Sulmet e ushtrisë amerikane në Venezuelë dhe deklaratat pasuese të bëra nga presidenti Donald Trump, kanë shtuar mundësinë e një rritjeje masive të prodhimit të naftës venezuelase nën kontrollin e Shteteve të Bashkuara.
Nuk Ă«shtĂ« e qartĂ« se kur, si apo edhe nĂ«se kjo mund tĂ« ndodhĂ«. Por, Venezuela ka rezervat mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« dĂ«shmuara tĂ« naftĂ«s nĂ« botĂ« dhe Trump ka sugjeruar se kompanitĂ« amerikane do tâi çojnĂ« ato nĂ« tregje.
Nafta e papĂ«rpunuar e VenezuelĂ«s kĂ«rkohet shumĂ«, pasi Ă«shtĂ« ideale pĂ«r rafineritĂ« e specializuara â sikurse ato nĂ« Bregun e Gjirit tĂ« SHBA-sĂ« â qĂ« kanĂ« njĂ«si tĂ« posaçme qĂ« u lejojnĂ« ta pĂ«rpunojnĂ« kĂ«tĂ« naftĂ« tĂ« rĂ«ndĂ« nĂ« njĂ« produkt me fitim tĂ« lartĂ« si benzina dhe dizeli.
Me situatën që ende është fluide, kjo është një nga disa ndikimet e mundshme për ekonominë botërore dhe për partnerët kryesorë të Venezuelës: Rusinë, Iranin, Kinën dhe Kubën.
Rusia
Furnizimi i fortë bëri që çmimet e naftës të shënonin rënien më të madhe vjetore më 2025 që nga pandemia e COVID-19 që shkaktoi një kolaps të aktivitetit ekonomik botëror më 2020.
Për Moskën, këto rënie veçse kanë pasur ndikim dhe ngjarjet në Venezuelë pas arrestimit të udhëheqësit të rrëzuar venezuelas, Nicolas Maduro, vetëm sa mund ta shtojnë dhimbjen.
âNĂ«se âpartnerĂ«tâ tanĂ« amerikanĂ« marrin kontrollin e fushave tĂ« naftĂ«s nĂ« VenezuelĂ«â, shkroi oligarku Oleg Deripaska mĂ« 3 janar, âata do tĂ« kontrollojnĂ« mbi gjysmĂ«n e rezervave tĂ« naftĂ«s nĂ« botĂ«. Ata me siguri planifikojnĂ« qĂ« çmimet tona tĂ« naftĂ«s tĂ« mos shkojnĂ« mĂ« shumĂ« sesa 50 dollarĂ« pĂ«r fuçiâ.
Deripaska është një nga pak oligarkë që kanë kritikuar pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës, që Rusia e nisi më 2022. Por, deklaratat e tij reflektojnë interesin e Kremlinit për të mbajtur të larta çmimet e naftës.
âMundĂ«sia qĂ« Shtetet e Bashkuara tĂ« fitojnĂ« ndikim mbi prodhimin e naftĂ«s venezuelase⊠ështĂ« qartĂ«sisht e papĂ«lqyeshme pĂ«r MoskĂ«nâ, tha pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«, analistja politike me seli nĂ« Berlin, Alexandra Sitenko.
Nuk është e qartë nëse SHBA-ja do të marrë kontrollin mbi naftën e Venezuelës. Presidentja e përkohshme Delcy Rodriguez, e betuar në Parlamentin e Venezuelës më 5 janar, ka bërë komente të paqarta rreth bashkëpunimit me Uashingtonin për këtë gjë, por fuqia e saj reale dhe qëllimet e saj gjithashtu nuk janë të qarta.
âDo tĂ« nevojiteshin investime tĂ« konsiderueshme qĂ« Venezuela tĂ« pĂ«rmbysĂ« rĂ«nien e prodhimit tĂ« vĂ«rejtur gjatĂ« dekadave tĂ« funditâ, tha pĂ«r REL-in njĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i AgjencisĂ« NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« EnergjisĂ«.
Sitenko tha se, duke pasur parasysh këto sfida, të shkaktuara nga keqmenaxhimi për një kohë të gjatë dhe sanksionet ndërkombëtare, rritja e prodhimit do të kërkonte kohë.
âNĂ« aspektin strategjik, Kremlini me gjasĂ« do tĂ« jetĂ« mĂ« i shqetĂ«suar pĂ«r fuqinĂ« mbi tregun sesa vetĂ«m pĂ«r vĂ«llimet e prodhimit. Zgjerimi i ndikimit tĂ« SHBA-sĂ« mbi naftĂ«n venezuelase do tĂ« forconte aftĂ«sinĂ« e Uashingtonit pĂ«r tĂ« formĂ«suar rrjedhat globale tĂ« energjisĂ« dhe çmimet, potencialisht duke minuar mekanizmat koordinuese sikurse OPEC+, te tĂ« cilĂ«t Rusia gjithashtu mbĂ«shtetet pĂ«r tĂ« stabilizuar tĂ« ardhurat e sajâ, shtoi Sitenko.
Për shkak se Venezuela është shtet i izoluar, kompanitë perëndimore u larguan nga vendi, me përjashtim të të gjigantit amerikan të naftës Chevron.
âAty ku [sektori] nuk Ă«shtĂ« shkatĂ«rruar, janĂ« kompanitĂ« ruse, iraniane dhe kineze. Natyrisht, SHBA-ja dĂ«shiron tâi largojĂ« atoâ, tha pĂ«r ShĂ«rbimin rus tĂ« REL-it analisti politik, Ivan Preobrazhensky.
