Drejtoria e Përgjithshme e Burgjeve ka reaguar zyrtarisht për arratisjen e të paraburgosurit Altin Ndoci, një ditë më parë nga Spitali Rajonal i Durrësit.
Në njoftimin e bërë në Facebook bëhet e ditur se Ndoci ndodhej në paraburgim prej vitit 2020 për vepra të rënda penale, mes tyre vrasje në rrethana cilësuese dhe organizatë kriminale.
Verifikimet paraprake kanë zbuluar shkelje të rënda procedurale, pasi vizita mjekësore nuk ishte raportuar dhe nuk janë respektuar protokollet standarde të shoqërimit.
Në lidhje me ngjarjen e ndodhur në Spitalin Rajonal Durrës, më datë 13.01.2026, ku është arratisur i paraburgosuri Altin Ndoci, sqarojmë sa vijon:
Shtetasi Altin Ndoci ka qenĂ« i akomoduar nĂ« IEVP DurrĂ«s qĂ« prej datĂ«s 20.05.2020, me masĂ« sigurimi âarrest me burgâ. Me vendimet Nr. 82, datĂ« 21.07.2020; Nr. 42, datĂ« 17.05.2022; dhe Nr. 86, datĂ« 29.07.2024 tĂ« GjykatĂ«s sĂ« Posaçme tĂ« ShkallĂ«s sĂ« ParĂ« pĂ«r Korrupsionin dhe Krimin e Organizuar, ndaj tij Ă«shtĂ« caktuar masa e sigurimit âarrest me burgâ pĂ«r veprat penale: vrasje nĂ« rrethana cilĂ«suese kundĂ«r dy ose mĂ« shumĂ« personave, armĂ«mbajtje pa leje, organizatĂ« kriminale, kryerja e veprave penale nga organizata kriminale dhe grup i strukturuar kriminal, tĂ« parashikuara nga nenet 79/dh, 278/1, 28/1, 28/4, 333 dhe 334 tĂ« Kodit Penal.
MĂ« datĂ« 13.01.2026, i paraburgosuri ka kryer konsultĂ« mjekĂ«sore me mjekun e institucionit tĂ« vuajtjes sĂ« dĂ«nimit, i cili ka rekomanduar konsultĂ« me mjek kirurg. NĂ« vijim, nga strukturat pĂ«rkatĂ«se tĂ« IEVP DurrĂ«s (shĂ«rbimi shĂ«ndetĂ«sor, policia e burgjeve, sektori social dhe ai ligjor) janĂ« hartuar aktet pĂ«rkatĂ«se dhe Ă«shtĂ« planifikuar shoqĂ«rimi pĂ«r vizitĂ« mjekĂ«sore nĂ« Spitalin Rajonal DurrĂ«s, sipas itinerarit: IEVP DurrĂ«s â Spital Rajonal DurrĂ«s â kthim nĂ« IEVP, brenda sĂ« njĂ«jtĂ«s ditĂ«.
I paraburgosuri është paraqitur në pavionin infektiv për marrjen e trajtimit mjekësor. Pas vizitës mjekësore nga mjeku kardiolog në Spitalin Rajonal Durrës, është rekomanduar mjekim dhe rikontroll pas 2 (dy) orësh. Gjatë kohës që ka qenë duke marrë trajtim mjekësor, shtetasi Altin Ndoci ka kërkuar të shkojë në tualet. Ai është shoqëruar nga punonjësit e Policisë së Burgjeve, por gjatë këtij momenti ka kundërshtuar dhe goditur punonjësit, duke arritur të arratiset.
Nga verifikimet paraprake rezulton se, për shoqërimin e planifikuar, IEVP Durrës nuk ka informuar Drejtorinë e Përgjithshme të Burgjeve dhe Komisariatin e Policisë Durrës, si dhe nuk ka raportuar në Drejtorinë e Përgjithshme të Burgjeve as planifikimin dhe as realizimin e vizitës mjekësore, në kundërshtim me aktet nënligjore në fuqi. Gjithashtu, rezulton se nuk janë respektuar procedurat standarde për shoqërimin e të paraburgosurve dhe të dënuarve.
Nisur nga të dhënat paraprake, me urdhër të Drejtorit të Përgjithshëm të Burgjeve, është pezulluar i gjithë zinxhiri komandues i IEVP Durrës, me qëllim garantimin e një procesi të rregullt ligjor dhe administrativ, konkretisht:
âąIndrit Cerloj â Drejtor i IEVP DurrĂ«s;
âąAfrim Zeqiraj â Shef i PolicisĂ«;
âąDezdemon Pazaj â Shef i PolicisĂ« IEVP DurrĂ«s (i komanduar);
âąYlfete Sema â Shefe e ShĂ«rbimit tĂ« Kujdesit ShĂ«ndetĂ«sor;
âą Aulon Quku â Kryeinfermier;
âąDorjan Saraçi â PunonjĂ«s i PolicisĂ« sĂ« Burgjeve;
âąSali Ferrollari â PunonjĂ«s i PolicisĂ« sĂ« Burgjeve;
âąPreng Marvataj â PunonjĂ«s i PolicisĂ« sĂ« Burgjeve;
âąFatjon Braçi â PunonjĂ«s i PolicisĂ« sĂ« Burgjeve;
âąIdajet Calamaj â PunonjĂ«s i PolicisĂ« sĂ« Burgjeve;
âąAranit Ăela â PunonjĂ«s i PolicisĂ« sĂ« Burgjeve;
âąVioleta Uka â PunonjĂ«se e PolicisĂ« sĂ« Burgjeve.
Referuar ngjarjes dhe veprimeve të ndërmarra Drejtoria e Përgjithshme e Burgjeve në bashkëpunim me Shërbimit të Kontrollit të Brendshëm në Sistemin e Burgjeve, nën drejtimin Prokurorisë pranë Gjykatës së Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm Durrës, është vendosur ndalimi i shtetasve të mëposhtëm:
âą Komisar Dezdemon Pazaj â PunonjĂ«s i PolicisĂ« sĂ« Burgjeve;
âą Komisar Violeta Uka â PunonjĂ«se e PolicisĂ« sĂ« Burgjeve;
âą Kryeinspektor Dorjan Saraçi â PunonjĂ«s i PolicisĂ« sĂ« Burgjeve;
âą Inspektor Sali Ferrollari â PunonjĂ«s i PolicisĂ« sĂ« Burgjeve;
âą Inspektor Fatjon Braçi â PunonjĂ«s i PolicisĂ« sĂ« Burgjeve;
âą Inspektor Preng Marvataj â PunonjĂ«s i PolicisĂ« sĂ« Burgjeve;
âą Kryeinspektor Aranit Ăela â PunonjĂ«s i PolicisĂ« sĂ« Burgjeve;
âą Kryeinfermier Aulon Quku â PunonjĂ«s i IEVP DurrĂ«s.
Drejtoria e Përgjithshme e Burgjeve vijon me marrjen e të gjitha masave të nevojshme ligjore dhe administrative, si dhe me forcimin e protokolleve të sigurisë në institucionet e ekzekutimit të vendimeve penale. /Telegrafi/
Mohimi i krimeve serbe në Kosovë është kërcënim i drejtpërdrejt për të ardhmen, u tha në 27-vjetorin e masakrës së Reçakut, ku në një tryezë shkencore të organizuar nga forumi i intelektualëve në Shtime u diskutua tema "Mohimet serbe të krimeve dhe gjenocidit, destabilizim për Ballkanin".
Kryetari i Shtimes, Qemajl Aliu tha se masakra në Reçak bëri kthesën e madhe në historinë e Kosovës. Në mesin e 400 masakrave të kryera nga Serbia, ai tha se ajo e Reçakut u denoncua ndërkombëtarisht, shkruan KosovaPress.
"Masakra e Reçakut nuk është se është më e madhja apo më e përgjakshmja se ka edhe të tilla që janë kryer, siç është Izbica, siç është Meja, Rahoveci, por Reçaku e ka rolin e vet në historinë më të re të Republikës së Kosovës, te shtetit tonë sepse aty falë një burri qe është ambasadori William Walker që më 15 janar 1999 në kuadër të misionit ndërkombëtar qëlloi aty dhe denoncoi krimin makabër të Millosheviqit, ajo u bë kthesë e madhe historike dhe pastaj dhe mblodh gjithë bashkësia ndërkombëtare, ndodhi konferenca e Rambujesë, ku në fund pala serbe nuk e nënshkroi marrëveshjen dhe filluan bombardimet e NATO-s dhe për 78 ditë u bombardua shteti kriminal i asaj kohe dhe NATO-ja me makinerinë e saj nga lart dhe vajzat e djemtë më të mirë të kombit, duke luftuar me pushkë në dorë pa dyshim edhe diplomacia dhe shteti shqiptar me rolin e jashtëzakonshëm, bën që më 12 qershor 19999 të vije liria jonë dhe më vonë dhe shteti i pavarur dhe Republika që bashkërisht sot e gëzojmë... Para dy viteve me avokimin tonë pas memorialit të Jasharëve edhe memoriali i Reçakut është projekt nacional dhe shteti do të kujdeset qe këtu të investohet dhe këtu të mbrohen dhe arkivohen të gjitha detajet e krimit serb mbi popullatën civile", tha ai.
Ai përmendi edhe aktakuzën e ngritur në fund të vitit të kaluar nga Prokuroria Speciale, ku akuzohen 21 kriminelë serbë.
Kryetari i Forumit të Intelektualëve në Shtime, Banush Imeri tha se Reçaku mbetet ndër plagët më të rënda në historinë e Kosovës.
"Masakra e Reçakut është njëra prej shumë masakrave të kryera nga Serbia, por kjo në Reçak u bë një nga simbolet. Sot, më 14 janar po e mbajmë këtë tryezë para akadamisë përkujtimore në kujtim të masakrës së Reçakut, me synim qe përmes trajtimeve dhe analizave profesionale, di të ndriçohet edhe më shumë dimensioni i kësaj masakre dhe rëndësisë së saj për identitetin dhe kujtesën kolektive", tha ai.
Mohimi i kësaj masakre nga krerët e lartë në Serbi, ambasadori i Shqipërisë në Kosovë, Petrit Malaj tha se është kërcënim i mohimit të drejtpërdrejtë për të ardhmen.
