❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.

Numri 19 i LDK-së, Ermal Sadiku: Fokus në inovacion, teknologji dhe shtet digjital



Inxhinieri, ndërmarrësi dhe opinionisti Ermal Sadiku garon për deputet nga radhët e Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) dhe mban numrin 19 në këtë listë zgjedhore.

Ai e ka cilĂ«suar kĂ«tĂ« hap si njĂ« rrugĂ«tim tĂ« ri politik, tĂ« nisur me bindje personale dhe pa “pozita tĂ« dhuruara”.

NĂ« njĂ« deklaratĂ«, Sadiku tha se vendimi pĂ«r t’u pĂ«rfshirĂ« nĂ« politikĂ« ka ardhur pas shumĂ« dilemash, veçanĂ«risht pĂ«r shkak tĂ« kohĂ«s sĂ« shkurtĂ«r pĂ«r prezantim nĂ« garĂ«.

Megjithatë, ai theksoi se ka zgjedhur të hyjë në proces zgjedhor si kandidat, e jo përmes një pozite ekzekutive të negociuar paraprakisht.

“Kam pasur mundĂ«si tĂ« negocioj njĂ« pozitĂ« nĂ« ekzekutiv pas zgjedhjeve, por kam vendosur tĂ« hyj nĂ« garĂ« vetĂ«. Pozitat e dhuruara nuk tĂ« japin peshĂ« politike dhe as autoritet pĂ«r tĂ« sjellĂ« ndryshim,” u shpreh Sadiku, duke shtuar se beson se pozitat duhet tĂ« merren me meritĂ« dhe pĂ«rmes garĂ«s demokratike.

Sipas tij, angazhimi politik ka një fokus të qartë: zhvillimin e industrisë së teknologjisë dhe shtyrjen përpara të proceseve të digjitalizimit në Kosovë.

Sadiku bëri të ditur se LDK i ka besuar atij rolin për të avancuar këto procese, të cilat, siç tha, prekin drejtpërdrejt jetën e çdo qytetari, biznesi dhe brezi të ri.

Sadiku theksoi rëndësinë e bashkëpunimit, inovacionit dhe përkushtimit ndaj sektorit të teknologjisë si shtylla kryesore të zhvillimit ekonomik dhe shoqëror.

Ai tha se Kosova ndodhet në një periudhë polarizimi të thellë, por ai beson se shumica e qytetarëve kërkojnë një politikë më të qetë, pa ofendime dhe pa linçime, të bazuar në punë konkrete dhe jo në zhurmë.

“QytetarĂ«t duan pĂ«rgjigje pĂ«r tĂ« ardhmen: ku do tĂ« punojnĂ«, çfarĂ« do tĂ« zhvillohet dhe çfarĂ« mundĂ«sish do tĂ« kenĂ« fĂ«mijĂ«t e tyre. PĂ«r shumĂ« prej kĂ«tyre pyetjeve, pĂ«rgjigjja gjendet nĂ« inovacion dhe teknologji,” tha ai.

AI ka mësuar të gjenerojë imazhe që duken si foto të këqija

Gazeta Si – NĂ«ntorin e kaluar, Google zbuloi Nano Banana Pro, versionin mĂ« tĂ« fundit tĂ« modelit tĂ« saj tĂ« inteligjencĂ«s artificiale, i aftĂ« tĂ« gjenerojĂ« imazhe bazuar nĂ« pĂ«rshkrime tekstuale.

Modeli menjëherë bëri përshtypje me realizmin dhe saktësinë e tij, madje edhe në gjenerimin e fotografive.

Fotografitë e gjeneruara nga inteligjenca artificiale shpesh kanë një estetikë artificiale lehtësisht të dallueshme, me fytyra dhe sipërfaqe të lëmuara, jo natyrale.

Imazhet e Nano Banana Pro janë më bindëse, sepse ngjajnë me foto reale, me të metat dhe kufizimet e tyre.

Në mënyrë specifike, modeli kopjon karakteristikat tipike të fotografisë me smartphone, e cila mbështetet në lente dhe sensorë më pak të përparuar, duke rezultuar në foto me më pak thellësi dhe kontrast sesa kamerat profesionale.

Realizmi në rritje i arritur nga Nano Banana Pro padyshim që përfaqëson një problem potencial, duke pasur parasysh zbatimin e teknologjive të ngjashme në dezinformata dhe mashtrime, por gjithashtu përfaqëson një hap të rëndësishëm përpara për industrinë.

Nano Banana vs Nano Banana Pro

We’re cooked. 💀 pic.twitter.com/LRoJhALaZD

— sid (@immasiddx) November 24, 2025

Ka disa arsye pse fotografitë sintetike (domethënë, të gjeneruara nga AI) zakonisht duken të panatyrshme. E para lidhet me trajnimin e këtyre programeve, të cilat zhvillohen duke analizuar miliona imazhe të të gjitha llojeve, shumë prej të cilave vijnë nga uebi, ku ka shumë imazhe të stilizuara dhe të stokut, zakonisht me një estetikë shumë të shkëlqyeshme.

Një tjetër, është teknika me të cilën trajnohen këto AI, e quajtur difuzion. Pas zhvillimit të programeve të afta për të njohur elementët e një imazhi, zhvilluesit i ekspozojnë ato ndaj përmbajtjes së korruptuar digjitalisht, domethënë, me piksel shtesë që e turbullojnë pamjen e përgjithshme, si efekti i borës në televizorët e vjetër.

Me kalimin e kohĂ«s, modeli mĂ«son tĂ« njohĂ« dhe heqĂ« kĂ«tĂ« “zhurmĂ«â€ pĂ«r tĂ« rindĂ«rtuar imazhin themelor; pasi tĂ« ketĂ« mĂ«suar ta bĂ«jĂ« kĂ«tĂ«, hapi tjetĂ«r Ă«shtĂ« tĂ« fillojĂ« nga zhurma e pastĂ«r pĂ«r tĂ« gjeneruar njĂ« imazh tĂ« rastĂ«sishĂ«m, i cili pĂ«r kĂ«tĂ« arsye do tĂ« jetĂ« jashtĂ«zakonisht i pastĂ«r.

Sipas Valentina Tanni, historiane arti dhe autore e librit Antimacchine. Duke mos respektuar TeknologjinĂ«, modele si Nano Banana Pro po “ulin efektin me shkĂ«lqim dhe estetikĂ«n hiper-tĂ« detajuar, karakteristikat qĂ« ne priremi t’i shoqĂ«rojmĂ« me imazhe tĂ« rreme, tĂ« ndĂ«rtuara dhe tĂ« manipuluara”.

PĂ«rhapja e AI-sĂ« gjeneruese ka ndryshuar tashmĂ« kriteret qĂ« pĂ«rdorim pĂ«r tĂ« pĂ«rcaktuar realizmin e njĂ« fotografie: “NjĂ« imazh i papĂ«rsosur, shpesh na duket shumĂ« mĂ« real dhe autentik, sepse largon dyshimin pĂ«r manipulim”.

Silvio Lorusso, shkrimtar dhe autor i librit “The Designer Without Quality”, pajtohet se, vetĂ«m nĂ« pak vite, inteligjenca artificiale ka “pĂ«rmbysur plotĂ«sisht idenĂ« tonĂ« tĂ« realizmit”.

🚹 CREATE YOUR REALISTIC ROOFTOP NIGHT CITYSCAPE 🏙 MOMENT with a fast moving 🚁 in background

Copy the prompt below and CREATE YOUR OWN PHOTO LIKE THIS đŸ«” with Nano Banana Pro

Bookmark 🔖 this now and recreate this with your selfie later.

How to:
1) Download the Gemini app
 pic.twitter.com/qVpclGF8iy

— Nano Banana Labs (@NanoBanana_labs) December 20, 2025

Përpara këtyre teknologjive, krijimi i një fotografie të mirë kërkonte ndriçim, skena, makina cilësore dhe personel të kualifikuar, si dhe kohë; sot, megjithatë, këto modele ju lejojnë të krijoni imazhe të çdo lloji vetëm në pak sekonda.

Nano Banana Pro demonstron se ekziston një mënyrë tjetër për të rritur fotorealizmin e AI-së: jo duke përsosur detajet anatomike të trupit të njeriut (modelet dihet se kanë vështirësi në paraqitjen e saktë të gishtërinjve, për shembull), por duke imituar mjetet me të cilat bëhen fotografitë.

Kjo pĂ«rfshin tĂ« metat dhe kufizimet e tyre teknike, tĂ« tilla si “rezolucioni i ulĂ«t, kokrriza digjitale, vinjetimi, syri i kuq e kĂ«shtu me radhĂ«â€, thotĂ« Lorusso.

Sipas Ben Sandofsky, bashkĂ«themelues i aplikacionit tĂ« fotografisĂ« Halide, “Google mund ta ketĂ« anashkaluar luginĂ«n e çuditshme”, atĂ« ndjenjĂ« neverie dhe shqetĂ«simi qĂ« ndiejmĂ« ndaj robotĂ«ve, makinave dhe kukullave qĂ« janĂ« si realiste, por jo tĂ«rĂ«sisht.

Siç shpjegon “The Verge”, Google nuk Ă«shtĂ« i vetmi qĂ« ofron modele tĂ« afta pĂ«r ta bĂ«rĂ« kĂ«tĂ«: Meta AI dhe Adobe Firefly gjithashtu u lejojnĂ« pĂ«rdoruesve tĂ« menaxhojnĂ« “intensitetin vizual” tĂ« imazheve, duke i bĂ«rĂ« ato mĂ« pak tĂ« shndritshme dhe mĂ« “tĂ« papĂ«rsosura”.

E njëjta gjë ndodh edhe në gjenerimin e videove. Dy modelet kryesore në industri, Sora 2 i OpenAI dhe Veo 3 i Google, janë të afta të gjenerojnë video me kokrriza dhe rezolucion të ulët, sikur të ishin xhiruar nga pajisje me cilësi të ulët.

Janë pikërisht këto lloje përmbajtjesh sintetike që përdoruesit i ngatërrojnë më shpesh me të vërteta, siç demonstrohet nga rasti i fundit i një videoje virale që imitonte regjistrimet e kurtheve të kafshëve gjatë natës.

PĂ«rshtati: Gazeta “Si”

The post AI ka mësuar të gjenerojë imazhe që duken si foto të këqija appeared first on Gazeta Si.

Pronari i TikTok nënshkruan marrëveshje për të shmangur ndalimin në SHBA

Pronari kinez i TikTok, ByteDance, ka nënshkruar marrëveshje detyruese me investitorë amerikanë dhe globalë për të operuar biznesin e tij në Amerikë, u tha shefi i TikTok punonjësve të enjten.

Gjysma e TikTok do të jetë në pronësi të një grupi investitorësh, përfshirë Oracle, Silver Lake dhe firmën e investimeve nga Emiratet e Bashkuara Arabe MGX, sipas një dokumenti të dërguar nga drejtori ekzekutiv Shou Zi Chew.

MarrĂ«veshja, e cila do tĂ« mbyllet mĂ« 22 janar, do t’i jepte fund viteve tĂ« tĂ«ra pĂ«rpjekjesh nga Uashingtoni pĂ«r tĂ« detyruar ByteDance tĂ« shesĂ« aksionet e saj nĂ« SHBA pĂ«r shkak tĂ« shqetĂ«simeve tĂ« sigurisĂ« kombĂ«tare.

Kjo është në përputhje me një marrëveshje të zbuluar në shtator, kur Presidenti i SHBA-së Donald Trump vonoi zbatimin e një ligji që do ta ndalonte aplikacionin nëse nuk shitej.

NĂ« dokumente, TikTok tha se marrĂ«veshja do t’u mundĂ«sojĂ« “mbi 170 milionĂ« amerikanĂ«ve tĂ« vazhdojnĂ« tĂ« zbulojnĂ« njĂ« botĂ« me mundĂ«si tĂ« pafundme si pjesĂ« e njĂ« komuniteti global jetĂ«sor”.

