❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Tregtarët e Vlorës sërish në protestë: Bashkia po na heq bukën e gojës

✇BoldNews
By: Elva

TregtarĂ«t e VlorĂ«s dolĂ«n sĂ«rish sot nĂ« protestĂ« para Teatrit “Petro Marko”, kundĂ«r vendimit tĂ« KĂ«shillit Bashkiak pĂ«r zhvendosjen e tyre nga zonat aktuale tĂ« tregtimit. Sipas vendimit tĂ« miratuar, tregtarĂ«t e fruta-perimeve do tĂ« zhvendosen nĂ« tregun e Çoles, ndĂ«rsa tregtarĂ«t industrialĂ« nĂ« tregun e ShumicĂ«s nĂ« Jalli tĂ« NartĂ«s. Protestuesit shprehen se vendimi [
]

The post Tregtarët e Vlorës sërish në protestë: Bashkia po na heq bukën e gojës appeared first on BoldNews.al.

↗

100 mijë mjete të reja u regjistruan në Shqipëri, vetëm 6% elektrike

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – NĂ« fund tĂ« vitit 2025, ShqipĂ«ria ka pasur mbi njĂ« milion mjete nĂ« qarkullim, konkretisht 1.048.092, ku shumica, 81%, janĂ« autovetura personale. GjatĂ« vitit u regjistruan 98.900 mjete pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, me 34% prej tyre tĂ« regjistruara nĂ« kryeqytet.

Nga të dhënat e Drejtorisë së Transportit, 82.143 nga këto mjete të reja janë të përdorura, kryesisht të importuara, duke treguar se tregu i makinave të dorës së dytë mbetet i fortë. Koreja e Jugut është vendi kryesor i origjinës së këtyre mjeteve me 21.200 makina, e ndjekur nga Gjermania me 15.500 dhe Italia me 15.000. Kina po rrit gjithashtu prezencën e saj me rreth 10.000 mjete.

Edhe pse ka rritje të regjistrimeve të mjeteve të reja, vetëm 15% janë prodhime të katër viteve të fundit, ndërsa 55% e mjeteve të regjistruara janë makina 8-15 vjeçare. Ky trend tregon që pjesa më e madhe e përdoruesve preferon të blejë makina më të vjetra, të cilat janë zakonisht më të përballueshme ekonomikisht.

Nga rreth 100.000 makina të reja të regjistruara, vetëm 6.187 janë elektrike, rreth 6% e totalit. Nafta mbetet lënda djegëse më e përdorur me 58.000 mjete, ndërsa benzina zë vendin e dytë me 25.000 makina. Kjo tregon se trendi i automjeteve elektrike është ende në fillimet e tij, por po rritet gradualisht.

Në tregun e markave, Volkswagen është më e preferuara me 18.700 regjistrime, ndjekur nga Mercedes-Benz me 13.900, Audi me 10.000 dhe Hyundai me 6.000.

The post 100 mijë mjete të reja u regjistruan në Shqipëri, vetëm 6% elektrike appeared first on Gazeta Si.

↗

Sigurimet/ Kompanitë në vend rritën fitimet, por ulën dëmshpërblimet për qytetarët

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – GjatĂ« vitit 2025, tregu shqiptar i sigurimeve arkĂ«toi mbi 27 miliardĂ« lekĂ« tĂ« ardhura, duke shĂ«nuar njĂ« rritje vjetore prej rreth 10%. Sipas tĂ« dhĂ«nave zyrtare, gjatĂ« vitit u nĂ«nshkruan rreth 1.7 milionĂ« kontrata sigurimi, ku 91% e tyre i pĂ«rkisnin sigurimeve tĂ« jo-jetĂ«s, duke konfirmuar edhe njĂ« herĂ« dominimin e kĂ«tij segmenti nĂ« treg.

Pavarësisht rritjes së të ardhurave dhe fitimeve rekord të kompanive të sigurimit, shpenzimet për dëmshpërblimet e aksidenteve motorike kanë pësuar rënie. Gjatë vitit 2025, kompanitë kanë dhënë vetëm 8.6 miliardë lekë kompensime, rreth 1% më pak krahasuar me vitin 2024. Ky zhvillim ngre pikëpyetje mbi raportin mes rritjes së primeve dhe nivelit të kompensimeve për qytetarët.

Të dhënat tregojnë se 63% e sigurimeve janë me detyrim, kryesisht të lidhura me automjetet. Vetëm ky segment i solli kompanive të sigurimit rreth 17 miliardë lekë të ardhura gjatë vitit 2025, duke mbetur burimi kryesor i fitimeve në industri.

Ndërkohë, një trend pozitiv vihet re edhe në sigurimin e pronës nga zjarri dhe rreziqe të ngjashme, i cili u rrit me 10.25% gjatë vitit 2025. Ky zhvillim nuk lidhet aq me rritjen e ndërgjegjësimit të qytetarëve për sigurimin e pronës, sesa me shtimin e kredive hipotekore, të cilat detyrojnë huamarrësit të sigurojnë banesat e tyre.

The post Sigurimet/ Kompanitë në vend rritën fitimet, por ulën dëmshpërblimet për qytetarët appeared first on Gazeta Si.

↗

Çmimi i naftĂ«s arrin 70 dollarĂ« pĂ«r fuçi, pas kĂ«rcĂ«nimeve tĂ« Trump ndaj Iranit

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Çmimet e naftĂ«s bruto Brent arritĂ«n 70 dollarĂ« pĂ«r fuçi pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« qĂ« nga shtatori, pasi presidenti i SHBA-sĂ«, Donald Trump, paralajmĂ«roi Iranin qĂ« tĂ« arrinte njĂ« marrĂ«veshje bĂ«rthamore ose tĂ« pĂ«rballej me sulme ushtarake. Kjo rritje e çmimeve ndodhi pĂ«r shkak tĂ« asaj qĂ« tregjet e quajnĂ« njĂ« prim tĂ« rrezikut gjeopolitik, qĂ« lidhet me shqetĂ«simet se tensionet mund tĂ« ndĂ«rpresin furnizimin global me naftĂ«. Brent u rrit deri nĂ« rreth 2.7% nĂ« nivelin e 70 dollarĂ«ve pĂ«r fuçi, ndĂ«rsa kontrata amerikane West Texas Intermediate (WTI) kaloi 65 dollarĂ« pĂ«r fuçi.

