën e regjisores Xhanfise Keko (Artiste e Popullit) dhe u xhirua në vitin 1975 në Vithkuq, Drenovë e Korçë, me skenar të Kiço Blushit.

Kompozitori i filmit është Limos Dizdari, operator Saim Kokona, piktor Myrteza Fushekati.

Megjithëse kanë kaluar pesë dekada prej asaj date, ai mbetet në kujtesën e publikut, veçanërisht të atij brezi që u rrit duke parë në ekranin e madh dhe atë të vogël, Benin dhe aventurat e tij në fshat.

Filmi “Beni ecën vetë” është fitues i Kupës së Festivalit të parë të Filmit Shqiptar (1976) si filmi më i mirë dhe i pari film artistik shqiptar që është nderuar me çmime speciale në festivale ndërkombëtare filmi si në Film Fest Beograd (Jugosllavi – 1978) dhe Giffoni Film Festival, Salerno (Itali – 1978). Ndërkohë që, regjisorja Xhanfise Keko dhe skenaristi Kiço Blushi, janë fitues të Çmimit të Republikës (1979) për realizimin me nivel të lartë artistik të filmit.

“Beni ecën vetë” është një kthim te fëmijëria, te fshati, te rrugicat, lojërat e pafajshme, emocionet e vegjëlisë. Regjisorja Keko e solli me një gjuhë të thjeshtë, njerëzore dhe plot ndjenjë.

Në rolin e Benit, interpreton Herion Mustafaraj, me në krah disa prej emrave më të njohur të kinematografisë shqiptare si Pandi Raidhi, Dhorkë Orgocka e Yllka Mujo.

Gjatë këtyre 50 viteve të jetës së tij, filmi “Beni ecën vetë” është pritur me mjaft interes edhe nga spektatori i huaj në Gjermani, Zvicër, Francë, Itali, Jugosllavi, Greqi, Turqi, Danimarkë, Algjeri, Austri, Spanjë, Norvegji e USA ku është shfaqur në festivale ndërkombëtare filmi. /j.p/

1 nga 5

The post “Beni ecën vetë” feston 50-vjetorin appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 26 janar/ATSH/ Sot është Dita Ndërkombëtare e Energjisë së Pastër, e shpallur nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve te Bashkuara, për të rritur ndërgjegjësimin dhe për të mobilizuar veprime për një tranzicion të drejtë dhe gjithëpërfshirës drejt energjisë së pastër në dobi të njerëzve dhe planetit.

26 janari është gjithashtu data e themelimit të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë së Rinovueshme (IRENA), një agjenci globale ndërqeveritare e themeluar për të mbështetur vendet në tranzicionet e tyre energjetike.

Në një botë që përballet me ndryshimet klimatike, energjia e pastër luan një rol jetësor në uljen e emetimeve. Ende sot, 666 milionë njerëz jetojnë në errësirë, ku 85 % e tyre jetojnë në Afrikën Sub-Sahariane.

Për popullatat pa qasje në energji të pastër, mungesa e energjisë së besueshme pengon arsimin, kujdesin shëndetësor dhe mundësitë ekonomike, dhe shumë nga këto rajone në zhvillim ende mbështeten shumë në lëndët djegëse fosile ndotëse. Rreth 1.5 miliardë njerëz në zonat rurale ende përdorin sisteme gatimi të pasigurta, të pashëndetshme dhe joefikase, të tilla si djegia e drurit ose plehut, dhe numri i njerëzve pa gatim të pastër vazhdon të rritet.

Një pjesë e madhe e gazrave serrë që mbulojnë Tokën dhe bllokojnë nxehtësinë e Diellit gjenerohen përmes prodhimit të energjisë, duke djegur lëndë djegëse fosile (naftë, qymyr dhe gaz) për të prodhuar energji elektrike dhe nxehtësi.

Shkenca flet qartë: për të kufizuar ndryshimet klimatike, duhet t’i japim fund varësisë sonë nga lëndët djegëse fosile dhe të investojmë në burime alternative të energjisë që janë të pastra, të arritshme, të përballueshme, të qëndrueshme dhe të besueshme.