âMohimi i krimeve serbe nĂ« KosovĂ«, nuk Ă«shtĂ« thjesht mohim i sĂ« shkuarĂ«s, ai Ă«shtĂ« kĂ«rcĂ«nim i drejtpĂ«rdrejt pĂ«r tĂ« ardhmen. Ai minon drejtĂ«sinĂ«, pengon pajtimin e sinqertĂ« dhe mban tensione qĂ« rrezikojnĂ« stabilitetin rajonal. Pa drejtĂ«si, pa pĂ«rgjegjĂ«si nuk mund tĂ« ketĂ« paqe tĂ« qĂ«ndrueshme. PikĂ«risht pĂ«r kĂ«tĂ« arsye, roli i akademisĂ«, roli i studiuesve, i institucioneve dhe diplomacisĂ« mbetet thelbĂ«sor edhe sot pĂ«r tĂ« mbrojtur tĂ« vĂ«rtetĂ«n historike, pĂ«r tĂ« kundĂ«rshtuar narrativat mohuese dhe pĂ«r t'i kujtuar komunitetit ndĂ«rkombĂ«tar se drejtĂ«sia pĂ«r viktimat nuk Ă«shtĂ« çështje e sĂ« kaluarĂ«s por obligim i sĂ« tashmesâ, pĂ«rfundoi ai.
Më 15 janar të vitit 1999 forcat serbe vranë mizorisht 45 civilë shqiptarë në fshatin Reçak të komunës së Shtimes.
I pari që i tha botës se aty u krye krim kundër njerëzimit, ishte shefi i atëhershëm i Misionit Verifikues të OSBE-së në Kosovë, William Walker.
Ngjarja e rëndë në Reçak nxiti reagimin e ndërkombëtarëve ku NATO vendosi të sulmoi caqet ushtarake policore serbe. /kp/
Vendi sot po përballet me reduktime të energjisë elektrike, gjersa u tha se 50 për qind e energjisë po importohet.
Lidhur me këtë ka reaguar Janina Ymeri nga Lidhja Demokratike e Kosovës, duke thënë se sot është një nga ditët me çmime të bursës ndërkombëtare të rrymës, ndërkohë festohet 51% me Kryeministër, Ministre e ZRRE në, në heshtje.
Lexoni të plotë postimin:
Kur një Qendër të Mjekësisë Familjare e humbim brenda ditës.
Kur një shkollë e humbim brenda ditës.
Kur një çerdhe e humbim brenda ditës.
Kur një Qendër për Pensionerë e humbim brenda ditës.
Kur e humbim jetën tonë me dinjitet si qytetar, nga importi i energjisë elektrike.
Sot e dje janë një nga ditët, me çmime të bursës ndërkombëtare të rrymës, ndërkohë festohet 51% me Kryeministër, Ministre e ZRRE në, në heshtje. /Telegrafi/
Federata Sindikale e Punëtorëve Teknik të Sektorit Privat të Kosovës përmes një njoftimi për media kanë theksuar se do të këmbëngulin në zbatimin e vendimit për pagën minimale.
FSPTSPK kërkon nga kompanitë private në cilësinë e operatorëve ekonomikë, që të bëjnë llogaritjet e nevojshme financiare për rritjen e pagës minimale dhe të adresojnë me kohë kërkesat e tyre pranë autoriteteve kontraktuese përkatëse.
Lexoni të plotë njoftimin:
Për herë të dytë, paralajmërojmë kompanitë publiko-private se do të këmbëngulim në mënyrë të vazhdueshme për zbatimin e vendimit për pagën minimale, që nënkupton 425 euro për punëtorët e këtyre kompanive.
Në këtë drejtim, kërkojmë nga kompanitë private, në cilësinë e operatorëve ekonomikë, që të bëjnë llogaritjet e nevojshme financiare për rritjen e pagës minimale dhe të adresojnë me kohë kërkesat e tyre pranë autoriteteve kontraktuese përkatëse.
Ju njoftojmë se nëse pagat e Janarit nuk dalin më rritje, mund të ketë ndërprerje të shërbimeve në të gjitha institucionet përkatëse. Kjo është një situatë që ne nuk e dëshirojmë, veçanërisht në sektorë të ndjeshëm si spitalet, Qendrat e Mjekësisë Familjare dhe institucionet tjera arsimore.
Andaj, ju ftojmë të reagoni me kohë dhe të ndërmerrni të gjitha veprimet e nevojshme për zbatimin e këtij vendimi. /Telegrafi/
Vendi sot po përballet me reduktime të energjisë elektrike.
Lidhur me këtë situatë, KESCO në një njoftim për media thekson se sistemi elektro-energjetik është duke u përballur me një situatë të jashtëzakonshme, si pasojë e rritjes së ndjeshme të konsumit të energjisë elektrike, e cila aktualisht nuk mund të mbulohet plotësisht nga prodhimi vendor.
âPĂ«r shkak tĂ« kĂ«saj rritjeje, KESCO Ă«shtĂ« e detyruar tĂ« sigurojĂ« rreth 50% tĂ« energjisĂ« elektrike pĂ«rmes importit, nĂ« kushte shumĂ« tĂ« vĂ«shtira tĂ« tregut rajonal dhe ndĂ«rkombĂ«tar. Aktualisht, kapacitetet ndĂ«rkufitare janĂ« tĂ« kufizuara dhe kjo po krijon presion tĂ« madh nĂ« sigurimin e sasive tĂ« nevojshme.
Furnizuesi ka vepruar dhe vazhdon tĂ« veprojĂ« me pĂ«rgjegjĂ«si tĂ« plotĂ«, duke ndĂ«rmarrĂ« tĂ« gjitha pĂ«rpjekjet e nevojshme pĂ«r mbulimin e nominimeve tĂ« energjisĂ« elektrike, si pĂ«rmes kontratave bilaterale, ashtu edhe pĂ«rmes tregtimit njĂ« ditĂ« para dhe ofertave brenda-ditore. MegjithatĂ«, pĂ«r shkak tĂ« realitetit aktual tĂ« tregut dhe kufizimeve ndĂ«rkufitare, ku kufiri KosovĂ«âSerbi nuk Ă«shtĂ« funksional nĂ« aspektin komercial, ndĂ«rsa kufijtĂ« me Malin e Zi dhe MaqedoninĂ« e Veriut kanĂ« kapacitete tĂ« kufizuara qĂ« nuk mjaftojnĂ« pĂ«r tĂ« mbuluar tĂ« gjithĂ« kĂ«rkesĂ«n e vendit, sigurimi i energjisĂ« elektrike sipas nevojĂ«s reale mbetet i vĂ«shtirĂ«â, thuhet nĂ« njoftim.
KESCO tutje njofton se tregu ALPEX, për shkak të likuiditetit të kufizuar në këto ditë me kërkesë të lartë, nuk ka ofruar sasi të mjaftueshme të energjisë elektrike, duke e bërë të pamundur mbulimin e plotë të nevojave vetëm përmes këtij mekanizmi tregtar.
âNĂ« kĂ«tĂ« kontekst, KESCO ndien obligim tĂ« informojĂ« me transparencĂ« konsumatorĂ«t pĂ«r situatĂ«n reale dhe arsyet objektive qĂ« kanĂ« çuar nĂ« aplikimin e kufizimeve me energji elektrike sipas nevojĂ«s, me qĂ«llim tĂ« ruajtjes sĂ« sigurisĂ« dhe stabilitetit elektroenergjetik.
KESCO mbetet e pĂ«rkushtuar qĂ«, nĂ« bashkĂ«punim me institucionet pĂ«rgjegjĂ«se, tĂ« bĂ«jĂ« çdo pĂ«rpjekje pĂ«r sigurimin e energjisĂ« elektrike dhe pĂ«r minimizimin e ndikimit te konsumatorĂ«t, duke i falĂ«nderuar ata pĂ«r mirĂ«kuptimin nĂ« kĂ«to rrethana tĂ« jashtĂ«zakonshmeâ, thuhet nĂ« njoftim. /Telegrafi/
Operatori i Sistemit, Transmisionit dhe Tregut të energjisë elektrike të Kosovës-KOSTT ka thënë se si i rezultat i nominimeve të pamjaftueshme të energjisë elektrike nga KESCO për mbulimin e nevojave të konsumit është duke operuar me jo balanca të mëdha dhe të vazhdueshme, të cilat në orë të caktuara tejkalojnë mbi 200 MW.
Në njoftimin e publikuar të martën në mbrëmje thuhet se KOSTT, në përputhje me rolin e tij si operator i sistemit dhe i tregut, ka ndërmarrë të gjitha veprimet e nevojshme për stabilizimin e sistemit, përfshirë aktivizimin e shërbimeve ndihmëse të balancimit si dhe organizimin e ankandeve brendaditore për balancimin e sistemit.
âNjoftojmĂ« opinionin publik se, si rezultat i nominimeve tĂ« pamjaftueshme tĂ« energjisĂ« elektrike nga KESCO pĂ«r mbulimin e nevojave tĂ« konsumit mĂ« 13 janar 2026 dhe 14 janar 2026, Zona e Kontrollit e KOSTT-it Ă«shtĂ« duke operuar me jo balanca tĂ« mĂ«dha dhe tĂ« vazhdueshme, tĂ« cilat nĂ« orĂ« tĂ« caktuara tejkalojnĂ« mbi 200 MWâ, thuhet nĂ« njoftim.
Sipas KOSTT për shkak të diferencës jashtëzakonisht të madhe ndërmjet nominimeve dhe konsumit real, masat e ndërmarra nuk kanë qenë të mjaftueshme për të eliminuar jo balancat në nivelin e krijuar.
KĂ«to devijime po ndikojnĂ« negativisht nĂ« rrjetin interkonektiv evropian, rrisin ndjeshĂ«m rrezikun pĂ«r stabilitetin e sistemit dhe mund tĂ« sjellin pasoja serioze pĂ«r KOSTT-in, pĂ«rfshirĂ« masa ndĂ«shkuese dhe rrezikim tĂ« MarrĂ«veshjes sĂ« Kyçjes me ENTSO-Eâ, thuhet nĂ« njoftim.
Në këto rrethana, për të garantuar funksionimin e sigurt të sistemit elektroenergjetik dhe për të mbrojtur integritetin e rrjetit, KOSTT është i detyruar të aplikojë kufizimin e ngarkesës (reduktime), sipas nevojës dhe në përputhje me përgjegjësitë ligjore dhe operative.
Tutje thuhet se me përmirësimin e situatës dhe stabilizimin e balancimit, KOSTT do të ndërmarrë menjëherë veprimet e nevojshme për stabilizim të sistemit. /Telegrafi/
Zhvillimet brenda Lidhjes Demokratike të Kosovës pas rezultatit zgjedhor të 28 dhjetorit kanë qenë temë e diskutimit në emisionin RTK Prime.
Panelistët në studio diskutuan e analizuan deklarimet e liderit të LDK-së Lumir Abdixhiku pas takimit që ky i fundit ka pasur me nënkryetarët e LDK-së, aty ku Abdixhiku përsëriti se dorëheqjen do ta ofrojë në organin më të lartë të partisë, kuvendin e LDK-së.