Sipas marrĂ«veshjes, ByteDance do tĂ« mbajĂ« 19.9% ​​tĂ« biznesit, ndĂ«rsa Oracle, Silver Lake dhe MGX me seli nĂ« Abu Dhabi do tĂ« mbajnĂ« nga 15% secila.

Një tjetër 30.1% do të mbahet nga bashkëpunëtorët e investitorëve ekzistues të ByteDance, sipas dokumenteve.

Shtëpia e Bardhë tha më parë se Oracle, e cila u bashkëthemelua nga mbështetësi i Trump, Larry Ellison, do të licencojë algoritmin e rekomandimeve të TikTok si pjesë të marrëveshjes.

Marrëveshja vjen pas një sërë vonesash.

Në prill 2024, gjatë administratës së Presidentit Joe Biden, Kongresi Amerikan miratoi një ligj për të ndaluar aplikacionin për shkak të shqetësimeve të sigurisë kombëtare, përveç nëse do të shitej.

Ligji ishte planifikuar të hynte në fuqi më 20 janar 2025, por u shty disa herë nga Trump, ndërsa administrata e tij përpunoi një marrëveshje për të transferuar pronësinë.

Trump tha në shtator se kishte folur në telefon me Presidentin e Kinës Xi Jinping, i cili tha se i kishte dhënë miratimin marrëveshjes.

E ardhmja e platformës mbeti e paqartë pasi udhëheqësit u takuan ballë për ballë në tetor.

Fati i aplikacionit u errësua nga tensionet e vazhdueshme midis dy vendeve për tregtinë dhe çështje të tjera.

The post Pronari i TikTok nënshkruan marrëveshje për të shmangur ndalimin në SHBA appeared first on Gazeta Si.

Reklamat mashtruese po pasurojnĂ« ‘Meta’-n

Gazeta Si – Vitin e kaluar, “Meta” u pĂ«rball me njĂ« problem: platformat e saj u pĂ«rmbytĂ«n me reklama mashtruese dhe tĂ« paligjshme.

Sipas dokumenteve tĂ« brendshme tĂ« para nga agjencia e lajmeve “Reuters”, kompania vlerĂ«soi se afĂ«rsisht 10% e tĂ« ardhurave vjetore tĂ« kompanisĂ« vinin nga reklamat pĂ«r mashtrime dhe produkte tĂ« ndaluara, duke arritur nĂ« 16 miliardĂ« dollarĂ«.

NjĂ« pjesĂ« e konsiderueshme e kĂ«tyre reklamave vinin nga Kina, ku shĂ«rbimet e “Meta”-s janĂ« teknikisht tĂ« bllokuara.

VetĂ«m nĂ« vitin 2024, reklamat kineze gjeneruan 18 miliardĂ« dollarĂ« tĂ« ardhura pĂ«r kompaninĂ«: afĂ«rsisht njĂ« nĂ« katĂ«r reklama kineze i atribuohej mashtrimeve ose aktivitetit tĂ« paligjshĂ«m, sipas vlerĂ«simit tĂ« “Meta”-s

“Meta” fillimisht u pĂ«rpoq tĂ« pĂ«rgjigjej duke zhvilluar mjete tĂ« pĂ«rmirĂ«suara kundĂ«r mashtrimit, tĂ« cilat dhanĂ« rezultatet e dĂ«shiruara brenda pak muajsh, duke pĂ«rgjysmuar pothuajse mashtrimin.

MegjithatĂ«, kĂ«to masa tĂ« reja u pezulluan “pas njĂ« ndryshimi strategjik dhe njĂ« ndĂ«rhyrjeje nga Zuck”, sipas “Reuters” kĂ«tĂ« javĂ« (Mark Zuckerberg, kreu i “Meta”-s).

Pezullimi i mjeteve të reja të sigurisë, çoi në një rritje të re të mashtrimit: deri në mesin e vitit 2025, reklamat mashtruese përbënin 16% të të ardhurave nga reklamat nga Kina.

NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«t muaj, “Meta” mori vendime tĂ« tjera qĂ« e pĂ«rkeqĂ«suan situatĂ«n, duke hequr njĂ« bllokim qĂ« kishte penguar agjencitĂ« e reja kineze tĂ« reklamave tĂ« fitonin akses nĂ« platformat e saj dhe duke pezulluar njĂ« masĂ« tjetĂ«r kundĂ«r mashtrimit qĂ« po performonte mirĂ« nĂ« testet e brendshme.

Sipas dokumenteve qĂ« datojnĂ« qĂ« nga viti 2024, brenda njĂ« dite tĂ« vetme, “Meta” u tregoi pĂ«rdoruesve afĂ«rsisht 15 miliardĂ« reklama tĂ« konsideruara si “me rrezik tĂ« lartĂ«â€, qĂ« do tĂ« thotĂ« se ato pĂ«rmbanin shenja tĂ« qarta mashtrimi.

Në shumë raste, këto reklama vinin nga shitës të dyshimtë që tashmë ishin shënuar (ose raportuar si të rrezikshëm) nga mekanizmat e kontrollit të brendshëm.

Prandaj, kompania thjesht i bllokoi këto profile nga blerja e reklamave në platformat e saj.

MegjithatĂ«, sipas rregullave tĂ« “Meta”-s, njĂ« reklamues mund tĂ« bllokohet vetĂ«m nĂ«se sistemet e automatizuara tĂ« kompanisĂ« pĂ«rcaktojnĂ« me tĂ« paktĂ«n 95% siguri se po kryejnĂ« mashtrim.

NĂ« tĂ« gjitha rastet e tjera, edhe kur gjasat e mashtrimit janĂ« shumĂ« tĂ« larta dhe ka arsye pĂ«r dyshim, “Meta” thjesht u faturon kĂ«tyre reklamuesve tarifa mĂ« tĂ« larta, me qĂ«llim qĂ« t’i dekurajojĂ« mashtruesit e dyshuar nga blerja e reklamave.

Hetimi tregoi se “Meta” kishte qenĂ« prej kohĂ«sh nĂ« dijeni tĂ« pranisĂ« sĂ« reklamave tĂ« paligjshme ose mashtruese dhe kishte mjetet e nevojshme pĂ«r ta adresuar atĂ« mĂ« shpejt dhe mĂ« mirĂ« sesa kishte.

Majin e kaluar, pĂ«r shembull, ekipi i sigurisĂ« sĂ« pĂ«rdoruesve tĂ« “Meta”-s prodhoi njĂ« prezantim tĂ« brendshĂ«m duke pretenduar se kompania ishte “e pĂ«rfshirĂ« nĂ« njĂ« tĂ« tretĂ«n e tĂ« gjitha mashtrimeve tĂ« kryera nĂ« Shtetet e Bashkuara”.

MegjithatĂ«, njĂ« raport tjetĂ«r i brendshĂ«m i kompanisĂ« pranoi se â€œĂ«shtĂ« mĂ« e lehtĂ« tĂ« promovosh mashtrimet nĂ« platformat ‘Meta’ sesa nĂ« Google”.

Pas këtyre zbulimeve, muajin e kaluar, dy senatorë amerikanë i kërkuan Komisionit të Letrave me Vlerë, agjencisë federale që mbikëqyr funksionimin e bursës, të hetonte çështjen.

“Meta” Ă«shtĂ« akuzuar gjithashtu nga Rregullatori i Sistemeve tĂ« Pagesave, se Ă«shtĂ« pĂ«rfshirĂ« nĂ« 54% tĂ« mashtrimeve qĂ« ndodhĂ«n nĂ« vend nĂ« vitin 2023.

Në përgjigje të këtyre akuzave, zëdhënësi i kompanisë, Andy Stone, tha se ekipi që u përpoq të kufizonte mashtrimet kineze, kishte për qëllim të ishte i përkohshëm dhe pezullimi i tij nuk ishte i motivuar nga faktorë të tjerë.

Stone tha gjithashtu se gjatĂ« 18 muajve tĂ« fundit, “Meta” ka bllokuar ose hequr 46 miliardĂ« reklama nga llogaritĂ« kineze dhe se dokumentet e zbuluara nga “Reuters” paraqesin “njĂ« pikĂ«pamje selektive qĂ« shtrembĂ«ron qasjen e MetĂ«s ndaj mashtrimeve dhe mashtrimeve”.

PĂ«rshtati: Gazeta “Si”

The post Reklamat mashtruese po pasurojnĂ« ‘Meta’-n appeared first on Gazeta Si.

Më shumë dëm se sa ndihmë! Shqiptarët, të shqetësuar për Inteligjencën Artificiale

Nga Gazeta ‘SI’ – TĂ« dhĂ«nat nga njĂ« sondazh i fundit nga RCC, tregojnĂ« se shqiptarĂ«t po pĂ«rqafojnĂ« shpejt InteligjencĂ«n Artificiale, edhe pse janĂ« tĂ« frikĂ«suar prej saj.

36.4% e shqiptarëve, në 2025-n, vlerësojnë se AI do të ndihmojë njerëzit dhe ekonominë, rritje e ndjeshme nga 23% një vit më parë. Por 38.2% e shqiptarëve e shohin AI-në si të dëmshme, tregues që ka rënë me 8 pikë përqindje nga viti i shkuar.

Megjithatë, edhe pse ka një përmirësim të ndjeshëm, më shumë shqiptarë ende frikësohen nga AI (36.4%) sesa e shohin atë si të dobishme.

Skepticizmi mbi inteligjencën artificiale është i përhapur në të gjtihë rajonin, tregon anketa. Bosnja dhe Hercegovina (40.6%), Mali i Zi (41%) dhe Serbia (43.8%) kanë më shumë frikë për zhvillimet e AI-së, megjithëse perceptimet pozitive kanë pasur përmirësime të lehta krahasuar me vitin 2024. Ndërkohë, Maqedonia e Veriut tregon një ndarje të qartë: 33.2% besojnë se AI do të dëmtojë njerëzit, 27.1% janë neutralë dhe 26.5% shohin AI-në si të dobishme.

Në Kosovë, optimizmi mbetet i lartë, me 24.1% që besojnë se AI do të ndihmojë dhe 25.2% që e shohin si të dëmshme.

The post Më shumë dëm se sa ndihmë! Shqiptarët, të shqetësuar për Inteligjencën Artificiale appeared first on Gazeta Si.

LDK prezanton dy aderime të reja nga fusha e teknologjisë dhe sigurisë



Kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku, ka mirëpritur sot dy aderime të rëndësishme në listën zgjedhore të partisë: ekspertin e teknologjisë Astrit Desku dhe specialistin e sigurisë Muharrem Asllani.

Astrit Desku, doktor i shkencave kompjuterike dhe një nga profesionistët më të njohur të ICT-së në vend, i bashkohet LDK-së si figurë e profilit të lartë në inovacion, udhëheqje teknologjike dhe edukim universitar.

Ndërkohë, Major Muharrem Asllani, me mbi 20 vite përvojë në operacione emergjente, menaxhim të materieve të rrezikshme dhe bashkëpunime ndërkombëtare në fushën e sigurisë, i shtohet listës së LDK-së si një prej ekspertëve më të respektuar të FSK-së dhe Mbrojtjes Civile.

Abdixhiku tha se të dy aderimet përfaqësojnë vizionin e LDK-së për të përfshirë profesionistët më të mirë të vendit në funksion të një Qeverie më të aftë dhe më evropiane.