NĂ« njĂ« postim nĂ« rrjetet sociale tĂ« mĂ«rkurĂ«n, Trump tha se anijet amerikane qĂ« ai urdhĂ«roi nĂ« rajon ishin gati tĂ« pĂ«rmbushnin misionin e tyre “me shpejtĂ«si dhe dhunĂ«, nĂ«se Ă«shtĂ« e nevojshme”, duke shtuar presionin politik mbi Teheranin. Rezultati i kĂ«saj ka qenĂ« njĂ« rritje e çmimeve tĂ« naftĂ«s edhe nĂ« fillim tĂ« vitit 2026, duke sfiduar pritshmĂ«ritĂ« e njĂ« tregu me ofertĂ« tĂ« madhe. PĂ«rtej tensioneve me Iranin, faktorĂ« tĂ« tjerĂ« si situata nĂ« VenezuelĂ« dhe ndĂ«rprerjet e furnizimit nĂ« Kazakistan gjithashtu kanĂ« ndihmuar nĂ« nxitjen e çmimeve.

Analistët e Citigroup vlerësojnë se primi i rrezikut gjeopolitik i shtuar për çmimet e naftës mund të jetë rritur me 3 deri në 4 dollarë për fuçi, duke mbajtur çmimet mbi nivelet e parashikuara edhe pse tregjet prisnin oferta të mëdha. Një sulm i mundshëm amerikan kundër infrastrukturës së naftës së Iranit ose kundër vetë furnizimit nga Lindja e Mesme mund të rrezikojë rrjedhën e naftës dhe gazit, veçanërisht në Ngushticën e Hormuzit, një pikë kyçe për transportin e energjisë që lidh vendet prodhuese me tregjet globale.

SHBA Ă«shtĂ« tregtues  dhe konsumator i madh i naftĂ«s, ndĂ«rsa Irani Ă«shtĂ« njĂ« nga prodhuesit e rĂ«ndĂ«sishĂ«m brenda OPEC me njĂ« prodhim ditor prej rreth 3.2 milionĂ« fuçish. Çdo ndĂ«rprerje nĂ« kĂ«tĂ« furnizim ose nĂ« tranzitin pĂ«rmes NgushticĂ«s sĂ« Hormuzit mund tĂ« ketĂ« pasoja tĂ« gjera nĂ« ekonomitĂ« globale, duke ndikuar jo vetĂ«m nĂ« çmimet e karburanteve, por edhe nĂ« kursin e inflacionit dhe stabilitetin ekonomik./BLOOMBERG

The post Çmimi i naftĂ«s arrin 70 dollarĂ« pĂ«r fuçi, pas kĂ«rcĂ«nimeve tĂ« Trump ndaj Iranit appeared first on Gazeta Si.

↗

Pse ari vazhdon të shtrenjtohet?

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Lajmet e këqija janë lajme të mira për çmimin e arit. Këto ditë, edhe lajmet e mira janë gjithashtu lajme të mira.

Ndërsa kërcënimet e Presidentit Donald Trump ndaj aleatëve europianë u përshkallëzuan, çmimi i metalit të verdhë u rrit me shpejtësi. Kur ai hoqi dorë nga këto kërcënime, çmimi vazhdoi të rritej. Ari është tashmë mbi 17% më i shtrenjtë këtë vit, duke kaluar për herë të parë ndonjëherë nivelin prej 5.000 dollarësh për onzmë 26 janar. Ende nuk ka ardhur shkurti dhe ari tashmë ka tejkaluar shumë nga parashikimet e analistëve për fundin e vitit 2026.

Ky aset ndodhet nĂ« qendĂ«r tĂ« asaj qĂ« quhet “tregtia e zhvlerĂ«simit” (debasement trade), ku investitorĂ«t, tĂ« shqetĂ«suar nga shpenzimet fiskale tĂ« pakontrolluara, gjeopolitika e tensionuar dhe shembja e normave institucionale, shesin obligacionet qeveritare dhe dollarin, duke iu kthyer njĂ«rit prej aseteve mĂ« tĂ« vjetra pĂ«r mbrojtje. QĂ« nga momenti kur “muri” i tarifave globale tĂ« Trump u bĂ« publik mĂ« 2 prill tĂ« vitit tĂ« kaluar, indeksi S&P 500 ra me mĂ« shumĂ« se 1% nĂ« 27 raste. Mesatarisht, gjatĂ« kĂ«tyre rĂ«nieve, çmimi i arit u rrit me 0.6% nĂ« ditĂ«. Por ari rritet edhe kur aksionet rriten. NĂ« 24 ditĂ«t kur S&P 500 u hodh pĂ«rpjetĂ« me mĂ« shumĂ« se 1%, ari u rrit me 0.2%.