Artan Alijaj, ekspert për qeverisje dhe procese politike tha se po të donte Abdixhiku të jepte dorëheqje nga kreu i partisë, këtë do ta bënte të dielën e 28 dhjetorit pas rezultatit zgjedhor të LDK-së.
âKjo qĂ« u tha pĂ«r mua Ă«shtĂ« e pakuptimtĂ«. Nuk ka nevojĂ« tĂ« pritet Kuvendi dhe tĂ« jepet dorĂ«heqje para Kuvendit dhe nuk ka nevojĂ« ta pranojĂ« askush atĂ« dorĂ«heqje. NĂ«se do tĂ« marrĂ« pĂ«rgjegjĂ«si pĂ«r rezultatin zgjedhor tĂ« 28 dhjetorit ka mundur tĂ« japĂ« dorĂ«heqje e tĂ« largohet menjĂ«herĂ«â, tha ai.
Politologu Melazim Koci, deklarimet e Abdixhikut i ka quajtur si tentim për të amortizuar, siç tha ai, kërkesat që i bëhen për të dhënë dorëheqje, raporton RTK.
âE dĂ«gjova njĂ« pjesĂ« ku pyetet nĂ«se do tĂ« mbetet kryetar, nĂ«se vendimi i KryesisĂ« dhe Kuvendit do tĂ« jetĂ« qĂ« ai tĂ« mbetet, dhe ai thotĂ« po, se ai do ta respektojĂ« vendimin. Supozoj qĂ« Kryesia do ta refuzojĂ« me shumicĂ« dorĂ«heqjen e tij. NĂ«se Kuvendi e miraton dorĂ«heqjen e Abdixhkikut unĂ« nuk e pĂ«rjashtoj mundĂ«sinĂ« qĂ« do tĂ« ketĂ« dridhje tĂ« madhe brenda LDK-sĂ« e do tĂ« ketĂ« largime tĂ« mĂ«dha, sepse edhe janĂ« nĂ« gjendje tĂ« rĂ«ndĂ«. LDK-sĂ« i duhet njĂ« rifreskim, nuk do tĂ« mjaftojĂ« vetĂ«m dorĂ«heqja e Abdixhikutâ, tha Koci.
Profesoresha, Besa Luzha tha se LDK-ja duhet të analizojë problemin e vetë nga aspekti strukturor.
âSi ndodhi qĂ« me 9 shkurt tĂ« kishte njĂ« lloj ngritje dhe u vlerĂ«sua kaq shumĂ« kontributi i kĂ«tij lidershipi e brenda njĂ« kohe tĂ« shkurtĂ«r pati rĂ«nie me po tĂ« njĂ«jtin lidership. KĂ«tu duhet tĂ« hyhet mĂ« thellĂ«. UnĂ« e pashĂ« si njĂ« lloj obligimi moral qĂ« e ka ndierĂ«. TĂ« gjithĂ« kanĂ« pritur do tĂ« jepte atĂ« ditĂ« dorĂ«heqje, por unĂ« nuk kam pritur atĂ« ditĂ« tĂ« jepte dorĂ«heqje. UnĂ« personalisht kam menduar qĂ« atĂ« ditĂ« nuk ka qenĂ« koha tĂ« ofrohet, sepse ka qenĂ« shumĂ« shok i madh edhe pĂ«r tĂ« edhe pĂ«r KryesinĂ«â, tha Luzha nĂ« RTK Prime.
Muhamet Hajrullahu analist tha se ka parë vullnet tek Abdixhiku për të dhënë dorëheqje.
âUnĂ« pashĂ« vullnet tĂ« Lumir Abdixhikut me dhĂ«nĂ« dorĂ«heqje, ka vullnet qĂ« e ka lĂ«nĂ« nĂ« dorĂ« tĂ« Kuvendit tĂ« partisĂ«. PĂ«rgjegjĂ«sia vjen nga Abdixhiku dhe i gjithĂ« lidershipi i partisĂ«â, deklaroi Hajrullahu nĂ« RTK Prime.
Një i burgosur, i shtruar në Spitalin e Durrësit për probleme shëndetësore është arratisur.
I arratisuri është Altin Ndoci, i vënë në pranga me urdhër të SPAK, raporton A2cnn.
Ndoci Ă«shtĂ« arrestuar si pjesĂ« e operacionit âPlumbi i ArtĂ«â dhe konsiderohet si person me rrezikshmĂ«ri tĂ« lartĂ« shoqĂ«rore, pasi akuzohet se ka marrĂ« pjesĂ« nĂ« masakrĂ«n e Bradasheshit, ku mbetĂ«n tĂ« vrarĂ« tre persona.
Sot është mbajtur seanca e shqyrtimit fillestar ndaj ministres në detyrë të Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë, Rozeta Hajdari dhe tre të akuzuarve të tjerë, Irfan Lipovicës, Hafiz Garës dhe Ridvan Muharremit lidhur me dyshimet për keqpërdorim me rezervat shtetërore.
Seanca është mbajtur e mbyllur për publikun.
E pas përfundimit të seancës është deklaruar ministrja në detyrë e Industrisë, Rozeta Hajdari, e cila theksoi se ndihet e pafajshme dhe se është një proces tendencioz ndaj saj nga Prokuroria Speciale.
â...UnĂ« isha nĂ« GjykatĂ«n Themelore lidhur me aktakuzĂ«n kundĂ«r meje nga Prokuroria Speciale e KosovĂ«s lidhur me çështjen e rezervave shtetĂ«rore, pĂ«rkundĂ«r qĂ« unĂ« ndihem krejtĂ«sisht e pafajshme sepse Ă«shtĂ« njĂ« proces tendencioz nga Prokuroria Speciale e KosovĂ«s duke shkelur çdo procedurĂ« ligjore dhe duke qenĂ« nĂ« kundĂ«rshtim me Ligjin pĂ«r rezervat shtetĂ«rore dhe Ligjin pĂ«r mbrojtjen e informacionit tĂ« klasifikuaraâ, tha ajo.
Sipas saj, ajo çfarë është më e rëndësishme është se qytetarët e Kosovës nuk kanë nevojë të brengosen për konsolidimin e rezervës shtetërore.
âPor, me e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« tĂ« theksoj se qytetarĂ«t e KosovĂ«s nuk kanĂ« nevojĂ« tĂ« brengosen pĂ«r konsolidimin e rezervĂ«s shtetĂ«rore tĂ« cilĂ«n e kemi rritur nĂ« qeverinĂ« Kurti 2 pĂ«r shumĂ«fish nĂ« kohĂ«n mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ«, kur ishte rezerva shtetĂ«rore e pakonsoliduar dhe jo nĂ« funksion tĂ« pĂ«rgjigjes ndaj qytetarĂ«ve dhe nĂ« kohĂ«n kur kufijtĂ« ishin tĂ« mbyllur me shpĂ«rthimin e luftĂ«s nĂ« UkrainĂ« dhe nĂ« kohĂ«n kur nuk kishte eksport tĂ« produktet bazike nĂ« vendin tonĂ«â, tha ajo.
â....Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« pĂ«rmendi se pĂ«r kĂ«tĂ« proces tejet tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r qytetarĂ«t tanĂ«, pĂ«r sigurinĂ« e popullit tonĂ« megjithatĂ« Prokuroria shkeli ligjin siç e kam theksuar edhe mĂ« herĂ«t pĂ«rkundĂ«r qĂ« jemi nĂ« proces gjyqĂ«sor me operatorĂ«t ekonomikĂ« qĂ« nuk kanĂ« mbushur detyrimet e tyre dhe Ă«shtĂ« proces i hapur gjyqĂ«sor me kĂ«tĂ« operatorĂ«â.
Ministrja Hajdari tha se ajo dhe mbrojtja ime jemi të bindur për këta veprime të paligjshme të Prokurorisë dhe do ta dëshmojnë.
Ndryshe, aktakuza është ngritur më 11 nëntor nga Prokuroria Speciale e Kosovës, e cila e akuzon ministren për keqpërdorim të rezervave shtetërore.
Prokuroria Speciale e KosovĂ«s ngriti ndaj katĂ«r personave nĂ«n dyshimin pĂ«r kryerjen e veprave penale âKeqpĂ«rdorimi i pozitĂ«s apo autoritetit zyrtarâ, âZbulimi i fshehtĂ«sisĂ« zyrtareâ dhe âNdihma nĂ« kryerjen e veprĂ«s penale tĂ« keqpĂ«rdorimit tĂ« pozitĂ«s apo autoritetit zyrtarâ.
TĂ« pandehurit Rozeta Hajdari, Irfan Lipovica dhe dhe Hafiz Gara akuzohen se gjatĂ« muajve shkurt â mars 2022, kanĂ« keqpĂ«rdorur detyrat zyrtare me qĂ«llim pĂ«rfitimi pasuror pĂ«r persona tĂ« tjerĂ«, duke shkaktuar dĂ«m ndaj buxhetit tĂ« RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s prej 2,912,134.78 euro.
Sipas aktakuzës, ata gjithashtu kanë zbuluar fshehtësinë zyrtare të vendndodhjes së rezervave shtetërore, duke ia vënë këtë informacion në dispozicion të pandehurit Ridvan Muharremi.
Muharremi akuzohet për ndihmë në kryerjen e këtyre veprave penale, duke ndërmjetësuar, negociuar dhe rekomanduar përzgjedhjen e operatorëve ekonomikë në emër të rezervave shtetërore.
Prokuroria thekson se ky proces është pjesë e hetimeve për veprime që kanë shkaktuar dëme të konsiderueshme për buxhetin e shtetit dhe përbëjnë shkelje të ligjit për rezervat shtetërore të mallrave. /Telegrafi/
Instituti i Avokatit të Popullit ka publikuar letrën, të cilën i ka drejtuar kryetares së Dhomave të Specializuara të Kosovës, Ekaterina Trendafilova.
Në letrën e Avokatit të Popullit të Kosovës, Naim Qelaj drejtuar Trendafilovas thuhet se Dhomat e Specializuara nuk i nënshtrohen asnjë mekanizmi monitorues apo llogaridhënieje nga institucionet vendore të Republikës së Kosovës.
Tutje në letrën e Qelajt paraqiten disa shqetësime që kanë të bëjnë siç thuhet ndaj disa mangësive themelore procedurale të vërejtura në zhvillimin e procedurave, mënyra se si janë pranuar disa prova dhe pranimi i dokumenteve zyrtare që pretendohet se burojnë nga autoritetet serbe.