Sejko: Transformimi digjital, prioritet për ekonominë shqiptare

TIRANË, 6 dhjetor /ATSH/ Guvernatori i BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«, Gent Sejko, mori pjesĂ« nĂ« konferencĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare mbi ekonominĂ«, biznesin, inovacionin dhe teknologjinĂ«, (ICEBIT 2025), nĂ« TiranĂ«, ku theksoi se transformimi digjital Ă«shtĂ« themeli mbi tĂ« cilin do tĂ« ngrihen ekonomitĂ« moderne. Ai u shpreh se teknologjia, inteligjenca artificiale dhe automatizimi po krijojnĂ« mundĂ«si tĂ« reja pĂ«r rritje dhe pĂ«rmirĂ«sim tĂ« konkurrueshmĂ«risĂ«, veçanĂ«risht pĂ«r ekonomitĂ« nĂ« zhvillim si ShqipĂ«ria.

Sejko vuri në dukje arritjen e rëndësishme të integrimit të Shqipërisë në SEPA, që prej 7 tetorit 2025, duke theksuar se ky hap sjell pagesa më të shpejta, më të lira dhe më të sigurta drejt Evropës. Paralelisht, Banka e Shqipërisë po punon për modernizimin e sistemeve të brendshme të pagesave dhe zgjerimin e përdorimit të pagesave elektronike 24/7.

Sejko nënvizoi se inovacioni po ndikon edhe hartimin e politikës monetare dhe monitorimin e stabilitetit financiar, përmes modeleve të përparuara analitike dhe proceseve të digjitalizuara.

Guvernatori vlerësoi rolin e Universitetit të Tiranës dhe akademisë në ndërtimin e kapitalit njerëzor dhe theksoi rëndësinë e bashkëpunimit mes institucioneve publike dhe universiteteve për zhvillimin e një ekonomie inteligjente dhe gjithëpërfshirëse.

Në mbyllje, Sejko theksoi se konferenca të tilla krijojnë terren të rëndësishëm për ide të reja dhe politika të qëndrueshme ekonomike. e.xh/ /a.g/

The post Sejko: Transformimi digjital, prioritet për ekonominë shqiptare appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Popullsia e plakur e KoresĂ« sĂ« Jugut gjen ngrohtĂ«si tek ‘nipĂ«rit-AI’

Ata kanë sy të mëdhenj, të buzëqeshur, veshë të dalë dhe flasin me gjallëri si një fëmijë shtatë vjeç. Disa kanë fustane rozë dhe gërsheta, të tjerë këmisha blu dhe një papijon. Por nuk janë nipërit e zakonshëm. Ata përbëhen nga pambuku e metali, funksionojnë me Inteligjencë Artificiale dhe janë përgjigjja ndaj krizës së shëndetit mendor të gjyshërve të Koresë së Jugut.

Çdo ditĂ« vetĂ«vriten mesatarisht 10 tĂ« moshuar nĂ« KorenĂ« e Jugut.

Shifra është rezultat i një raporti të publikuar në qershor të vitit 2025 që ngre një alarm në Azinë lindore. Vende si Japonia dhe Hong Kongu kanë raportuar rritjen e numrit të vetëvrasjeve te mosha e tretë. Situata në Korenë e Jugut është shqetësuese për autoritetet sepse ka numrin më të lartë në listën e vendeve të zhvilluara dhe brenda OECD (Organizata e Bashkëpunimeve Ekonomike dhe të Zhvillimit).

Kjo hapi dyert për kompani si Hyodol, një platformë IA që është vendosur brenda një roboti si kukull e cila u jepet të moshuarve që jetojnë vetëm. Roboti është i lidhur me një aplikacion në celular dhe një platformë për monitorimin që u jepet anëtarëve të familjes ose kujdestarëve.

Sistemi ka qëllim të dyfishtë. Roboti jep ndihmë praktike sepse i kujton të moshuarit për të pirë ilaçet apo sinjalizon në raste emergjence, kurse punonjësit socialë mund të fusin të dhëna pa qenë nevoja të paraqiten. Përfitimi më i madh mund të jetë emocional.

Roboti Ă«shtĂ« krijuar si njĂ« kukull rreth 50 centimetra qĂ« reagon ndaj prekjes nĂ« kokĂ« apo kapjes sĂ« dorĂ«s. E folura me IA qĂ« ka tonin e njĂ« shtatĂ«vjeçari mund tĂ« prodhojĂ« muzikĂ«, bisedĂ« dhe ushtrime konjitive. Veçoria mĂ« e fuqishme mund tĂ« jetĂ« mĂ« e thjeshta: pĂ«rshĂ«ndetja sapo i moshuari hyn nĂ« shtĂ«pi: “Gjysh/gjyshe, tĂ« kam pritur gjithĂ« ditĂ«n.”

ShoqĂ«ria ‘e moshuar’ Ă«shtĂ« njĂ« krizĂ« e vĂ«rtetĂ«â€, thotĂ« Othelia E Lee, profesoreshĂ« e punĂ«s sociale nĂ« Universitetin e KarolinĂ«s sĂ« Veriut nĂ« Charlotte, e cila ka hulumtuar izolimin social midis tĂ« moshuarve nĂ« KorenĂ« e Jugut. 

Vendi klasifikohet si njĂ« shoqĂ«ri “super-moshĂ«â€ dhe ka mĂ« shumĂ« se 10 milionĂ« njerĂ«z tĂ« moshĂ«s 65 vjeç e lart. 

“Tani, ata pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« njĂ« tĂ« pestĂ«n e popullsisĂ« sĂ« vendit,” thotĂ« Lee. “Kjo ndodhi aq shpejt sa qeveria koreane nuk pati kohĂ« pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar sistemin e duhur tĂ« pensioneve dhe mbĂ«shtetjes. LĂ«nia e tyre nĂ« luftĂ« nuk Ă«shtĂ« njĂ« opsion.” 

Të moshuarit koreanë po përballen me një gjendje të paprecedentë: transformimi i shpejtë ekonomik i vendit ka shkaktuar një ndryshim thelbësor në strukturën tradicionale shoqërore të vendit. 

“Tani kemi mĂ« pak familje me shumĂ« breza dhe mĂ« pak mbĂ«shtetje familjare, duke lĂ«nĂ« njĂ« nĂ« tre tĂ« moshuar tĂ« KoresĂ« sĂ« Jugut tĂ« jetojnĂ« vetĂ«m,” shpjegon Lee. “Ky izolim nxit drejtpĂ«rdrejt tendosjen financiare, vetminĂ« e thellĂ« dhe ndjenjĂ«n e tĂ« qenit njĂ« barrĂ«, kushte qĂ« lidhen drejtpĂ«rdrejt me depresionin dhe vetĂ«vrasjen.”

Deri nĂ« nĂ«ntor 2025, janĂ« dĂ«rguar rreth 12 mijĂ« robotĂ« Hyodol pĂ«r tĂ« moshuarit qĂ« jetojnĂ« vetĂ«m, tĂ« shpĂ«rndarĂ« pĂ«rmes programeve tĂ« qeverisĂ« dhe mirĂ«qenies publike. Rreth 1 mijĂ« tĂ« tjera janĂ« blerĂ« nga familjet. Çmimi i njĂ« kukulle Ă«shtĂ« afĂ«rsisht 879 dollarĂ«.

Një punonjëse sociale që ka folur anonimisht për CNN, thekson se roboti ka arritur të ndërtojë lidhje të forta me përdoruesin duke lehtësuar ndjesinë e vetmisë. Njëkohësisht janë raportuar raste kur të moshuarit janë kujdesur për robotin si për nipërit duke u blerë rroba apo duke i mbuluar në shtrat.

Por kjo ka ngritur pyetje etike për varësinë emocionale dhe zbehjen e dinjitetit e autonomisë. Ekspertët theksojnë se Hyodol duhet të jetë një mjet mbështetës, jo zëvendësues i kujdesit njerëzor.

Kompania po përgatitet për tregun e gjerë dhe prezantimin komercial në 2026.

Sido të jetë trajta e tyre, shoqëruesit me IA mund të bëhen më të shpeshtë. Tregu botëror për kujdesin ndaj të moshuarve pritet të arrijë në 7.7 miliardë dollarë në 2030.

The post Popullsia e plakur e KoresĂ« sĂ« Jugut gjen ngrohtĂ«si tek ‘nipĂ«rit-AI’ appeared first on Gazeta Si.

Si po e shkatërron inteligjenca artificiale pornografinë

Pornografia ka qenë gjithmonë një laborator për teknologjitë e reja. Kur Johannes Gutenberg shpiku shtypshkronjën në shekullin e 15-të, shpejt ajo u përdor për të printuar broshura erotike. Filmat për të rritur u kthyen në video në vitin 1977, një vit para filmave të zakonshëm të Hollivudit, dhe dominuan shitjet për një periudhë kohe. Kur u lansua Minitel, një paraardhës francez i internetit, në fillim të viteve 1980, shërbimet erotike përbënin 50% të trafikut të të gjithë përdoruesve. E njëjta histori përsëritet me kamerat 8mm, televizionin kabllor dhe tani edhe me inteligjencën artificiale, AI.

Edhe pse shumĂ« biznese hezitojnĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rdorur AI-nĂ«, teknologjia tashmĂ« po pĂ«rdoret pĂ«r tĂ« prodhuar pĂ«rmbajtje erotike. Faqet pornografike janĂ« tĂ« mbushura me video dhe imazhe tĂ« gjeneruara nga AI. KompanitĂ« e mĂ«dha tĂ« AI-sĂ«, tĂ« cilat po pĂ«rpiqen tĂ« fitojnĂ« para nga modelet e tyre shumĂ« inteligjente dhe tĂ« justifikojnĂ« vlerĂ«simet e larta financiare, po hyjnĂ« gjithashtu nĂ« kĂ«tĂ« fushĂ«. xAI’s Grok ofron tashmĂ« njĂ« “modalitet tĂ« nxehtĂ«â€ qĂ« gjeneron imazhe dhe video tĂ« eksplicita. OpenAI do tĂ« ofrojĂ« erotikĂ« nĂ« ChatGPT nga dhjetori, por vetĂ«m pĂ«r tĂ« rriturit e verifikuar.

Sipas grupit kërkimor Global Commerce Media, tregu i përmbajtjes për të rritur të drejtuar nga AI do të arrijë vlerën 2.5 miliardë dollarë këtë vit dhe pritet të rritet me një normë prej 27% në vit deri në 2028.

Shpejtësia me të cilën po adoptohet AI ngre pyetje ekzistenciale për industrinë e pornografisë dhe shoqërinë. A do të zëvendësohen aktorët nga algoritmet? Nëse pornografia sintetike bëhet e zakonshme, a do të paguajnë shikuesit për atë reale? Dhe çfarë do të ndodhë me studiot dhe platformat që kanë dominuar industrinë për kaq shumë kohë?

PĂ«rgjigjet ofrojnĂ« njĂ« pasqyrĂ« se si AI mund tĂ« ndryshojĂ« edhe bizneset mĂ« tĂ« zakonshme. Problematike janĂ« edhe rreziqet e reja tĂ« krijuara nga mjetet AI, tĂ« cilat pĂ«rdoren tashmĂ« pĂ«r tĂ« shmangur ndalesat pĂ«r imazhe qĂ« tregojnĂ« abuzim seksual me fĂ«mijĂ« ose pĂ«r tĂ« prodhuar “deepfake” me pĂ«rmbajtje X qĂ« pĂ«rdoren nĂ« mashtrime.

Për kompanitë e AI-së, tërheqja e industrisë pornografike është e qartë: seksi shet.