Burimet e energjisë së rinovueshme, të cilat janë të disponueshme me bollëk përreth nesh, të ofruara nga dielli, era, uji, mbeturinat dhe nxehtësia nga Toka, i jep natyra dhe lëshojnë pak ose aspak gazra serrë ose ndotës në ajër. /j.p/

The post Dita Ndërkombëtare e Energjisë së Pastër appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 24 janar/ATSH/ Me rastin e 90-vjetorit të lindjes së regjisorit Dhimitër Anagnosti, ne Sallën e Koncerteve, në Universitetin e Arteve, u organizua një mbrëmje kushtuar jetës e veprës së tij.

Dhimitër Anagnosti, një prej figurave themeluese të kinematografisë shqiptare, u nda nga jeta më 1 shtator 2025.

Mbrëmja u shoqërua nga muzika e filmave që i dhuroi Anagnosti, kinematografisë shqiptare. Shpesh ai u cilësua si “poeti i filmit”.

Dhimitër Anagnosti ka lënë një gjurmë të pashlyeshme në historinë e artit filmik shqiptar, me një gjuhë kinematografike të ndjeshme, humane dhe thellësisht poetike.

Gjatë kësaj mbrëmjeje homazh mbi ekran u shfaqën edhe foto nga arkivi familjar i artistëve Dhimitër e Roza Anagnosti.

Aktiviteti erdhi si një moment mirënjohjeje për trashëgiminë artistike të një artisti që formësoi breza me kujtesën kolektive që trashëgohet ende.

Miq, kolegë e familjarë rikujtuan rrugëtimin krijues të Anagnostit dhe ndikimin e jashtëzakonshëm që vepra e tij ka pasur në identitetin e kinemasë shqiptare.

Bashkëshortja e regjisorit, aktorja Roza Anagnosti solli në vëmendje disa nga kontributet e tij në kinematografinë shqiptare duke theksuar se krijmtaria e tij ka shumë dimensione.

Rrugëtim të dhimbshëm dhe të bukur e quajti aktorja karrierën e bashkëshortit të saj.

“Dhimitri mbeti gjithmonë mirënjohës ndaj dashurisë që mori nga publiku, nga kolegë të respektuar për punën e tij të jashtëzakonshme në dobi të kulturës si artist, intelektual e si qytetar. Ishte një familjar i përkushtuar model, por ishte modest, ishte fisnik. Ndonëse kohët e fundit vuante nga shëndeti ai përballoi me dinjitet dhe me një guxim të paparë. Pranë kishte familjen e dashur, mjekët dhe miq të mrekullueshëm. Ka qenë një privilegj për mua që kam rrugëtuar me të 61 vjet. Krijuam artin tonë dhe një familje të bukur me vajzat tona, nipat, mbesat dhe të kam në mendje dhe në zemër përjetësisht!”, u shpreh Roza Anagnosti.

I cilësuar si një prej regjisorëve më të rëndësishëm të vendit, në karrierën e tij mëse 40-vjeçare, Anagnosti numëron 14 filma artistikë, 10 dokumentarë dhe disa çmime kombëtare e ndërkombëtare.

Ndër filmat më të realizuar të Anagnostit, mbeten “Komisari i dritës”, “Dueli i heshtur”, “Kthimi i ushtrisë së vdekur”, “Përrallë nga e kaluara”, “Gurët e shtëpisë sime”, “Në shtëpinë tonë”, “Lulëkuqet mbi mure”, “Gjoleka, djali i Abazit” etj.

Mbrëmja u organizua nga familja Anagnosti, me mbështetjen e Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Universitetit të Arteve dhe Arkivit Qendror Shtetëror të Filmit.

The post Mbrëmja përkujtimore për regjisorin Dhimitër Anagnosti, moment mirënjohjeje për trashëgiminë artistike appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 24 janar/ATSh/ Sot është Dita Ndërkombëtare e Arsimit.