Letra e plotë:
E nderuara znj. Trendafilova,
MĂ« lejoni fillimisht tâju falĂ«nderoj pĂ«r bashkĂ«punimin e vazhdueshĂ«m ndĂ«rmjet institucioneve tona. KĂ«tĂ« e bĂ«j duke qenĂ« i vetĂ«dijshĂ«m plotĂ«sisht se ky bashkĂ«punim zhvillohet nĂ« njĂ« kontekst sfidues dhe jo gjithmonĂ« nĂ« kushte tĂ« mirĂ«kuptimit tĂ« plotĂ« reciprok. MegjithatĂ«, e vlerĂ«soj komunikimin tonĂ« tĂ« vazhdueshĂ«m si dĂ«shmi tĂ« njĂ« pĂ«rkushtimi tĂ« pĂ«rbashkĂ«t ndaj angazhimit, transparencĂ«s dhe dialogut institucional.
Po ju drejtohem pĂ«r tâju paraqitur shqetĂ«simet e mia fillestare dhe parimore lidhur me pĂ«rputhshmĂ«rinĂ« e procedurave para Dhomave tĂ« Specializuara me tĂ« drejtat themelore tĂ« garantuara me KushtetutĂ«n e RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s, instrumentet pĂ«rkatĂ«se ndĂ«rkombĂ«tare pĂ«r tĂ« drejtat e njeriut dhe, kur Ă«shtĂ« e aplikueshme, jurisprudencĂ«n e GjykatĂ«s Evropiane pĂ«r tĂ« Drejtat e Njeriut, e cila pĂ«rbĂ«n burim tĂ« brendshĂ«m tĂ« sĂ« drejtĂ«s nĂ« pĂ«rputhje me nenin 53 tĂ« KushtetutĂ«s. Kjo letĂ«r Ă«shtĂ« qĂ«llimisht e kufizuar nĂ« fushĂ«veprim dhe trajton çështje parimore, pa ofruar njĂ« vlerĂ«sim tĂ« detajuar apo shterues, e tĂ« cilin Zyra ime vazhdon ta bĂ«jĂ« ndaras.
Fillimisht, mĂ« duhet tĂ« ritheksoj konkluzionin tim paraprak se Dhomat e Specializuara nuk i nĂ«nshtrohen asnjĂ« mekanizmi monitorues apo llogaridhĂ«nieje nga institucionet vendore tĂ« RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s. NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se procedurat e zhvilluara para Dhomave tĂ« Specializuara shfaqin mangĂ«si tĂ« theksuara nĂ« respektimin e tĂ« drejtave themelore, nĂ« veçanti tĂ« sĂ« drejtĂ«s pĂ«r gjykim tĂ« drejtĂ«. KĂ«to mangĂ«si janĂ« tĂ« dukshme nĂ« disa dimensione. NĂ« veçanti, Zyra ime ka vĂ«rejtur se tĂ« dy grupet e personave tĂ« akuzuar duket se janĂ« monoetnike nĂ« pĂ«rbĂ«rje. Kjo rrethanĂ«, sĂ« bashku me mĂ«nyrĂ«n se si Ă«shtĂ« ushtruar deri mĂ« tani juridiksioni, ngre shqetĂ«sime serioze lidhur me barazinĂ« para ligjit dhe perceptimin e drejtĂ«sisĂ« sĂ« paanshme. ĂshtĂ« veçanĂ«risht shqetĂ«suese qĂ« juridiksioni duket se Ă«shtĂ« zbatuar pothuajse ekskluzivisht nĂ« mĂ«nyrĂ« monoetnike, pa ndonjĂ« shpjegim tĂ« mjaftueshĂ«m pĂ«r opinionin publik vendor apo ndĂ«rkombĂ«tar lidhur me bazĂ«n faktike, ligjore dhe juridiksionale qĂ« e arsyetojnĂ« njĂ« selektim tĂ« tillĂ«.
Kjo situatĂ« bĂ«het edhe mĂ« befasuese kur marrim parasysh se financimi i Dhomave tĂ« Specializuara buron nga njĂ« Veprim i PĂ«rbashkĂ«t i KĂ«shillit tĂ« Bashkimit Evropian, njĂ« institucion i cili, nĂ« bazĂ« tĂ« traktateve themeluese dhe jurisprudencĂ«s sĂ« GjykatĂ«s sĂ« DrejtĂ«sisĂ« sĂ« Bashkimit Evropian, Ă«shtĂ« i detyruar tâi japĂ« pĂ«rparĂ«si mbrojtjes sĂ« tĂ« drejtave themelore, pĂ«rfshirĂ« edhe nĂ« kuadĂ«r tĂ« veprimit tĂ« tij tĂ« jashtĂ«m.
Gjithashtu dëshiroj të tërheq vëmendjen ndaj disa mangësive themelore procedurale të vërejtura në zhvillimin e procedurave para Dhomave. Me mbi njëzet vite përvojë profesionale si avokat mbrojtës, them se është jashtëzakonisht e pazakontë, dhe thellësisht shqetësuese, të shohësh një gjykatë duke i refuzuar pothuajse të gjitha kërkesat procedurale dhe provuese të paraqitura nga mbrojtja. Një model kaq i qëndrueshëm ngrit shqetësime legjitime për çekuilibër procedural dhe paragjykim të mundshëm, të cilat mund të minojnë seriozisht besueshmërinë e procedurave gjyqësore dhe të vënë në pikëpyetje trajtimin e paanshëm të të akuzuarve.
Po aq shqetësuese është edhe mënyra se si janë pranuar disa prova. Për ilustrim, po përmend dy shembuj. Së pari, kam vërejtur pranimin e dokumenteve zyrtare që pretendohet se burojnë nga autoritetet serbe, të cilat pretendojnë ushtrim juridiksioni mbi territorin e Kosovës pas qershorit të vitit 1999.
Kjo periudhë përkon me vendosjen e administratës së përkohshme ndërkombëtare të autorizuar nga Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara, gjatë së cilës funksionimi i institucioneve gjyqësore serbe në Kosovë ishte i paligjshëm sipas së drejtës ndërkombëtare, siç është përcaktuar qartë edhe në vendimet e Përfaqësuesit Special të Sekretarit të Përgjithshëm. Rrjedhimisht, pranimi i këtyre dokumenteve ngre shqetësime serioze si për ligjshmërinë e tyre (përfshirë sipas së drejtës ndërkombëtare publike, dhe jo vetëm sipas Kushtetutës), ashtu edhe për besueshmërinë e tyre provuese.
SĂ« dyti, kam vĂ«rejtur mbĂ«shtetje tĂ« gjerĂ« nĂ« materiale tĂ« paraqitura si âlibra tĂ« botuarâ qĂ« trajtojnĂ« situatĂ«n nĂ« KosovĂ«. Sipas vlerĂ«simit tim, kĂ«to botime kanĂ« njĂ« prag tĂ« ulĂ«t kredibiliteti dhe nuk do tĂ« duhej tĂ« pranoheshin si burime tĂ« besueshme prove nĂ« procedura gjyqĂ«sore. Trajtimi i tyre si materiale provuese Ă«shtĂ« ne kundĂ«rshtim me standardet themelore tĂ« neutralitetit dhe integritetit provues.
SĂ« fundi, dua tĂ« ritheksoj shqetĂ«simet e mia tĂ« thella lidhur me mĂ«nyrĂ«n se si Dhomat trajtojnĂ« paraburgimin. Praktika e vazhdueshme e mbajtjes sĂ« tĂ« gjithĂ« tĂ« akuzuarve nĂ« paraburgim tĂ« zgjatur dhe tĂ« pandĂ«rprerĂ«, pa shqyrtim kuptimplotĂ« tĂ« masave alternative, duket nĂ« papajtueshmĂ«ri si me kornizĂ«n e zbatueshme ligjore, ashtu edhe me standardet e konsoliduara qĂ« rrjedhin nga jurisprudenca e gjykatave ndĂ«rkombĂ«tare dhe vendore. VlerĂ«simit tĂ« rrezikut tĂ« ikjes si uniformisht âi lartĂ«â, siç parashtrohet nga Prokuroria dhe miratohet vazhdimisht nga Dhomat, i mungon njĂ« arsyetim bindĂ«s, veçanĂ«risht duke pasur parasysh se tĂ« gjithĂ« tĂ« akuzuarit janĂ« vetĂ«dorĂ«zuar dhe se nuk ka prova tĂ« besueshme qĂ« sugjerojnĂ« rrezik pĂ«r ndĂ«rhyrje ndaj dĂ«shmitarĂ«ve (duke marrĂ« parasysh gjithashtu praninĂ« e konsiderueshme tĂ« Misionit tĂ« EULEX-it nĂ« KosovĂ«). PĂ«r mĂ« tepĂ«r, monitorimi i komunikimeve dhe vizitave familjare, kufizimi i vizitave familjare dhe kufizimet tjera tĂ« lidhura me paraburgimin e zgjatur ngritin shqetĂ«sime serioze pĂ«r shkelje tĂ« tĂ« drejtave themelore. E kam tĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« gjej ndonjĂ« pĂ«rputhje ndĂ«rmjet njĂ« regjimi kaq tĂ« ashpĂ«r tĂ« paraburgimit me parimet qĂ« rregullojnĂ« privimin nga liria sipas standardeve tĂ« drejtĂ«sisĂ« penale ndĂ«rkombĂ«tare.
Ky vëzhgim paraqitet në frymën e përgjegjësisë institucionale dhe angazhimit konstruktiv. Nga këndvështrimi im, është plotësisht në përputhje me parimin e mbështetjes së ndërsjellë dhe synojnë të plotësojnë, e jo të dyfishojnë, përpjekjet e ndërmarra nga Ombudsman-i i institucionit tuaj. Prandaj, kërkoj që kjo letër të kuptohet si një nismë monitoruese që synon mbrojtjen e të drejtave themelore, të cilat përbëjnë garanci bazike dhe të pa-nënshtrueshme sipas Kushtetutës së Republikës së Kosovës.
Zyra ime mbetet e pĂ«rkushtuar pĂ«r tâi shqyrtuar mĂ« tej kĂ«to çështje nĂ« mĂ«nyrĂ« gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se, parimore dhe objektive. Ne shprehim besimin tonĂ« tĂ« vazhdueshĂ«m se Gjykata do tĂ« sigurojĂ« respektim tĂ« plotĂ« tĂ« standardeve tĂ« tĂ« drejtave tĂ« njeriut dhe do tĂ« garantojĂ« tĂ« drejtĂ«n pĂ«r njĂ« gjykim tĂ« drejtĂ« dhe tĂ« paanshĂ«m nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« besueshme. /Telegrafi/
Kryetari i Partisë Demokratike të Kosovës, Bedri Hamza ka nisur sot ditën me ambasadorin William Walker.
Hamza në një postim në Facebook shkruan se ambasadori Walker me guxim i dha jehonë botërore krimit serb në Reçak dhe nuk lejoi që e vërteta të mbetej e heshtur.