Nga ana tjetĂ«r, mund tĂ« ketĂ« hapĂ«sirĂ« pĂ«r bashkĂ«punim. Uashingtoni ka sinjalizuar se Ă«shtĂ« i interesuar pĂ«r pĂ«rfitime ekonomike nga bashkĂ«punimi me MoskĂ«n. Strategjia e SigurisĂ« KombĂ«tare flet pĂ«r dĂ«shirĂ«n pĂ«r tĂ« ârivendosur stabilitetin strategjik me RusinĂ«.â.
Rusia është ndier gjithashtu e kërcënuar nga njoftimi i presidentit Trump të bërë në dhjetor për një bllokadë të cisternave të sanksionuara që shkojnë drejt ose vijnë nga Venezuela, duke rritur nivelin e rrezikut dhe pasigurisë për flotën ruse në hije, të cilën Moska e përdor për të shmangur sanksionet.
Irani
Bllokada është një nga shumë faktorët që e ekspozojnë Iranin ndaj të njëjtave rreziqe sikurse Rusia, siç u tha muajin e kaluar kur forcat amerikane sekuestruan një cisternë nafte që ishte pjesë e flotës në hije të Iranit, teksa ajo po lundronte pranë brigjeve të Venezuelës.
Për vite me radhë, Venezuela e ka ndihmuar Iranin që të shmangë sanksionet ndërkombëtare.
NjĂ« produkt kyç, tĂ« cilin Venezuela e ka siguruar edhe nga Rusia, Ă«shtĂ« diluanti â agjent qĂ« pĂ«rdoret pĂ«r naftĂ«s sĂ« trashĂ« dhe tĂ« rĂ«ndĂ« venezuelase. Duke pĂ«rdorur anije tĂ« flotĂ«s nĂ« hije, Irani ka eksportuar sasi tĂ« mĂ«dha diluanti nĂ« VenezuelĂ« nĂ« kĂ«mbim tĂ« naftĂ«s (qĂ« mĂ« pas e ka dĂ«rguar nĂ« KinĂ«) dhe tĂ« arit.
Venezuela ka blerĂ« po ashtu armĂ« iraniane, teksa SHBA-ja ka vendosur sanksionet e fundit pĂ«r armĂ«t mĂ« 30 dhjetor. NĂ« njoftimin pĂ«r sanksionet Ă«shtĂ« pĂ«rmendur blerja e dronĂ«ve dhe âarmĂ«ve konvencionaleâ si dhe e kimikateve pĂ«r raketat balistike.
E ardhmja e këtyre tregtive fitimprurëse duket e pasigurt, në mes të pranisë së madhe të flotës amerikane që aktualisht ka në Karaibe.
Ndërkohë, edhe mes trazirave të vazhdueshme politike në Iran, disa media iraniane kanë spekuluar se fati i borxhit prej 2 miliardë dollarësh të Venezuelës ndaj Teheranit është në dyshim.
Kina
Kina Ă«shtĂ« njĂ« tjetĂ«r partnere kyç e VenezuelĂ«s dhe ka thĂ«nĂ« se âe dĂ«non fuqishĂ«m pĂ«rdorimin flagrant tĂ« forcĂ«s nga SHBA kundĂ«r njĂ« shteti sovranâ.
Shfaqja e fundit e Maduros në publik, disa orë para kapjes së tij nga forcat amerikane, ishte në një takim me Qiu Xiaoqi, të dërguarin e Kinës për çështjet e Amerikës Latine. Maduro u takua gjithashtu me udhëheqësin kinez Xi Jinping në Moskë vitin e kaluar.
Krahas kontakteve diplomatike, Kina ka qenë edhe blerëse kryesore e naftës së Venezuelës, sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë.
Daniel Sternoff, nga Qendra pĂ«r Politika Globale tĂ« EnergjisĂ« nĂ« ShkollĂ«n e ĂĂ«shtjeve NdĂ«rkombĂ«tare dhe Publike tĂ« Universitetit Columbia, sugjeroi se kontrolli amerikan mbi industrinĂ« e VenezuelĂ«s mund tâi vĂ« nĂ« rrezik kĂ«to furnizime.
âEksportet e naftĂ«s venezuelase mund tĂ« ridrejtohen nga Kina drejt Bregut tĂ« Gjirit tĂ« SHBA-sĂ«â, shkroi ai mĂ« 4 janar.
Por, ndonëse kjo tregti ka qenë e rëndësishme për Karakasin, kjo ndoshta është më pak e rëndësishme për Pekinin.
Kuba
Ndoshta asnjë vend nuk është më i cenueshëm nga efektet e veprimeve amerikane në Venezuelë sesa Kuba. Ky vend, që ka mungesë të theksuar parash, varet shumë nga Venezuela për furnizime energjetike, të cilat i ka marrë me çmime shumë të lira.
âVenezuela sot e furnizon KubĂ«n me rreth 35.000 fuçi naftĂ« nĂ« ditĂ«, qĂ« pĂ«rbĂ«n 50 pĂ«r qind tĂ« deficitit tĂ« naftĂ«s sĂ« ishullitâ, i tha REL-it, Jorge Pinon nga Universiteti i Teksasit nĂ« Austin.
âKuba nuk ka burime financiare pĂ«r tĂ« blerĂ« kĂ«tĂ« mungesĂ«â tĂ« naftĂ«s, tha ai, duke shtuar se pĂ«r tĂ« shmangur njĂ« kolaps ekonomik, âQeveria amerikane mund tâi kĂ«rkojĂ« VenezuelĂ«s tĂ« vazhdojĂ« furnizimin me naftĂ« tĂ« KubĂ«sâ, shkruan REL.
Login