NĂ« Britani, tre tĂ« katĂ«rtat e meshkujve dhe gjysma e grave pranojnĂ« se kanĂ« parĂ« pĂ«rmbajtje me pullw tĂ« kuqe, sipas sondazhit YouGov. NĂ« mbarĂ« botĂ«n, industria e pornografisĂ« gjeneron pothuajse 100 miliardĂ« dollarĂ« tĂ« ardhura çdo vit, dy herĂ« mĂ« shumĂ« se AI-ja. PesĂ« nga 50 faqet mĂ« tĂ« vizituara nĂ« botĂ« janĂ« faqe pornografike, sipas Similarweb. Industria ishte dikur e dominuar nga “tube sites” si Pornhub dhe xHamster, qĂ« ofronin video falas dhe fitonin nga reklamat. Me kalimin e kohĂ«s kanĂ« lindur platforma mĂ« fitimprurĂ«se me abonime, qĂ« ofrojnĂ« pĂ«rmbajtje tĂ« personalizuar dhe biseda tĂ« veçanta. OnlyFans, platforma mĂ« e njohur, ka bĂ«rĂ« mbi 1.4 miliardĂ« dollarĂ« tĂ« ardhura dhe 520 milionĂ« dollarĂ« fitime nĂ« vitin financiar 2024.

Çdo teknologji e re, nga videot tek transmetimet online, ka pĂ«rparuar sepse ulte kostot e shpĂ«rndarjes sĂ« pornografisĂ«. Por AI Ă«shtĂ« mĂ« revolucionare sesa evolucionare, sepse mund tĂ« prodhojĂ« pornografi tĂ« personalizuar sipas kĂ«rkesĂ«s. ShfrytĂ«zimi i kĂ«saj teknologjie Ă«shtĂ« i kufizuar kryesisht nga imagjinata (dhe kufizimet qĂ« vendosin kompanitĂ« e AI-sĂ«). Disa gjeneratorĂ« AI lejojnĂ« pĂ«rdoruesit tĂ« krijojnĂ« partnerĂ« idealĂ«, nga ngjyra e lĂ«kurĂ«s, fiziku, personaliteti e deri te marrĂ«dhĂ«nia me pĂ«rdoruesin, qĂ« interpretojnĂ« fantazitĂ« e tyre dhe ofrojnĂ« shoqĂ«ri. PĂ«r ata qĂ« preferojnĂ« pak imagjinatĂ«, ka “sexbots” qĂ« prodhojnĂ« erotikĂ« nĂ« tekst dhe audio me disa komanda tĂ« thjeshta.

Disa nĂ« industri flasin pĂ«r qĂ«llime mĂ« tĂ« larta. Arman Chaudhry, themeluesi i Unstable Diffusion, njĂ« gjenerator imazhesh pa censurĂ«, krahasoi zhvilluesit qĂ« trajnojnĂ« AI pĂ«r pornografi me mĂ«suesit e artit qĂ« fillojnĂ« me vizatimin e trupave tĂ« zhveshur: “ËshtĂ« njĂ« test i shkĂ«lqyer pĂ«r tĂ« kuptuar se si teknologjia kupton botĂ«n dhe anatominĂ«.”

Por kjo nuk duket tĂ« jetĂ« qĂ«llimi i aplikacioneve “nudify”, qĂ« shndĂ«rrojnĂ« imazhet e njerĂ«zve tĂ« veshur nĂ« tĂ« zhveshur dhe janĂ« tĂ« popullarizuara mes nxĂ«nĂ«sve abuzues.

Rritja e makinerive

Edhe pse industria e tĂ« rriturve Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« pĂ«r t’u ndjekur, tĂ« gjitha treguesit sugjerojnĂ« se pornografia e gjeneruar nga AI po lulĂ«zon. KĂ«rkimet nĂ« Google pĂ«r “AI porn generators” dhe “nudify apps” janĂ« rritur vitet e fundit. Indicator, njĂ« publikim i fokusuar nĂ« mashtrimet digjitale, regjistroi 85 faqe “nudify” nĂ« gjashtĂ« muajt deri nĂ« maj dhe gjeti se ato morĂ«n rreth 18.5 milion vizita nĂ« muaj dhe fituan deri nĂ« 36 milion dollarĂ« nĂ« vitin deri nĂ« maj. DhjetĂ« faqet mĂ« tĂ« popullarizuara qĂ« ofronin shoqĂ«ri virtuale tĂ«rhoqĂ«n 78.5 milion vizita nĂ« tremujorin e parĂ« tĂ« 2025, sipas njĂ« studimi tĂ« Universitetit tĂ« Oksfordit dhe Kembrixhit. Analizat tona tregojnĂ« se vizitat janĂ« trefishuar deri nĂ« tetor.

Edhe mjetet e AI tĂ« krijuara pĂ«r qĂ«llime mĂ« tĂ« zakonshme po tĂ«rhiqen nga pronografia. Lauren Kunze, drejtore e Pandorabots, njĂ« zhvillues chatbot-Ă«sh qĂ« bllokon pĂ«rmbajtje tĂ« pahijshme, vĂ«ren se dy grupet qĂ« kalojnĂ« mĂ« shumĂ« kohĂ« duke biseduar me makinat janĂ« fĂ«mijĂ« tĂ« mĂ«rzitur dhe njerĂ«z qĂ« kĂ«rkojnĂ« seks. NjĂ« karakter femĂ«ror i Pandorabots, Kuki, Ă«shtĂ« propozuar nga njĂ« e treta e pĂ«rdoruesve dhe i Ă«shtĂ« thĂ«nĂ« “TĂ« dua” 90 milion herĂ« nĂ« 15 vjet. Kunze thotĂ«: “Biseda seksuale ka kĂ«rkesĂ«n mĂ« tĂ« fortĂ« tĂ« konsumatorit, Ă«shtĂ« mĂ« e lehtĂ« pĂ«r t’u mundĂ«suar dhe me mĂ« shumĂ« fitim”.

Si nĂ« shumĂ« industri qĂ« pĂ«rballen me disrupcion teknologjik, efektet ndihen mĂ« sĂ« pari nga njerĂ«zit qĂ« punojnĂ« nĂ« tĂ« dhe kompanitĂ« tradicionale. KĂ«rkesa pĂ«r talent njerĂ«zor nĂ« ekran nuk ka tĂ« ngjarĂ« tĂ« zhduket plotĂ«sisht. NjĂ« studim i publikuar vitin e kaluar nĂ« Cognition and Emotion tregoi se pjesĂ«marrĂ«sit ndihen tĂ« stimuluar nga imazhe qĂ« ata mendojnĂ« se janĂ« krijuar nga AI, por mĂ« pak sesa ato qĂ« tregojnĂ« njerĂ«z realĂ«. “Ashtu si njerĂ«zit ndjejnĂ« empati pĂ«r Anna Karenina ose Ned Stark, edhe pse e dinĂ« qĂ« janĂ« personazhe fiktive, ata mund tĂ« ndihen tĂ« stimuluar nga modelet virtuale,” shkruajnĂ« studiuesit.

MegjithatĂ«, konkurrenca me pornografinĂ« e prodhuar nga makineritĂ« po bĂ«het mĂ« e vĂ«shtirĂ«. NjĂ« studim i publikuar nĂ« iScience nĂ« 2022 gjeti se fytyrat e prodhuara sintetikisht perceptoheshin mĂ« reale sesa fytyrat e njerĂ«zve tĂ« vĂ«rtetĂ«. NjĂ« tjetĂ«r studim nĂ« Psychological Science tregoi se ishte veçanĂ«risht e vĂ«shtirĂ« tĂ« identifikoheshin falsifikimet midis fytyrave tĂ« bardha, tĂ« cilat janĂ« tĂ« tepĂ«rta nĂ« tĂ« dhĂ«nat e trajnimit tĂ« AI dhe nĂ« pornografi. Leo Saros, themelues i Flirtflow, njĂ« shĂ«rbim bisedash automatike pĂ«r krijuesit e OnlyFans, thotĂ« se AI ka pĂ«rmirĂ«suar aq shumĂ« shĂ«rbimin sa pĂ«rdoruesit pothuajse kurrĂ« nuk e kuptojnĂ« qĂ« po bisedojnĂ« me njĂ« makinĂ«. “ËshtĂ« pak si Matrix,” thotĂ« ai.

Yjet e mëdhenj të pornografisë kanë më shumë për të humbur. Fansat do të përdorin teknologjinë deepfake për të bashkuar fytyrat e tyre në video ose për të trajnuar AI pa lejen e tyre. Disa yje po licencojnë fytyrën e tyre tek kompanitë AI dhe krijojnë avatarë që marrin dhurata nga fansat. Për Vicky Vette, 60 vjeçe, kjo mund të zgjatë karrierën e saj. Bonnie Blue, e njohur për aventurat e saj, beson se pornografia e saj është e sigurta sepse ndërvepron me fansa online dhe offline.

PĂ«r aktorĂ«t amatorĂ« dhe modelet, AI Ă«shtĂ« njĂ« mjet i dobishĂ«m pĂ«r tĂ« reduktuar lodhjen. Ata fitojnĂ« direkt nga fansat nĂ« platformat e abonimeve, duke qenĂ« vetĂ« aktorĂ«, kameramanĂ«, redaktorĂ« dhe administratorĂ«. GjeneratorĂ«t e videove AI reduktojnĂ« kohĂ«n e prodhimit tĂ« njĂ« videoje dy-minutĂ«she nga disa ditĂ« nĂ« orĂ«. Chatbot-et kryejnĂ« biseda private fitimprurĂ«se. Flirtflow merr 8% tĂ« tĂ« ardhurave nga bisedat e personalizuara, shumĂ« mĂ« pak se kostoja pĂ«r tĂ« punĂ«suar njerĂ«z. Alison Boden, drejtore ekzekutive e Free Speech Coalition, thotĂ«: “AI u lejon krijuesve tĂ« zhvillojnĂ« biznesin pa u djegur.”

Robo-shkolla

Po ashtu, ndërmjetësit që kanë kontrolluar shpërndarjen e pornografisë për gjenerata po preken gjithashtu. Studimet rrezikojnë të përdoren për të trajnuar bot-et. Në korrik, Strike 3 Holdings paditi Meta-n për shkelje të të drejtave të autorit duke përdorur filmat e tyre për trajnim AI. Meta mohon akuzat. Lawrence Walters thotë se yjet kërkojnë klauzola që ndalojnë përdorimin e materialit të tyre për trajnim AI.

Platformat që hostojnë përmbajtje për të rritur duhet të vendosin nëse lejojnë AI-në. OnlyFans lejon përmbajtje të modifikuar nga makina, por jo të krijuar plotësisht. Fanvue promovon përmbajtje të krijuar nga AI. Amrapali Gan, ish-CEO e OnlyFans, do të nisë një platformë sociale për të rritur me AI të etiketuara qartë.

AI premton të rrisë produktivitetin në industri. Mund të kursejë aktorët nga rreziqe si veprime të dhunshme ose seks pa mbrojtje, por gjithashtu rrit rreziqet për të tjerët përmes pornografisë së dhunshme dhe deepfake.

Rregullatorët dhe shqetësimet

Internet Watch Foundation ka gjetur mijëra imazhe AI që tregojnë abuzim seksual me fëmijë. Raportet janë dyfishuar në 10 muajt e parë të këtij viti krahasuar me 2024. Megjithëse shumica e mjeteve AI përpiqen të bllokojnë përmbajtje të paligjshme, shumë përdorues përdorin modele open-source për të krijuar imazhe në kompjuterët e tyre.

Disa argumentojnë se nuk duhet të ndalohet përmbajtja kur nuk dëmton fëmijët realë, por kjo mund të normalizojë abuzimin. Studimet tregojnë rritje të praktikave të dhunshme në pornografi dhe tek gratë e reja, si mbytja gjatë seksit. Ligjet e reja po synojnë të ndalojnë pornografinë që tregon mbytje.

Teknologjia deepfake mund tĂ« kthejĂ« çdokĂ«nd nĂ« objekt pornografie. Krijimi i njĂ« klipi deepfake nga njĂ« portret i qartĂ« zgjat mĂ« pak se 25 minuta. Viktimat janĂ« shpesh njerĂ«z tĂ« zakonshĂ«m. NjĂ« sondazh i Alan Turing Institute zbuloi se njĂ« e treta e grave dhe njĂ« e pesta e meshkujve shqetĂ«sohen pĂ«r t’u sulmuar me deepfake porn.