Lexoni të plotë postimin:
Ditën e sotme e nisa me mikun e madh të Kosovës, Ambasadorin William Walker. Në ditët e nderimit për viktimat e Masakrës së Reçakut, si çdo vit tjetër, Ambasadori Walker është pranë nesh, ashtu siç ishte edhe në janarin e vitit 1999, kur me guxim i dha jehonë botërore krimit serb në Reçak dhe nuk lejoi që e vërteta të mbetej e heshtur.
Miqësia dhe kontributi i Ambasadorit William Walker për Kosovën janë të jashtëzakonshme.
Faleminderit për gjithçka që ke bërë për Kosovën, Ambasador!./Telegrafi/
Ăarja e argjinaturĂ«s sĂ« lumit Seman nĂ« disa segmente ka shkaktuar pĂ«rmbytje tĂ« rĂ«nda nĂ« fshatin Hasturkas, nĂ« njĂ«sinĂ« administrative LibofshĂ«, duke vĂ«nĂ« nĂ«n ujĂ« qindra hektarĂ« tokĂ« bujqĂ«sore dhe rreth 20 banesa.
Situata është përkeqësuar gjatë natës, kur niveli i ujit ka vijuar të rritet, duke detyruar banorët të qëndrojnë në gatishmëri të plotë mes frikës dhe pasigurisë, shkruan A2 CNN.
Përgjatë gjithë natës janë evakuuar 9 persona, të cilët janë strehuar tek të afërmit e tyre, ndërsa disa familje shprehen të shqetësuara për fatin e njerëzve të tyre me të cilët kanë humbur kontaktet për shkak të izolimit të zonës nga uji.
Banorët tregojnë se përmbytja ka ardhur papritur, duke mos u lënë kohë të shpëtojnë orenditë shtëpiake apo bagëtitë.
Në zonë kanë mbërritur forcat e ushtrisë, të cilat po operojnë me varka, veçanërisht pranë zonës detare dhe stallave të bagëtive, për të evakuuar jo vetëm çobanët, por edhe krerët e bagëtive të mbetura të rrezikuara nga uji. Operacioni i evakuimit po zhvillohet në kushte të vështira, ndërsa prurjet e lumit vijojnë të mbeten të larta, raporton A2 CNN.
Banorët e Hasturkasit fajësojnë njëzëri institucionet përgjegjëse për mosmarrjen e masave në kohë, duke theksuar se argjinatura e Semanit ka qenë prej vitesh e amortizuar dhe problematike, pa ndërhyrje serioze për forcimin e saj. Sipas tyre, kjo situatë ishte e paralajmëruar dhe mund të ishte shmangur me investime parandaluese.
Ndërkohë, autoritetet lokale janë në terren për vlerësimin e dëmeve, ndërsa pritet që në orët në vijim të ketë një bilanc më të qartë të situatës dhe të pasojave që përmbytja ka lënë pas, si në bujqësi ashtu edhe në banesa.
Tre persona janë plagosur në orët e para të së martës në një lokal në Deçan.
NĂ« njoftim bĂ«het e ditur se Stacioni Policor nĂ« Deçan, mĂ« datĂ«n 13.01.2026, rreth orĂ«s 00:15, Ă«shtĂ« njoftuar se nĂ« njĂ« lokal nĂ« rrugĂ«n âLuan Haradinajâ nŃ Deçan, ka pasur tĂ« shtĂ«na me armĂ«.
âPolicia menjĂ«herĂ« i Ă«shtĂ« pĂ«rgjigjur rastit ku nĂ« vendin e ngjarjes janĂ« hasur personat e lĂ«nduar, tĂ« cilĂ«t janĂ« dĂ«rguar me autoambulancĂ« nĂ« spitalin rajonal nĂ« PejĂ«â, thuhet nĂ« njoftim.
Personi i dyshuar është arrestuar në vendin e ngjarjes dhe tek i njëjti janë gjetur dhe sekuestruar: një armë pistoletë Zoraki 9mm; një karikator i së njëjtës armë, nëntë fishekë kal:9mm dhe tri gëzhoja.
I dyshuari pas intervistimit nga hetuesit, me vendim tĂ« prokurorit tĂ« shtetit Ă«shtĂ« dĂ«rguar nĂ« mbajtje pŃr 48 orĂ«. /Telegrafi/
Sot do të mbahet seanca e shqyrtimit fillestar ndaj ministres në detyrë të Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë, Rozeta Hajdari dhe tre të akuzuarve të tjerë, Irfan Lipovicës, Hafiz Garës dhe Ridvan Muharremit lidhur me dyshimet për keqpërdorim me rezervat shtetërore.
Seanca do të mbahet me fillim nga ora 09:30.
Kjo seancë ishte paraparë të mbahej më 10 dhjetor, por që kishte dështuar meqë Hajdari nuk ishte paraqitur në gjykatë.
Aktakuza ndaj tyre është ngritur më 11 nëntor nga Prokuroria Speciale e Kosovës, e cila e akuzon atë për keqpërdorim të rezervave shtetërore.
Prokuroria Speciale e KosovĂ«s ngriti ndaj katĂ«r personave nĂ«n dyshimin pĂ«r kryerjen e veprave penale âKeqpĂ«rdorimi i pozitĂ«s apo autoritetit zyrtarâ, âZbulimi i fshehtĂ«sisĂ« zyrtareâ dhe âNdihma nĂ« kryerjen e veprĂ«s penale tĂ« keqpĂ«rdorimit tĂ« pozitĂ«s apo autoritetit zyrtarâ.
TĂ« pandehurit Rozeta Hajdari, Irfan Lipovica dhe dhe Hafiz Gara akuzohen se gjatĂ« muajve shkurt â mars 2022, kanĂ« keqpĂ«rdorur detyrat zyrtare me qĂ«llim pĂ«rfitimi pasuror pĂ«r persona tĂ« tjerĂ«, duke shkaktuar dĂ«m ndaj buxhetit tĂ« RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s prej 2,912,134.78 euro.
Sipas aktakuzës, ata gjithashtu kanë zbuluar fshehtësinë zyrtare të vendndodhjes së rezervave shtetërore, duke ia vënë këtë informacion në dispozicion të pandehurit Ridvan Muharremi.
Muharremi akuzohet për ndihmë në kryerjen e këtyre veprave penale, duke ndërmjetësuar, negociuar dhe rekomanduar përzgjedhjen e operatorëve ekonomikë në emër të rezervave shtetërore.
Prokuroria thekson se ky proces është pjesë e hetimeve për veprime që kanë shkaktuar dëme të konsiderueshme për buxhetin e shtetit dhe përbëjnë shkelje të ligjit për rezervat shtetërore të mallrave. /Telegrafi/
Mëngjesi i 9 prillit të vitit 2025 ishte tragjik për Habib Dinën nga Rahoveci. Në një hektar vresht në kodrat lindore të qytetit nuk kishte mbetur asnjë syth i padëmtuar.
Ngrica e orëve të para të mëngjesit, që zbriti nën -5 gradë, shkatërroi gjithçka.
âKur kam dalĂ« nĂ« vnesht, e kam pas krejt shkrumb⊠mâu ka dok si me i pas ra njĂ« mortajĂ«â, thotĂ« ai.
Ky fenomen goditi pjesën më të madhe të vreshtave të Rahovecit e Suharekës. Dëmi ishte i madh për të gjithë, pasi hardhitë e rrushit kishin filluar të lulëzojnë, pasi në mars temperaturat ishin mbi 20 gradë Celsius.
Përkundër përvojës familjare me breza, Habibi thotë se kishin të pamundur të parashikojnë një mot të tillë. Metodat tradicionale nuk pinë më ujë: kur bie shi, bie pafund duke shkaktuar vërshime, e kur fillon vapa, ajo zgjatë me javë pa asnjë rigë shiu.
Shkenca prapa "çmendurisë" së motit
Këto çrregullime janë derivat i drejtpërdrejt i ngrohjes globale, që e shkaktojmë vet ne njerëzit. Aktivitetet njerëzore, si djegia e lëndëve fosile, shpyllëzimi dhe bujqësia intensive kanë rritur emetimet e gazeve serrë si dioksidi i karbonit, metani dhe oksidi i azotit.
Ironikisht, vetĂ« bujqĂ«sia Ă«shtĂ« edhe viktimĂ«, edhe shkaktare nĂ« njĂ« masĂ«. Ădo lĂ«vrim toke liron gazra nĂ« atmosferĂ«, ndĂ«rsa pĂ«rdorimi i plehrave kimike dhe blegtoria rrisin praninĂ« e oksidit tĂ« azotit dhe metanit.
Këto gazra krijojnë një shtresë në atmosferë që bllokon nxehtësinë e diellit, duke rritur temperaturën mesatare të planetit.
Krejt kĂ«to çârregullime kanĂ« burimin tek ndryshimet klimatike, qĂ« dukeshin tĂ« largĂ«ta pĂ«r njerĂ«zit nĂ« KosovĂ« para disa viteve.
Megjithatë, një raport i vitit 2024 nga NATO për Ndikimin e Klimës në Siguri ngriti alarmin në Kosovë. Vendi ynë ishte në pikën e kuqe të rajonit, ku pritet të përballemi me rritje më të shpejtë të temperaturave sesa mesatarja botërore, duke përjetuar valë të nxehta të gjata, përmbytje të përsëritura dhe zjarre pyjore gjithnjë e më të rrezikshme.
Kjo situatë, e kombinuar me rritjen e popullsisë dhe me menaxhimin e dobët të burimeve ujore, rrezikon të çojë vendin drejt mungesës serioze të ujit në dekadat e ardhshme.
Sipas raportit, âparashikimet e temperaturave mĂ« tĂ« larta dhe rritja e rrezikut nga zjarret, ulja e reshjeve dhe shtimi i popullsisĂ« tregojnĂ« se deri nĂ« vitin 2050, katĂ«r nga pesĂ« pellgjet ujore tĂ« KosovĂ«s mund tĂ« pĂ«rballen me stres ose mungesĂ« uji, gjĂ« qĂ« mund tĂ« ndikojĂ« nĂ« furnizimin me ujĂ« si pĂ«r popullsinĂ« lokale, ashtu edhe pĂ«r trupat e KFOR-itâ.
Raporti i NATO-s i vitit 2024 thekson se nĂ« KosovĂ«, numri i ditĂ«ve me temperatura mbi 35°C mund tĂ« rritet nga 4.4 ditĂ« nĂ« vit nĂ« periudhĂ«n 2020â2039 nĂ« mbi 39 ditĂ« deri nĂ« fund tĂ« shekullit, nĂ« skenarin mĂ« tĂ« keq.
