❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Politika po tenton tĂ« kontrollojĂ« Bankat Qendrore kudo nĂ« botë 

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Ideja se bankat qendrore duhet tĂ« kenĂ« njĂ« pavarĂ«si tĂ« caktuar Ă«shtĂ« po aq e vjetĂ«r sa edhe vetĂ« banka qendrore. “Dua qĂ« banka tĂ« jetĂ« mjaftueshĂ«m nĂ« duart e qeverisĂ«, por jo shumĂ«,” mendoi Napoleon Bonaparte nĂ« vitin 1806 pĂ«r BankĂ«n e FrancĂ«s, e krijuar atĂ«herĂ«.

Provoni t’ia thoni kĂ«tĂ« Presidentit Donald Trump. Ai ka kaluar vitin e kaluar duke shtyrĂ« RezervĂ«n Federale (banka qendrore e SHBA) qĂ« tĂ« ulĂ« normat e interesit mĂ« shpejt. Fushata u intensifikua mĂ« 11 janar, kur Jerome Powell, kreu i Fed, tha se Departamenti i DrejtĂ«sisĂ« kishte dorĂ«zuar thirrje ligjore bankĂ«s qendrore.Powell tha se tani rrezikohet me njĂ« aktpadi penale lidhur me njĂ« konflikt tĂ« gjatĂ« mbi koston e riparimit tĂ« selisĂ« sĂ« bankĂ«s qendrore.

Veprimet e administratës Trump janë sulmi më i dukshëm ndaj pavarësisë së bankave qendrore në dekada, pjesërisht sepse Fed është banka qendrore më e rëndësishme. Por jo vetëm në Amerikë politikanët po ndërhyjnë në politikën monetare. Në mbarë botën, një marrëveshje dekadash e cila, në përgjithësi, ka sjellë inflacion më të ulët dhe stabilitet më të madh ekonomik, nuk mund të merret më si e garantuar.

Versioni modern i pavarĂ«sisĂ« sĂ« bankave qendrore u shfaq pas LuftĂ«s sĂ« DytĂ« BotĂ«rore. “MarrĂ«veshja Thesari-Fed” e vitit 1951 liroi bankĂ«n qendrore tĂ« AmerikĂ«s nga detyrimi pĂ«r tĂ« mbajtur tĂ« ulur kostot e huamarrjes sĂ« qeverisĂ«, siç kishte bĂ«rĂ« gjatĂ« luftĂ«s. NĂ« Gjermani, Bundesbank-u mori lirinĂ« pĂ«r tĂ« mbajtur inflacionin nĂ«n kontroll dhe pĂ«r tĂ« shmangur pĂ«rsĂ«ritjen e devalvimit tĂ« monedhĂ«s Weimar nĂ« vitet 1920. Suksesi i saj relativ gjatĂ« viteve 1970 e bĂ«ri atĂ« model pĂ«r pjesĂ«n tjetĂ«r tĂ« kontinentit.

LĂ«vizja fitoi terren nĂ« vitet 1980, ndĂ«rsa hulumtimet teorike dhe empirike forcuan argumentin pĂ«r pavarĂ«sinĂ«. PolitikanĂ«t, thuhet, tundohen nga politika monetare vetĂ«shkatĂ«rruese nĂ« kĂ«rkim tĂ« punĂ«simit tĂ« lartĂ«, pĂ«r tĂ« zvogĂ«luar borxhet dhe pĂ«r tĂ« fituar zgjedhje. Objektivat si punĂ«simi i plotĂ« dhe kostoja e ulĂ«t e huamarrjes, tĂ« cilat i bĂ«jnĂ« tĂ« gjithĂ« mĂ« mirĂ«, janĂ« mĂ« tĂ« lehta pĂ«r t’u arritur nĂ«se politika i delegohet njĂ« bankieri konservator qendror, ndoshta edhe njĂ« “tĂ« çmendur obsesiv pas inflacionit”.

Rezultati ka qenĂ« njĂ« triumf i ekonomisĂ« sĂ« aplikuar. NdĂ«rsa pavarĂ«sia rritej, inflacioni binte. EkonomistĂ«t festuan njĂ« “moderim tĂ« madh”, ku recesionet bĂ«heshin mĂ« tĂ« rralla. Recesioni i madh pas krizĂ«s financiare globale tĂ« viteve 2007-09 ishte i vĂ«shtirĂ« pĂ«r t’u fajĂ«suar tek politika monetare. Ai i shkurtĂ«r gjatĂ« pandemisĂ« nuk kishte lidhje me tĂ«. Ndalimi i bankave qendrore tĂ« pavarura nga vendet e pasura ka transformuar tregjet nĂ« zhvillim. NĂ« vitet 1990, diferenca mes inflacionit vjetor nĂ« ekonomitĂ« e varfra dhe tĂ« pasura ishte 6.2 pikĂ« pĂ«rqindjeje. NĂ« vitet 2020, ajo Ă«shtĂ« 1.4 pikĂ«.

Ky triumf tani është në rrezik. Shumë qeveri të botës së pasur janë bërë kaq të varura nga borxhet dhe kaq të mësuara me deficitin, sa efekti i politikës monetare mbi buxhetet e tyre është bërë i madh. Nëse ato tërheqin pavarësinë e bankës qendrore, ajo do të ketë vështirësi për të mbijetuar në tregjet në zhvillim, ku nuk ka rrënjë të thella.

Trump nuk Ă«shtĂ« i vetmi populist nĂ« pushtet me pikĂ«pamje tĂ« forta mbi politikĂ«n monetare. Takaichi Sanae, kryeministre e JaponisĂ« qĂ« nga tetori, mĂ« parĂ« kishte kritikuar rritjet e normave tĂ« interesit si “budallallĂ«k”. Tregjet e obligacioneve u lĂ«kundĂ«n ndjeshĂ«m pas emĂ«rimit tĂ« saj. MegjithĂ«se Banka e JaponisĂ« ka pavarĂ«si formale, ajo qĂ« qeveria mendon pĂ«r politikĂ«n monetare ka rĂ«ndĂ«si. NĂ« vitet 2010, pĂ«rpjekja e Abe Shinzo, kryeministĂ«r atĂ«herĂ«, pĂ«r tĂ« ndalur deflacionin e ngulitur pĂ«rfshinte njĂ« marrĂ«veshje me bankĂ«n, qĂ« zgjeronte ndjeshĂ«m stimulimin monetar jo-konvencional.

Kjo rezultoi të ishte politika e duhur në një kohë të çmimeve në rënie. Sot, Japonia përballet me problemin e kundërt. Në dhjetor, shqetësimet për inflacionin çuan bankën qendrore të rrisë normat në nivelin më të lartë në 30 vjet. Megjithëse retorika e zonjës Takaichi është zbutur në detyrë, politika fiskale dhe monetare tani janë në kundërshtim. Borxhi neto i Japonisë është 130% e GDP-së, kështu që rritje të tjera të normave të interesit do të shtrydhin shpejt buxhetin e qeverisë, duke kërkuar shtrëngim fiskal, jo lehtësim.

NĂ« vende tĂ« tjera, populistĂ«t monetarĂ« nuk janĂ« nĂ« pushtet, por presin nĂ« pritje. NĂ« Britani, tĂ« dy grupet populiste, e djathta Reform UK qĂ« kryeson sondazhet dhe e majta Greens, kundĂ«rshtojnĂ« faturĂ«n e lartĂ« tĂ« interesit tĂ« qeverisĂ«. Sepse Banka e AnglisĂ« bleu shumĂ« obligacione gjatĂ« krizĂ«s financiare, njĂ« pjesĂ« e madhe e kĂ«saj fature tani kalon pĂ«rmes bilancit tĂ« saj. Blerjet e obligacioneve u paguan me krijimin e parave tĂ« reja, nĂ« efekt, depozita tĂ« reja tek banka qendrore. Interesi i paguar mbi kĂ«to “rezerva” Ă«shtĂ« rritur ndjeshĂ«m.

Shfuqizimi i interesit mbi rezervat, do tĂ« ishte nĂ« efekt njĂ« taksĂ« mbi huadhĂ«nĂ«sit, duke i privuar ata nga tĂ« ardhurat, ndĂ«rsa ata mbeten pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r interesin mbi depozitat. Kjo do tĂ« kthente bankĂ«n qendrore nĂ« njĂ« makinĂ« parash pĂ«r qeverinĂ«, e cila mund tĂ« kĂ«rkonte mĂ« shumĂ« blerje obligacionesh pĂ«r tĂ« ulur kostot e pĂ«rgjithshme tĂ« interesit. Kjo mund tĂ« mos ishte problem nĂ«se “Old Lady” (Banka e AnglisĂ«) do tĂ« ruante pavarĂ«sinĂ« e saj. MegjithatĂ«, tĂ« djathtĂ«t thoNĂ« se “gjithçka duhet tĂ« jetĂ« pĂ«r debat” kur vjen puna tek banka qendrore, pĂ«rfshirĂ« mbikĂ«qyrjen qeveritare tĂ« vendimeve pĂ«r normat e interesit.

Zona e euros përballet me një kërcënim të ngjashëm. Pavarësia e Bankës Qendrore Europiane (BQE) është e garantuar me traktat, duke e bërë atë më të izoluar nga politika se çdo bankë qendrore tjetër e madhe. Edhe pse borxhet e përgjithshme të zonës së euros, 88% e GDP-së, janë më shumë ose më pak të menaxhueshme, parashikohet të rriten ndërsa qeveritë shpenzojnë për mbrojtje dhe për shoqëri të shpejtë që plaken, duke u përballur me populistët që kundërshtojnë çdo prerje buxheti.

Kjo rrit rrezikun e njĂ« krize tjetĂ«r borxhi ku BQE duhet tĂ« mbĂ«shtesĂ« qeveritĂ« mĂ« tĂ« ngarkuara me borxhe. Banka qendrore ka luajtur tashmĂ« kĂ«tĂ« rol nĂ« vitet 2010 dhe pĂ«rsĂ«ri gjatĂ« pandemisĂ«. NĂ« vitet 2010, ajo ecĂ«n mbi njĂ« vijĂ« tĂ« hollĂ«, duke garantuar se do tĂ« bĂ«nte “çfarĂ«do qĂ« tĂ« nevojitej” pĂ«r tĂ« ruajtur euron, ndĂ«rsa ruante mjaftueshĂ«m ndikim pĂ«r tĂ« detyruar qeveritĂ« tĂ« rregullojnĂ« buxhetet e tyre. Inflacioni i ulĂ«t nĂ« fillim tĂ« pandemisĂ« i lejoi ECB-sĂ« tĂ« justifikonte ndĂ«rhyrjet nĂ« tregun e obligacioneve si stimuj ekonomikĂ« tĂ« domosdoshĂ«m; rastĂ«sisht, kjo favorizoi vendet mĂ« tĂ« varura nga borxhi.