Mashtruesit online përdorin deepfake për shantazhe. Reed Amber, një punonjëse seksi dhe podkaster, thotë se materialet e saj online po shfrytëzohen për imazhe dhe zë false.

RregullatorĂ«t po pĂ«rpiqen tĂ« ndalojnĂ« kĂ«tĂ«. Ligji AI i BE-sĂ« kĂ«rkon etiketim tĂ« qartĂ« tĂ« pĂ«rmbajtjes sintetike. Ligjet amerikane ndalojnĂ« publikimin e imazheve X pa pĂ«lqim. Danimarka planifikon tĂ« japĂ« tĂ« drejta mbi imazhet e individĂ«ve. Britania do tĂ« lejojĂ« testimin e modeleve AI pĂ«r abuzim seksual me fĂ«mijĂ«. Gabrielle Bertin po kĂ«rkon ndalimin e aplikacioneve “nudify”.

Megjithatë, pornografia ka kaluar gjithmonë rregullat. AI po përparon më shpejt se ligjvënësit, duke e lënë industrinë të vetë-rregullohet. OpenAI do të monitorojë përmbajtjen erotike në ChatGPT, por detajet nuk janë publike. Platformat më të mëdha punësojnë moderatorë për të bllokuar përmbajtjen e paligjshme. Mastercard dhe Visa kanë vepruar si policë jozyrtarë të pornografisë duke bllokuar pagesat.

Valérie Lapointe nga Universiteti i Quebec thekson se publiku shpesh kontrollon vetë impulsin e tij, duke qenë të kujdesshëm me chatbots që mbledhin të dhëna për reklamim.

Pornografia gjithmonĂ« ka sfiduar kufijtĂ« dhe ka shtyrĂ« seksualitetin pĂ«rtej limiteve. Me AI-nĂ« qĂ« krijon imazhe gjithnjĂ« e mĂ« ekstreme, dhe pĂ«rdoruesit e rinj qĂ« ndikohen nga gjeneratorĂ«t AI, Ă«shtĂ« mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme se kurrĂ« tĂ« ruhet lidhja njerĂ«zore qĂ« bĂ«n seksin tĂ« veçantĂ«./TheEconomist – Gazetasi.al

The post Si po e shkatërron inteligjenca artificiale pornografinë appeared first on Gazeta Si.

Startup-et shqiptare tregojnë potencialin në Slush Helsinki

TIRANË, 20 nĂ«ntor/ATSH/ – ShqipĂ«ria po prezantohet nĂ« njĂ« tjetĂ«r arenĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme ndĂ«rkombĂ«tare tĂ« inovacionit dhe teknologjisĂ«. NĂ«n sloganin “Albania Future Now”, vendi merr pjesĂ« kĂ«tĂ« javĂ« nĂ« Slush Helsinki, njĂ« nga ngjarjet mĂ« tĂ« mĂ«dha globale pĂ«r startup-e, investitorĂ« dhe profesionistĂ« tĂ« teknologjisĂ«, qĂ« zhvillohet mĂ« 19–20 nĂ«ntor.

Pas paraqitjeve në aktivitete të njohura si ITB Berlin, Gitex dhe VivaTech në Paris, pjesëmarrja në Slush vjen si një tjetër hap në prezantimin e potencialit të ekosistemit shqiptar të inovacionit.

Shqipëria paraqitet me tetë startup-e, të mbështetura nga programi EU4Innovation: DollAPP, Katalogim, LekoTech, PayStorm AI, Great Shift, TeutAI, MedApp dhe Avenirs. Këto kompani të reja po prezantojnë projektet e tyre përpara investitorëve ndërkombëtarë, partnerëve të mundshëm dhe aktorëve kryesorë të sektorit.

Kapitali njerëzor mbetet një nga pikat më të forta të zhvillimit të inovacionit në vend. Gjatë viteve të fundit, Shqipëria ka ndërtuar një ekosistem gjithnjë e më funksional për sipërmarrjen e re, me programe akselerimi, mentorim dhe pjesëmarrje në aktivitete ndërkombëtare, që kanë ndihmuar rritjen e shumë startup-eve premtuese.

Në edicionin e sivjetshëm të Slush marrin pjesë rreth 200 folës, 1700 partnerë të ekosistemit, 3500 investitorë dhe 6000 startup-e nga e gjithë bota. Startup-et shqiptare synojnë të shfrytëzojnë këtë platformë për zgjerim, bashkëpunime të reja dhe për të forcuar prezencën e Shqipërisë në hartën globale të inovacionit.

Startup-et shqiptare tregojnë potencialin në Slush Helsinki.

1 nga 4

/a.f/

The post Startup-et shqiptare tregojnë potencialin në Slush Helsinki appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Pse duket se interneti po ndërpritet më shpesh?

Gazeta Si – TĂ« martĂ«n pasdite, miliona faqe interneti nĂ« tĂ« gjithĂ« botĂ«n ishin tĂ« paarritshme pĂ«r disa orĂ« pĂ«r shkak tĂ« njĂ« problemi teknik me “Cloudflare”, njĂ« nga shĂ«rbimet kryesore tĂ« menaxhimit tĂ« trafikut dhe shpĂ«rndarjes sĂ« pĂ«rmbajtjes.

NjĂ« problem i ngjashĂ«m ndodhi njĂ« muaj mĂ« parĂ« pĂ«r shkak tĂ« njĂ« ndĂ«rprerjeje tĂ« “Amazon Web Services”, e ndjekur disa ditĂ« mĂ« vonĂ« nga njĂ« problem me shĂ«rbimet e “Microsoft Azure”.

Kjo pa pĂ«rmendur dĂ«shtimin e disa sistemeve tĂ« Google dhe pĂ«rsĂ«ri tĂ« “Cloudflare” qershorin e kaluar, i cili nxori jashtĂ« funksionit miliona faqe interneti dhe shĂ«rbimet e disa prej platformave kryesore online.

Përshtypja është se interneti kohët e fundit është bërë më i brishtë dhe i ekspozuar ndaj problemeve teknike sesa ishte vite më parë, por të dhënat tregojnë një histori tjetër, dhe ndërprerjet janë më shumë të ngjarë një shenjë e një ndryshimi në mënyrën se si funksionon rrjeti.

Sipas analizave të kryera nga Cisco, një kompani kryesore në menaxhimin e rrjeteve, në vitin 2025 pati 12 dështime të mëdha të sistemit, përveç problemit teknik të së martës në Cloudflare. Në vitin 2024, pati 23 dështime të mëdha, ndërsa në vitin 2023 pati 13, dhe në vitin 2022, vetëm një duzinë.

MegjithatĂ«, sasia nuk Ă«shtĂ« i vetmi faktor qĂ« duhet marrĂ« nĂ« konsideratĂ«: disa probleme teknike janĂ« mĂ« serioze se tĂ« tjerat dhe mund tĂ« kenĂ« pasoja mĂ« tĂ« gjera. ËshtĂ« njĂ« gjĂ« tĂ« mos jesh nĂ« gjendje tĂ« ndezĂ«sh njĂ« llambĂ« me njĂ« asistent zĂ«ri nĂ« shtĂ«pi; Ă«shtĂ« njĂ« gjĂ« tjetĂ«r tĂ« duhet tĂ« ngresh nĂ« tokĂ« mijĂ«ra aeroplanĂ«, sepse terminalet e linjave ajrore nuk po funksionojnĂ«, siç ndodhi nĂ« korrik 2024.

Gjatë gjithë historisë së gjatë të internetit, keqfunksionimet kanë qenë gjithmonë të zakonshme, por ndikimi i tyre ka ndryshuar.

Dikur, çdo faqe funksiononte në thelb në mënyrë të pavarur, me kompjuterët (serverët) e vet me të cilët përdoruesit lidheshin drejtpërdrejt. Nëse serverët bien, faqja bëhet e paarritshme, por mosfunksionimi nuk ka ndikim në pjesën tjetër të rrjetit.

Sot, shumica e faqeve menaxhohen në një format hibrid, me kompani individuale që menaxhojnë sistemet e shpërndarjes dhe menaxhimit të përmbajtjes për miliona faqe interneti.

Këto shërbime kërkojnë investime të konsiderueshme për të ndërtuar qendra të të dhënave dhe infrastrukturë, një kosto që vetëm kompanitë e mëdha mund ta përballojnë, duke rezultuar në përqendrim të tregut në disa lojtarë.

Prandaj, ka pak konkurrencë në nivelet më të larta, dhe ata që janë të interesuar të kenë një prani online kanë tendencë të drejtohen te ofruesit më të mëdhenj, duke nxitur kështu mirëmbajtjen e një oligopoli, me të gjitha rreziqet e varësisë, inovacionit të reduktuar dhe dobësive të mundshme në sistemet e tyre.

Nëse një gabim ose sulm kibernetik i rrëzon ato sisteme, të gjitha faqet dhe shërbimet që ato menaxhojnë bëhen njëkohësisht të paarritshme.

“AWS”, “Cloudflare” dhe tĂ« tjerĂ« kanĂ« zgjidhje tĂ« ndryshme pĂ«r tĂ« zvogĂ«luar kĂ«tĂ« rrezik, por mund tĂ« ketĂ« raste kur njĂ« gabim pĂ«rhapet shumĂ« shpejt dhe kĂ«rkon mĂ« shumĂ« kohĂ« pĂ«r t’u rregulluar.

Të paktën në gjysmën e parë të vitit 2025, keqfunksionimet u shkaktuan kryesisht nga gabimet e konfigurimit, siç janë përditësimet në sistemet e disa prej këtyre shërbimeve.

NdonjĂ«herĂ«, njĂ« ndryshim vetĂ«m nĂ« disa rreshta kodi nĂ« njĂ« skedar Ă«shtĂ« i mjaftueshĂ«m pĂ«r tĂ« shkaktuar njĂ« gabim qĂ« fillimisht kalon pa u vĂ«nĂ« re, por me kalimin e kohĂ«s, gabime tĂ« mĂ«tejshme grumbullohen, duke çuar nĂ« fund nĂ« rrĂ«zime tĂ« sistemit, siç me sa duket ndodhi dje me “Cloudflare”.

Rezultati i të gjithë kësaj është se sot, një keqfunksionim është shumë më i dukshëm, sepse ndikon njëkohësisht në një numër të madh faqesh dhe shërbimesh sesa ishte më parë.

Kjo kontribuon në perceptimin e internetit në tërësi si më i brishtë, edhe pse në realitet, faqet dhe shërbimet individuale janë mesatarisht po aq të qëndrueshme ose më të qëndrueshme sesa ishin kur nuk përdoreshin sistemet e sotme.

Sipas atyre qĂ« janĂ« mĂ« pesimistĂ«, interneti si njĂ« grup rrjetesh Ă«shtĂ« mĂ« pak i “shpĂ«rndarĂ«â€ sesa dikur, pikĂ«risht sepse disa nga nyjet e tij janĂ« rritur jashtĂ«zakonisht shumĂ«, duke u bĂ«rĂ« njĂ« pjesĂ« integrale qĂ« ndikon nĂ« tĂ« gjithĂ« funksionimin e vetĂ« rrjetit.

Këto nyje të centralizuara ushtrojnë kontroll të konsiderueshëm mbi trafikun, disponueshmërinë e shërbimit dhe infrastrukturën kritike, duke e bërë internetin më të prekshëm ndaj dështimeve, sulmeve ose vendimeve të biznesit që mund të kenë një ndikim global.

Në të njëjtën kohë, centralizimi ka mundësuar krijimin e sistemeve më efikase dhe të menaxhueshme, për të mos përmendur potencialin për shumë nga shërbimet e inteligjencës artificiale që kemi njohur vitet e fundit.

PĂ«rshtati: Gazeta “Si”

The post Pse duket se interneti po ndërpritet më shpesh? appeared first on Gazeta Si.