Organizata e Kombeve të Bashkuara (OKB) e përcakton arsimin si një të drejtë njerëzore, një e mirë publike dhe një përgjegjësi publike. Asambleja e Përgjithshme e OKB-se e shpalli 24 janarin si Ditën Ndërkombëtare të Arsimit, për të vlerësuar rolin e arsimit për paqen dhe zhvillimin.

Arsimi si një e drejtë njerëzore është e sanksionuar në nenin 26 të Deklaratës Universale të të Drejtave të Njeriut. Deklarata kërkon arsim fillor falas dhe të detyrueshëm. Konventa për të Drejtat e Fëmijës, e miratuar në vitin 1989, shkon më tej duke përcaktuar që vendet duhet ta bëjnë arsimin e lartë të arritshëm për të gjithë.

Arsimi u ofron fëmijëve një shkallë për të dalë nga varfëria dhe një rrugë drejt një të ardhmeje premtuese. Por rreth 244 milionë fëmijë dhe adoleshentë në mbarë botën janë jashtë shkollës; 617 milionë fëmijë dhe adoleshentë nuk mund të lexojnë dhe të bëjnë matematikën bazë; më pak se 40% e vajzave në Afrikën Subsahariane përfundojnë shkollën e mesme të ulët dhe rreth katër milionë fëmijë dhe të rinj refugjatë janë jashtë institucioneve të arsimit.

OKB thotë se, pa arsim cilësor gjithëpërfshirës dhe të barabartë, vendet nuk do të kenë sukses në arritjen e barazisë gjinore dhe në thyerjen e ciklit të varfërisë që po lë pas miliona fëmijë, të rinj dhe të rritur.

/a.f/

The post Dita Ndërkombëtare e Arsimit appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 24 janar/ATSh/ Në Lunik të Librazhdit gjendet një kishë eremite, që njihet nga banorët e zonës si “Shpella kishë”, e cila prej vitit 1973 gëzon statusin Monument Kulture, Kategoria I.

Kisha në shpellën e fshatit Koshorisht, është një zgavër natyrore shkëmbi, me tavan të suvatuar dhe të pikturuar me kompozime murale që paraqesin Shën Marinë me Emanuelin, Krishtin Pandokrator dhe familjen e ktitorit në miniaturë.

Burime historike, por edhe gjurmë të vendbanimeve të ndryshme në Shqipëri, dëshmojnë se edhe në trojet shqiptare ka pasur një traditë të jetës eremite. Shpellat eremite, apo shpellat-kisha, siç i quante pupulli, janë dëshmi që vërtetojnë se edhe në këto treva kanë jetuar dhe kanë zhvilluar ativitetin e tyre fetar eremitët e krishterë.

Piktura ka disa skena në kompozimin e saj, të cilat mbartin vlera të rëndësishme kulturore dhe historike. Por, krahas skenave biblike, aty paraqitet figura e ktitorit, apo dhuruesit të pikturës, bashkë me pjesëtarët e familjes së tij.

Shpella e Koshorishtit, për vlerat e saj historike e kulturore që mbart, ka qenë objekt studimi dhe hulumtimi i disa prej studiuesve shqiptarë më të njohur, si prof. Theofan Popa, prof. dr. akademik Andromaqi Gjergji, prof. dr. Dhorka Dhamo etj.

Sipas studiuesit Theofan Popa këto piktura i përkasin një periudhe shumë të hershme, nga gjysma e dytë e shek. IX deri në shek. XII, duke e bërë këtë monument një dëshmi të rrallë të trashëgimisë sonë kulturore.

1 nga 5

/r.e/a.f/

The post Kisha eremite në shpellën e fshatit Kokorisht appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 23 janar/ATSh/ Më 23 janar të vitit 1946 u arrestua intelektualja shqiptare Musine Kokalari.

Një prej intelektualeve më në zë të Shqipërisë, Musineja do të spikaste që në moshë të hershme për veprimtarinë e saj politike dhe letrare.

Musine Kokalari lindi në 10 shkurt 1917 në Adanë të Turqisë. Tre vite pas lindjes së saj, familja e Musinesë u kthye në Shqipëri. Mësimet e para i mori në qytetin e Gjirokastrës. Studimet e larta i kreu në Itali, në Universitetin e Romës, ku u diplomua me rezultate të larta në degën e Letërsisë. Deri në vitin 1944 botoi dy libra: “Seç me thotë nënua plakë” dhe “Rreth vatrës”.