Vitet e fundit, bankat qendrore tĂ« vendeve nĂ« zhvillim, tĂ« udhĂ«hequra nga Kina, e kanĂ« nxitur kĂ«tĂ« rritje. KĂ«ta investitorĂ« jashtĂ«zakonisht konservatorĂ« janĂ« dashuruar sĂ«rish me arin fizik, tĂ« cilin shpresojnĂ« se do t’i mbrojĂ« nĂ« mes tĂ« trazirave gjeopolitike. MegjithatĂ«, flukset drejt fondeve tĂ« tregtueshme nĂ« bursĂ« (ETF) tĂ« arit sugjerojnĂ« se njĂ« grup i ri investitorĂ«sh po pĂ«rfshihet nga “ethet e arit”, tĂ« tĂ«rhequr mĂ« shumĂ« nga kthimet dhe diversifikimi sesa nga siguria. ETF-tĂ« e arit tani mbajnĂ« mbi 4.000 tonĂ« globalisht. Rezervat e tyre u rritĂ«n me 25% nĂ« vitin 2025 dhe tani vlejnĂ« mbi 650 miliardĂ« dollarĂ«.

Investitorët aziatikë po udhëheqin këtë valë. Në dy vitet e fundit, zotërimet e arit nga ETF-të me bazë në Azi janë më shumë se trefishuar, duke arritur në 460 tonë. Në tremujorin e fundit të vitit 2025, Huaan Yifu Gold ETF, një fond kinez, regjistroi flukset e dyta më të mëdha hyrëse nga të gjitha ETF-të e arit, pas vetëm fondit kryesor të State Street, një gjigant amerikan i menaxhimit të aseteve, rezervat e të cilit janë 11 herë më të mëdha. Fonde të mëdha në Japoni dhe Korenë e Jugut gjithashtu shënuan rritje të ndjeshme.

Cheah Cheng Hye, bashkëthemelues miliarder i Value Partners, një nga menaxherët më të mëdhenj të aseteve në Azi, deklaroi së fundmi se tani investon 25% të pasurisë së tij në ar, nga 15% një vit më parë. Dera për investime më të qëndrueshme institucionale mund të jetë duke u hapur gjithashtu. Sistemi Kombëtar i Pensioneve i Indisë, një strukturë që mbulon skemat pensionale me kontribute të përcaktuara, lejoi fondet të alokojnë deri në 1% të 175 miliardë dollarëve të aseteve të tyre në ETF të metaleve të çmuara. Në fillim të vitit 2025, një program pilot për industrinë kineze të sigurimeve u lejoi dhjetë kompanive të investonin të njëjtën përqindje të aseteve të tyre në ar.

“Paraja e zgjuar” zakonisht i pĂ«rçmon metalet e çmuara. NjĂ« aset qĂ« nuk prodhon flukse monetare – dhe kurrĂ« nuk do t’i prodhojĂ« – Ă«shtĂ« i pamundur tĂ« vlerĂ«sohet duke zbritur fluksin e fitimeve tĂ« pritshme nĂ« tĂ« ardhmen, siç ndodh me aksionet apo obligacionet. Asetet, vlera e tĂ« cilave bazohet tĂ«rĂ«sisht nĂ« atĂ« se sa mund tĂ« paguajĂ« dikush tjetĂ«r pĂ«r to nĂ« tĂ« ardhmen, janĂ« njĂ« burim shqetĂ«simi tĂ« kuptueshĂ«m pĂ«r menaxherĂ«t e kujdesshĂ«m tĂ« portofolĂ«ve.

Por njĂ« aset qĂ« ofron stabilitet gjatĂ« periudhave tĂ« panikut dhe qĂ« rritet lehtĂ«sisht pjesĂ«n tjetĂ«r tĂ« kohĂ«s, po bĂ«het gjithnjĂ« e mĂ« i vĂ«shtirĂ« pĂ«r t’u refuzuar. Analiza e MSCI, njĂ« ofrues i tĂ« dhĂ«nave financiare, sugjeron se njĂ« investitor me njĂ« pĂ«rzierje tradicionale prej 60% aksione dhe 40% obligacione do tĂ« kishte mundur tĂ« rriste kthimet vjetore me katĂ«r pikĂ« pĂ«rqindjeje vitin e kaluar duke zĂ«vendĂ«suar gjysmĂ«n e obligacioneve me ar, pa shtuar pothuajse fare volatilitet nĂ« portofol.

Alokimet ndaj arit në portofolët gjigantë institucionalë të Perëndimit, të cilët zakonisht e kanë injoruar atë, mbeten ende minimale. Sipas Goldman Sachs, ari përbën vetëm 0.17% të pasurisë totale të amerikanëve të mbajtur në aksione dhe obligacione. Por çdo rritje prej 0.01 pikë përqindjeje në këtë peshë e rrit çmimin e metalit me rreth 1.4%. Nuk është e nevojshme që amerikanët të arrijnë nivelin aziatik të entuziazmit për arin që çmimi të vazhdojë të rritet./TheEconomist

The post Pse ari vazhdon të shtrenjtohet? appeared first on Gazeta Si.

↗

BE-ja drejt Lindjes/ Dakordëson marrëveshjen tregtare historike me Indinë

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Bashkimi Europian dhe India kanĂ« dakordĂ«suar njĂ« marrĂ«veshje tĂ« tregtisĂ« sĂ« lirĂ« pas gati dy dekadash negocimi, nĂ« njĂ« kohĂ« qĂ« tĂ« dy vendet kĂ«rkojnĂ« t’i shmangen tarifave tĂ« Trump.

“Kemi rĂ«nĂ« dakord pĂ«r njĂ« marrĂ«veshje, qĂ« Ă«shtĂ« ‘mĂ«ma’ e tĂ« gjitha marrĂ«veshjeve”, shkroi nĂ« X, presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen.

“Ne kemi krijuar njĂ« zonĂ« tĂ« tregtisĂ« sĂ« lirĂ« prej dy miliardĂ« banorĂ«sh, ku tĂ« dyja palĂ«t do tĂ« pĂ«rfitojnĂ«.” Von der Leyen dhe Presidenti i KĂ«shillit Evropian Antonio Costa janĂ« nĂ« Nju Delhi pĂ«r tĂ« shĂ«nuar kĂ«tĂ« moment.