 
NĂ« botĂ«n e sotme me inflacion, mbĂ«shtetja e vendeve tĂ« ngarkuara me borxhe Ă«shtĂ« mĂ« e vĂ«shtirĂ« pĂ«r t’u justifikuar. Kjo mund tĂ« rrisĂ« ndikimin e bankĂ«s qendrore mbi shtetet e pakujdesshme, sidomos sepse nacionalistĂ«t nĂ« EvropĂ«n veriore do tĂ« donin mĂ« pak shtypje parash, jo mĂ« shumĂ«. Nga ana tjetĂ«r, vendi mĂ« problematik tani Ă«shtĂ« Franca, me borxhe mbi 115% tĂ« GDP-sĂ« dhe njĂ« deficit vjetor prej 5% tĂ« GDP-sĂ«. MadhĂ«sia e madhe e ekonomisĂ« franceze, si ajo e ItalisĂ«, njĂ« tjetĂ«r borxhli i madh, do ta bĂ«nte atĂ« njĂ« kundĂ«rshtar tĂ« fuqishĂ«m nĂ« lojĂ«n e “chicken”. “Nuk do tĂ« mund tĂ« shmangim njĂ« diskutim me BQE pĂ«r borxhin francez,” i tha The Economist vitin e kaluar Jordan Bardella, njĂ« favorit presidencial nga ekstremi i djathtĂ« National Rally. Minimalisht, banka do tĂ« ishte kapur nĂ« mes tĂ« njĂ« tjetĂ«r pĂ«rplasjeje politike.

NĂ« vendet nĂ« zhvillim, rasti kryesor i fundit i regresit ka qenĂ« Indonezia. Qeveria e saj nuk Ă«shtĂ« nĂ« borxhe, por po grabit bilancin e bankĂ«s qendrore gjithsesi. NĂ« shtator, Banka e IndonezisĂ« njoftoi se kishte rĂ«nĂ« dakord tĂ« “ndante barrĂ«n” e financimit tĂ« projekteve tĂ« preferuara tĂ« qeverisĂ«, duke rritur interesin qĂ« paguan mbi depozitat e ministrisĂ« sĂ« financave. Banka ka blerĂ« gjithashtu obligacione qeveritare nga e para dhe zotĂ«ron rreth njĂ« tĂ« katĂ«rtĂ«n e stokut nĂ« rupi NĂ« vendet e pa-reformuara si Ghana, Turqia dhe Nigeria, bankierĂ«t qendrorĂ« kanĂ« pĂ«rballuar ndjekje penale ose probleme tĂ« tjera ligjore nĂ« vitet e fundit.

Fakti që edhe Powell ndodhet në një situatë të ngjashme tregon se si është përkeqësuar situata në SHBA. Edhe një kundërpërpjekje e suksesshme, e cila filloi me videon e guximshme të kryetarit të Fed që denonconte hetimin mbi riparimet, mund të sjellë vetëm një lehtësim të përkohshëm. Trump do të emërojë së shpejti një zëvendësues për Powell, i cili përfundon mandatin në maj. Një nga favoritët është Kevin Hassett. Ai ka aftësi serioze ekonomike, por është anëtar i ekipit të Trump. Edhe nëse presidenti zgjedh një teknokrat të vërtetë, perspektiva e ndëshkimeve personale si ato ndaj Powell duhet të trondisë politikanët monetarë. Po ashtu një vendim i Gjykatës Supreme për të lejuar presidentin të shkarkojë Lisa Cook, një guvernatore të Fed të akuzuar për parregullsi në dokumente të mëparshme të kredive hipotekore (të cilat ajo i mohon), do të ishte po aq shqetësues. Gjyqtarët do tëdëgjojnë argumentet në këtë rast më 21 janar.

Ndoshta të gjithë këta do të trembin tregjet e obligacioneve. Megjithatë, yield-i i thesarit amerikan me afat 10-vjeçar është më shumë ose më pak i njëjtë me atë që ishte para se Powell të fliste. Kjo mund të reflektojë guximin e tij të ri dhe miqtë e tij më të zëshëm. Disa senatorë republikanë kanë thënë se do të bllokojnë emërimet e Trump në Fed deri sa çështja ndaj Powell të zgjidhet. Trump mohoi nxitjen e hetimit.

Një shpjegim tjetër për qetësinë e tregjeve është politika e dhimbshme e inflacionit. Një argument kundër nevojës për banka qendrore të pavarura është se inflacioni zemëron votuesit si pak gjëra të tjera. Jimmy Carter e pagoi çmimin në 1980, ashtu si Kamala Harris në 2024.

“Kriza e pĂ«rballueshmĂ«risĂ«â€ mbetet njĂ« makth i pĂ«rhershĂ«m pĂ«r qeveritĂ«. NjĂ« gjĂ« qĂ« po ndalon zonjĂ«n Takaichi tĂ« ndĂ«rhyjĂ« mĂ« shumĂ« duket se Ă«shtĂ« se politika monetare mĂ« e lirĂ« do tĂ« dobĂ«sonte jenin, gjĂ« e papĂ«lqyeshme nga publiku i lodhur nga importet e shtrenjta. Ndoshta. Por mbĂ«shtetja tek vetĂ«pĂ«rmbajtja e politikanĂ«ve Ă«shtĂ« njĂ« bast i madh. TĂ« qĂ«ndrosh tek bankat qendrore tĂ« pavarura, tĂ« cilat kanĂ« treguar herĂ« pas here se janĂ« kompetente, Ă«shtĂ« padyshim basti mĂ« i sigurt./TheEconomist

The post Politika po tenton tĂ« kontrollojĂ« Bankat Qendrore kudo nĂ« botë  appeared first on Gazeta Si.

↗

Kërcënimet e Donald Trump fundosin bursat dhe rrisin çmimin e arit

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Kërcënimet e Donald Trump ndaj Europës për kontrollin e Groenlandës kanë zhytur bursat.

Të martën e 20 janarit, aksionet e S&P 500 ranë 112 pikë, ose 1.61%, Nasdaq 100  humbi 505.25 pikë, ose 1.97%, dhe Dow Jones ra 728 pikë, ose 1.47%. Aksionet europiane matur nga Stoxx Europe 600 ranë me 1.4%.

Dollari u dobësua përballë valutave kryesore dhe euro u rrit me 0.7%, jeni japonez me 0.2% dhe paundi britanik me 0.4%.

Tronditjen e ndjenë edhe monedhat virtuale, me Bitcoin që ra me 2.1% në vlerën e 90.99 mijë dollarëve dhe Ether me 3.6% në 3 mijë dollarë.

Nga ana tjetër, asetet e sigurta si Ari u rritën fort, 1.3%, duke prekur çmimin e 4.732 dollarë për onz dhe nafta Brent u rrit me 0.2% në 64 dollarë për fuçi.

Trump njoftoi të shtunën se tarifat shtesë 10% mbi importet do të hynin në fuqi më 1 shkurt për mallrat nga Danimarka, Norvegjia, Suedia, Franca, Gjermania, Holanda, Finlanda dhe Britania e Madhe, të gjitha vendet që tashmë janë subjekt i tarifave të vendosura nga SHBA-ja.

Tarifat do të rriteshin në 25% më 1 qershor dhe do të vazhdonin deri në arritjen e një marrëveshjeje për blerjen e Grenlandës nga SHBA-ja, shkroi Trump në një postim në Truth Social. Liderët e Grenlandës, një territor autonom i Danimarkës, dhe Danimarka kanë insistuar se ishulli nuk është për shitje.

The post Kërcënimet e Donald Trump fundosin bursat dhe rrisin çmimin e arit appeared first on Gazeta Si.

↗

Shqiptarët punojnë me AI/ Vendi që e përdor Inteligjencën Artificiale më shumë për punë

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – ShqiptarĂ«t po e pĂ«rdorin InteligjencĂ«n Artificiale (AI) si njĂ« pjesĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« punĂ«s sĂ« tyre, duke u renditur tĂ« parĂ«t nĂ« EuropĂ«s.

Sipas një raporti të fundit nga Anthropic, kompania mëmë e Claude.ai, Shqipëria ka normën më të lartë të përdorimit të AI-së për qëllime profesionale, mbi 50%, edhe pse numri total i përdoruesve është më i vogël se në vendet e tjera. Trendi është i njëjtë edhe për vendet e tjera të Ballkanit, të cilat renditen poshtë Shqipërisë.

Analiza thekson se të dhënat e nxjerra nga përdoruesit tregojnë se vendet më të ardhura më të ulëta, ku është edhe Shqipëria, e përdorin kryesisht AI-në për detyra dhe punë, ndërsa në vendet e pasura përdoret për argëtim dhe interesa personale. E njëjta gjë ndodh edhe në shkolla.

Sipas studimit, pĂ«rdoruesit mĂ« tĂ« arsimuar pĂ«rfitojnĂ« mĂ« shumĂ« nĂ« aspektin e produktivitetit nga Claude, pasi janĂ« nĂ« gjendje t’i japin chatbot-it udhĂ«zime mĂ« tĂ« sofistikuara dhe tĂ« marrin pĂ«rgjigje mĂ« cilĂ«sore.

Shtetet e Bashkuara, India, Japonia, Mbretëria e Bashkuar dhe Koreja e Jugut janë vendet ku Claude përdoret më shumë, me numrin më të lartë të përdoruesve total.

Këto të dhëna, tregojnë se vendet më të pasura kanë më shumë gjasa ta adoptojnë inteligjencën artificiale, ndërsa nuk ka ende prova se vendet me të ardhura më të ulëta po arrijnë të kapin hapin.

“NĂ«se pĂ«rfitimet e produktivitetit materializohen nĂ« vendet qĂ« e kanĂ« adoptuar herĂ«t kĂ«tĂ« teknologji, mund tĂ« shohim njĂ« divergjencĂ« tĂ« standardeve tĂ« jetesĂ«s”, tha pĂ«r Financial Times Peter McCrory, drejtuesi i ekonomisĂ« nĂ« Anthropic.

Ky studim i shtohet një trupi gjithnjë e më të madh të dhënash nga kompanitë e teknologjisë, të cilat tregojnë një ndarje globale në ritmet e adoptimit të AI-së, ku përfitimet në produktivitet dhe aplikimet në punë janë të përqendruara kryesisht në vendet e zhvilluara dhe më të pasura.

Sipas vlerĂ«simeve tĂ« Anthropic, inteligjenca artificiale mund t’i shtojĂ« 1-2 pikĂ« pĂ«rqindjeje rritjes vjetore tĂ« produktivitetit tĂ« punĂ«s nĂ« SHBA gjatĂ« dekadĂ«s sĂ« ardhshme, me pĂ«rfitimet mĂ« tĂ« mĂ«dha nĂ« punĂ« komplekse dhe intensive nĂ« njohuri.

Studimi sugjeron gjithashtu se rreth gjysma e vendeve të punës mund ta përdorin AI-në për të paktën një të katërtën e detyrave, nga 36 për qind që ishte kjo shifër një vit më parë.

Raporti shton se përdoruesit në vendet me të ardhura më të larta mund të kenë më shumë burime të tjera, si kohë e lirë dhe akses i vazhdueshëm në internet, të cilat mundësojnë edhe përdorime personale jo thelbësore.

Studimi analizon një mostër rastësore prej 1 milion bisedash nga versionet falas dhe me pagesë të Claude.ai, të dhëna nga konsumatorët, si dhe 1 milion transkripte bisedash nga përdorimi i Claude në ndërmarrje, gjatë muajit nëntor.

KĂ«to gjetje pĂ«rputhen me pĂ«rfundime tĂ« ngjashme nga Microsoft. Presidenti i kompanisĂ«, Brad Smith, i tha Financial Times se “nĂ«se nuk adresojmĂ« njĂ« ndarje nĂ« rritje tĂ« AI-sĂ«, ka shumĂ« gjasa qĂ« ajo tĂ« ruajĂ« dhe tĂ« zgjerojĂ« hendekun e madh ekonomik midis veriut dhe jugut”.

The post Shqiptarët punojnë me AI/ Vendi që e përdor Inteligjencën Artificiale më shumë për punë appeared first on Gazeta Si.