Vendosja e regjimit komunist do të sillte ndryshime rrënjësore në jetën e Musinesë. Në nëntor 1944 iu pushkatuan pa gjyq dy vëllezërit, Mumtas e Vesel Kokalari, ndërsa ajo u burgos për disa ditë. Më 23 janar 1946 u arrestua për herë të dytë. Procesi gjyqësor e dënoi me 20 vite heqje lirie. Në gjyqin e zhvilluar Musine Kokalari do të shprehej:

“Unë s’jam fajtore. S’jam komuniste dhe ky s’mund të quhet faj. Ju fituat në zgjedhje, por në burg nuk duhet të jem. Unë jam nxënëse e Sami Frashërit. Me mua ju doni të dënoni Rilindjen.”

Musine Kokalari vuajti 16 vite në burg, dhe më pas u internua në Rrëshen të Mirditës, ku jetoi në kushte tejet të vështira ekonomike dhe plotësisht e izoluar nga shoqëria.

Ndërroi jetë në vitin 1983 nga një sëmundje e rëndë. Pas shembjes së diktaturës, figura dhe vepra e saj dolën në pah dhe u vlerësuan nga institucionet shtetërore. Në vitin 1993 iu dha titulli “Martir i demokracisë”.

/a.f/r.e/

The post Musine Kokalari, intelektualja që sfidoi regjimin komunist appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 23 janar/ATSh/ Në laboratorin e restaurimit të Institutit Kombëtar të Trashëgimisë Kulturore po zhvillohen ndërhyrje konservuese dhe restauruese të specializuara mbi fragmente të pikturës murale të kishës së Shën Todrit, Kadipashaj (Lushnjë).

Procesi realizohet me standarde profesionale dhe metodologji bashkëkohore, duke garantuar ruajtjen e autenticitetit, vlerave artistike dhe historike për brezat e ardhshëm

Kisha e Shën Todrit në Kadipashaj është Monument Kulture, vepër e gjysmës së parë të shek. XIX nga Joan Çetiri.

Kisha i është nënshtruar punimeve restauruese për konsolidimin e strukturës, sistemin e drenazhit si dhe ndërhyrje restauruese të elementeve arkitektonike.

Ndërhyrjet nisën vitin që shkoi nën mbikëqyrjen e specialistëve të Institutit Kombëtar të Trashëgimisë Kulturore, me qëllim jo vetëm ruajtjen e vlerave historike e shpirtërore të kishës, por edhe rikthimin e saj si një hapësirë e gjallë e identitetit kulturor të komunitetit.

Restaurimi i pikturës murale prej laboratorit të IKTK-së është shumë i rëndësishëm. Gjithashtu ai i ikonostasit si dhe i tavanit të drurit të dekoruar në naos, i veçantë në llojin e tij.

/a.f/r.e/

The post Pikturat murale të Kishës së Shën Todrit i nënshtrohen restaurimit të specializuar appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 23 janar/ATSh/ Më 23 janar të vitit 1899 u krijua Lidhja Shqiptare e Pejës, një organizatë politiko-ushtarake mbarëshqiptare, që ndoqi rrugën e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit dhe luftoi për çlirimin e vendit nga pushtimi osman.

Ajo u themelua nga Kuvendi Kombëtar i Pejës (23-29 janar 1899), ku morën pjesë mbi 450 vetë, kryesisht nga Vilajeti i Kosovës. Organizata u quajt Lidhja Shqiptare e Pejës ose “Besa Besë”. Në krye të Komitetit drejtues u vu Haxhi Zeka.

Kuvendi i Pejës kërkonte bashkimin e katër vilajeteve shqiptare dhe vendosjen e një statusi apo kushtetute të veçantë për administrimin e tyre, zbatimi i së cilës do të çonte në formimin e një province të vetme territoriale administrative të qeverisur nga shqiptarët.