Kryeministri indian Narendra Modi, i cili njoftoi përfundimin më herët gjatë ditës, tha se marrëveshja do të forcojë sektorët e prodhimit dhe shërbimeve të Indisë duke rritur besimin e investitorëve në ekonominë e tretë më të madhe të Azisë.

India dhe Bashkimi Europian kanë rënë dakord për një marrëveshje të tregtisë së lirë, e cila synon uljen e tarifave për shumicën e mallrave të konsumit dhe industriale që tregtohen mes Indisë dhe vendeve anëtare të BE-së.

Sipas një njoftimi për shtyp të Komisionit Europian të publikuar të martën, marrëveshja pritet të dyfishojë eksportet e mallrave të BE-së drejt Indisë deri në vitin 2032, përmes eliminimit ose uljes së tarifave për 96.6% të eksporteve të BE-së në Indi. Produktet e përfshira variojnë nga automjetet dhe mallrat industriale, te vera, çokollatat dhe makaronat. Ndërkohë, BE-ja do të eliminojë ose ulë tarifat për 99.5% të mallrave të importuara nga India brenda një periudhe shtatëvjeçare, sipas Ministrisë indiane të Tregtisë dhe Industrisë.

Përfundimi i negociatave, pas vitesh bisedimesh të ndërprera, pasqyron ndryshimet e shpejta në rreshtimin global nën presidencën e Donald Trump në SHBA. BE-ja, pavarësisht përplasjeve të gjata me zyrtarët indianë për çështje tregtare, po përqendrohet gjithnjë e më shumë në reduktimin e varësisë ekonomike nga SHBA-ja dhe Kina. Në të njëjtën kohë, India po përpiqet të heqë etiketën e proteksionizmit dhe të kompensojë tarifat 50% të vendosura nga Trump, duke balancuar njëkohësisht marrëdhëniet e saj me Rusinë.

Sipas Amitendu Palit, drejtues i kĂ«rkimit pĂ«r tregtinĂ« dhe ekonominĂ« nĂ« Institutin e Studimeve tĂ« AzisĂ« Jugore, vendet janĂ« gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« gatshme tĂ« “varrosin sĂ«patĂ«n e luftĂ«s” nĂ« njĂ« “atmosferĂ« pasigurie” tĂ« krijuar nga politikat e Trump. “Diversifikimi Ă«shtĂ« absolutisht thelbĂ«sor,” tha ai. “Ky Ă«shtĂ« thelbi i lojĂ«s.”

Kjo është marrëveshja më ambicioze tregtare që India ka nënshkruar ndonjëherë. Nju Delhi ka rënë dakord të lejojë deri në 250,000 automjete të prodhuara në Europë të hyjnë në tregun indian me tarifa preferenciale, një kuotë më shumë se gjashtë herë më e madhe se ajo e marrëveshjeve të mëparshme, sipas Bloomberg. Gjithashtu, India do të ulë gradualisht tarifat për verërat premium europiane nga 150% në 20%, sipas një dokumenti të Komisionit Europian.

Marrëveshja i jep Indisë një avantazh konkurrues në eksportin e mallrave intensive në fuqi punëtore që janë goditur rëndë nga tarifat e larta të Trump, si veshjet, gurët dhe bizhuteritë, si edhe këpucët. BE-ja ka ofruar gjithashtu angazhime detyruese për lëvizshmërinë e studentëve dhe vizat pas studimeve, si dhe koncesione në 144 sektorë shërbimesh. Sektori i bulmetit është përjashtuar nga marrëveshja me kërkesë të Indisë.

Marrëveshja pritet të nënshkruhet zyrtarisht pas përfundimit të shqyrtimit ligjor, i cili mund të zgjasë rreth gjashtë muaj. Ajo do të duhet gjithashtu të ratifikohet nga Parlamenti Europian.

Njoftimi vjen disa javĂ« pasi India nĂ«nshkroi marrĂ«veshje tregtare me ZelandĂ«n e Re dhe Omanin. Pak ditĂ« mĂ« parĂ«, BE-ja pĂ«rfundoi gjithashtu njĂ« marrĂ«veshje tĂ« veçantĂ« tregtare me bllokun Mercosur tĂ« AmerikĂ«s sĂ« Jugut, njĂ« tjetĂ«r hap nĂ« pĂ«rpjekjet e BE-sĂ« pĂ«r t’u shkĂ«putur nga varĂ«sia ndaj SHBA-sĂ« dhe KinĂ«s. Edhe kjo marrĂ«veshje ende pret ratifikimin nga ligjvĂ«nĂ«sit evropianĂ«.

Kryeministri Narendra Modi po kĂ«rkon njĂ«kohĂ«sisht tregje tĂ« reja pĂ«r IndinĂ«, njĂ« vend qĂ« Trump dikur e quajti “mbreti i tarifave”. MarrĂ«veshja e sĂ« martĂ«s ishte e katĂ«rta e nĂ«nshkruar nga Modi qĂ« prej majit tĂ« kaluar, pas atyre me MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar, Omanin dhe ZelandĂ«n e Re.

Në vijim, India synon partneritete tregtare me bllokun Mercosur, Kilin, Perunë dhe Këshillin e Bashkëpunimit të Gjirit, për të siguruar burime strategjike dhe për të zgjeruar ndikimin global të vendit.

Tregtia dypalëshe mes BE-së dhe Indisë arriti në 136.5 miliardë dollarë në vitin fiskal indian që përfundoi në mars 2025. BE-ja përbën mbi 17% të eksporteve totale të Indisë, ndërsa India është partneri i nëntë më i madh tregtar i BE-së.

Partneriteti i sigurisë

BE-ja dhe India po thellojnë gjithashtu bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes, duke shpallur një partneritet të ri sigurie. Marrëveshja ka kryesisht vlerë politike dhe është pjesë e përpjekjeve të BE-së për të zgjeruar aleancat e saj, në një kohë kur Trump po trondit marrëdhëniet transatlantike. BE-ja ka nënshkruar marrëveshje të ngjashme së fundmi edhe me Mbretërinë e Bashkuar dhe Kanadanë.