Viti 2024 ishte viti mĂ« i nxehtĂ« i regjistruar ndonjĂ«herĂ« nĂ« histori me rreth 1.55 gradĂ« celsius mbi nivelin paraindustrial. Por, ky rekord po âthyhetâ vit pas viti nga 2015-ta, sipas OrganizatĂ«s Meteorologjike BotĂ«rore.
Ato ndodhin për shkak të rritjes së emetimeve të gazeve serrë si dioksidi i karbonit, metani dhe oksidi i azotit, të cilat çlirohen nga djegia e lëndëve djegëse fosile, shpyllëzimi, bujqësia intensive dhe industria.
Këto gazra grumbullohen në atmosferë dhe bllokojnë nxehtësinë e diellit brenda hapësirës tokësore, duke shkaktuar ngrohje globale. Si pasojë, ndryshojnë modelet e reshjeve, rritet frekuenca e thatësirave, përmbytjeve dhe valëve të nxehtësisë, gjë që ndikon drejtpërdrejt tek ne. E kështu vijnë ndryshimet klimatike, që një prej caqeve e kanë bujqësinë.
âBujqĂ«sia sâĂ«shtĂ« mĂ« si dikurâ
Ecnim mes rreshtave të vreshtave në Rahovec bashkë me Habib Dinën. Ai ka një jetë në vreshta. Familjarisht gjithmonë kanë punuar. Duket që më lehtë ec mes hardhive se sa në asfalt.
Dëshira për ta avancuar jehonën e rrushit të qytetit të tij nuk e ka lënë edhe pa aktivitet shoqëror, duke e themeluar dhe udhëhequr Shoqatën e vreshtarëve.
Ai së bashku me vreshtarët e tjerë kërkuan ndihmë edhe për dëmin e shkaktuar nga ngricat e fillimit të vitit 2025.
Me ta u morën fillimisht Ministria e Bujqësisë e tutje Komuna e Rahovecit, por nuk u kompensua për dëmet e ngricave. Vizita në terren, raporte dhe aty përfundoi gjithçka. Në llogaritë e tyre nuk u derdh asnjë cent.
Habib Dina frikĂ«sohet se tĂ« tilla âsulmeâ nga natyra mund tĂ« jenĂ« mĂ« tĂ« shpeshta, marrĂ« parasysh trendin e 15 viteve tĂ« fundit.
âNga viti 2010 e tutje ka filluar ndryshimi. Ka ra breshĂ«r shumĂ«, gati çdo vit e shkatĂ«rronte njĂ« territor tĂ« vreshtaveâ, thotĂ« ai, teksa kujton se si, nĂ« verat e fundit, reshjet e breshrit janĂ« shndĂ«rruar nĂ« kĂ«rcĂ«nim tĂ« pĂ«rvitshĂ«m, shpesh duke rĂ«nĂ« edhe natĂ«n.
âPara katĂ«r viteve ka ra breshĂ«r nĂ« ora 22:00. NatĂ«n nuk ka ra kurrĂ« bre breshĂ«r, rrallĂ« e rrallĂ« herĂ«. Kjo tregon se moti Ă«shtĂ« çârregulluâ, shton ai, duke tundur kokĂ«n.
MegjithatĂ«, ai tregon pĂ«r parashikimin tradicional qĂ« ju ka ndihmuar dikur, ânĂ«se dita ka qenĂ« e nxehtĂ« e nata e çelne, gjasat pĂ«r brymĂ« janĂ« 100%. Aty mundesh me e mbrojt hardhinĂ« me tym, ose me ujĂ«. NĂ« shtetet e zhvilluara pĂ«rdorin sisteme qĂ« lagin vreshtin gjatĂ« natĂ«s. KĂ«shtu e heqin tĂ« ftohtin. Ne kemi ndezĂ« kashtĂ« edhe goma nĂ«pĂ«r vresht dhe e kemi mujtĂ« tĂ« ftohtitâ, kujton ai, qĂ« nĂ« -6 gradĂ« kĂ«to masa parandaluese nuk kryejnĂ« punĂ«.
Por, breshĂ«ri e ngrica janĂ« vetĂ«m fillimi i tregimit tĂ« tij. âKĂ«to katĂ«r vitet e fundit ka nisĂ« mos me pas borĂ« gjatĂ« dimritâ, shpjegon Habibi. âE bora ndikon nĂ« resurset nĂ«ntokĂ«sore qĂ« nuk ngihet toka me ujĂ«. E kur nuk ngihet toka, nuk ka as pusetĂ« qĂ« me nxjerr ujĂ« pĂ«r me ujit. Sistemet e ujitjes nuk janĂ« tĂ« shpĂ«rndara mĂ« pasâ.
Inxhinieri i bujqësisë, shumë vjet udhëheqës i programit të USAID-it për bujqësi, Fatmir Selimi shpjegon se nga 280 mijë hektarë me potencial për ujitje, vetëm rreth 20 mijë janë realisht nën ujitje.
âSistemi i ujitjes pĂ«rdoret vetĂ«m nĂ« 10â15% tĂ« kapaciteteve ekzistueseâ, thotĂ« Selimi, duke theksuar se mungesa e dijes tek bujqit nĂ« shumĂ« raste dhe mungesa e planifikimit pĂ«r pĂ«rdorimin e ujit e rĂ«ndon problemin.
Ai thotĂ« se sistemet moderne tĂ« ujitjes, si ato pikĂ«âpikĂ« dhe digjitalizimi i tyre, po hyjnĂ« ngadalĂ« nĂ« pĂ«rdorim, por pa njĂ« strategji tĂ« qĂ«ndrueshme pĂ«r menaxhimin e ujit, çdo verĂ« e nxehtĂ« e kthen mungesĂ«n e ujit nĂ« krizĂ«.
Ky çâekuilibĂ«r nuk pĂ«rfundon mĂ« kaq. Vreshtaria Ă«shtĂ« njĂ« nga sektorĂ«t mĂ« tĂ« ndjeshĂ«m ndaj ndryshimeve klimatike. Rrushi kĂ«rkon ekuilibĂ«r midis diellit dhe shiut, nxehtĂ«sisĂ« dhe lagĂ«shtisĂ«.
âThatĂ«sia ndikon nĂ« rendiment, nĂ« pjekje, nĂ« kohĂ«n kur del rrushiâ, shpjegon Habibi, ânĂ«se rrushi ka pas kushte normale me dalĂ« me datĂ«n 1 shtator, nga thatĂ«sia ai sâmundet edhe mbetet i imĂ«t, nuk ka kualitet.â
Vera e vitit 2024, kujton ai, ishte ndĂ«r mĂ« tĂ« nxehtat ndonjĂ«herĂ«, âtemperaturat kanĂ« arrit deri nĂ« 44 gradĂ«. Edhe nata ka qenĂ« e nxehtĂ«, e kĂ«tĂ« vit veç pak mĂ« e flladitshmeâ.
âKur del rrushi pa kualitet, importi tĂ« mund. TregtarĂ«t largohen, e humb klientinâ, tregon ai.
Në mungesë të sistemit të ujitjes dhe pajisjeve mbrojtëse, fermerët përballen të pambrojtur.
âNuk jemi tĂ« pĂ«rgatitur, as nuk ka kushte. Qeveria nuk Ă«shtĂ« interesu. Ne veç çka Ă«shtĂ« prej Zotitâ, thotĂ« Habibi me njĂ« ton dorĂ«heqjeje.
PĂ«r tĂ«, vreshtaria nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m punĂ«, por pasuri kombĂ«tare qĂ« duhet ruajtur. âVreshtaria e KosovĂ«s Ă«shtĂ« pasuri. Duhet me pas ligj pĂ«r me e mbrojtâ, thotĂ« me bindje.
Këtë hall ai thotë se nuk e kishin menduar, pasi dikur ka qenë disi e projektuar të funksionojë si duhet.
âAtĂ«herĂ« ka qenĂ« nĂ« vijĂ«, si e programume, pritshe me ra shi qat javĂ«, edhe bike. BorĂ« ka pas. Ka pas stinĂ«. E tash sâke as pranverĂ«, as vjeshtĂ«â, thotĂ« teksa buzĂ«qesh lehtĂ«, si tĂ« kujtonte njĂ« rend natyror qĂ« sâkthehet mĂ«.
âPranvera po bĂ«het e ftohtĂ«, po kthehet kah dimri, e vjeshta po merr nxehtĂ«. NĂ« vitin 2024 pemĂ«t kanĂ« lulĂ«zu nĂ« vjeshtĂ«. Ajo ia ka prish ciklin. Ădo ndryshim qĂ« ndodh, patjetĂ«r qĂ« e ka efektin e vetâ.
Sipas ekspertit të bujqësisë Fatmir Selimi, bujqësia e Kosovës nuk është përgatitur për një klimë që ka ndryshuar kaq shpejt.
âBujqĂ«sia e KosovĂ«s ka qenĂ« e mĂ«suar me kushtet pĂ«rafĂ«rsisht tĂ« njĂ«jta gjatĂ« viteve dhe pasi ka filluar ndryshimi nĂ« kĂ«to 10 deri 15 vitet e fundit, bujqit po ndryshojnĂ« dhe po tentojnĂ« me ju pĂ«rshtatĂ« kushteve tĂ« rejaâ, thotĂ« ai, duke treguar se pĂ«rshtatja nuk po ndodhĂ« e plotĂ«.
Raportet e ministrisë
Tregimi i Habibit nuk është i vetëm. Ato që ai i ka bartë në shpinën e tij, e tregojnë edhe raportet zyrtare të Ministrisë së Bujqësisë. Pasojat e ndryshimeve klimatike lexohen qartë në Raportet e Gjelbra të viteve të fundit.
Në Raportin e Gjelbër të vitit 2023, sektori i pemëve paraqitet si një nga më të prekurit nga ndryshimet klimatike. Aty thuhet se rendimentet e mollëve, dardhave dhe kumbullave kanë rënë dukshëm për shkak të ngricave të prillit që dëmtuan frutat e hershme, ndërsa temperaturat ekstreme dhe mungesa e reshjeve në verë çuan në tkurrje të prodhimit në kulturat që kërkojnë lagështi të vazhdueshme, si rrushi dhe pjeshka.
Në të njëjtin raport, përmendet se rendimentet e grurit dhe misrit në rajonet e Dukagjinit e Anadrinit ishin më të ulëta për shkak të thatësisë gjatë fazës së pjekjes, çka solli kokrra më të vogla dhe cilësi më të dobët.