Lidhja Shqiptare e Pejës e shtriu autoritetin fillimisht, në gjithë vilajetin e Kosovës dhe më pas në atë të Shkodrës, të Manastirit e të Janinës. Vendimet e Lidhjes u miratuan në mbledhje të gjera popullore, që u organizuan në krahina të ndryshme të vendit, ndër të cilat më të rëndësishmet ishin ato të Sanxhakut të Prizrenit, të vilajeteve të Shkodrës, të Dibrës, Ohrit, Elbasanit etj., ku u formuan komitetet lokale të Lidhjes.

Lidhja hasi në kundërshtimin e vendosur të Portës së Lartë. Në vjeshtën e vitit 1899, krahu radikal i lëvizjes së udhëhequr nga Lidhja e Pejës kaloi në organizimin e qëndresës së armatosur kundër Perandorisë Osmane. Porta e Lartë në pranverën e vitit 1900 ndërmori masa të forta ushtarake dhe hodhi kundër Lidhjes Shqiptare të Pejës ushtri të shumta, që çuan në shtypjen e saj.

/a.f/r.e/

The post Lidhja Shqiptare e Pejës, organizata ushtarako-politike mbarëshqiptare appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 22 janar/ATSh/ Bashkëkryetari i Komisionit të Posaçëm për Reformën Territoriale, Arbjan Mazniku tha se do t’i propozojë seancës plenare ndryshimin e projektvendimit mbi mënyrën e funksionimit të komisionit. Kjo, për shkak se opozita prej disa kohësh ka bojkotuar dhe nuk merr pjesë në komision.

“Jemi përpara një sfide shumë të vështirë, të kushtëzuar nga një seri datash të caktuara. Zgjedhjet vendore do të bëhen në prill-maj të vitit që vjen dhe për këtë arsye është e rëndësishme që këtë reformë ta kalojmë përpara muajit korrik të këtij viti”, tha Mazniku.

Më tej ai kujtoi se, kjo është mbledhja e tretë ku opozita nuk ka ardhur dhe dashamirësia e mazhorancës dhe Kuvendit për të krijuar barazi dhe bashkëkryesi është kthyer tashmë në një mekanizëm bllokimi për vijimësinë e punës.

Për të mos humbur kohë, Mazniku propozoi t’i kërkohet Kuvendit ndryshimi i vendimit të krijimit të komisionit, në mënyrë që koncepti i paritetit dhe bashkëkryesisë të mos jenë më si koncepte në vendimin e krijimit të komisionit.

“Ta amendojmë atë vendim, në mënyrë që t’i japim vetes mundësinë për të vijuar përpara dhe të kemi mundësi për kuorum, të arrijmë objektivat që na janë caktuar, që brenda korrikut të përmbyllim reformën”, tha Arbjan Mazniku në Komisionin e Posaçëm Parlamentar për Reformën Administrativo-Territoriale.

/a.f/r.e/

The post Mungesa e opozitës, Mazniku: Të hiqet pariteti dhe bashkëkryesia në Komisionin e “Territoriales” appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 22 janar/ATSh/ Më 22 janar 1829 lindi në Bukuresht, Elena Gjika, e njohur me pseudonimin letrar Dora d’Istria.

Elena Gjika ishte një intelektuale me ndikim evropian, që luajti rol aktiv në lëvizjet për liritë civile dhe vetëvendosjen e popujve të Ballkanit. Duke mos harruar rrënjët e saj, u bë “ambasadorja” që përdori penën dhe prestigjin personal, për ta bërë Shqipërinë të njohur dhe të respektuar në sytë e botës.

Elena Gjika vinte nga një familje shqiptare e vendosur prej shekujsh në Rumani. Përmes letërkëmbimeve me figura si Jeronim de Rada, Dhimitër Kamarda, Zef Jubani, Thimi Mitko etj., ajo kontribuoi në artikulimin e ideve politike mbi autonominë dhe organizimin e shqiptarëve, sidomos gjatë periudhës së Lidhjes së Prizrenit (1878).