Negociatat hasën vështirësi në momentet e fundit për shkak të mospajtimeve lidhur me përmendjen e pushtimit rus të Ukrainës, çështje që u hoq përfundimisht nga teksti final. Megjithatë, partneriteti hap rrugën për forcimin e bashkëpunimit në industrinë e mbrojtjes, sigurinë detare dhe mundësinë e stërvitjeve të përbashkëta detare./Bloomberg

The post BE-ja drejt Lindjes/ Dakordëson marrëveshjen tregtare historike me Indinë appeared first on Gazeta Si.

↗

Ari kalon çmimin e 5 mijë dollarëve

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Çmimi i arit ka kaluar pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« 5.000 dollarĂ«, teksa investitorĂ«t drejtohen drejt kĂ«tij aktivi strehues pĂ«r shkak tĂ« tensioneve gjeopolitike nĂ« rritje.

Ari arriti të shënojë 5.052 dollarë për një onz të trojit të hënën, duke vazhduar një rritje që e çoi çmimin mbi 8% javën e kaluar, rritja javore më e madhe që nga kriza globale financiare e vitit 2008.

Një rritje historike e çmimeve të arit gjatë dy viteve të fundit është nxitur nga interes i shtuar i investitorëve dhe nga bankat qendrore që kërkojnë të diversifikojnë portofolin e tyre larg dollarit.

Javën e kaluar, kërcënimi i Presidentit amerikan Donald Trump për të vendosur tarifa ndaj aleatëve evropianë nëse ata nuk pranonin kërkesat e tij për kontroll mbi Groenlandën shkaktoi një shitje të fortë në Wall Street, para se rikthimi i tij i papritur të mërkurën të nxiste një rimëkëmbje të aksioneve.

Por dollari ka pasur vĂ«shtirĂ«si pĂ«r tĂ« rimarrĂ« terrenin e humbur, me njĂ« indeks tĂ« monedhĂ«s kundrejt monedhave tĂ« tjera, pĂ«rfshirĂ« paundin dhe euron, qĂ« ra 1.9 pĂ«r qind javĂ«n e kaluar. DobĂ«sia e dollarit mund tĂ« nxisĂ« arin, duke e bĂ«rĂ« metalin e çmuar tĂ« tregtuar nĂ« dollarĂ« mĂ« tĂ« lirĂ« pĂ«r t’u blerĂ« nĂ« monedha tĂ« tjera.

The post Ari kalon çmimin e 5 mijë dollarëve appeared first on Gazeta Si.

↗

Brenda fabrikës zvicerane të arit, ku prodhohen shufra (dhe përcaktohen çmimet)

✇Gazeta Si
By: erion.abule

Gazeta Si – Vjen njĂ« moment, pak para se Kantoni i Ticinos tĂ« fillojĂ« t’i ngjajĂ« pĂ«rfundimisht ZvicrĂ«s, ku ari pushon sĂ« qeni njĂ« koncept financiar.

Kjo ndodh në Castel San Pietro, në një zonë të qetë dhe të rregullt industriale, midis vilave të ndërtuara në shpatin e një kodre.

Këtu, një nga gjashtë rafineritë e Zvicrës, MKS PAMP, rafinon, shkrin dhe prodhon një nga parajsat më të vjetra dhe, në të njëjtën kohë, më bashkëkohore të sigurta që ekzistojnë.

Hyrja në rafineri nuk është një vizitë e zakonshme: është një ushtrim zhgënjimi. Ari, përpara se të bëhet një lingotë, një monedhë ose një investim, është material, proces, kontroll. Dhe mbi të gjitha, besim.

NjĂ« vizitĂ« nĂ« rafinerinĂ« dhe fabrikĂ«n e metaleve tĂ« prera tĂ« grupit – ndĂ«r mĂ« tĂ« pĂ«rparuarat nĂ« botĂ«, tĂ« akredituara nga LBMA dhe LPPM – Ă«shtĂ« njĂ« udhĂ«tim qĂ« fillon me metalin e papĂ«rpunuar, kalon nĂ«pĂ«r shkrirje dhe riciklim, dhe pĂ«rfundon me shufrĂ«n e shkrirĂ« ose lingotin e prerĂ«.

Këtu, gjithçka matet, certifikohet dhe verifikohet. Nuk ka asgjë mitike në lidhje me të, dhe pikërisht për këtë arsye efekti është kaq i fuqishëm: ari kthehet në atë që ka qenë gjithmonë, një rezervë vlere që ekziston vetëm, sepse dikush e mat, e verifikon dhe e certifikon atë.

MegjithatĂ«, kjo fabrikĂ« Ă«shtĂ« pjesĂ« e njĂ« sistemi ekonomik shumĂ« mĂ« tĂ« gjerĂ«. Zvicra Ă«shtĂ« njĂ« nga qendrat qendrore tĂ« tregut global tĂ« metaleve tĂ« çmuara: njĂ« pjesĂ« e konsiderueshme e arit tĂ« nxjerrĂ« ose tĂ« ricikluar çdo vit kalon kĂ«tu pĂ«r t’u rafinuar, certifikuar dhe rivĂ«nĂ« nĂ« qarkullim.

Ky aktivitet ndikon ndjeshëm në eksportet e vendit dhe i bën këto vende në dukje anonime infrastruktura kyçe për financat ndërkombëtare.

Në rafineri, organizatori i eventit, është Nicolas Cracco, Drejtor Ekzekutiv i GOLD AVENUE, platforma digjitale e grupit MKS PAMP, që lejon të blini, ruani dhe rishisni ar dhe argjend fizik.