↗

BE i kĂ«rkon KosovĂ«s tĂ« miratojĂ« fjalorin ‘woke’ – KundĂ«rshtime tĂ« forta nga e djathta europiane

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Brukseli i ka dĂ«rguar njĂ« dokument qeverisĂ« sĂ« KosovĂ«s, nĂ« tĂ« cilin i kĂ«rkohet miratimi i njĂ« fjalori tĂ« ashtuquajtur “woke”, me qĂ«llim ndjeshmĂ«rinĂ« mĂ« tĂ« lartĂ« ndaj grupeve tĂ« papĂ«rfaqĂ«suara tĂ« shoqĂ«risĂ«. NjĂ« diktat i mirĂ«filltĂ«, duke pasur parasysh se anĂ«tarĂ«simi nĂ« Bashkimin Europian Ă«shtĂ« nĂ« lojĂ«. KĂ«shtu, terma si “bashkĂ«short dhe bashkĂ«shorte”, “burrĂ«â€, “atdhe” nuk duhet tĂ« pĂ«rdoren mĂ«. NĂ« vend tĂ« tyre, sugjerohen alternativa mĂ« “pĂ«rfshirĂ«se”. Kulmi i mungesĂ«s sĂ« arsyes sĂ« shĂ«ndoshĂ«.

Megjithatë, jo të gjithë po heshtin.

Reagimi i Fratelli d’Italia (FdI) dhe i grupit ECR – KonservatorĂ«t EuropianĂ« ishte i menjĂ«hershĂ«m.

“ËshtĂ« agjendĂ« e ideologjisĂ« Ă«oke e maskuar si institucion. Siç raporton Il Giornale, njĂ« dokument u kĂ«rkon vendeve qĂ« synojnĂ« anĂ«tarĂ«simin nĂ« BE tĂ« heqin dorĂ« nga terma si ‘bashkĂ«short dhe bashkĂ«shorte’, ‘babĂ« dhe nĂ«në’, ‘zonja dhe zotĂ«rinj’, ‘atdhe’”, deklaroi Carlo Fidanza, kreu i delegacionit tĂ« partisĂ« sĂ« Giorgia Melonit nĂ« Parlamentin Europian.

“Me pak fjalĂ«, leksiku ‘woke’ bĂ«het i detyrueshĂ«m, me bekimin e Kombeve tĂ« Bashkuara. Dhe pĂ«rmes njĂ« projekti qĂ« kushton 1.5 milionĂ« euro, ‘Gender Equality Facility’, i financuar, sigurisht, nga qytetarĂ«t europianĂ«. NjĂ« çmenduri e tillĂ« Ă«shtĂ« thjesht e padurueshme”, u shpreh ai.

Lajmi po ngjall debat të gjerë në rrjet dhe kritikat ndaj Brukselit janë të shumta.

Qendra e djathtë e cilësoi këtë si një plan shkatërrues. Edhe Mateo Renzi u shpreh i tronditur duke kërkuar me ngulm kthimin e kësaj nisme.

NĂ« rrjetet sociale, reagimet e qytetarĂ«ve kanĂ« qenĂ« tĂ« shumta. Disa shprehin indinjatĂ« pĂ«r pĂ«rdorimin e fondeve publike, ndĂ«rsa tĂ« tjerĂ« theksojnĂ« se edhe pa nisma tĂ« tilla zyrtare, nĂ« shumĂ« administrata publike europiane tashmĂ« Ă«shtĂ« futur gjuha gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se dhe ideologjia “woke”.

Polemikat nuk janë kufizuar vetëm në vendet anëtare të BE-së. Kritika kanë ardhur edhe nga Britania e Madhe, ku është ngritur shqetësimi për përpjekjet për të hequr nga përdorimi terma që lidhen me gjininë, si zëvendësimi i shprehjes gjuha e mëmës me gjuhë e origjinës.

Etimologë britanikë kanë kritikuar ashpër Bashkimin Europian dhe Kombet e Bashkuara, duke paralajmëruar se drafti në fjalë rrezikon të fshijë një pjesë të historisë dhe trashëgimisë kulturore të vendeve, e cila është ndërtuar përmes këtyre fjalëve ndër shekuj.

Deputeti konservator Chris Philp ka deklaruar se është qesharake që BE-ja fokusohet në çështje të tilla, në një kohë kur Europa përballet me kërcënime serioze të sigurisë, krizën e çmimeve dhe dhjetëra probleme të tjera madhore.

Me pak fjalë, polemikat sapo kanë nisur.

The post BE i kĂ«rkon KosovĂ«s tĂ« miratojĂ« fjalorin ‘woke’ – KundĂ«rshtime tĂ« forta nga e djathta europiane appeared first on Gazeta Si.

↗

Financimi shtetëror i startup-eve: Rrezik korrupsioni dhe një model larg Europës

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Vendimi i fundit i qeverisĂ« pĂ«r zgjerimin e mbĂ«shtetjes ndaj startup-eve dhe scaleup-eve, duke pĂ«rfshirĂ« edhe investimin e drejtpĂ«rdrejtĂ« tĂ« shtetit nĂ« kapitalin e kompanive, paraqitet si hap drejt inovacionit. NĂ« praktikĂ«, megjithatĂ«, ky model ngre shqetĂ«sime serioze pĂ«r mĂ«nyrĂ«n se si shteti po zgjeron rolin e tij nĂ« treg.

Rreziku kryesor është korrupsioni dhe kapja e vendimmarrjes. Kur fondet publike përdoren për të hyrë drejtpërdrejt në kapitalin e bizneseve private, pa struktura të pavarura investimi dhe pa filtra realë tregu, rritet ndjeshëm mundësia e favorizimeve, klientelizmit dhe ndarjes selektive të fondeve. Përvoja shqiptare me fondet publike tregon se deklaratat formale të konfliktit të interesit nuk mjaftojnë për të garantuar integritetin e procesit.

Një tjetër problem i rëndësishëm është mungesa e një strategjie të qartë daljeje të shtetit nga kapitali. Pa afate të përcaktuara dhe pa rregulla për shitjen e aksioneve, shteti rrezikon të mbetet për një kohë të pacaktuar brenda kompanive, duke ndikuar drejtpërdrejt në vendimmarrjen e tyre dhe duke dekurajuar investitorët privatë.

Po aq problematik është fakti se ky model mund të zëvendësojë kapitalin privat, në vend që ta plotësojë atë. Bizneset orientohen drejt fondeve publike, ndërsa investitorët e tregut tërhiqen përballë një shteti që ofron kushte më të buta dhe merr rrezik që normalisht i takon tregut. Rezultati është deformim i konkurrencës dhe varësi nga buxheti publik.

Edhe monitorimi i projekteve mbetet i kufizuar dhe formal. Vlerësimi i ndikimit për një periudhë të shkurtër pas përfundimit të projekteve nuk pasqyron suksesin real të inovacionit, por vetëm përmbushjen administrative të kritereve, një praktikë e njohur në shumë skema publike shqiptare.

Europa: shteti si lehtësues, jo si shpërndarës pushteti

Në vendet e Bashkimit Europian, mbështetja për startup-et dhe scale-up-et ndjek një logjikë tjetër. Shteti rrallë vepron si investitor i drejtpërdrejtë. Fondet publike kanalizohen përmes strukturave të pavarura profesionale, shpesh në bashkë-investim me kapital privat dhe me rregulla të qarta daljeje.

Në Francë, Gjermani apo Mbretërinë e Bashkuar, investimet publike synojnë të mbushin boshllëqet e tregut, jo të zgjedhin fituesit. Vendimmarrja është teknike, jo administrative, dhe ndikimi politik minimizohet përmes transparencës dhe përgjegjshmërisë së lartë.

Dallimi thelbësor

Ndryshe nga modeli europian, qasja e ndjekur nga qeveria shqiptare rrezikon të kthejë mbështetjen për inovacionin në një instrument pushteti dhe korrupsioni, jo në një mekanizëm zhvillimi. Kur shteti merr rolin e investitorit pa garanci reale pavarësie dhe kontrolli, inovacioni humbet dhe rreziku paguhet nga taksapaguesit.

Pa korrigjime thelbësore, ky model rrezikon të prodhojë pak inovacion dhe shumë favore.

The post Financimi shtetëror i startup-eve: Rrezik korrupsioni dhe një model larg Europës appeared first on Gazeta Si.

↗

Rasti ‘Durana’/ Si funksionojnĂ« parqet teknologjike nĂ« botĂ« dhe miliardat e humbura pĂ«r shqiptarĂ«t

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Durana Ă«shtĂ« i vetmi, unik, park teknologjik qĂ« ekziston nĂ« botĂ« pa taksa dhe pa kĂ«rkesĂ« llogarie, qĂ« i ka shkaktuar shtetit dĂ«me tĂ« mĂ«dha financiare pa sjellĂ« asnjĂ« pĂ«rfitim. PĂ«rkundrazi Durana u bĂ« streha e kompanive qĂ« figuronin virualisht aty vetĂ«m tĂ« pĂ«rfituar nga shmangia e taksave, duke e kthyer nĂ« njĂ« “parajsĂ« fiskale”. Disa nga kĂ«to kompani rezultojnĂ« tĂ« lidhura ngushtĂ« me me kontigjentĂ« nĂ« kĂ«rkim si Ergys Agasi dhe Ermal Beqiri, protagonistĂ« tĂ« skandalit nĂ« AKSHI.

Precedenti Durana nuk gjendet nĂ« asnjĂ« vend tĂ« EuropĂ«s perĂ«ndimore, ku nuk ekzistojnĂ« parqet teknologjike pa taksa dhe mbi tĂ« gjitha pa prezencĂ« fizike por vetĂ«m aktivitet virtual. Legjislacioni europian, kĂ«rkon qĂ« bizneset tĂ« jenĂ« tĂ« regjistruar fizikisht nĂ« kuadĂ«r tĂ« strategjisĂ« sĂ« tyre “anti-guaskĂ«â€, pra kompanitĂ« fantazmĂ«, me aktivitet tĂ« dyshimtĂ«. Edhe nĂ« rastet e regjistrimit si nomadĂ« digjitalĂ« (rasti i LituanisĂ« qĂ« njeh residencĂ«n digjitale) Ă«shtĂ« i detyruar tĂ« ketĂ« sĂ«rish njĂ« adresĂ« fizike aktiviteti dhe person kontakti. Specifikisht, direktiva “Unshell” (ATAD 3) e BE-sĂ« thekson se “nĂ«se njĂ« kompani nuk provon se ka aktivitet brenda zonĂ«s sĂ« lirĂ« ekonomike, ajo humbet tĂ« drejtĂ«n e lehtĂ«sirave tatimore”.

EuropĂ«s nuk i pĂ«lqen as idea “no tax”, dhe asnjĂ« park teknologjik nĂ« PerĂ«ndim nuk operon nĂ«n njĂ« regjim tĂ« lirĂ« fiskal. Vendet e zhvilluara tĂ« kontinentit mund tĂ« ofrojnĂ« lehtĂ«sime si norma fikse tatimi apo rimbursim tĂ« pjesshĂ«m nĂ« raste humbjeje (rasti i DanimarkĂ«s dhe GjermanisĂ«) apo grante pĂ«r kompanitĂ« e teknologjisĂ« (Suedia).

Vendi ku Ă«shtĂ« projektuar “Durana Park”, Xhafzotaj DurrĂ«s

Raste të ngjashme me atë Durana park në Durrës vijnë nga Bjellorusia dhe Moldavia.