Në studimet e saj mbi kulturën dhe diasporën shqiptare në Rumani e Itali, ajo e trajtoi folklorin si një burim dokumentar për të dëshmuar vijimësinë kulturore dhe etnike. Veprat e saj shërbyen si një analizë e rëndësishme që prezantoi identitetin shqiptar përpara opinionit publik evropian, duke i dhënë një bazë intelektuale dhe vlerësim ndërkombëtar trashëgimisë historike të Shqipërisë.

/a.f/r.e/

The post Elena Gjika, “ambasadorja” e çështjes shqiptare appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 22 janar/ATSh/ Më 22 janar të vitit 1788 lindi Xhorxh Gordon Bajron, poet, një nga figurat më të shquara të Lëvizjes Romantike dhe që vlerësohet si një nga poetët më të mëdhenj britanikë.

Duke pasur prejardhje nga një familje fisnikësh, Lord Bajroni mundi të shtegtonte në vende të ndryshme, dhe gjatë këtyre shtegtimeve u ndal për një kohë të konsiderueshme edhe në trojet shqiptare.

Poema romantike “Shtegtimet e Çajlld Haroldit” së bashku me njoftimet që përmbajnë letrat e Lordit drejtuar nënës së vet dhe shënimet në formë ditari që ka mbajtur bashkudhëtari i tij Xhon Kem Hobhauz, dëshmojnë sesi një poet romantik i pararojës letrare evropiane dhe shoku i tij, një i ri i kulturuar anglez, e shihnin Shqipërinë në fillim të shekullit XIX. Gjithashtu letrat e tij dëshmojnë edhe gjykimin mbi Ali Pashë Tepelenën.

Për Bajronin, Shqipëria ishte një vend me bukuri natyrore të rralla; shqiptarët njerëz të pashëm, trima, krenarë, me fustanella të bardha; Ali Pashë Tepelena një kapedan i egër por jo mizor, vezir por i pavarur, figura e tretë historike pas Aleksandrit të Madh dhe pas Skënderbeut.

Në vizionin e Bajronit mbi Shqipërinë, mbi shqiptarët dhe mbi Ali Pashë Tepelenën ka ndikuar kryesisht formimi romantik i tij. Si rrjedhim, ai e pikturoi botën e panjohur shqiptare si poet dhe si kureshtar.

Gjatë vizitës së tij në Shqipërinë Jugore, e veçanërisht në Janinë, Lord Bajroni mori si kujtim nga ato vise një kostum tradicional shqiptar. Do të ishte pikërisht bukuria dhe e veçanta e këtij kostumi, që në verën e vitit 1813 do ta shtynin piktorin Thomas Philips që të realizonte portretin e famshëm të Lord Bajronit veshur me kostumin shqiptar, me titull “Portrait of a Nobleman in the dress of an Albanian” (Portret i një fisniku me veshje shqiptare). Portreti u vendos në Royal Academy dhe tani është i vendosur në ambasadën britanike në Athinë.

Në letrën dërguar nënës së tij në 12 nëntor 1809, midis të tjerash Bajroni shkruan: “…I dua shqiptarët shumë. Në udhëtimin që bëra, kam qëndruar një herë dy ditë, dhe një herë tjetër tri ditë në një kazermë shqiptarësh dhe s’kam gjetur kurrë ushtarë aq të pëlqyer sa shqiptarët, ndonëse kam qenë në garnizonet e Gjibraltarit e të Maltës, dhe kam parë shumica ushtarësh spanjollë, franceze, siçilianë dhe anglezë. Nuk më vodhën gjësend, dhe më ftuan me gëzim të marr nga zahireja dhe nga qumështi i tyre…”.

Në vitin 1823 Bajroni u nis për në Greqi ku u bë frymëzues i luftës për pavarësi kombëtare të Greqisë kundër turqve. Nuk arriti të shihte çlirimin e saj, sepse u sëmur nga ethet dhe vdiq në Mesolongj, më 19 prill 1824, në moshën 36-vjeçare.