Shefi i Google paralajmëron se asnjë kompani nuk do të jetë imune nëse shpërthen flluska e IA

Çdo kompani do tĂ« prekej nĂ«se flluska e inteligjencĂ«s artificiale (IA) do tĂ« shpĂ«rthente, tha pĂ«r BBC kreu i firmĂ«s mĂ«mĂ« tĂ« Google, Alphabet.

Sundar Pichai tha se ndĂ«rsa rritja e investimeve nĂ« inteligjencĂ«n artificiale (IA) kA qenĂ« njĂ« “moment i jashtĂ«zakonshĂ«m”, kishte njĂ«farĂ« “irracionaliteti” nĂ« lulĂ«zimin  aktual tĂ« IA-sĂ«.

I pyetur nĂ«se Google do tĂ« ishte imune ndaj ndikimit tĂ« shpĂ«rthimit tĂ« flluskĂ«s sĂ« IA-sĂ«, Pichai tha se gjigandi i teknologjisĂ« mund ta pĂ«rballonte atĂ« stuhi tĂ« mundshme, por gjithashtu lĂ«shoi ​​njĂ« paralajmĂ«rim.

“Mendoj se asnjĂ« kompani nuk do tĂ« jetĂ« imune, pĂ«rfshirĂ« ne,” tha ai.

Aksionet e Alphabet janë dyfishuar në vlerë në shtatë muaj në 3.5 trilionë dollarë, ndërsa tregjet janë bërë më të sigurta në aftësinë e gjigantit të kërkimit për të shmangur kërcënimin nga OpenAI.

The post Shefi i Google paralajmëron se asnjë kompani nuk do të jetë imune nëse shpërthen flluska e IA appeared first on Gazeta Si.

16 për qind e shqiptarëve e përdorin AI në përditshmërinë e tyre

Nga Gazeta Si- 15.8 për qind e shqiptarëve e përdorin Inteligjencën Artificiale (AI) në përditshmërinë e tyre.

Në një raport nga Microsoft janë listuar të gjitha vendet që kanë bërë pjesë të tyre AI.

Në Europë, Irlanda është e renditur në vendin e parë, me rreth 42 për qind e të njerëzve që e përdorin rregullisht AI.

thuhet se europianët e kanë përqafuar shpejt AI, me disa vende që kanë shkuar deri në shifrat e mbi 40 për qind.

Në radhë janë Franca (40.9 për qind) dhe Spanja (39.7 për qind).

Në Itali, 26 për qind e qytetarëve e përdorin, në Greqi 18 për qind dhe Serbia 20 për qind.

Që nga lançimi i ChatGPT të OpenAI në vitin 2022, më shumë se 1.2 miliardë njerëz në nivel global kanë përdorur mjete IA, sipas raportit të Microsoft.

Kjo është shkalla më e shpejtë e adoptimin krahasuar me teknologjitë e tjera, duke përfshirë internetin, kompjuterin personal dhe smartphone-in.

Microsoft shkruan se në nivel global, përvetësimi i inteligjencës artificiale është i lidhur ngushtë me ekonominë e një vendi. Në Veriun Global, përvetësimi është rreth 23 për qind, krahasuar me 13 për qind në Jugun Global.

The post 16 për qind e shqiptarëve e përdorin AI në përditshmërinë e tyre appeared first on Gazeta Si.

Danimarka vendos kufi moshe për rrjetet sociale, nën 15 vjeç nuk lejohet përdorimi

Qeveria daneze ka arritur një marrëveshje për të zbatuar një kërkesë minimale moshe prej 15 vjeç në disa platforma të mediave sociale.

Ky veprim vjen pas thirrjes së kryeministres Mette Frederiksen për kufizime në përdorimin e mediave sociale nga fëmijët në fjalimin e saj në Parlament muajin e kaluar, për shkak të shqetësimeve mbi shëndetin mendor të të rinjve. Shumica e partive në parlament thanë se do ta mbështesnin planin.

“Si njĂ« nga vendet e para nĂ« BE, Danimarka tani po ndĂ«rmerr njĂ« hap tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m drejt futjes sĂ« kufizimeve tĂ« moshĂ«s nĂ« mediat sociale”, tha ministria e digjitalizimit tĂ« vendit nĂ« njĂ« deklaratĂ«.

“Kjo bĂ«het pĂ«r tĂ« mbrojtur fĂ«mijĂ«t dhe tĂ« rinjtĂ« nĂ« botĂ«n digjitale”.

“Si pikĂ«nisje, fĂ«mijĂ«t nĂ«n moshĂ«n 15 vjeç nuk duhet tĂ« kenĂ« qasje nĂ« platforma qĂ« mund t’i ekspozojnĂ« ata ndaj pĂ«rmbajtjes ose karakteristikave tĂ« dĂ«mshme”, tha deklarata.

Ministria nuk specifikoi se cilat platforma të mediave sociale preken ose si do të zbatohet ndalimi.

Megjithatë, mund të bëhen përjashtime nëse prindërit besojnë se fëmija i tyre duhet të ketë qasje në mediat sociale në një moshë më të hershme. Sipas deklaratës, prindërit do të kenë mundësinë të japin pëlqimin për aksesin e fëmijëve të tyre, nëse fëmijët e tyre janë vetëm 13 vjeç.

The post Danimarka vendos kufi moshe për rrjetet sociale, nën 15 vjeç nuk lejohet përdorimi appeared first on Gazeta Si.

Ndeshja e parë e futbollit në TikTok

Gazeta Si – TĂ« shtunĂ«n nĂ« mbrĂ«mje, DAZN do tĂ« transmetojĂ« drejtpĂ«rdrejt nĂ« TikTok ndeshjen e kategorisĂ« sĂ« pestĂ« angleze midis Southend United dhe Carlisle, falas dhe pa regjistrim.

Kjo Ă«shtĂ« hera e parĂ« qĂ« njĂ« platformĂ« transmetimi ka zgjedhur tĂ« transmetojĂ« njĂ« ndeshje futbolli nĂ« TikTok, dhe me njoftime tipike emfatike pĂ«r shtyp, DAZN e ka paraqitur kĂ«tĂ« ndeshje si fillimin e njĂ« “epoke tĂ« re tĂ« angazhimit tĂ« tifozĂ«ve”.

Southend dhe Carlisle janë dy ekipe historike në futbollin lokal anglez dhe janë gjithashtu mjaft të njohura: këtë sezon, Southend ka pasur mesatarisht 8,000 spektatorë për ndeshjet e saj në shtëpi.

DAZN nuk ka specifikuar nëse ndeshja do të shihet në format portret (si të gjitha videot e TikTok) apo horizontal, duke rrotulluar telefonin inteligjent.

Opsioni i fundit është më i mundshëm, megjithatë, sepse shfaqja e saj vertikalisht pa humbur asgjë do të kërkonte kamera të vendosura tashmë në portret, ose një lloj redaktimi të imazhit live.

Vitin e kaluar, MLS, liga amerikane e futbollit, transmetoi ndeshjen Inter Miami kundër Atlanta në kanalin e saj TikTok, por me një perspektivë specifike: jo të gjithë ndeshjen, por pamje që pasuan vetëm Lionel Messin, një eksperiment mesatarisht i suksesshëm (e lehtë, me Messin), i cilësuar lojtari në qendër të vëmendjes.

Në atë rast, formati ishte vertikal, por kamera e fokusuar në një lojtar të vetëm ishte e përshtatshme për këtë qëllim.

Në përgjithësi, mënyra se si shikuesit e shfaqin dhe e shijojnë futbollin po ndryshon dhe ligat kryesore evropiane kanë filluar të negociojnë marrëveshje të ndryshme për shitjen e të drejtave televizive.

Kjo përfshin jo vetëm transmetuesit (kanalet, stacionet dhe platformat pak a shumë tradicionale: nga Rai te DAZN, nga Sky te Prime Video), por edhe mediat sociale dhe krijuesit e përmbajtjes.

KĂ«tĂ« sezon, pĂ«r shembull, 20 ndeshje tĂ« ligĂ«s gjermane do tĂ« transmetohen ekskluzivisht nĂ« Angli nĂ« kanalin “That’s Football” tĂ« YouTuber-it, Mark Goldbridge, dhe 20 tĂ« tjera nĂ« “The Overlap”, njĂ« tjetĂ«r kanal shumĂ« i ndjekur nĂ« YouTube qĂ« fillimisht prodhonte vetĂ«m podkaste me video futbolli.

Në Francë, transmetuesi Zack Nani ka marrë të drejtat për të transmetuar ekskluzivisht ndeshjet e ekipit kombëtar francez nën 21 vjeç në kanalet e tij deri në vitin 2027.

Për këtë arsye, dhe për të zgjeruar shtrirjen e tyre, platformat e transmetimit, si DAZN po eksperimentojnë me media sociale si TikTok, i cili përdoret gjerësisht nga brezat e rinj.

Kjo Ă«shtĂ« pjesĂ« e njĂ« pĂ«rpjekjeje mĂ« tĂ« pĂ«rgjithshme – dhe nganjĂ«herĂ« tĂ« paqartĂ« – nga ekipet, ligat dhe platformat pĂ«r t’u pĂ«rshtatur shijeve (reale ose tĂ« perceptuara) tĂ« “tĂ« rinjve”.

PĂ«rshtati: Gazeta “Si”

The post Ndeshja e parë e futbollit në TikTok appeared first on Gazeta Si.

Leksione Nobeli për Shqipërinë

Çmimi Nobel nĂ« Ekonomi i kĂ«tij viti riktheu nĂ« qendĂ«r tĂ« debatit njĂ« nga mesazhet mĂ« tĂ« forta tĂ« dekadĂ«s: nuk ka zhvillim ekonomik pa inovacion. Fituesit e fundit, qĂ« kanĂ« studiuar marrĂ«dhĂ«nien midis pĂ«rparimit teknologjik dhe rritjes sĂ« qĂ«ndrueshme, theksojnĂ« se kapitali mĂ« i vlefshĂ«m i çdo vendi nuk Ă«shtĂ« mĂ« toka, industria apo [
]

The post Leksione Nobeli për Shqipërinë appeared first on BoldNews.al.

SHBA dhe Kina arrijnĂ« ‘marrĂ«veshjen pĂ«rfundimtare’ pĂ«r shitjen e TikTok

Sekretari i thesarit amerikan, Scott Bessent, ka deklaruar se SHBA dhe Kina kanë finalizuar detajet e një marrëveshjeje që transferon versionin amerikan të TikTok te pronarët e rinj.

“ArritĂ«m njĂ« marrĂ«veshje pĂ«rfundimtare pĂ«r TikTok,” tha Bessent. Duke iu referuar Donald Trump dhe homologut tĂ« tij kinez, Xi Jinping, Bessent vazhdoi duke thĂ«nĂ« se tani u mbetet dy udhĂ«heqĂ«sve qĂ« tĂ« pĂ«rfundojnĂ« transaksionin.

Bessent nuk zbuloi asnjë detaj të marrëveshjes. Por ai tha se ishte pjesë e një kuadri më të gjerë, të rënë dakord nga SHBA-të dhe Kina, të një marrëveshjeje të mundshme tregtare që do të diskutohet kur Trump dhe Xi të takohen në ditët në vijim.

Në vitin 2020, gjatë presidencës së tij të parë, Trump kërcënoi të ndalonte TikTok në vitin 2020 në shenjë hakmarrjeje për trajtimin e Covid-19 nga Kina.

Kongresi miratoi një ndalim të aplikacionit përpara se të nënshkruhej në ligj në prill 2024 nga Joe Biden kur ai ishte president midis dy mandateve të Trump. Ai ishte planifikuar të hynte në fuqi më 20 janar 2025, por u zgjat katër herë nga Trump ndërsa administrata e tij punonte për të zhvilluar një marrëveshje për transferimin e pronësisë.