Parku HTP i BjellorusisĂ«, qĂ« Ă«shtĂ« quajtur “Silicon Valley” i EuropĂ«s, ofron incentiva fiskale pĂ«r bizneset rezidente tĂ« parkut si p.sh 0% tatim mbi fitim, TVSH dhe taksĂ« prone. PĂ«r tatimin mbi pagĂ«n e punonjĂ«sve, bizneset paguajnĂ« njĂ« normĂ« fikse prej 9%, pavarĂ«sisht pagave tĂ« larta.  Parku teknologjik i MoldavisĂ« Ă«shtĂ« subjekt i vetĂ«m njĂ« takse. Bizneset qĂ« shtrijnĂ« aktivitetin e tyre pjesĂ« e MITP, taksohen 7% vetĂ«m mbi tĂ« ardhurat totale.

Por, kĂ«to dy parqe tĂ« inovacionit dhe shkencĂ«s, ia kthejnĂ« “borxhin” ekonomive vendase. NĂ« rastin e HTP-sĂ« nĂ« Bjellorusi, parku kontribuon nĂ« 3% tĂ« PBB-sĂ« sĂ« ekonomisĂ« atje dhe i shton vendit njĂ« qarkullim prej 667.6 milionĂ« rublash ose rreth 240 mln euro nĂ« vit nĂ«pĂ«rmjet shĂ«rbimeve dytĂ«sore dhe taksave jo direkte. Parku i MoldavisĂ«, sipas shifrave nga institucionet moldave, nĂ« vitin 2024 kreu 770 mln euro shitje dhe nga tatimi 7%, i dha mbrapsht shtetit 54 mln euro.

Turqia, mĂ«mĂ« e 90 parqeve teknologjike nĂ« vend, ashtu si ShqipĂ«ria ofron njĂ« regjim “no tax” pĂ«r kompanitĂ« aty. Sipas legjislacionit turk, kompanitĂ« nĂ« zonat e lira fiskale nuk do tĂ« paguajnĂ« pĂ«r njĂ« periudhĂ« tĂ« caktuar asnjĂ« taksĂ« mbi tatim-fitimin, as TVSH, as tatim mbi pagat.

Por parku turk nuk Ă«shtĂ« “fushe me lule”.

Kompanitë që operojnë aty janë të detyruara të ndjekin detyrat e caktuara nga shteti. Detyra kryesore është që çdo muaj të raportojnë përparimin e bërë në inovacion dhe kërkim-zhvillim, si dhe të raportojnë shpenzimet e të ardhurat.

Një detyrim tjetër i madh për kompanitë në Turqi, kur të ardhurat e tyre të përjashtuara nga taksat tejkalojnë 1 mln lira në vit, rreth 20 mijë euro, është të investojnë 2% të këtyre të ardhurave në një fond kapitali sipërmarrës (venture capital) të krijuar në Turqi ose në një startup të themeluar në një nga qendrat e zhvillimit në Turqi.  Stafi duhet të regjistrojë të paktën 90 orë pune në muaj në park. Nëse këto kritere nuk plotësohen, kompanitë e humbin privilegjin e përjashtimit nga taksat.

DobishmĂ«ria e kĂ«tyre parqeve nĂ« ekonominĂ« e njĂ« vendi do kohĂ« pĂ«r t’u provuar dhe pĂ«rjashtimet fiskale nuk mbĂ«shteten nga organizatat kombĂ«tare.

No Tax Zone: Pro dhe Kundër

Sipas një analize nga Organizata e Kombeve të Bashkuara, ndonëse mbështetja nga qeveria është e rëndësishme për zhvillimin e parqeve teknologjike, ajo nuk është e domosdoshme.

OKB ngre dy pyetje kur të vendoset financimi i parqeve apo lehtësimi fiskal i tyre (të dyja nuk mund të ndodhin).

Cili është qëllimi kryesor i krijimit të parkut?

A është parku mënya më efektive për ta arritur qëllimin e vendosur?

Organizata argumenton se qeveritë mund të incentivojnë këto parqe kur janë ato kthene në kontribuues me rëndësi të insutrisë së shkencës dhe inovacionit në vend, apo kur sjellin përfitime reale në ekonominë kombëtare apo lokale.

“Do tĂ« ishte gabim qĂ« fondet publike tĂ« pĂ«rdoren vetĂ«m pĂ«r tĂ« pĂ«rfituar pak kompani brenda parkut ose pĂ«r tĂ« mbrojtur interesa tĂ« ngushta”, theksojnĂ« ekspertĂ«t e OKB-sĂ«.

Madje, organizata argumeton se hapja e parqeve teknologjike nuk është gjithmonë e dobishme ë krijimin e inovacionit, sepse inovacioni nuk është linear, siç e krijojnë bizneset në park, por ai nxitet nga nevojat e tregut dhe klientëve.

Rasti Durana

Durana Park Ă«shtĂ« parku i parĂ« teknologjik nĂ« ShqipĂ«ri, qĂ« ka nisur punĂ«n nĂ« fillim tĂ« vitit 2025. NdonĂ«se adresa e parkut Ă«shtĂ« nĂ« Xhafzotaj tĂ« DurrĂ«sit, atje nuk ka njĂ« godinĂ« dhe kompanitĂ« qĂ« janĂ« bĂ«rĂ« “rezidente” tĂ« saj, punojnĂ« nga zyrat e tyre, por pĂ«rfitojnĂ« tĂ« gjitha benefitet e parashikuara nga ligji.

NjĂ« vit nga krijimi, 53 kompani janĂ« bĂ«rĂ« pjesĂ« e parkut Durana, duke jetuar praktikisht nĂ« njĂ« “parajsĂ« fiskale” ku nuk i paguajnĂ« shtetit shqiptar asnjĂ« taksĂ«, nga tatimi mbi fitimin, TVSH-ja, taksat doganore, taksat e infrastrukturĂ«s dhe pronĂ«n, pagat e personelit dhe madje pĂ«rfitojnĂ« rimbursim nga shteti pĂ«r trajnimin e punonjĂ«sve. Kjo do tĂ« zgjasĂ« 15 vite.

Lista e kompanive pjesë e Durana Park

Në thelb, detyra e Duranës është zhvillimi i kërkim-zhvillimit, krijimi i rrjeteve të bashkëpunimit dhe kthimi i Shqipërisë në një qendër rajonale të inovacionit dhe më vonë dhe krijimi i qendrave të të dhënave (Big Data) e robotika.

Deri tani, nuk është i qartë progresi që këto kompani kanë bërë, por janë të qarta se çfarë ka humbur shqipëria.

Sa para kanë humbur shqiptarët nga parku Durana

Në një përllogaritje, bazuar në parashikimet e qeverisë, deri më tani buxheti i shtetit ka humbur

Fillimisht, Këshilli Shqiptar i Investimeve, përgjegjëse për operimin e Durana, parashikon 30 mln lekë për promovimin e projektit,për 3 vitet e para, mesatarisht 10 mln lekë, për vitin e parë. shpenzimet operative për vitin e parë, parashikohen 65.118 lekë, në mungesë të godinës dhe faturave të lidhura me të.

Parashikimet në plan-projektin e Durana, ku mbështeten përllogaritjet e Gazetasi.al.

Durana parashikon që vitin e parë ka 350 të punësuar me një pagë mestare 250 mijë lekë në muaj dhe duke qenë se për këto paga nuk mbahet tatim dhe kontributet i paguan shteti, ky i fundit humb rreth 394 mln lekë të tjera.

Në projeksionet e ministrisë së Ekonomisë, pas 15 vitesh përjashtimi, Durana do të paguajë 471 mln lekë tatim-fitimi për 5 vite dhe sipas përllogaritjeve, vitin e parë shteti ka humbur 94.2 mln lek. Për 14 vitet e ardhshme këto humbje do të katërmbëdhjetëfishohen. Bazuar në të dhënat për taksën e pronës dhe pastrimit, arka e shtetit humb përafërsisht 540 mln lekë në vit.

Në total arka e shtetit ka humbur rreth 1 mld lekë vetëm vitin e parë të Durana park, nga përjashtimet fiskale.

Parashikimet në plan-projektin e Durana, ku mbështeten përllogaritjet e Gazetasi.al.

The post Rasti ‘Durana’/ Si funksionojnĂ« parqet teknologjike nĂ« botĂ« dhe miliardat e humbura pĂ«r shqiptarĂ«t appeared first on Gazeta Si.

↗

UdhĂ«zuesi pĂ«r fermerĂ«t/ Si tĂ« ‘vilet’ 10% i rimbursimit tĂ« TVSH-sĂ«

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Administrata Tatimore ka detajuar skemĂ«n e re tĂ« mbĂ«shtetjes pĂ«r prodhuesit vendas, ku fermerĂ«t mund tĂ« pĂ«rfitojnĂ« njĂ« rimbursim prej 10% mbi vlerĂ«n e produkteve tĂ« tyre. Ky proces, i cili synon tĂ« lehtĂ«sojĂ« kostot e inputeve bujqĂ«sore, kalon pĂ«rmes njĂ« procedure specifike dokumentimi tĂ« njohur si autofaturimi.

Si funksionon autofaturimi?

Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve sqaron se barra e dokumentimit bie mbi blerësin e regjistruar për TVSH-në (siç janë grumbulluesit, përpunuesit ose agroturizmet e certifikuara). Ky i fundit lëshon një autofaturë në emër të fermerit për mallrat ose shërbimet e blera.

Në këtë faturë duhet të shënohet domosdoshmërisht NIPT-i i fermerit dhe të gjithë elementet e tjera ligjore. Kjo vlerë fature shërben më pas si bazë për llogaritjen e kompensimit prej 10%.

PĂ«r tĂ« qenĂ« pjesĂ« e kĂ«saj skeme, prodhuesit bujqĂ«sorĂ« duhet tĂ« pĂ«rmbushin katĂ«r kritere kyçe; Qarkullimi vjetor nuk duhet tĂ« kalojĂ« kufirin minimal tĂ« regjistrimit tĂ« TVSH-sĂ«. Produktet ose shĂ«rbimet duhet tĂ« jenĂ« rezultat i drejtpĂ«rdrejtĂ« i punĂ«s sĂ« tyre bujqĂ«sore. Mallrat duhet t’u shiten personave tĂ« tatueshĂ«m qĂ« nuk bĂ«jnĂ« pjesĂ« vetĂ« nĂ« skemat e kompensimit. Fermeri duhet tĂ« jetĂ« i pajisur me NIPT, por pa pasur detyrim pĂ«r deklarim periodik tĂ« TVSH-sĂ«.

Kompensimi llogaritet mbi bazën e vlerës totale të furnizimeve për një periudhë 6-mujore. Për të arkëtuar paratë, fermeri duhet të dorëzojë kërkesën elektronikisht ose me postë pranë Tatimeve, duke bashkëngjitur kopjen e faturave të lëshuara nga blerësi (autofaturat) dhe  numrin e llogarisë bankare.

Kalendari i aplikimeve për vitin 2026 ndahet në dy periudha, Janar-Qershor 2026: Aplikimi bëhet deri më 31 dhjetor 2026. Për periudhën Korrik-Dhjetor 2026: Aplikimi bëhet deri më 30 qershor 2027.

Sipas rregullores, administrata tatimore është e detyruar të kryejë kalimin e fondeve në llogarinë e fermerit brenda 30 ditëve nga data e paraqitjes së kërkesës.

The post UdhĂ«zuesi pĂ«r fermerĂ«t/ Si tĂ« ‘vilet’ 10% i rimbursimit tĂ« TVSH-sĂ« appeared first on Gazeta Si.

↗

Qeveria si aksioner tek Startup-et: Mbështetje dhe për bizneset e konsoliduara

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – NjĂ« vendim i ri i ministrisĂ« sĂ« EkonomisĂ« dhe Inovacionit, zgjeron mbĂ«shtetjen pĂ«r bizneset e llojeve start-up, duke pĂ«rfshirĂ« pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« konceptin e “Scaleup-eve”.