/r.e/a.f/

The post Lord Bajroni, poeti romantik britanik i dashuruar me shqiptarët appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 22 janar/ATSh/ Një element i trashëgimisë kulturore jomateriale që ruhet dhe transmetohet sot nga një numër i kufizuar artizanesh të Shkodrës, Tropojës dhe Kukësit, është qëndistaria tradicionale me dorë, dhe veçanërisht punimi me oje.

Punimi me oje (ojna) është një teknikë që realizohet përmes gjilpërës dhe perit dhe karakterizohet nga hollësia e punimit, kompleksiteti i motiveve dhe vlera e lartë estetike e simbolike që mbart.

Kjo është një nga format më të veçanta dhe të rralla të qëndistarisë tradicionale me dorë. Tradita e qëndistarisë ka qenë historikisht e zhvilluar dhe e lidhur ngushtë me identitetin kulturor lokal. Tradicionalisht, punimi me oje përdorej si element dekorues në shamitë e kokës së grave, duke pasur funksion estetik dhe simbolik në veshjet tradicionale femërore.
Në kontekstin bashkëkohor, artizanet po përpiqen ta përshtatin këtë teknikë në produkte të reja artizanale, duke respektuar format dhe parimet tradicionale, me synimin për ta mbajtur gjallë dhe për ta transmetuar këtë element elitar të trashëgimisë kulturore brezave të ardhshëm.

1 nga 8

/r.e/a.f/

The post Artizanet përcjellin ndër breza qëndismat tradicionale të Veriut appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 21 janar/ATSh/ Më 21 janar 1925 Shqipëria u shpall për herë të parë Republikë Parlamentare.

Forma e re e qeverisjes së vendit u përligj përmes miratimit të Statutit të Republikës Shqiptare nga Asambleja Kushtetuese, në mars të vitit 1925. Data hyri në analet e historisë si tregues për vendosjen e republikës së parë shqiptare. Për detyrën e kreut të shtetit u zgjodh Ahmet Zogu, post të cilin e mori më 31 janar. Mandati i presidentit të Republikës ishte 7-vjeçar, por kjo formë republikane e qeverisjes zgjati deri në shtator të vitit 1928, kur Ahmet Zogu u vetëshpall “mbret i shqiptarëve”.

Statuti sanksionoi konsolidimin e pavarësisë dhe jetësimin e parimeve demokratike kushtetuese. Po ashtu, në Statut ligjëroheshin parimet dhe liritë demokratike, sikurse janë ndarja e pushteteve dhe liritë e të drejtat e njeriut. Një arritje e madhe e kohës ishte miratimi i Kodit Penal.

/r.e/a.f/

The post 21 janar 1925, shpallja e republikës së parë shqiptare appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 21 janar/ATSh/ Ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Blendi Gonxhja nga Madridi, ku gjendet për panairin e turizmit “Fitur”, premtoi që sezoni turistik 2026 do të jetë më i miri që kemi pasur ndonjëherë.

Ministri Gonxhja së bashku me stafin e MTKS dhe agjencitë pjesëmarrëse në “Fitur”, ftoi të vizitohet Shqipëria, një vend ku jetohet bukur dhe punohet bukur.

Gonxhja çeli pavijonin e Shqipërisë në këtë panair ndërkombëtar, të titulluar “Albania All Senses” (21-25 janar). Së bashku me një numër angjencish, partnerësh e shoqatash që vijnë nga operatorët turistikë, në Madrid gjenden edhe përfaqësues të bashkive, ekipe që promovojnë kulturën e traditat e vendit tonë etj.

“Turizmi gjithmonë e më shumë nuk është vetëm plazhi, deti, çadra dhe rëra por kemi shumë nevojë për të pasur një turizëm eventesh, destinacionesh, për të pasur një turizëm të aktiviteteve të shumta, të këtyre sektorëve që tashmë i përmbledh ministria jonë e re. Prandaj kam kënaqësinë të kem këtu edhe Agjencinë e Bregdetit, si dhe Agjencinë Kombëtare të Turizmit që do të luajë një rol kryesor në vijim në menaxhimin dhe promovimin e të gjitha formave të Shqipërisë dhe destinacioneve shqiptare”, u shpreh Gonxhja.