Cracco flet pa theksuar, me ajrin e dikujt qĂ« preferon numrat nĂ« vend tĂ« premtimeve. “PĂ«r shumĂ« njerĂ«z, ari mbetet i paarritshĂ«m, i ndĂ«rlikuar dhe i rezervuar pĂ«r pak veta. Detyra jonĂ« Ă«shtĂ« tĂ« tregojmĂ« se ky nuk Ă«shtĂ« rasti”.

Pragu i hyrjes Ă«shtĂ« njĂ« gram. Jo njĂ« pjesĂ« e vogĂ«l e njĂ« sasie, por njĂ« objekt i vĂ«rtetĂ«. “ËshtĂ« produkti mĂ« i vogĂ«l qĂ« mund tĂ« shesim. Ne nuk shesim pjesĂ« tĂ« vogla ari, ne shesim objekte fizike. Ai gram Ă«shtĂ« i juaji: i identifikuar, i ndarĂ«, i regjistruar”.

Çmimi – rreth 180 dollarĂ« – ka kuptim. “Kur blini nĂ« platformĂ«, bĂ«heni pronar i arit. Ne jemi kujdestarĂ«, jo debitorĂ«. NĂ«se Gold Avenue do tĂ« zhdukej nesĂ«r, ai ar do tĂ« mbetej te pronarĂ«t e tij tĂ« ligjshĂ«m”.

Një dallim më pak i dukshëm nga sa duket, veçanërisht në një epokë kur shumë investime ekzistojnë vetëm si llogari të shkruara.

Konteksti ndihmon në shpjegimin pse ky mesazh jehon kaq fort sot. Në muajt e fundit, çmimi i arit ka mbetur në nivele historikisht të larta, i nxitur nga tensionet gjeopolitike, inflacioni i vazhdueshëm dhe pasiguria në tregjet financiare.

Në një skenar ku shumë asete luhaten me shpejtësi, metali i verdhë perceptohet përsëri si një aset i qëndrueshëm, dhe jo si një rrezik.

Brenda rafinerisĂ«, ky dallim bĂ«het konkret. KĂ«tu, mĂ«son se “transformimi” nuk Ă«shtĂ« “rafinim”.

Transformimi do tĂ« thotĂ« shkrirja e arit pĂ«r t’i dhĂ«nĂ« formĂ«n e kĂ«rkuar nga tregu: kilobarĂ«, drithĂ«ra, produkte gjysmĂ« tĂ« gatshme pĂ«r prerje.

Rafinimi, nga ana tjetĂ«r, do tĂ« thotĂ« tĂ« fillosh me njĂ« metal ende tĂ« papastĂ«r – nga minierat ose riciklimi – dhe ta sjellĂ«sh atĂ« nĂ« standardet qĂ« e bĂ«jnĂ« arin tĂ« dallueshĂ«m pĂ«r financat globale: tĂ« paktĂ«n 99.5%, pastaj 99.9 ose 99.99. NjĂ«qind pĂ«rqind nuk ekziston. ËshtĂ« kimi, jo maturi leksikore.

Miti se “gjysma e arit tĂ« botĂ«s kalon nĂ«pĂ«r ZvicĂ«r”, humbet rĂ«ndĂ«sinĂ« e tij kĂ«tu. â€œĂ‡Ă«shtja nuk Ă«shtĂ« tĂ« konkurrosh pĂ«r pĂ«rqindje”, vĂ«ren Cracco. “ËshtĂ« tĂ« kuptosh pse, kur tregu Ă«shtĂ« me nxitim, ai vazhdon tĂ« zgjedhĂ« vende tĂ« caktuara”.

Përgjigja është një përzierje zvicerane: stabilitet, siguri logjistike, infrastrukturë bankare dhe rregullore që i trajtojnë metalet e çmuara si ligjërisht të detyrueshme.

NĂ« çdo rafineri, ka njĂ« vlerĂ«sues tĂ« betuar i cili Ă«shtĂ« personalisht pĂ«rgjegjĂ«s – pĂ«rfshirĂ« edhe penalisht – pĂ«r atĂ« qĂ« certifikon.

Udhëtimi i arit

UdhĂ«timi i arit fillon nĂ« minierat anembanĂ« botĂ«s, tĂ« cilat e dĂ«rgojnĂ« materialin e tyre nĂ« formĂ«n e “dorĂ©â€-sĂ«: blloqe metalesh gjysmĂ« tĂ« gatshme.

Këtyre u shtohen edhe furnizuesit dytësorë, duke përfshirë bankat, kompanitë tregtare, shitësit me shumicë dhe shitësit me pakicë të metaleve të çmuara, të cilët furnizojnë si me metale të rafinuara tashmë, ashtu edhe me materiale të ricikluara, siç janë mbetjet e bizhuterive.

Këtu, në Castel San Pietro, i gjithë ky metal shkrihet në anoda dhe më pas rafinohet përmes një procesi elektrolitik që izolon arin e pastër nga pjesa tjetër e metaleve.

Por hyrja aktuale në rafineri nuk është fizike: është administrative. Përpara se një shufër të prekë një furrë, ekziston një proces verifikimi që mund të zgjasë me muaj.

“Duhet tĂ« jemi tĂ« sigurt se po marrim atĂ« qĂ« presim, nga kush e presim”, thotĂ« Cracco. “NĂ«se kjo bie, gjithçka dĂ«shton”.

Kur arrin grupi, ai ndahet derisa tĂ« “njihet”. Pastaj vijnĂ« dy gjĂ«rat qĂ« vendosin gjithçka: pesha dhe pastĂ«rtia.

Pesha është e verifikueshme, brenda tolerancave të sakta. Pastërtia kërkon homogjenizim, rishkrirje dhe marrje të shumëfishtë mostrave.

Nëse vlera aktuale bie brenda tolerancave, ajo bëhet përfundimtare. Përndryshe, fillojnë negociatat ose thirret një arbitër si palë e tretë.