E njĂ«jta gjendje pasqyrohet edhe nĂ« Raportin e GjelbĂ«r tĂ« vitit 2022, ku Ministria konstaton se periudhat e zgjatura tĂ« thatĂ«sirĂ«s dhe temperaturat e larta gjatĂ« verĂ«s kishin shkaktuar ulje tĂ« rendimenteve tĂ« drithĂ«rave dhe dĂ«mtime tĂ« kulturave nĂ« perime. Po aty theksohet se breshĂ«ri dhe reshjet e forta nĂ« muajt majâqershor kishin shkatĂ«rruar pjesĂ«risht prodhimin nĂ« Rahovec e SuharekĂ«, duke e lĂ«nĂ« njĂ« pjesĂ« tĂ« fermerĂ«ve pa tĂ« ardhura. NĂ« raport, pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, pĂ«rmendet se ândryshimet klimatike po krijojnĂ« pasiguri tĂ« madhe nĂ« planifikimin bujqĂ«sorâ.
NĂ« Raportin e GjelbĂ«r 2021, kjo pasiguri shihet nĂ« mungesĂ«n tĂ« borĂ«s gjatĂ« dimrit dhe nĂ« mungesĂ«n e reshjeve tĂ« pranverĂ«s qĂ« kanĂ« ndikuar nĂ« uljen e rendimenteve. Ministria konstaton se rendimenti i grurit dhe misrit ishte mĂ« i ulĂ«t se nĂ« vitin 2020, ndĂ«rsa nĂ« sektorin e pemĂ«ve vĂ«rehet se âlulĂ«zimi i vonuar dhe temperaturat e larta gjatĂ« verĂ«s kanĂ« ndikuar nĂ« cilĂ«sinĂ« e frutaveâ. Raporti paralajmĂ«ron pĂ«r ândryshime tĂ« papritura tĂ« temperaturaveâ qĂ« shkaktojnĂ« stres nĂ« bimĂ«, njĂ« dukuri qĂ« bujqit tashmĂ« e pĂ«rjetojnĂ« çdo sezon.
NĂ«se kthehemi edhe mĂ« herĂ«t, Raporti i GjelbĂ«r i vitit 2019 kishte qenĂ« njĂ« ndĂ«r tĂ« parĂ«t qĂ« kishte paralajmĂ«ruar drejtimin qĂ« do tĂ« merrte klima. NĂ« tĂ« dokumentohet se temperaturat mesatare vjetore pĂ«r periudhĂ«n 2002â2018 kishin shĂ«nuar rritje tĂ« ndjeshme, ndĂ«rsa sasia e reshjeve kishte rĂ«nĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« vazhdueshme.
Ky raport lidh drejtpĂ«rdrejt kĂ«to ndryshime me rĂ«nien e rendimenteve nĂ« disa kultura bazĂ«, si gruri dhe patatja, tĂ« cilat u pĂ«rballĂ«n me mungesĂ« uji dhe reshje tĂ« pakontrolluara gjatĂ« sezonit tĂ« mbjelljeve. Ministria kishte paralajmĂ«ruar qĂ« âkushtet klimatike tĂ« paqĂ«ndrueshme po ndikojnĂ« nĂ« ciklet prodhuese dhe nĂ« koston e prodhimit bujqĂ«sorâ, njĂ« vĂ«rejtje qĂ« sot tingĂ«llon si parashikim i pĂ«rmbushur.
Sipas inxhinierit të bujqësisë Fatmir Selimi, shumë bujq kanë filluar të kuptojnë se ndryshimi është i pashmangshëm, dhe po e përballojnë atë me dije. Ai thotë se bujqit po modernizohen, po bëjnë analiza të tokës dhe ujit, po marrin këshilla teknike dhe po i përshtatin kulturat dhe teknologjitë me kërkesat e tregut dhe me klimën e re.
âEfikasiteti nĂ« prodhimtari Ă«shtĂ« rritur pasi qĂ« bujqit kanĂ« rritur njohuritĂ«, kĂ«shillohen me ekspertĂ« privat, marrin kĂ«shilla nga barnatoret bujqĂ«sore dhe pĂ«rdorin inpute dhe teknologji tĂ« reja qĂ« tĂ« rrisin prodhimtarinĂ« dhe kualitetin dhe tĂ« zvogĂ«lojnĂ« koston e prodhimitâ, thotĂ« ai.
Kjo përshtatje e bujqve sipas tij shihet tek gruri ku përdorimi i variteteve të reja ka sjellë rritje të rendimentit, teksa zhvendosja e prodhimtarisë në masë të madhe në sera edhe të digjitalizuara, farave hibride e plehrave cilësorë, po i mban bujqit në lojë.
SidoqoftĂ«, Selimi kujton se ndikimi i klimĂ«s i prek pothuaj tĂ« gjitha kulturat, por goditje mĂ« tĂ« fortĂ« jep te pemĂ«t dhe perimet. Efekti Ă«shtĂ« jo vetĂ«m njĂ« sezonal, por qĂ« humbja e investimit nga dĂ«mi qĂ« mund tâi bĂ«j ngrica, breshĂ«ri apo thatĂ«sia, njĂ« bujk e demoralizon pĂ«r tĂ« vazhduar tutje dhe ju shton frikĂ« bujqve tĂ« rinj.
Ai tregon se ânĂ« vitet e fundit kemi pas reshje tĂ« tepĂ«rta nĂ« muajin maj dhe qershor qĂ« ka ndikuar nĂ« mospunim tĂ« tokĂ«s dhe zvogĂ«lim tĂ« rendimentitâ, duke shtuar se reshjet e tepĂ«rta çojnĂ« nĂ« situatĂ«n kur kulturat bujqĂ«sore sulmohen nga sĂ«mundje qĂ« shkatĂ«rrojnĂ« gjithĂ« rendimentin.
Bashkim Kastrati nga Instituti Hidrometeorologjik i Kosovës, hidrolog që përcjell ndryshimet klimatike, në analizat e tij ka treguar se nëse krahasojmë vitet 1991-2015 me vitet 2016-2024 rënia në sasinë mesatare të reshjeve është afër 14 milimetra. Gjithashtu, një krahasim në sasinë mesatare të reshjeve në nivel vendi nga 2015-2024 ka një rënie 4.4%. Megjithatë, nëpër vite edhe sikur sasia e reshjeve mos të ketë ndryshuar shumë, problemi që sjell ndryshimi klimatik është tek shpërndarja e reshjeve nëpër muaj.
âPranvera po karakterizohet gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« me reshje intensive dhe tĂ« pĂ«rqendruara nĂ« periudha tĂ« shkurtra. KĂ«to shira tĂ« rrĂ«mbyeshĂ«m nuk arrijnĂ« tĂ« pĂ«rthithen nga toka, duke shkaktuar erozion, largim tĂ« lĂ«ndĂ«ve ushqyese dhe vĂ«shtirĂ«si nĂ« mbjelljet e hershme. NdĂ«rkohĂ«, numri i ditĂ«ve me reshje tĂ« moderuara po zvogĂ«lohet, çka e bĂ«n furnizimin natyror tĂ« tokĂ«s me ujĂ« shumĂ« tĂ« paqĂ«ndrueshĂ«mâ, tregon Kastrati.
Duke u kthyer në Kosovë, Kastrati tregon që kur shihen modelet dhe diagramet e reshjeve, vërehet qartazi se vera është e thatë, e temperatura mbi 35 gradë me ditë të tëra.
âTĂ« dhĂ«nat e paraqitura tregojnĂ« se muajt verorĂ« po shĂ«nojnĂ« njĂ« rĂ«nie tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« reshjeve, e cila nĂ« disa skenarĂ« mund tĂ« arrijĂ« deri nĂ« â50%. Ky deficit shoqĂ«rohet me temperatura mĂ« tĂ« larta, avullim mĂ« tĂ« madh dhe mungesĂ« tĂ« ditĂ«ve me shi tĂ« njĂ«pasnjĂ«shme, duke krijuar kushte pĂ«r thatĂ«sira agrometeorologjikeâ, tregon ai.
Regional Rural Development Standing Working Group kanë bërë një analizë për Ballkanin Perëndimor ku trajtojnë rrezikun e ndryshimeve klimatike. Ajo që parashikohet deri në vitin 2050 duke u bazuar në Shërbimin për Indikatorët e Ujit në Adaptimin ndaj Ndryshimeve Klimatike (SWICCA) për të ardhmen në aspektin e reshjeve është shqetësuese.
âSipas kĂ«saj parashikimi, shihet se gjatĂ« periudhĂ«s qershorâtetor do tĂ« ketĂ« mĂ« pak reshje, duke filluar nga 4.8% nĂ« qershor deri nĂ« 11.9% nĂ« korrik, ndĂ«rsa temperaturat do tĂ« rriten nga 1.5 nĂ« 3°C nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ«. NĂ« pjesĂ«n tjetĂ«r tĂ« vitit, nĂ«ntorâmaj, reshjet do tĂ« rriten nga 7.6% nĂ« dhjetor deri nĂ« 17.6% nĂ« shkurt, gjĂ« qĂ« mund tĂ« shkaktojĂ« pĂ«rmbytjeâ, thuhet aty. Ashtu sikur edhe nisi nĂ« 18 dhe 19 nĂ«ntor tĂ« viti 2025, kur brenda dy ditĂ«ve pati reshje dhe pĂ«rmbytje nĂ« disa zona tĂ« KosovĂ«s.
Këtë rrezik e konfirmon edhe Ministria e Bujqësisë, duke thënë se nëse trendet klimatike vazhdojnë, do të ketë rrezik serioz në ulje të rendimenteve, stres ujor e erozion, bujqësia do të përballet me rreziqe serioze (ulje të rendimenteve, ulje në të ardhura, stres ujor e erozion.
âBujqit presin shtetin qĂ« sâpo u vjenâ
Fakti i konfirmuar nëpër raportet e Gjelbra të ministrisë nuk përcillet me veprime që vërehen. Përveç subvencionimit dhe granteve, bujqit kanë nevojë për dorën e shtetit edhe në rastet kur kulturat e tyre bujqësore dëmtohen nga kushtet ekstreme natyrore.
Ngrica e prillit në vreshta bëri dëme shumë të mëdha. Në dokumentin e vlerësimit të dëmeve në terren nga komisioni i ministrisë, kemi parë që është mbi 7 milionë euro, duke prekur prej 20 deri 70% të varieteteve të vreshtave.
Duke ditur që bujqësia është një prej sektorëve kryesorë në Kosovë, për Fatmir Selimin fatkeqësisht deri tash ka pasur improvizime dhe jo një strategji serioze.
âKosova ka nevojĂ« urgjente pĂ«r StrategjinĂ« e pĂ«rballimit me ndryshime klimatike nĂ« bujqĂ«si, pĂ«r diversifikim tĂ« kulturave bujqĂ«sore dhe njĂ« politikĂ« tĂ« qartĂ« pĂ«r pĂ«rdorimin e ujit, tokĂ«s dhe pyjeve si burime natyroreâ, thotĂ« ai qĂ« pĂ«r shumĂ« vjet ka ndihmuar nĂ« kĂ«to aspekte pĂ«rmes organizatave ndĂ«rkombĂ«tare.