Ministri premtoi se do të punohet fort me ekipin, për të pasur promovim digjital, virtual dhe promovim sa më të gjerë sa i takon një turizmi gjithëvjetor, me më shume sesa vetëm sezonin e verës, me më shumë territor dhe gjeografi.

“Raste si ky i panairit “Fitur” na japin mundësinë e takimeve të biznesit, takime në nivel qeveritar, lokal, vendor dhe të organizatave botërore të turizmit, në mënyrë që na ta kemi rrjetin sa më të fortë sa i takon shkëmbimit të informacionit dhe njohjes së Shqipërisë, dhënies së një informacioni sa më atraktiv për botën”, u shpreh kreu i MTKS.

Ministri ftoi për vëmendje ndaj këtij eventi i cili në fundjavë hapet edhe për qytetarët e thjeshtë, të cilët duan të marrin informacion.

Panairi i Madridit njihet që është nga më të suksesshmit, sepse mbyllet numri më i lartë i kontratave dhe porosive, gjë që sjell një planifikim më të mirë të sezonit dhe të akomodimit në vendin tonë.

“Sot që flasim kemi rreth dhjetë për qind të turizmit të planifikuar, në kuptimin e rezervimeve, gjë që është një shifër që duhet patjetër të rritet, sepse më shumë planifikim do të thotë më shumë investime të qëndrueshme, më shumë programim dhe më shumë optimizim i kapaciteteve, i strukturave tona dhe i gjithë sistemit që lidhet me turizmin dhe me mikpritjen”, tha Gonxhja.

1 nga 10

/r.e/

The post Gonxhja çel pavijonin e Shqipërisë në panairin ndërkombëtar të turizmit “Fitur” appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 21 janar/ATSh/ Gjatë 24 orëve të fundit qarku i Korçës është përfshirë nga reshje dëbore.

Prefekti Nertil Jole tha se nëpër akse të ndryshme vijon puna për pastrimin dhe kriposjen e rrugëve.

Në akset Korçë–Ersekë (kilometri 3) dhe Zëmblak–Goricë–Bilisht–Miras (km 6) rekomandohet qarkullimi me goma dimërore. Në Lotin 7, në akset Libonik–Rëmbec–Plasë dhe Korçë–Voskopojë, gjatë natës ka pasur reshje dëbore deri në 8 cm, të shoqëruara me erë të fortë. Akset janë pastruar dhe kriposur dhe qarkullimi vijon normalisht.

Në segmentin e Dardhës, vende-vende trashësia e borës arrin mbi 50 cm. Po punohet për pastrimin dhe kriposjen e rrugës. Për shkak të temperaturave të ulëta, edhe në këtë segment këshillohet qarkullimi me goma dimërore dhe zinxhirë.

Në segmentet Maliq–Kufi Gramsh dhe Ersekë–Leskovik–Tre Urat, gjatë natës ka pasur reshje dëbore. Aktualisht punohet për pastrimin dhe kriposjen e rrugës.

Ndërkohë, në territorin e bashkisë Korçë, punonjësit e NSHP-së gjenden në terren që prej mbrëmjes së djeshme dhe vijojnë punën për normalizimin e situatës. Ndërhyrjet po kryhen në të gjitha akset kryesore dhe njësitë administrative, me qëllim garantimin e qarkullimit të sigurt për banorët.

Situata paraqitet e qetë dhe pa problematika të evidentuara deri në këto momente.

Ndërsa OSHEE informon se në disa nënstacione të qarkut ka problematika. Numri më i madh i abonentëve të mbetur pa furnizimim me energji elektrike është në Potgozhan-Guri i Kuq, me rreth 500 abonentë ruralë, në zonat Trebinjë dhe Bishnicë. Gjithashtu në Rehovë janë 40 abonentë pa energji elektrike, 50 të tjerë në Mesmal, 140 në Dardhë etj. Ekipet e OSHEE-së janë në terren dhe po punojnë për normalizimin e situatës.

1 nga 3

/r.e/

The post Vijon pastrimi i akseve rrugore në qarkun e Korçës, qarkullimi me goma dimërore dhe zinxhirë appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.