Sipas dokumentit, tashmë ndihmë nga shteti do të përfitojnë edhe scale-up, bizneset e zhvilluara dhe të konsoliduara në treg.

Ndryshe nga rregullat e mëparshme të vitit 2024 të cilat shfuqizohen, vendimi i ri specifikon se shteti nuk do të ofrojë vetëm grante klasike. Instrumentet e reja financiare përfshijnë financimin me kapital (equity) ku shteti mund të investojë drejtpërdrejt në kapitalin e kompanive.

Mekanizmat e lehtësimit të rrezikut: Skema që mbrojnë sipërmarrësit nga dështimet e mundshme në inovacion dhe masa teknike si ofrimi i aksesit në laboratorë, infrastrukturë kërkimore dhe konsulencë ligjore apo financiare falas.

Një risi tjetër është monitorimi dhe Agjencia përgjegjëse do të ndjekë zbatimin e projekteve deri në 12 muaj pas përfundimit të tyre për të vlerësuar ndikimin real në ekonomi.

Për të shmangur abuzimet, qeveria parashikon ngritjen e një Komisioni për vlerësim dhe ankimin, ku anëtarët duhet të plotësojnë kritere të larta profesionale, përfshirë të paktën 10 vite përvojë pune për përfaqësuesit nga bota akademike dhe ekosistemi i startup-eve. Gjithashtu, çdo anëtar është i detyruar të nënshkruajë deklaratën e konfliktit të interesit përpara çdo procesi vlerësimi.

Për të garantuar transparencë, i gjithë procesi i aplikimit do të kryhet përmes portalit e-Albania. Afatet për thirrjet publike do të jenë të qarta, duke zgjatur nga 10 deri në 30 ditë pune.

Ky vendim hyn në fuqi më datë 22 janar 2026, pas hyrjes në fuqi të ndryshimeve në ligjin bazë për startup-et

The post Qeveria si aksioner tek Startup-et: Mbështetje dhe për bizneset e konsoliduara appeared first on Gazeta Si.

↗

Ari thyen rekord pas kërcënimeve të Trump

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Ari u rrit në një nivel rekord dhe bursat ranë, në hapjen e kësaj të hëne, pasi përpjekjet e Donald Trump për të marrë Groenlandën kërcënuan të ringjallnin një luftë tregtare me Europën dhe i shtynë marrëdhëniet transatlantike përballë krizës më të rëndë të viteve të fundit.

Tensionet rreth Groenlandës shpërthyen gjatë fundjavës, pasi presidenti amerikan deklaroi se do të vendoste tarifa ndaj tetë vendeve europiane, përfshirë Gjermaninë, Francën dhe Mbretërinë e Bashkuar, duke filluar nga muaji i ardhshëm, nëse ato nuk mbështesin ambiciet e tij për të marrë kontrollin e ishullit Arktik.

Në përgjigje, kryeqytetet e BE-së po shqyrtojnë mundësinë e vendosjes së tarifave ndaj SHBA-së në vlerën 93 miliardë euro ose kufizimin e aksesit të kompanive amerikane në tregun e bllokut.

Ari u rrit deri në 2.1%, duke arritur në 4,690 dollarë për onz, ndërsa argjendi u rrit me 4.4%, pasi investitorët kërkuan asete të sigurta. Tregjet europiane të aksioneve u hapën në rënie. Indeksi Stoxx Europe 600 hapi tregtimin me rënie 1.5%, përpara se të rikuperonte pjesërisht dhe të tregtohej me 0.9% më poshtë.

Kontratat futures në SHBA, që ndjekin indeksin S&P 500 dhe Nasdaq 100, ranë përkatësisht me 0.9 % dhe 1.2 %. Tregjet amerikane spot janë të mbyllura të hënën për shkak të Ditës së Martin Luther King Jr.

“Vendosja e tarifave pĂ«rfaqĂ«son njĂ« pĂ«rshkallĂ«zim tĂ« retorikĂ«s sĂ« Trump pĂ«r GrenlandĂ«n dhe tregon se ai Ă«shtĂ« serioz nĂ« pĂ«rshkallĂ«zimin e situatĂ«s pĂ«r ta marrĂ« atĂ«,” tha Mohit Kumar nga Jefferies.

Trump ka përdorur javët e fundit një gjuhë gjithnjë e më agresive ndaj Grenlandës, të cilën presidenti amerikan e konsideron jetike për sigurinë e SHBA-së dhe të lakmuar nga Rusia dhe Kina.

Grenlanda është një territor gjysmë-autonom i Danimarkës, e cila administron disa fusha politike, por nuk mban përgjegjësi për politikën e jashtme dhe të sigurisë.

Nga ana tjetĂ«r, edhe dollari ra, pasi tregtarĂ«t nisĂ«n tĂ« shqetĂ«sohen se pĂ«rkeqĂ«simi i marrĂ«dhĂ«nieve mes SHBA-sĂ« dhe EuropĂ«s mund t’i shtyjĂ« investitorĂ«t globalĂ« tĂ« reduktojnĂ« mĂ« tej ekspozimin ndaj aseteve amerikane ose tĂ« mbrojnĂ« pozicionet e tyre pĂ«rmes hedging-ut.

“PikĂ«pamja se mund tĂ« ketĂ« njĂ« rikthim tĂ« strategjisĂ« ‘Sell America’ ka sjellĂ« njĂ« dobĂ«sim tĂ« ri,” tha Derek Halpenny nga MUFG.

Franga zvicerane, një monedhë strehë e sigurt e preferuar, ka përfituar nga kjo situatë, duke e ulur dollarin me 0.4% në pak nën 0.8 franga zvicerane. Ndërkohë, lëvizjet në euro dhe paund kanë qenë më të kufizuara.

“Duke parĂ« tregjet e kĂ«mbimit valutor gjatĂ« vitit tĂ« fundit apo mĂ« shumĂ«, njerĂ«zit i kanĂ« parĂ« kĂ«to ngjarje tĂ« vijnĂ« e tĂ« shkojnĂ«,” tha Geoffery Yu, strateg i lartĂ« nĂ« BNY. “NĂ« kĂ«tĂ« fazĂ«, ata nuk po reagojnĂ« shumĂ« fort.”/FinancialTimes

The post Ari thyen rekord pas kërcënimeve të Trump appeared first on Gazeta Si.

↗

Parashikimi i ‘SI’ pĂ«r bursat gjatĂ« javĂ«s: Euro dobĂ«sohet, rritet Bitcoin

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – PĂ«r sa kohĂ« EUR/USD do tĂ« tregtohet nĂ«n vlerĂ«n 1.1634, trendi do tĂ« jetĂ« bearish me target 1.1445. Tregtimi mbi vlerĂ«n 1.1634 hap rrugĂ«n pĂ«r ritestimin e rezistencĂ«s 1.17.

Për sa kohë GBP/USD do të tregtohet nën vlerën 1.3415, trendi do të jetë negativ me objektiv 1.33. Tregtimi mbi vlerën 1.3415 do të pasohej me testimin e rezistencës 1.346.

Për sa kohë USD/JPY do të tregtohet mbi vlerën 157.8, trendi i fillimjavës do të jetë rritës me target 158.8. Tregtimi nën vlerën 157.8 do të ndiqej nga rënie e mëtejshme me target 157.25.

Për sa kohë DOW JONES do të tregtohet nën vlerën 49550, trendi do të jetë rënës me objektiv 48800. Tregëtimi mbi vlerën 49550 hap rrugën për avancim të mëtejshëm me objektiv 49900.

Për sa kohë CRUDE OIL do të tregtohet nën vlerën 59.7, trendi do të jetë negativ me target 57.5. Tregtimi mbi vlerën 59.7 do të ndiqej nga ecuri pozitive drejt rezistencës 60.4.

Për sa kohë BTCUSD do të tregtohet mbi vlerën 94850, trendi do të jetë pozitiv me objektiv 101700. Tregtimi nën vlerën 94850 e thellon rënien drejt suportit 92700.

The post Parashikimi i ‘SI’ pĂ«r bursat gjatĂ« javĂ«s: Euro dobĂ«sohet, rritet Bitcoin appeared first on Gazeta Si.

↗

Rama: RTSH-ja tĂ« riformatohet, privatizohet ose tĂ« mbyllet! S’ka mĂ« taksa pĂ«r televizionin publik

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Në fjalën e tij përmbyllëse gjatë mbledhjes së Grupit Parlamentar të PS, kryeministri Edi Rama u ndal edhe te situata e Televizionit Publik Shqiptar, duke deklaruar se RTSH nuk mund të vijojë më në formën aktuale.

Rama tha se duhet të shqyrtohen të gjitha opsionet, përfshirë mbylljen, riformatimin, privatizimin apo partneritetin, pasi përpjekjet për reformim deri më tani kanë dështuar. Sipas tij, nëse televizioni publik vazhdon siç është, nuk do të ketë më taksë për televizionin.

“Jemi munduar tĂ« krijojmĂ« kushtet qĂ« televizioni publik tĂ« reformohet dhe kemi dĂ«shtuar. Nuk e di çfarĂ« do tĂ« bĂ«jĂ« drejtuesja e re, por deri tani bilanci i televizionit publik Ă«shtĂ« dĂ«shtim i suksesshĂ«m. QĂ« do tĂ« thotĂ« nga borxhi nĂ« borxh dhe nga mospĂ«rfillja nĂ« mospĂ«rfillje. Kemi njĂ« kanal atje. UnĂ« personalisht, hera e fundit qĂ« e kam parĂ« televizionin publik ishte para vitit 1990, para pĂ«rmbysjes, kur thonin ishin ca protesta. QĂ« atĂ«herĂ«, unĂ« nuk i kam parĂ«. Kam shkuar, kam dhĂ«nĂ« intervista, por as intervistat e mia nuk i kam parĂ«. Duhet ndarĂ« mendja, drejtuesit e televizionit publik tĂ« gjithĂ« e dinĂ«, nga unĂ« nuk kanĂ« marrĂ« kurrĂ« asnjĂ« mesazh sepse unĂ« nuk e shoh. Dhe kur ndonjĂ«ri nga ju mĂ« dĂ«rgon mesazhi: ‘Shih ç’po bĂ«n televizioni publik’, unĂ« habitem. Si e ndjek? Por ama tĂ« gjithĂ« i kam takuar pasi janĂ« zgjedhur. I kam thĂ«nĂ« vetĂ«m njĂ« gjĂ«, mbylleni. Nxirrni nĂ« ekran: ‘Televizioni Publik Shqiptar i kĂ«rkon ndjesĂ« popullit shqiptar. I kĂ«rkon ndjesĂ« tĂ« gjitha familjeve nĂ« RepublikĂ«n e ShqipĂ«risĂ« dhe jashtĂ« saj, i kĂ«rkon ndjesĂ« dhe pĂ«r tĂ« gjithĂ« ata qĂ« nuk jetojnĂ« mĂ« dhe qĂ« kanĂ« qenĂ« tĂ« detyruar tĂ« marrin shĂ«rbimin mĂ« mizerabĂ«l publik nĂ« glob. Ju premtojmĂ« se do tĂ« kthehemi nĂ« ekran kur tĂ« jemi gati’. TĂ« bĂ«jnĂ« reformĂ«. Si ka mundĂ«si qĂ« televizionet e tjera, me mĂ« shumĂ« pak buxhet marrin mĂ« shumĂ« sukses. Sepse buxhetin e tyre nuk e kanĂ« tĂ« garantuar. Duhet ta krijojnĂ« çdo ditĂ«â€, u shpreh kryeministri.