“TĂ« jesh i saktĂ« nuk mjafton kĂ«tu, – pĂ«rmbledh Cracco. – Duhet tĂ« jesh i verifikueshĂ«m”.

Rafinimi

Rafinimi Ă«shtĂ« kryesisht elektrolitik. Anoda e papastĂ«r tretet dhe metali i çmuar depozitohet nĂ« katodĂ« si njĂ« “sfungjer” ari.

Pasi lahet dhe thahet, kthehet në fonderi si ar i pastër. Metalet e mbetura rikuperohen ose trajtohen si mbetje industriale të kontrolluara; uji i procesit kthehet në standardet ligjore para se të largohet nga ambientet.

Por nuk është një makinë që punon vetë. Treqind njerëz punojnë këtu, të organizuar në tre turne, gjashtë ditë në javë.

Çdo fazĂ« – nga shkrirja deri te prerja – kĂ«rkon mbikĂ«qyrje njerĂ«zore, ekspertizĂ« dhe pĂ«rgjegjĂ«si.

ËshtĂ« punĂ« industriale dhe artizanale, e kryer nĂ« njĂ« strukturĂ« qĂ« mund tĂ« duket si çdo fabrikĂ« tjetĂ«r metalurgjike nĂ«se nuk do tĂ« ishte pĂ«r lĂ«ndĂ«t e para qĂ« kalojnĂ« nĂ«pĂ«r duart e atyre qĂ« punojnĂ« atje.

Në fund të fundit, duhen të dyja duart për të ngritur shufrën klasike prej 12 kg. Vlera e saj: mbi një milion e gjysmë euro.

Kasafortat

Dhe sapo tĂ« arrihet nĂ« kĂ«tĂ« pikĂ«, ritmi ndryshon. Fundet hyrĂ«se dhe fillojnĂ« daljet. KĂ«tu e kuptoni pse “shufĂ«r” Ă«shtĂ« njĂ« fjalĂ« e pĂ«rgjithshme. Ka shufra tĂ« mĂ«dha bankare, para cash industriale dhe produkte tĂ« prera, ku pesha nuk Ă«shtĂ« tolerancĂ«, por njĂ« kĂ«rkesĂ«: njĂ« ons duhet tĂ« jetĂ« njĂ« ons, njĂ« kilogram duhet tĂ« jetĂ« njĂ« kilogram.

Te kasafortat (e paarritshme), kthehemi në thelb të çështjes: besimi. Skanerë, regjistra, kontrolle.

Rreth 75% e klientĂ«ve zgjedhin tĂ« mos e marrin metalin, duke e lĂ«nĂ« atĂ« tĂ« sigurt nĂ« kasaforta zvicerane tĂ« siguruara dhe tĂ« monitoruara. “ShumĂ« e marrin nĂ« shtĂ«pi njĂ« herĂ«, pĂ«r ta prekur”, thotĂ« Cracco, “pastaj vendosin ta lĂ«nĂ« kĂ«tu”.

Rruga drejt arit

Shifrat shpjegojnë pse. Në vitin 2024, transaksionet u rritën nga afërsisht 45,000 në mbi 70,000. Përdoruesit e regjistruar në platformën GOLD AVENUE tejkalojnë 170,000, me mbi 600 milionë euro në metale të ruajtura dhe një xhiro vjetore prej rreth 750 milionë eurosh.

Mbajtja e gjithĂ« kĂ«saj pasurie nĂ« shtĂ«pi do tĂ« ishte e pamundur, pĂ«r tĂ« mos pĂ«rmendur rrezikun. Italia Ă«shtĂ« njĂ« nga tregjet mĂ« tĂ« gjalla. “ËshtĂ« njĂ« vend me njĂ« prirje tĂ« fortĂ« pĂ«r tĂ« kursyer”, vĂ«ren Cracco.

“Dhe nĂ« kohĂ« pasigurie, shumĂ« ndiejnĂ« nevojĂ«n pĂ«r tĂ« zotĂ«ruar njĂ« aset tĂ« prekshĂ«m”. PorositĂ« u rritĂ«n me 70% nĂ« njĂ« vit, me metale me vlerĂ« afĂ«rsisht 200 milionĂ« euro tĂ« ruajtura pĂ«r klientĂ«t italianĂ«. Gjysma e investitorĂ«ve nuk kishin blerĂ« kurrĂ« ar mĂ« parĂ«.

MegjithatĂ«, pavarĂ«sisht gjithĂ« kĂ«tij racionaliteti, ari mbetet gjithashtu njĂ« zgjedhje emocionale. Duke qĂ«ndruar para shufrave tĂ« prera, ikona Lady Fortuna Pamp vazhdon tĂ« ushtrojĂ« joshjen e saj. “NjerĂ«zit investojnĂ« pĂ«r njĂ« afat tĂ« gjatĂ«, – buzĂ«qesh Cracco, – por pastaj zgjedhin me zemĂ«r”.

Argjendi gjithashtu ka rifituar ekuilibrin e tij, duke arritur një ekuilibër pothuajse të përsosur me arin. Kjo falë çmimit të tij dhe faktit se, nëse ruhet në një depo të lidhur, mund të blihet pa TVSH.

Sa i pĂ«rket periudhĂ«s sĂ« investimit, “nuk ka mesatare,” pĂ«rfundon Cracco. “ShumĂ« blejnĂ« dhe nuk shesin kurrĂ«â€.

Burimi: “Corriere della Sera”; PĂ«rshtati: Gazeta “Si”

The post Brenda fabrikës zvicerane të arit, ku prodhohen shufra (dhe përcaktohen çmimet) appeared first on Gazeta Si.