Këto politika, sipas Selimit, nuk mund të mbesin vetëm në letër, dhe jo vetëm në nivel qendror, por edhe në atë lokal.
NĂ« nivel kombĂ«tar ai sheh nevojĂ«n pĂ«r ligje, rregullore dhe kritere tĂ« qarta qĂ« adresojnĂ« ndryshimet klimatike, ndĂ«rsa niveli lokal duhet tâi zbresĂ« kĂ«to nĂ« praktikĂ«, pĂ«rmes kushteve konkrete dhe kĂ«shillimit tĂ« bujqve.
Në anën tjetër ministria thotë se ata parashikojnë të gjitha këto në strategji dhe në planin e veprimit të tyre, në të cilin janë paraparë investime prej planeve të menaxhimit e deri te sigurimi e kompensimi.
Por, në këtë peizazh bujqësor, ngecjet më të mëdha ai i sheh pikërisht aty ku duhej të ishin zgjidhjet. Sipas tij, sektori bujqësor ka bërë përpjekje të modernizohet dhe të përdorë teknologji të reja për të zvogëluar dëmet nga klima, por institucionet kanë mbetur prapa.
âNgecjet mĂ« tĂ« mĂ«dha janĂ« nĂ« zhvillimin e politikave pĂ«rkrahĂ«se qĂ« mund tĂ« zbatohen nĂ« praktikĂ« dhe zhvillimi i informative tĂ« sakta dhe dijenisĂ« se si duhet tĂ« ballafaqohet me kĂ«to ndryshime dhe zhvillimin e qĂ«ndrueshĂ«m tĂ« bujqĂ«sisĂ« nĂ« KosovĂ«â, thotĂ« Selimi.
Një prej boshllëqeve më të mëdha është mungesa e një sistemi funksional të sigurimeve bujqësore, pikërisht në një kohë kur dëmet nga thatësirat, përmbytjet, breshëri dhe ngricat po rriten nga viti në vit.
Selimi kujton se âprocesi i zhvillimit tĂ« sigurimeve bujqĂ«sore ka filluar nga viti 2014 nĂ«pĂ«rmjet njĂ« studimi qĂ« ka zhvilluar programi pĂ«r bujqĂ«si i USAID-it NOA (New Opportunities for Agriculture) me kĂ«rkesĂ« tĂ« MinistrisĂ« sĂ« BujqĂ«sisĂ«â. MĂ« pas, me mbĂ«shtetjen e IFC/BankĂ«s BotĂ«rore, Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar njĂ« model sigurimesh qĂ« Ă«shtĂ« testuar dhe ka funksionuar deri nĂ« vitin 2023.
Por, ndryshimet ligjore e kanë lënë këtë sistem në ajër.
âMinistria e BujqĂ«sisĂ« ka vendosĂ« me Ligjin pĂ«r BujqĂ«si dhe Zhvillim Rural tĂ« zhvendosĂ« sigurimet bujqĂ«sore nga pĂ«rkrahja direkte/subvencionet nĂ« pĂ«rkrahje me grante dhe deri mĂ« tani nuk ka arrit ta zbatojĂ« kĂ«tĂ« sistem tĂ« riâ, shpjegon ai.
Ministria nuk e zë në gojë këtë zhvillim, por ata qasen duke treguar rreth kompanive private të sigurimeve që prej 2023 e tutje nuk kanë ofruar më polica të sigurimit.
âDisa kompani tĂ« sigurimeve kanĂ« ofruar polica tĂ« sigurimit bujqĂ«sor deri nĂ« vitin 2023. MegjithĂ«se ekziston Masa pĂ«r Sigurime BujqĂ«sore, gjatĂ« vitit 2024 kĂ«to kompani nuk kanĂ« ofruar polica tĂ« sigurimit bujqĂ«sorâ, thuhet nĂ« pĂ«rgjigjen e tyre.
PĂ«r Selimin, sigurimet janĂ« njĂ« prej mjeteve tĂ« pakta qĂ« mund ta bĂ«jnĂ« bujqĂ«sinĂ« mĂ« pak tĂ« rrezikshme nĂ« kohĂ« krize klimatike. âSigurimet bujqĂ«sore duhet tĂ« pĂ«rkrahin bujqit qĂ« tĂ« zvogĂ«lojnĂ« rrezikun nga dĂ«met qĂ« nuk i kemi planifikuar dhe tĂ« mbulojĂ« shpenzimet tĂ« cilat bujku nuk ka mundĂ«si tĂ« i rekuperojĂ«â, thotĂ« ai.
Efekti ekonomik
Ndryshimet klimatike në një ambient sikur ky i Kosovës ku parandalimi dhe përballja me të është në nivel të ulët, aq sa Ministria e Bujqësisë nuk ka asnjë vlerësim të detajuar, të nivelit të humbjeve të fermerëve të shpërndara sipas thatësirës apo përmbytjeve, ngricave apo faktorë të tjerë, bëhen edhe më të dukshme.
E pasojat në ekonomi nga ndryshimet klimatike janë të shumta.
Së pari, nëse një kulturë bujqësore nuk ka rendiment në Kosovë, menjëherë hapet rruga nga tregtarët për ta importuar atë. Importi i një kulture bujqësore do të thotë rritje e çmimit për atë dhe ndikim negativ në rritjen ekonomike.
Raportet e çmimeve të prodhimeve dhe çmimet në bujqësi nga Agjencia e Statistikave të Kosovës, e paraqesin këtë gjendje qartazi.
Tremujori i dytë i vitit 2025 tregon një rritje të çmimeve të prodhimeve bujqësore për 8% krahasuar me periudhën e njëjtë të vitit 2024. Njëjtë edhe në tremujorin e tretë i vitit 2025, që e tregon se rritja vazhdon të jetë në nivel të njëjtë me vitin paraprak, duke shënuar 8.2% rritje.
Nëse analizojmë pemët dhe perimet si baza e shportës së konsumatorit, rritja në tremujorin e tretë, si muaj që mbushin tregun me pemë dhe perime, shihet qartazi rritja e cila është eksponenciale prej vitit 2020.
Vetëm importin e rrushit të tryezës për vitin 2025 në Kosovë për periudhën janar-nëntor, del se kemi importuar diku pak më shumë se 3 tonë rrush, me vlerë të mallit 3.34 milionë euro, që me taksë të doganës dhe TVSH, shkon në total diku 4 milionë euro.
Rasti me ngrica në prill na e nxjerr qartë efektin. Në vitin 2025 kemi importuar më shumë rrush se sa vitin 2024. Afër 1 ton rrush i freskët i tryezës është importuar më shumë se sa në vitin 2024.
Kurse për 2025 në periudhën janar-nëntor, vetëm speca të freskët, sipas Doganës së Kosovës, janë importuar afër 11.5 tonë speca të freskët, në vlerë të mallit afër 10.3 milionë euro, që i shtohen afër 130,000 euro taksë doganore, 1.8 milion euro TVSH dhe një pjesa tjetër e kostove të transportit.
Kështu ndikon mungesa e produktit vendor, duke u zëvendësuar me produkt të importit.
Sipas Fatmir Selimit, ndikimi ekonomik i ndryshimeve klimatike në bujqësinë e Kosovës është tashmë i dukshëm dhe po reflektohet drejtpërdrejt në të ardhurat e fermerëve dhe në stabilitetin e tregut ushqimor. Ai vlerëson se humbjet nga thatësirat, përmbytjet dhe valët ekstreme të nxehtësisë po rrisin koston e prodhimit, duke e bërë bujqësinë gjithnjë e më pak të parashikueshme financiarisht. Rendimentet e paqëndrueshme, sipas tij, po ndikojnë edhe në çmimet e produkteve bujqësore, duke rritur varësinë nga importi dhe duke dobësuar konkurrueshmërinë e prodhuesve vendorë.
Në shumë raste, dëmet klimatike nuk kompensohen, çka i shtyn fermerët drejt borxheve ose heqjes dorë nga prodhimi.
Bujqve kosovarë nuk u janë ulur të hyrat vetëm nga dështimi i zhvillimit të kulturave për shkak të ndodhive natyrore që shkaktohen nga ndryshimet klimatike. Atyre u janë shtrenjtuar edhe inputet që i përdorin për të punuar.
Agjencia e Statistikave tĂ« KosovĂ«s nĂ« raportin e tyre pĂ«r Indeksin e Ămimeve tĂ« Inputeve dhe Ămimet nĂ« BujqĂ«si 2020â2024, konstaton se ka njĂ« rritje tĂ« ndjeshme tĂ« kostove pĂ«r inputet bujqĂ«sore, veçanĂ«risht krahasuar me vitin bazĂ« 2020. Sipas tĂ« dhĂ«nave, indeksi i pĂ«rgjithshĂ«m i inputeve bujqĂ«sore nĂ« vitin 2024 Ă«shtĂ« rritur me 39.6% krahasuar me vitin 2020. Inputet qĂ« lidhen me investimet bujqĂ«sore, si makineritĂ«, pajisjet dhe ndĂ«rtesat e fermave, kanĂ« shĂ«nuar rritjen mĂ« tĂ« madhe. Indeksi i kĂ«tij grupi Ă«shtĂ« rritur me 55.8% nĂ« vitin 2024 krahasuar me vitin 2020.
PĂ«r bujqit tashmĂ« Ă«shtĂ« e nevojshme njĂ« linjĂ« e qartĂ« pĂ«r investime vetĂ«m nĂ« pĂ«rballje me ndryshime klimatike, sikur janĂ« sistemet e mbrojtjes nga breshĂ«ri, drenazhimet pĂ«r tâi shpĂ«tuar pĂ«rmbytjeve, kanalet e ujitjes pĂ«r luftĂ« kundĂ«r thatĂ«sisĂ« e forma tĂ« shpĂ«rndarjes sĂ« ujit apo ngrohĂ«sve pĂ«r tâi shpĂ«tuar ngricave.
Me shpresë të vogël, herë më mirë e herë më keq, bujqit vazhdojnë luftën e tyre ndaj ndryshimeve klimatike dhe luftën e mbijetesës me këtë veprimtari.
Instituti Hidrometeorologjik bën të ditur se java në vend ka nisur me depërtimin e masave të ftohta ajrore, të cilat do të përfshijnë gjithë territorin e Kosovës, duke shkaktuar rënie të ndjeshme të temperaturave.
IHK njofton se për të martën parashikohet të mbajë mot kryesisht i vranët.
Temperaturat minimale do të lëvizin ndërmjet -12 deri -7 gradë Celsius, ndërkaq maksimalet e ditës nga -2 deri 2°C
Era do të fryjë nga veriperëndimi me shpejtësi 1-5m/s. /Telegrafi/
Login