Ai solli si shembull edhe tĂ« drejtat televizive pĂ«r ndeshjet e KombĂ«tares, duke thĂ«nĂ« se RTSH kĂ«rkon t’i transmetojĂ«, por nuk paguan detyrimet pĂ«rkatĂ«se, ndĂ«rsa pret financim nga taksat e qytetarĂ«ve.

“E duan tĂ« drejtĂ«n e FSHF-sĂ« pĂ«r tĂ« transmetuar ndeshjet e KombĂ«tares sepse KombĂ«tarja duhet tĂ« transmetohet nĂ« televizionin publik, por lekĂ«t nuk i paguajnĂ«. Pse? Doni lekĂ«t tona, shkoni te qeveria. Nuk kemi pĂ«r t’i dhĂ«nĂ« televizionit publik asnjĂ« lek nga taksat e shqiptarĂ«ve, derisa televizioni publik t’i meritojĂ« taksat e shqiptarĂ«ve. Mendoj se çdo opsion duhet tĂ« jetĂ« nĂ« tavolinĂ«. Edhe mbyllja pĂ«rfundimtare, edhe privatizimi, edhe partneriteti, pĂ«rveç kĂ«saj qĂ« Ă«shtĂ«. Por unĂ« nuk marr pjesĂ« nĂ« kĂ«tĂ«â€, tha ndĂ«r tĂ« tjera Rama.

The post Rama: RTSH-ja tĂ« riformatohet, privatizohet ose tĂ« mbyllet! S’ka mĂ« taksa pĂ«r televizionin publik appeared first on Gazeta Si.

↗

Rama me rezerva pĂ«r ‘menaxhimin’ e Kuvendit: Do ta reformojmĂ«! Legalizimi i rrugaçërisĂ« bashkĂ«fajĂ«si

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’- Kryeministri Edi Rama ka paralajmĂ«ruar se PS do tĂ« ndĂ«rmarrĂ« njĂ« nismĂ« tĂ« ngjashme me praktikat e BE-sĂ« pĂ«r zbatimin me rigorozitet tĂ« rregullores sĂ« Kuvendit, nĂ« fjalĂ«n e tij pĂ«rmbyllĂ«se tĂ« takimit tĂ« Grupit Parlamentar tĂ« PartisĂ« Socialiste.

Rama kërkoi rritje të aktivitetit parlamentar dhe kritikoi opozitën për abuzim me procedurën, duke thënë se Kuvendi nuk duhet të merret peng dhe se praktika të tilla nuk lejohen në parlamentet e vendeve të BE-së. Ai sqaroi se nuk kërkon uljen e kohës së fjalës për opozitën, por ndalimin e bllokimit të punës parlamentare.

Kryeministri foli edhe për nevojën e reformimit të administratës së Kuvendit, me qëllim rritjen e cilësisë dhe shtimin e ekspertizës, veçanërisht për komisionet që lidhen me procesin e negociatave.

Duke komentuar përplasjet dhe tensionet në Kuvend, Rama tha se asnjë formë dhune apo cenimi i dinjitetit nuk tolerohet në një parlament demokratik dhe se masat duhet të merren menjëherë, sipas rregullores.

“Dua t’i referohem tĂ« konkluzioneve lidhur me domosdoshmĂ«rinĂ« e  rritjes sĂ« aktivitetit diplomatik parlamentar gjĂ« qĂ« do duhet tĂ« jetĂ« nĂ« fokusin e kryetarit dhe jo vetĂ«m tek, por tek tĂ« gjithĂ« deputetĂ«t tĂ« pĂ«rfshirĂ« nĂ« grupet e miqĂ«sisĂ« me parlamenteve tĂ« BE-sĂ«.

Besoj që është e qartë që ky proces kërkon edhe një administratë, një shërbim administrativ të kuvendit më cilësor. Kemi folur për reformën e brendshme prej disa vitesh ,janë bërë disa hapa, por një administrate e cila numëron rreth 350 vetë nga të cilët rreth 300 janë nën punës civilë, është goxha e madhe ne numër ndërkohë që barra e punës mbështetëse për komisionet, për deputetët, për kryetarin e kuvendit bie padyshim mbi një numër shumë të vogël sesa ai i përgjithshmi.

NĂ«se pĂ«r arsye qĂ« i dimĂ« qĂ« lidhen me sigurinĂ« juridike tĂ« atyre qĂ« janĂ« aty, do duhen forca tĂ« reja, duhet tĂ« shtojmĂ« forca tĂ« reja. EkspertizĂ« nĂ« funksion tĂ« komisioneve pĂ«r pikĂ«risht pĂ«r çështjet qĂ« lidhen me negociatat. Duhet ta ritheksoj qĂ« nĂ« ndarjen e mandateve nĂ« kuvend, diferenca Ă«shtĂ« e madhe, nĂ« ndarjen e orĂ«ve tĂ« fjalĂ«s nĂ« Kuvend, po tĂ« shikosh duket ikur jemi nĂ« njĂ« parlament 1 me 49. OrĂ«t e vĂ«na nĂ« dispozicion pĂ«r opozitĂ«n janĂ« anomalish shumĂ« mĂ« tepĂ«r sesa orĂ«t qĂ« opozitat parlamentare nĂ« parlamentet e BE. Nuk po them t’i ulim orĂ«t opozitĂ«s, me ketĂ« them qĂ« duhet tĂ« shikojmĂ« sesi do tĂ« ndĂ«rpriten orĂ«t e marra me forcĂ«, me abuzim. NĂ« shkelje tĂ« plotĂ« tĂ« etikĂ«s parlamentare duke pĂ«rdorur procedurĂ«n pĂ«r tĂ« marrĂ« peng publikun pĂ«r 1 ose 2 orĂ« kur fillon kuvendi, dhe pĂ«r tĂ« pushuar sallĂ«n e parlamentit duke i vendosur deputetĂ«t e shumicĂ«s,  nĂ« pozitĂ«n e tyre qĂ« janĂ« aty si spektatorĂ« tĂ« njĂ« teatri balte. NĂ« asnjĂ« parlament demokratik nĂ« asnjĂ« parlament tĂ« BE nuk i lejohet asnjĂ« force politike. Rregullorja e parlamenti nuk Ă«shtĂ« e shkruar nĂ« gurĂ«, bazuar tek praktikat e BE, duhet ndĂ«rhyrĂ« menjĂ«herĂ« qĂ« fjala procedurĂ« tĂ« mos jetĂ« e barabartĂ« pĂ«r fjalĂ«n pengmarrje”, tha Rama.

The post Rama me rezerva pĂ«r ‘menaxhimin’ e Kuvendit: Do ta reformojmĂ«! Legalizimi i rrugaçërisĂ« bashkĂ«fajĂ«si appeared first on Gazeta Si.

↗

Financial Times: Hyrja e Ukrainës në BE, padrejtësi për Shqipërinë dhe Malin e Zi!

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

NĂ« njĂ« opinion tĂ« shkruar nga Henry Foy, drejtues i redaksisĂ« sĂ« “Financial Times” nĂ« Bruksel, revista britanike kundĂ«rshton idenĂ« e zgjerimit tĂ« BE-sĂ« me pranim tĂ« menjĂ«hershĂ«m tĂ« UkrainĂ«s. Duke pĂ«rmendur avancimin qĂ« ka bĂ«rĂ« ShqipĂ«ria dhe Mali i Zi pĂ«r t’u integruar nĂ« bllok, FT i jep zĂ« zyrtarĂ«ve qĂ« e quajnĂ« anĂ«tarĂ«simin e UkrainĂ«s si tĂ« padrejtĂ« pĂ«r kĂ«to dy shtete.

Artikulli i plotë i FT:

Brukseli po harton propozime pĂ«r tĂ« hequr sistemin e anĂ«tarĂ«simit nĂ« BE tĂ« pĂ«rdorur qĂ« nga Lufta e FtohtĂ«, duke e zĂ«vendĂ«suar atĂ« me njĂ« model tĂ« diskutueshĂ«m me dy nivele, i cili mund tĂ« pĂ«rshpejtojĂ« hyrjen e UkrainĂ«s nĂ« BE si pjesĂ« e çdo marrĂ«veshjeje paqeje pĂ«r t’i dhĂ«nĂ« fund pushtimit rus.

Plani i ristrukturimit, qĂ« po diskutohet nĂ« Komisionin Europian dhe qĂ« Ă«shtĂ« ende paraprak, ka nisur tashmĂ« tĂ« shqetĂ«sojĂ« kryeqytetet e BE-sĂ«, tĂ« alarmuara nga njĂ« qasje e tipit “zgjerim i lehtĂ«suar”, me pasoja tĂ« thella pĂ«r unionin, sipas shtatĂ« zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« tĂ« pĂ«rfshirĂ« nĂ« bisedime.

Ukraina, e cila u bë zyrtarisht vend kandidat për BE menjëherë pas pushtimit të plotë nga Rusia në shkurt 2022, e sheh anëtarësimin si një element themelor të së ardhmes së saj pas luftës dhe si një deklaratë përfundimtare të orientimit të saj pro-perëndimor.

NjĂ« referencĂ« pĂ«r anĂ«tarĂ«simin e UkrainĂ«s nĂ« BE nĂ« vitin 2027 pĂ«rfshihet nĂ« draftet e njĂ« plani paqeje me 20 pika, tĂ« udhĂ«hequr nga SHBA-tĂ« dhe aktualisht nĂ« negociim, pavarĂ«sisht vlerĂ«simeve tĂ« zyrtarĂ«ve tĂ« BE-sĂ« se vendit mund t’i nevojitet deri nĂ« njĂ« dekadĂ« reformash pĂ«r tĂ« pĂ«rmbushur kriteret strikte tĂ« anĂ«tarĂ«simit.

Por zyrtarĂ«t e Komisionit kuptojnĂ« se presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy do tĂ« jetĂ« nĂ« gjendje tĂ« pranojĂ« aspekte tĂ« tjera tĂ« njĂ« marrĂ«veshjeje tĂ« mundshme paqeje, siç Ă«shtĂ« heqja dorĂ« nga territore nĂ« favor tĂ« RusisĂ«, vetĂ«m nĂ«se mund t’ia paraqesĂ« anĂ«tarĂ«simin nĂ« BE si rezultatin pozitiv tĂ« procesit.

Plani paraprak qĂ« po diskutohet do t’i mundĂ«sonte UkrainĂ«s tĂ« bashkohej me unionin, por me fuqi vendimmarrĂ«se shumĂ« mĂ« tĂ« kufizuara. PĂ«r shembull, tĂ« drejtat normale tĂ« votimit nuk do t’i jepeshin fillimisht UkrainĂ«s nĂ« samitet e liderĂ«ve dhe nĂ« takimet ministrore, sipas zyrtarĂ«ve.

Sipas propozimeve ende në zhvillim, Kievi do të fitonte qasje graduale në pjesë të tregut të përbashkët të BE-së, në subvencionet bujqësore dhe në fondet e zhvillimit të brendshëm të unionit, pasi të përmbushte objektiva të caktuara pas-anëtarësimit.

Kjo do të ndryshonte rrënjësisht rregullat e anëtarësimit të miratuara në vitin 1993, të cilat kërkojnë që vendet të përmbushin një gamë të gjerë rregullash dhe standardesh të BE-së në shumë fusha politike, dhe të pranohen vetëm pasi të jenë plotësuar të gjitha kriteret.