Marrëveshja vlerësohet të jetë 14 miliardë dollarë. Shumica e investitorëve amerikanë dhe ndërkombëtarë do të zotërojnë rreth 65% të kompanisë, me ByteDance dhe investitorët kinezë që zotërojnë më pak se 20% të aksioneve.

Urdhri ekzekutiv i Trump-it ia kalon mbikëqyrjen e algoritmit të aplikacionit investitorëve të rinj, duke përfshirë gjashtë nga shtatë vende në bordin e drejtorëve.

The post SHBA dhe Kina arrijnĂ« ‘marrĂ«veshjen pĂ«rfundimtare’ pĂ«r shitjen e TikTok appeared first on Gazeta Si.

Me dashuri, ChatGPT

Gazeta Si – TĂ« martĂ«n, drejtori ekzekutiv i OpenAI, Sam Altman, tha se do tĂ« lehtĂ«sojĂ« disa kufizime nĂ« pĂ«rdorimin e ChatGPT, duke pĂ«rfshirĂ« lejimin e pĂ«rmbajtjes erotike pĂ«r pĂ«rdoruesit mbi 18 vjeç.

Në cicërimën e tij në Twitter ku njoftonte këtë veprim, Altman vuri në dukje se OpenAI kishte ndjekur një qasje më të kujdesshme në muajt e fundit sepse po zhvillonte mjete për të mbrojtur shëndetin mendor të përdoruesve.

Tani që këto mjete ekzistojnë, sipas kompanisë, chatbot-i i saj mund të përdoret gjithashtu për biseda personale, intime dhe seksuale.

Kompania më e njohur në fushën e gjenerimit të përmbajtjes erotike të mundësuar nga inteligjenca artificiale është ndoshta Replika, e cila lejon të krijoni avatarë të personalizueshëm për biseda seksuale dhe thirrje video.

Por një kërkim i thjeshtë në Google ose App Store, do të zbulojë shembuj të panumërt të shërbimeve që premtojnë të krijojnë një partner virtual me inteligjencën artificiale.

We made ChatGPT pretty restrictive to make sure we were being careful with mental health issues. We realize this made it less useful/enjoyable to many users who had no mental health problems, but given the seriousness of the issue we wanted to get this right.

Now that we have


— Sam Altman (@sama) October 14, 2025

Përpara njoftimit të Altman, një kompani tjetër e madhe në këtë sektor ishte përqendruar në këtë lloj përvoje: xAI, një kompani e themeluar nga Elon Musk, e cila zhvillon chatbot-in Grok.

Korrikun e kaluar, xAI publikoi “Companions”, personazhe tĂ« animuar tĂ« dizajnuar nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« ngjashme me Replika dhe startup-e tĂ« tjera nĂ« sektor.

Ndër personazhet e ofruara nga xAI janë Ani, një vajzë e veshur dobët e frymëzuar nga komikët japonezë, dhe Valentine, një djalë me theks britanik: të dy janë krijuar për të flirtuar hapur me përdoruesit.

Siç i shpjegoi Camille Carlton e organizatĂ«s jofitimprurĂ«se Qendra pĂ«r Teknologji Humane pĂ«r “New York Times”, zgjedhje si ato tĂ« xAI dhe OpenAI janĂ« tĂ« lidhura me “garĂ«n pĂ«r intimitet” qĂ« po ndikon nĂ« sektorin e AI-sĂ«: “KĂ«to kompani e dinĂ« se lidhja emocionale do tĂ« thotĂ« mĂ« shumĂ« angazhim dhe mĂ« shumĂ« pjesĂ« tĂ« tregut”.

Gazeta “The Guardian” raportoi se nĂ« njĂ« panair tĂ« industrisĂ« sĂ« tĂ« rriturve tĂ« mbajtur nĂ« PragĂ« nĂ« shtator, prania e kĂ«tyre llojeve tĂ« shĂ«rbimeve ishte shumĂ« e dukshme.

NĂ« shumĂ« raste, kompanitĂ« qĂ« i zhvillojnĂ« ato i promovojnĂ« ato si njĂ« kurĂ« pĂ«r vetminĂ«, veçanĂ«risht midis tĂ« rinjve, ose si njĂ« alternativĂ« “etike” ndaj pornografisĂ«. “A do tĂ« preferonit tĂ« shihnit pornografi tradicionale me abuzim dhe trafikim njerĂ«zor, apo tĂ« flisnit me njĂ« IA?”, pyeti njĂ« nga menaxherĂ«t e kĂ«tyre faqeve “The Guardian”.

the world of Tron: Ares has landed in the Grok app 🚀 enter the grid with special editions of Valentine and Ani pic.twitter.com/45LwjPYHDv

— X (@X) October 11, 2025

Zhvillimi i AI-ve miqësore të dizajnuara për të krijuar marrëdhënie intime me përdoruesit ka qenë prej kohësh një temë e debatuar ashpër.

ShumĂ« nga kĂ«to shĂ«rbime ofrojnĂ« partnere (tĂ« njohura nĂ« industri si “shoqĂ«ruese”) qĂ« janĂ« kryesisht femra, me njĂ« pamje shumĂ« sensuale dhe njĂ« qĂ«ndrim tĂ« dobishĂ«m, duke pĂ«rjetĂ«suar stereotipet problematike gjinore.

Ani i xAI është një shembull i qartë i këtij modeli, i cili është në të vërtetë i përhapur në shumë startup-e, nga Replika te ato më pak të njohura.

Disa nga kĂ«to shĂ«rbime ofrojnĂ« “personalitete” tĂ« ndryshme pĂ«r chatbot-et e tyre, tĂ« tilla si “tĂ« nĂ«nshtruara dhe tĂ« bindura”, “tĂ« pafajshme dhe naive” dhe “mbrojtĂ«se dhe gjithmonĂ« tĂ« gatshme pĂ«r tĂ« ofruar ngushĂ«llim”.

Në shumë raste, këto chatbot-e nuk janë në gjendje ta kuptojnë plotësisht konceptin e pëlqimit të përdoruesit.

Një studim i publikuar prillin e kaluar, për shembull, mblodhi një sërë rastesh në të cilat chatbot-et Replika nuk arritën të kuptonin ose respektonin kufijtë e përdoruesve, duke rezultuar në ngacmime dhe komente të papërshtatshme.

PĂ«r mĂ« tepĂ«r, sipas njĂ« studimi tĂ« publikuar kĂ«tĂ« vit nĂ« revistĂ«n akademike “Computers in Human Behavior Reports”, pĂ«rdorimi i vazhdueshĂ«m i kĂ«tyre chatbot-eve mund tĂ« gjenerojĂ« njĂ« “varĂ«si psikologjike morbide” tek pĂ«rdoruesit.

Në disa raste, njerëzit mund të zhvillojnë lidhje më të forta emocionale me inteligjencën artificiale sesa me njerëzit e vërtetë, madje duke i preferuar ata ndaj miqve dhe të njohurve.

EkzistojnĂ« gjithashtu shqetĂ«sime nĂ« lidhje me sigurinĂ« e pĂ«rdoruesve mĂ« tĂ« rinj dhe aftĂ«sinĂ« e kĂ«tyre mjeteve pĂ«r t’u pĂ«rputhur me kufijtĂ« ligjorĂ« tĂ« moshĂ«s.

Për shembull, Replika u bllokua në Itali në vitin 2023 nga Autoriteti Italian i Mbrojtjes së të Dhënave, i cili akuzoi Lukën, zhvilluesin, se nuk arriti të verifikonte në mënyrë adekuate moshën e përdoruesve të mitur. Siç shpjegoi juristi Guido Scorza, një përdorues që pretendonte të ishte njëmbëdhjetë vjeç ishte në gjendje të përdorte këto shërbime, edhe pse Replika specifikoi se ato ishin të destinuara vetëm për të rriturit (ose ata që ishin të paktën 13 vjeç dhe ndihmoheshin nga prindërit e tyre).

NĂ« Shtetet e Bashkuara, autoritetet kanĂ« reaguar gjithashtu ndaj pĂ«rhapjes sĂ« kĂ«tyre shĂ«rbimeve. KĂ«tĂ« verĂ«, 44 prokurorĂ« tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m, si republikanĂ« ashtu edhe demokratĂ«, nĂ«nshkruan njĂ« letĂ«r drejtuar kompanive tĂ« mĂ«dha nĂ« sektor, duke pĂ«rfshirĂ« Meta, Google, Apple, Microsoft, OpenAI, Anthropic, Perplexity AI dhe xAI, duke shprehur “shqetĂ«sime nĂ« lidhje me sigurinĂ« e tĂ« miturve qĂ« bashkĂ«veprojnĂ« me teknologjitĂ« chatbot tĂ« bazuara nĂ« inteligjencĂ«n artificiale”.

Këtë javë, shteti i Kalifornisë miratoi gjithashtu një ligj për të mbrojtur të miturit në internet, duke adresuar konkretisht inteligjencën artificiale dhe chatbot-et.

Ligji kĂ«rkon qĂ« kompanitĂ« nĂ« kĂ«tĂ« sektor, veçanĂ«risht ato qĂ« zhvillojnĂ« “shoqĂ«rues”, tĂ« verifikojnĂ« moshĂ«n e pĂ«rdoruesve dhe tĂ« “krijojnĂ« protokolle pĂ«r tĂ« identifikuar dhe menaxhuar qĂ«llimet vetĂ«vrasĂ«se ose vetĂ«lĂ«ndimin”.

Kompanitë që nuk i përmbushin këto kërkesa të reja do të mbahen ligjërisht përgjegjëse për çdo incident. Diskutimet mbi këtë rregull filluan prillin e kaluar, pas rastit të një amerikani 16-vjeçar që kreu vetëvrasje pas muajsh bisedash me ChatGPT, të cilit i kishte besuar mendimet e tij vetëvrasëse.

PĂ«r t’u mbrojtur nga akuzat e ndryshme, kompanitĂ« nĂ« sektor, veçanĂ«risht startup-et e vogla tĂ« specializuara, kanĂ« sqaruar vazhdimisht se bisedat e pĂ«rdoruesve me kĂ«ta “shoqĂ«rues” nuk janĂ« gjithmonĂ« seksuale dhe se shumĂ« prej tyre janĂ« njerĂ«z tĂ« divorcuar ose tĂ« ve qĂ« kĂ«rkojnĂ« njĂ« formĂ« shoqĂ«rie.

PĂ«rshtati: Gazeta “Si”

The post Me dashuri, ChatGPT appeared first on Gazeta Si.

Drejt Wi-Fi falas në aeroplan

Gazeta Si – NĂ« fillim tĂ« shtatorit, “Southwest Airlines”, njĂ« nga linjat ajrore mĂ« tĂ« mĂ«dha nĂ« Shtetet e Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s, njoftoi se duke filluar nga fundi i tetorit, Wi-Fi do tĂ« jetĂ« falas nĂ« shumicĂ«n e avionĂ«ve tĂ« saj, duke konfirmuar njĂ« trend tĂ« vĂ«rejtur nĂ« industri pĂ«r njĂ«farĂ« kohe.

Ky ndryshim po prek kryesisht linjat ajrore amerikane, por diçka po fillon të ndodhë edhe në Evropë, megjithëse me disa ndryshime kryesisht për shkak të pranisë në rritje të transportuesve me kosto të ulët.

Pengesa kryesore për disponueshmërinë e gjerë të Wi-Fi në avionët komercialë, ka qenë prej kohësh pamundësia për të ofruar një lidhje të shpejtë dhe të qëndrueshme sa duhet për të përmbushur nevojat e dhjetëra pasagjerëve që përdorin shërbimin njëkohësisht.

Mbajtja e një aeroplani të lidhur me internet gjatë udhëtimit me 500 milje në orë nuk është detyrë e lehtë, veçanërisht me teknologjitë tradicionale satelitore ose ato që lidhen me kullat e radios në tokë.