“KohĂ« tĂ« jashtĂ«zakonshme kĂ«rkojnĂ« masa tĂ« jashtĂ«zakonshme
 Ne nuk po minojmĂ« zgjerimin. Po zgjerojmĂ« konceptin e zgjerimit,” tha njĂ« diplomat i lartĂ« i BE-sĂ«, i njohur me kĂ«tĂ« ide. “Rregullat janĂ« shkruar mĂ« shumĂ« se 30 vjet mĂ« parĂ« dhe duhet tĂ« jenĂ« mĂ« fleksibĂ«l. Ky Ă«shtĂ« njĂ« moment qĂ« ndodh njĂ« herĂ« nĂ« brez dhe duhet t’i pĂ«rgjigjemi.”

Megjithatë, diplomatët nga shtetet anëtare të BE-së dhe nga vende të tjera aspirante, të përfshira në diskutime informale me Komisionin, kanë shprehur shqetësim të thellë për këtë koncept. Disa druhen se ai mund të ketë ndikim negativ në stabilitetin e ardhshëm të unionit, të zhvlerësojë vlerën e anëtarësimit dhe të dëmtojë vendet e tjera kandidate.

“ËshtĂ« njĂ« kurth i ngritur nga Putin dhe Trump, dhe ne po biem brenda tij,” tha njĂ« diplomat i dytĂ« i BE-sĂ«, duke pĂ«rmendur rrezikun pĂ«r unitetin e bllokut.

“BE-ja Ă«shtĂ« edhe njĂ« herĂ« e bllokuar mes gurit dhe murit,” tha Mujtaba Rahman, drejtor pĂ«r EuropĂ«n nĂ« Eurasia Group. “Nuk ka zgjidhje tjetĂ«r veçse tĂ« pĂ«rshpejtojĂ« anĂ«tarĂ«simin e UkrainĂ«s, por kjo do tĂ« hapĂ« njĂ« KutinĂ« e PandorĂ«s me rreziqe politike dhe tĂ« politikave publike qĂ« askush nĂ« Bruksel nuk i kupton plotĂ«sisht.”

Përparimi i Ukrainës në procesin ekzistues të anëtarësimit është bllokuar nga Hungaria, e cila ka penguar miratimin unanim të nevojshëm për hapjen dhe mbylljen zyrtare të secilit prej 35 kapitujve të anëtarësimit.

Zyrtarë të BE-së dhe Ukrainës besojnë se, nëse SHBA-të janë nënshkruese të marrëveshjes përfundimtare të paqes, kjo do ta detyrojë Budapestin dhe aleatin e tij të afërt, presidentin Donald Trump, të tërhiqen.

Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, tĂ« enjten e lidhi drejtpĂ«rdrejt anĂ«tarĂ«simin e UkrainĂ«s me bisedimet e paqes: “AnĂ«tarĂ«simi Ă«shtĂ« njĂ« garanci kyçe sigurie pĂ«r UkrainĂ«n, por edhe motori thelbĂ«sor pĂ«r rritjen dhe prosperitetin e ardhshĂ«m,” tha ajo.

Megjithatë, një grup i madh shtetesh anëtare të BE-së, ndonëse të gatshme të mbështesin Ukrainën, janë fuqishëm kundër çdo mase që do të krijonte hapësira në rregulla ose do të vendoste një sistem anëtarësimi me dy nivele, thanë katër diplomatë të bllokut.

“Nuk mund tĂ« kesh njĂ« proces tĂ« bazuar nĂ« meritĂ« me njĂ« datĂ« pĂ«rfundimi tĂ« paracaktuar,” tha njĂ« prej tyre.

“NĂ«se pĂ«rpiqeni t’ua impononi kĂ«tĂ« shteteve anĂ«tare, ata nuk do ta pranojnĂ« kurrĂ«,” paralajmĂ«roi njĂ« zyrtar i lartĂ« i BE-sĂ«, duke thĂ«nĂ« se kjo do tĂ« hapte njĂ« pĂ«rçarje tĂ« rrezikshme mes Brukselit dhe vendeve anĂ«tare.

Zyrtarë të tjerë thanë se çdo ndryshim i procesit të zgjerimit do të trazonte ambiciet e vendeve të tjera kandidate, duke ngritur pyetje më të gjera për mënyrën se si BE-ja ndërvepron me fqinjët e saj të afërt.

Mali i Zi dhe ShqipĂ«ria janĂ« vendet mĂ« pranĂ« anĂ«tarĂ«simit pĂ«r sa i pĂ«rket pĂ«rparimit nĂ« kapituj dhe mund tĂ« ndihen sikur po u ofrohet njĂ« “çmim” mĂ« pak tĂ«rheqĂ«s, thanĂ« tre nga shtatĂ« burimet.

Po ashtu, do tĂ« ngriheshin pikĂ«pyetje nĂ«se vende tĂ« tjera qĂ« kanĂ« bĂ«rĂ« pak ose aspak pĂ«rparim drejt anĂ«tarĂ«simit vitet e fundit, si Bosnja dhe Turqia, do tĂ« pĂ«rfitonin nga i njĂ«jti model “zgjerim i lehtĂ«suar”.

ËshtĂ« e paqartĂ« se si kjo do tĂ« ndikonte vendet e ZonĂ«s Ekonomike Europiane, si Norvegjia, qĂ« janĂ« pjesĂ« e tregut tĂ« pĂ«rbashkĂ«t pa tĂ« drejta vote, apo vende tĂ« tjera partnere tĂ« afĂ«rta, por jo kandidate, si MbretĂ«ria e Bashkuar.

“Me diçka tĂ« tillĂ« po ngre pyetje shumĂ« tĂ« mĂ«dha dhe shumĂ« tĂ« vĂ«shtira,” tha njĂ« diplomat i tretĂ« i lartĂ« i BE-sĂ«. “Ka kaq shumĂ« pasoja tĂ« paparashikuara tĂ« mundshme.”

The post Financial Times: Hyrja e Ukrainës në BE, padrejtësi për Shqipërinë dhe Malin e Zi! appeared first on Gazeta Si.

↗

Alarmi nga BE: Në Shqipëri janë shitur fara susami me aflatoksinë nga Bolivia

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – NĂ« njĂ« ngarkesĂ« farash susami tĂ« importuara nĂ« ShqipĂ«ri janĂ« konstatuar nivele shumĂ« tĂ« larta tĂ« aflatoksinĂ«s B1, njĂ« substancĂ« tepĂ«r e rrezikshme pĂ«r shĂ«ndetin e njeriut.

BĂ«het fjalĂ« pĂ«r njĂ« ngarkesĂ« tĂ« kompanisĂ« “Neranxi”, me origjinĂ« nga Bolivia, e futur nĂ« vend nĂ« fillim tĂ« muajit dhjetor. Pas analizave laboratorike tĂ« kryera nĂ« HolandĂ«, ku ky produkt ishte eksportuar, Ă«shtĂ« konstatuar prania e aflatoksinĂ«s mbi normat e lejuara.

Më 22 dhjetor 2025, RASFF i Komisionit Europian ka publikuar alert-in zyrtar për këtë ngarkesë, ndërsa në javën e parë të janarit AKU është njoftuar zyrtarisht, pasi Shqipëria rezulton një nga vendet importuese.

Sipas informacioneve të siguruara, kompania importuese ka futur rreth 300 kg fara susami, të cilat janë ripaketuar në sasi më të vogla dhe janë hedhur në treg, përmes rrjetit të dyqaneve të saj, por edhe në markete të tjera. Në momentin kur alert-i ka mbërritur në Shqipëri, pjesa më e madhe e sasisë ishte shitur, ndërsa vetëm një sasi e vogël është gjetur gjendje dhe është bllokuar.

Të dhënat e produktit të rrezikshëm:
Emri në etiketë: Natural Black Sesame Seeds non EU origin bag 25 kg
Origjina: Bolivia (jo-BE)
LOT: LO210100001

AKU njofton se sasia e konstatuar gjendje është bllokuar me destinacion asgjesimin, ndërsa konsumatorët që e kanë blerë këtë produkt duhet ta kthejnë menjëherë në pikat e shitjes.

The post Alarmi nga BE: Në Shqipëri janë shitur fara susami me aflatoksinë nga Bolivia appeared first on Gazeta Si.

↗

Çmime reference edhe pĂ«r zonat rurale. Farka, fshati mĂ« i shtrenjtĂ« i ShqipĂ«risĂ«

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Pak muaj pas shpalljes sĂ« çmimeve tĂ« reja tĂ« referencĂ«s nĂ« qytetet dhe bregdetin e ShqipĂ«risĂ«, qeveria ka shpallur dhe ato pĂ«r fshatrat e zonat rurale.

Sipas një dokumenti që pritet të miratohet, për fshatrat do të përdoren çmimet e aktuale të qyteteve, në pritje të miratimit të çmimeve të reja. P.sh në rastin e Durrësit, ku çmimi i vjetër i referencës ishte 67 mijë lekë, për zonën urbane, tashmë 67 mijë lekë do të jetë edhe për zonën rurale. Me propozimet e reja, një m2 në Durrës, qytet dhe bregdet, shkon deri në 200 mijë lekë.

Fshatrat e Durrësit, në tërësi kanë vlerën më të lartë të çmimit për m2, sipas listës së re, por fshati më i shtrenjtë rezulton Farka e Tiranës, me 115.200 lekë për m2. Petrela dhe Peza parashikohet të kenë një çmim 84.000 lekë/m2.

Në Vlorë, çmimi i referencës për zonën rurale, përfshirë Radhimën (jashtë vijës së parë bregdetare), propozohet në 61.800 lekë për metër katror. Saranda ndahet në pesë zona urbane dhe një zonë rurale të re për fshatrat, me çmim reference 56 mijë lekë për metër katror.

Në zonën e veriut, fshatrat e Shkodrës dhe Lezhës do të kenë vlerat më të larta të referencës, repsektivisht 58 dhe 56 mijë lekë për metër katror.

Asnjë nga ndryshimet nuk ka hyrë ende në fuqi dhe janë në pritje të miratimit nga Kuvendi. Në draftin e çmimeve për qytetet, zona e ish-Bllokut në Tiranë kryeson me çmimin më të lartë të referencës, 228 mijë lekë për metër katror ose 2.2 mijë euro.

Pas kryeqytetit, zonat mĂ« tĂ« shtrenjtĂ« janĂ« ishulli i Sazanit dhe porti i DurrĂ«sit, ku njĂ« metĂ«r katror tokĂ« kushton 200.000 lekĂ« ose 2 mijĂ« euro. Çmimet e rritura duket tĂ« jenĂ« tĂ« lidhura me dy projektet luksoze qĂ« pritet tĂ« zhvillohen nĂ« Sazan nga familja Trump dhe nĂ« DurrĂ«s nga miliarderi arab Mohammed Alabbar.

Tabela e miratuar nga ministria e Financave tregon një rritje të konsiderueshme të çmimeve përgjatë të gjithë bregdetit. çmimet e reja për Himarën kapin 1.4 mijë euro/m2.

Propozimet e qeverisë nuk u mirëpritën nga të gjithë aktorët e tregut. Profesionistët e lirë shprehën shqetësimin e tyre duke thënë se drafti ka një metodologji jo transparente dhe nuk pranon transaksionet poshtë vlerës së caktuar, duke nxitur rritje artificiale të të çmimeve të apartamenteve.

Sipas APL, përdorimi i projekteve të ardhshme të zhvillimit urban si indikatorë për rritjen e çmimeve referuese, pa u bazuar në të dhëna reale të tregut të sotëm, përbën një tjetër rrezik për deformimin e tregut.

The post Çmime reference edhe pĂ«r zonat rurale. Farka, fshati mĂ« i shtrenjtĂ« i ShqipĂ«risĂ« appeared first on Gazeta Si.