Kjo teknologji është përhapur gjerësisht veçanërisht në Shtetet e Bashkuara dhe është e dobishme për fluturime vendase ose rajonale, por nuk funksionon mbi oqeane ose zona të largëta pa mbulim celular.

Ndërtimi i kohëve të fundit i konstelacioneve të para satelitore për të ofruar internet nga hapësira, siç është Starlink, ka çuar në një ndryshim të madh, duke i bërë lidhjet më të thjeshta dhe më të besueshme, madje edhe në sektorin e transportit.

Aeroplanët, ashtu si trenat me shpejtësi të lartë, mund të mbeten të lidhur me rrjetin satelitor, i cili menaxhon kalimin nga një satelit në tjetrin ndërsa automjeti lëviz, pa ndërprerje në shërbim.

Përveçse është më efikas, sistemi është më i lirë për linjat ajrore sesa sistemet e mëparshme, duke e bërë më të mundshme që një zgjedhje komerciale do të ishte ofrimi i aksesit falas në internet për të tërhequr klientë të rinj ose për të mbajtur ata ekzistues.

NĂ« Shtetet e Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s, njĂ« nga linjat ajrore tĂ« para qĂ« ofroi Wi-Fi, ishte “JetBlue” nĂ« vitin 2017, gjatĂ« njĂ« periudhe tranzicioni nĂ« teknologjitĂ« e telekomunikacionit.

ShĂ«rbimi nuk ishte gjithmonĂ« i disponueshĂ«m dhe ishte i ngadaltĂ«, por u ofronte diçka mĂ« shumĂ« pasagjerĂ«ve, tĂ« cilĂ«t ishin ende njĂ« pjesĂ« e vogĂ«l e atyre qĂ« transportoheshin çdo vit nga linja ajrore mĂ« tĂ« mĂ«dha si “Delta”, “American” dhe “United”.

“Delta” filloi tĂ« ofrojĂ« akses falas nĂ« Wi-Fi nĂ« disa fluturime nĂ« vitin 2023 dhe brenda disa viteve kishte mbi 900 avionĂ« tĂ« lidhur qĂ« operonin fluturime vendase.

Ndërkohë, kompania ka punuar për ta bërë shërbimin të disponueshëm në fluturimet midis Shteteve të Bashkuara dhe Evropës, duke rritur përdorimin e sistemeve satelitore.

“American Airlines” ka njĂ« plan pĂ«r tĂ« pĂ«rdorur shĂ«rbimet satelitore “Intelsat” dhe “Viasat” nĂ« 500 avionĂ« vendas deri vitin e ardhshĂ«m, duke i kthyer mĂ« pas planet aktuale tĂ« internetit me pagesĂ« nĂ« plane falas pĂ«r tĂ« gjithĂ« pasagjerĂ«t.

NdĂ«rsa “United”, kohĂ«t e fundit kaloi nĂ« platformĂ«n “Starlink” dhe linja tĂ« tjera ajrore me trafik mĂ« tĂ« ulĂ«t, siç Ă«shtĂ« “Alaska Airlines”, kanĂ« plane tĂ« bĂ«jnĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n gjĂ«.

Ofertat janë pothuajse gjithmonë të lidhura me anëtarësimin në programet e besnikërisë (si ato për fitimin e miljeve), në mënyrë që ata të mund të marrin të dhënat e pasagjerëve dhe më pas të ofrojnë shërbime me pagesë ose të rrisin mundësinë e blerjes së një bilete për fluturime të tjera në të ardhmen.

Regjistrimi është falas, por në disa raste mund të përfshijë pranimin e kushteve të caktuara të marketingut, siç janë buletinet dhe reklamat e dërguara me email.

Sipas ekspertëve, kalimi gradual në Wi-Fi falas në aeroplanë në Shtetet e Bashkuara do të ketë implikime edhe për pasagjerët në pjesë të tjera të botës, duke filluar me Evropën, një tjetër treg i madh në këtë sektor.

“Air France” filloi testimin e njĂ« shĂ«rbimi tĂ« ri falas Wi-Fi vjeshtĂ«n e kaluar, bazuar nĂ« “Starlink”, tĂ« cilin synon ta bĂ«jĂ« tĂ« disponueshĂ«m nĂ« afĂ«rsisht njĂ« nĂ« tre avionĂ« deri nĂ« fund tĂ« vitit dhe nĂ« tĂ« gjithĂ« flotĂ«n e saj deri nĂ« fund tĂ« vitit 2026.

“Lufthansa”, njĂ« tjetĂ«r linjĂ« ajrore e madhe evropiane, ka punuar vitet e fundit pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« tĂ« disponueshme lidhjen e internetit nĂ« avionĂ«t e saj, duke ruajtur plane tĂ« ndryshme pĂ«rmes shĂ«rbimit tĂ« saj “FlyNet”.

Çdo kush mund tĂ« regjistrohet falas dhe tĂ« qĂ«ndrojĂ« i lidhur gjatĂ« fluturimit pĂ«r tĂ« dĂ«rguar dhe marrĂ« mesazhe nĂ« aplikacione si WhatsApp dhe iMessage, ndĂ«rsa qasja falas nĂ« internet kushton 6 euro pĂ«r fluturime nĂ«n 90 minuta dhe 8 euro pĂ«r tĂ« gjitha fluturimet e tjera.

“ITA”, ish-linja ajrore “Alitalia”, tani pjesĂ« e “Lufthansa”-s, ofron njĂ« mundĂ«si tĂ« ngjashme, duke ofruar pĂ«rdorim falas tĂ« aplikacioneve tĂ« mesazheve dhe njĂ« tarifĂ« pĂ«r aksesin nĂ« internet (disponueshmĂ«ria e shĂ«rbimit ndryshon sipas llojit tĂ« avionit).

MegjithatĂ«, nĂ« EvropĂ«, njĂ« pjesĂ« e konsiderueshme e fluturimeve operohet nga linja ajrore me kosto tĂ« ulĂ«t si “EasyJet” dhe “Ryanair”, tĂ« cilat kanĂ« shijuar sukses nĂ« rritje gjatĂ« viteve dhe tani operojnĂ« mijĂ«ra fluturime çdo ditĂ«.

Të dyja linjat ajrore janë të përqendruara në ofrimin e shërbimeve themelore thelbësore për të mbajtur çmimet të ulëta, dhe për këtë arsye, deri më tani kanë treguar pak interes për të ofruar Wi-Fi në bordin e avionëve të tyre, qoftë me pagesë apo falas.

“Ryanair” deklaron qartĂ« nĂ« faqen e saj tĂ« internetit se nuk ofron Wi-Fi, ndĂ«rsa “EasyJet” ka zhvilluar njĂ« sistem argĂ«timi gjatĂ« fluturimit qĂ« mund tĂ« lidhet nĂ«pĂ«rmjet telefonit inteligjent pĂ«r tĂ« aksesuar lojĂ«ra, pĂ«rmbajtje informative dhe ofertat e ndryshme tĂ« linjĂ«s ajrore.

Sistemi i “EasyJet”, megjithatĂ«, nuk ofron akses nĂ« internet dhe kompania ende nuk ka njoftuar ndonjĂ« opsion tĂ« ri pĂ«r tĂ« qĂ«ndruar i lidhur gjatĂ« fluturimit.

PĂ«rshtati: Gazeta “Si”

The post Drejt Wi-Fi falas në aeroplan appeared first on Gazeta Si.

Indeksi Global i Inovacionit, Shqipëria ngjit 16 vende në rënditjen globale

TIRANË, 21 tetor/ATSH/ Indeksi Global i Inovacionit 2025, tashmĂ« nĂ« edicionin e tij tĂ« 18-tĂ«, mat performancĂ«n e inovacionit nĂ« rreth 140 ekonomi dhe zbulon 100 grupimet kryesore tĂ« inovacionit nĂ« botĂ«. Ai ndjek tendencat globale tĂ« inovacionit pĂ«rmes modeleve tĂ« investimeve, pĂ«rparimit teknologjik, normave tĂ« adoptimit dhe ndikimeve socioekonomike.

Ky indeks i publikuar nga “Organizata BotĂ«rore e PronĂ«sisĂ« Intelektuale” e pozicionon ShqipĂ«rinĂ« nĂ« vend tĂ« 67 mes 140 vendeve nĂ« total duke grumbulluar kĂ«shtu 29.6 pikĂ«. Krahasuar me edicionin e vitit 2024 vendi ynĂ« duket se Ă«shtĂ« pĂ«rmirĂ«suar ndjeshĂ«m, duke u pĂ«rmirĂ«suar me 16 pozicione.

Sipas raportit, Shqipëria përmendet krahas ekonomive si Maroku, Vietnami dhe Turqia, që kanë demonstruar progres të ndjeshëm në fushën e inovacionit, veçanërisht në zhvillimin digjital dhe modernizimin ekonomik. Gjithashtu, përfshirja e saj ndër ekonomitë europiane që kanë fituar terren në renditje thekson se vendi po konsolidon pozitën e vet si një ekonomi në rritje me potencial inovativ në rajon.

I parashikuar për të patur një pamje sa më të plotë të inovacionit, Indeksi përfshin shumë tregues, ku mes tyre masat për mjedisin politik, arsimin, infrastrukturën dhe krijimin e njohurive të reja. Shtyllat kryesore mbi të cilat ngrihet ky indeks janë: Institutcionet, Kapitalet njerëzore dhe kërkimore, Infrastruktura, Sofistikimet e tregut dhe biznesit si dhe Njohuritë  e teknologjisë dhe kreativiteti.

NĂ« Indeksin Global tĂ« Inovacionit 2025, ShqipĂ«ria paraqet njĂ« profil tĂ« pĂ«rzier. Vendi ynĂ« qĂ«ndron mirĂ« nĂ« institucione dhe infrastrukturĂ«, veçanĂ«risht nĂ« teknologjinĂ« e informacionit dhe shĂ«rbimet digjitale, çka tregon njĂ« bazĂ« tĂ« qĂ«ndrueshme pĂ«r zhvillim. MegjithatĂ«, dobĂ«sitĂ« e mĂ«dha nĂ« kapitalin njerĂ«zor dhe kĂ«rkimin shkencor mbeten pengesa kryesore, me investime minimale nĂ« arsim dhe mungesĂ« tĂ« theksuar tĂ« kĂ«rkuesve shkencorĂ«. Po ashtu, bizneset shqiptare tregojnĂ« pak lidhje me universitetet dhe kontribuojnĂ« shumĂ« pak nĂ« inovacionin teknologjik. NĂ« treg ka potencial, por mungon kapital dhe mbĂ«shtetje pĂ«r startup-e. ShqipĂ«ria shfaq shenja pozitive nĂ« fushĂ«n krijuese dhe asetet jomateriale, por ende nuk ka arritur t’i shndĂ«rrojĂ« ato nĂ« avantazh ekonomik tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m. Sipas raportit, vendi ka strukturĂ«n institucionale pĂ«r inovacion, por i mungon motori, dija, kĂ«rkimi dhe lidhja efektive mes arsimit, biznesit dhe teknologjisĂ«.

Krahasuar me vendet e rajonit Shqipëria renditet e parafundit. Organizata Botërore e Pronësisë Intelektuale në Indeksin Global të Inovacionit 2025 rendit Serbinë në vend të parë në rajon si ekonomia më inovative duke e pozicionuar në vend të 54, ndërsa e fundit në rajon renditet Bosnje Hercegovina në vend të 92. Nëse do të flisnim në rang botëror renditjen e kryeson Zvicra e ndjekur nga Suedia dhe nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës në vend të tretë. /Scantv/

1 nga 2

/a.f/

 

The post Indeksi Global i Inovacionit, Shqipëria ngjit 16 vende në rënditjen globale appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

❌