↗

Projektet publike ngelen rrugëve! 33 mld lekë investime të parealizuara nga qeveria

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – NjĂ« raport monitorimi i organizatĂ«s QĂ«ndresa Qytetare ka gjetur se qindra projekte tĂ« parashikuara nga qeveria, nĂ« buxhetin e vitit 2024, kanĂ« mbetur vetĂ«m nĂ« letra.

Sipas QQ-së, disa nga projektet e parealizuara janë jetike për vendin dhe do të ndikonin në përmirësimin e jetesës së qytetarëve.

Konkretisht, bëhet fjalë për 275 projekte investimesh të parashikuara në Planin Buxhetor, me një vlerë totale rreth 33.7 miliard lekë nga 7 ministritë kryesore.

Në ministrinë e Bujqësisë 11 projekte (2.87 miliard lekë), përfshirë cilësinë dhe kontrollin e ushqimit, nuk janë nisur.

Në ministrinë e Infrastrukturës dhe Energjitikës, 120 projekte (11.96 miliard lekë), kryesisht ndërtimi dhe rehabilitimi i ujësjellësve; 112 projekte ujësjellësash nuk u realizuan.

Financat dhe Ekonomia: 24 projekte (2 miliard lekë), kryesisht për përmirësimin e banimit dhe lehtësimin e tregtisë.

Arsimi dhe Sportet: 59 projekte (4.3 miliard lekë), përfshirë transportin për nxënës dhe mësues, laboratorë dhe projekte kërkimore.

Shëndetësia dhe Mirëqënia Sociale: 21 projekte (836 milionë lekë), kryesisht ndërtimi i qendrave shëndetësore dhe furnizimi me pajisje laboratorike.

Brendshme: 20 projekte (1.06 miliard lekë), për modernizimin e sistemeve dhe parandalimin e rreziqeve të sigurisë.

Mbrojtja: 20 projekte (10.68 miliard lekë), përfshirë modernizimin dhe rritjen e kapaciteteve në kuadër të NATO-s.

Në përfundim, Qëndresa Qytetare rekomandon që për të përmirësuar situatën, duhet rritur transparenca dhe të gjurmohet me kujdes ecuria e projekteve publike, duke vendosur një kod unik për secilin projekt që të lehtësohet monitorimi. Po ashtu, projektet, sugjeron QQ, duhet të klasifikohen sipas rëndësisë, duke i dhënë përparësi atyre më strategjikë, ndërsa çdo mos-realizim duhet shpjeguar publikisht, për të garantuar llogaridhënie dhe besueshmëri ndaj qytetarëve dhe parave të tyre.

The post Projektet publike ngelen rrugëve! 33 mld lekë investime të parealizuara nga qeveria appeared first on Gazeta Si.

↗

Miratohet ligji i ri i koncesioneve: Vendoset kufi monetar! Studim fizibiliteti për çdo kontratë

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – NjĂ« ligj i ri pĂ«r koncesion dhe PPP-tĂ« ka hyrĂ« nĂ« fuqi, ku bĂ«het me detyrim paraqitja e njĂ« studimi fizibiliteti pĂ«r çdo kontratĂ« publike. NĂ« studimin e fizibilitetit duhet tĂ« pĂ«rcaktohet vlera totale e projektit dhe tarifat shtesĂ« kur koncesioni tĂ« nisĂ« zbatimin, pĂ«rveç se nĂ« fushĂ«n e sportit apo shĂ«ndetĂ«sisĂ«.

Në studimin e fizibilitetit, qeveria thekson se duhet të merren parasysh, interesi publik mbrojtja e mjedisit, qëndrueshmëria, përshtatshmëria financiare e projektit, treguesit e vlerës për para, risqet direkte e indirekte financiare si dhe interesi i tregut dhe aftësia për të tërhequr operatorët e interesuar ekonomikë dhe mbështetësit financiarë.

Një pikë e rëndësishme e ligjit të ri është vendosja e një kufiri monetar për PPP-të e koncesionit, që miratohet nga kabineti qeveritar.

Por ligji i miratuar ndryshe nga drafti fillestar, nuk vendos kufizime pĂ«r “propozimet e pakĂ«rkuara”, duke e lĂ«nĂ« kĂ«tĂ« mundĂ«si tĂ« hapur pĂ«r çdo operator ekonomik. Fillimisht, ministria e EkonomisĂ« e pati kufizuar kĂ«tĂ« mundĂ«si vetĂ«m nĂ« sektorĂ«t me rĂ«ndĂ«si jetike.

Ligji i ri përfshin një nen të dedikuar parandalimit të korrupsionit dhe konfliktit të interesit, ndërsa sjell përcaktime të reja në lidhje me konfiedencialitetin, një klauozlë që shpesh përdoret për të mos bërë publike të dhënat e kontratave koncesionare. Sipas propozimeve të reja, operatori ekonomik nuk mund të klasifikojë si konfidencial: çmimin e ofertës, listën e çmimeve, katalogun, informacionin lidhur me kriteret e përzgjedhjes së ofertës, dokumentet publike, fragmente nga regjistrat publikë, etj.

The post Miratohet ligji i ri i koncesioneve: Vendoset kufi monetar! Studim fizibiliteti për çdo kontratë appeared first on Gazeta Si.

↗

PPP në hetim, kontrata e sterilizimit i kalon shtetit pas skandalit

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Qeveria ka miratuar krijimin e njĂ« shoqĂ«rie aksionare me pronĂ«si tĂ«rĂ«sisht shtetĂ«rore, e cila do tĂ« marrĂ« nĂ« administrim shĂ«rbimin e sterilizimit nĂ« tĂ« gjitha spitalet publike tĂ« vendit.

Sipas vendimit tĂ« botuar nĂ« Fletoren Zyrtare, “Operatori i ShĂ«rbimeve tĂ« Integruara tĂ« Sterilizimit” SHA do tĂ« financohet fillimisht me 200 milionĂ« lekĂ« nga buxheti i shtetit pĂ«r vitin 2026 dhe do tĂ« pĂ«rfitojĂ« pa pagesĂ« asetet qĂ« i kalojnĂ« shtetit pas pĂ«rfundimit tĂ« kontratĂ«s koncesionare tĂ« nĂ«nshkruar nĂ« vitin 2015.

Shoqëria e re shtetërore do të menaxhojë të gjithë zinxhirin e shërbimeve të sterilizimit, nga furnizimi me instrumente kirurgjikale sterile dhe materiale njëpërdorimëshe, te funksionimi i Stacionit Qendror të Sterilizimit në QSUT, trajtimi i mbetjeve spitalore me rrezik biologjik dhe digjitalizimi i proceseve. Të ardhurat e saj do të sigurohen nga tarifat e shërbimeve dhe burime të tjera të ligjshme.

Sipas vendimit, Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale ka një afat prej 30 ditësh nga hyrja në fuqi e aktit për miratimin e statutit dhe regjistrimin e shoqërisë në Qendrën Kombëtare të Biznesit, ndërsa injektimi i kapitalit fillestar do të kryhet menjëherë pas regjistrimit.

Kontrata e sterilizimit, e nënshkruar në vitin 2016 me afat dhjetëvjeçar, u shndërrua shpejt në një nga kontratat më problematike për qeverinë. Kostoja e saj rezultoi ndjeshëm më e lartë se parashikimi fillestar, duke arritur rreth 15 miliardë lekë, ndërsa kontrata dhe kushtet e zbatimit të saj janë nën hetim prej vitesh, së bashku me ish-zyrtarë dhe përfaqësues të biznesit.

The post PPP në hetim, kontrata e sterilizimit i kalon shtetit pas skandalit appeared first on Gazeta Si.

↗

Skandali me fondet e bujqësisë në Durrës, AZHBR: Kontrata u nënshkrua, por pagesa u bllokua

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’- Agjencia pĂ«r Zhvillim BujqĂ«sor dhe Rural ka reaguar pas njĂ« lajmi ku raportohej se i ka dhĂ«nĂ« fonde qĂ« i dedikohen bujqĂ«sisĂ«, njĂ« kontigjenti kriminal nĂ« qytetin e DurrĂ«sit.

Sipas lajmit të publikuar, drejtoresha e AZHBR Durrës ka firmosur dhënien e një granti 22.5 milionë lekë të vjetra për Xhevdet Troplinin.

Në një deklaratë për mediat, AZHBR thotë se proceset për dhënien e fondit janë kryer në përputhje me ligjin dhe se subjekti në fjalë ishte legjitim.

Por, AZHBR thekson se në fazën e pagesës, procedurat janë refuzuar nga autoriteti sepse subjekti, në këtë rast, Troplini, nuk i kishte përmbushur kushtet.

Reagimi i AZHBR:

Agjencia për Zhvillim Bujqësor dhe Rural dëshiron të sqarojë opinionin publik lidhur me një lajm të pasaktë që po qarkullon në disa portale, mbi një pagesë të supozuar të kryer nga AZHBR.

NĂ« zbatim tĂ« UdhĂ«zimit nr. 22, datĂ« 19.09.2024, “PĂ«r kriteret, procedurat dhe mĂ«nyrĂ«n e administrimit tĂ« fondit tĂ« programit pĂ«r bujqĂ«sinĂ« dhe zhvillimin rural”, subjekti nĂ« fjalĂ« Ă«shtĂ« kontraktuar nĂ« pĂ«rputhje tĂ« plotĂ« me kriteret dhe procedurat e parashikuara nĂ« kĂ«tĂ« akt.

MegjithatĂ«, nĂ« fazĂ«n e pagesĂ«s, subjekti i kontraktuar nĂ« fjalĂ«, Ă«shtĂ« đ«đžđŸđźđłđźđšđ« pasi nuk ka pĂ«rmbushur kushtet e pĂ«rcaktuara nĂ« kontratĂ«n e grantit.

AZHBR garanton fermerët dhe qytetarët se çdo proces zhvillohet në përputhje të plotë me legjislacionin në fuqi dhe me detyrimet që rrjedhin prej tij, duke zbatuar parimet e transparencës dhe përgjegjshmërisë.

The post Skandali me fondet e bujqësisë në Durrës, AZHBR: Kontrata u nënshkrua, por pagesa u bllokua appeared first on Gazeta Si.

↗

BKT konfirmon sulmin: Klientëve iu klonuan kartat dhe iu morën fondet. Do rimbursohen!

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Banka KombĂ«tare Tregtare (BKT) ka konfirmuar se disa klientĂ« tĂ« saj kanĂ« rĂ«nĂ« pre e njĂ« skeme mashtrimi, duke humbur para nga llogaritĂ« e tyre.

Në një njoftim publik, banka bëri me dije se ishte klonuar një numër kartash, nga të cilat janë tërhequr fondet. Të gjithë klientët e prekur janë kontaktuar dhe do të rimbursohen plotësisht, njofton BKT.

Lajmi u bë publik një ditë më parë, kur shumë qytetarë raportuan se fondet e tyre ishin vjedhur nga veprime të kryera në shtete të tjera të rajonit.

Bankat në Shqipëri përballen vazhdimisht me sulme kibernetike, por sipas tyre, deri tani janë prekur vetëm të dhënat dhe jo fondet financiare. Sipas vlerësimeve të Bankës së Shqipërisë, sulmet kibernetike mbeten risku më i madh për sistemin bankar, edhe pse shpesh flitet për nevojën e rritjes së masave të mbrojtjes në infrastrukturën digjitale.

The post BKT konfirmon sulmin: Klientëve iu klonuan kartat dhe iu morën fondet. Do rimbursohen! appeared first on Gazeta Si.

❌