↗

Lamat, arma sekrete e shkencës për gjetjen e ilaçeve të reja

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Një lama është shtrirë mbi bar, me qafën e mbështetur, duke shijuar një rreze dielli. Një tjetër qëndron mbi një kodër dheu, me veshët të shtrirë. Një e tretë vrapon për të përshëndetur vizitorët me një përqafim të ngrohtë.

Kjo nuk është një fermë ku njerëzit mund të prekin kafshët. Këto kafshë me lesh janë në Belgjikë për punë.

ShkencĂ«tarĂ«t kanĂ« zbuluar potencialin e antitrupave tĂ« tyre pĂ«r tĂ« penguar shumĂ« sĂ«mundje, dhe tani zhvilluesit e ilaçeve po investojnĂ« miliarda dollarĂ« nĂ« njĂ« fushĂ« qĂ« mund tĂ« sjellĂ« njĂ« gjeneratĂ« tĂ« re ilaçesh qĂ« ndryshojnĂ« jetĂ«n. Objektivat pĂ«rfshijnĂ« edhe sĂ«mundje tĂ« vĂ«shtira pĂ«r t’u trajtuar, si kanceri, dhimbjet nervore dhe njĂ« sĂ«mundje kronike e lĂ«kurĂ«s.

Lamat janĂ« pjesĂ« thelbĂ«sore e eksperimentit. NdĂ«rmjet plazhimit nĂ« pluhur dhe kullotjes, ato marrin injeksione pĂ«r tĂ« stimuluar prodhimin e antitrupave tĂ« çmuar. KĂ«to kafshĂ« janĂ« ndĂ«r tĂ« paktat qĂ« prodhojnĂ« proteina tĂ« vogla, tĂ« quajtura nanotrupa, tĂ« cilat shkencĂ«tarĂ«t i vlerĂ«sojnĂ« si tĂ« lehta pĂ«r t’u prodhuar, manipuluar dhe dizajnuar.

“KanĂ« njĂ« natyrĂ« si Lego qĂ« mund t’i lidhĂ«sh nĂ« çdo mĂ«nyrĂ« qĂ« dĂ«shiron, gjĂ« qĂ« Ă«shtĂ« vĂ«rtet unike,” thotĂ« Mark Lappe, drejtori ekzekutiv i kompanisĂ« amerikane bioteknologjike Inhibrx Biosciences Inc. “NĂ«se provon tĂ« bĂ«sh kĂ«tĂ« me antitrupa tĂ« zakonshĂ«m, Ă«shtĂ« jashtĂ«zakonisht komplekse.”

Fusha po zhvillohet shpejt, edhe pse ende në mënyrë të heshtur. Një ilaç i Sanofi-t për një çrregullim të rrallë autoimun të gjakut ishte ilaçi i parë i zhvilluar me antitrupa lamash që arriti në treg. AstraZeneca kohët e fundit publikoi rezultatet për një ilaç eksperimental për një çrregullim tjetër autoimun, që mund të bëhet një hit i mundshëm. Gjiganti farmaceutik amerikan Eli Lilly ka bashkëpunuar me kompaninë belge bioteknologjike Confo Therapeutics për të fituar të drejtat mbi një produkt që eksploron një qasje të re për menaxhimin e dhimbjes.

“Mendoj se nanotrupat do tĂ« jenĂ« pjesĂ« kryesore e shumĂ« portofoljeve nĂ« tĂ« ardhmen,” thotĂ« Michael Quigley, drejtori shkencor i Sanofi-t. “Sanofi nga perspektiva jonĂ« po udhĂ«heq kĂ«tĂ« fushĂ«.”

Inhibrx po punon për një terapi që mund të shkaktojë vdekjen e disa qelizave tumorale pa dëmtuar indet e shëndetshme, një përparim krahasuar me disa trajtime ekzistuese për kancerin. Aksionet e kompanisë u dyfishuan pasi një studim tregoi se pacientët me një lloj të rrallë kanceri të kockës, pa opsione trajtimi, jetuan më gjatë me ilaçin eksperimental pa përparim të sëmundjes. Trajtimi po testohet për disa lloje tumoresh.

Sistemi imunitar i lamave dhe të tjerëve nga familja e kamelidëve mund të futen në hapësira më të ngushta dhe të depërtojnë më mirë në inde sesa antitrupat njerëzorë, sepse janë më të vegjël dhe më të thjeshtë. Disa raportohet se mund të kalojnë edhe pengesën e rrënjës së trurit, duke dhënë shpresë për sëmundjet neurologjike.

Për lamat, kjo nuk është domosdoshmërisht një punë e keqe. Ata marrin një antigen disa herë dhe disa javë më vonë, kur sistemi i tyre imunitar ka reaguar, mblidhet një epruvetë gjaku që përmban antitrupat që shkencëtarët do të përpunojnë në laborator.

Kur të rriten, disa mund të kalojnë në një karrierë të dytë në parandalimin e zjarreve ose si mbrojtës të bagëtive. Disa do të adoptohen, ndërsa të tjerët do të dalin në pension.

“Kemi njĂ« plan pensioni pĂ«r lamat,” thotĂ« Cedric Ververken, drejtori ekzekutiv i Confo, nĂ« njĂ« intervistĂ«. “Pasi i kemi imunizuar dhe kemi prodhuar antitrupat, duam tĂ« sigurohemi qĂ« lama tĂ« ketĂ« ende njĂ« jetĂ« tĂ« lumtur.”

Një vështrim pas skenave tregon se kafshët në një fermë të madhe në Belgjikë jetojnë lirisht në një terren të madh, pjesërisht të pyllëzuar, të ndarë në disa kazerma me streha.

Lamat jetojnë në tufë me një anëtar dominues. Janë kafshë sociale dhe veshët e tyre tregojnë gjendjen e tyre shpirtërore, ashtu si te kuajt: veshët përpara, kur janë kuriozë; veshët mbrapa, kur janë vigjilentë dhe pak të dyshueshëm. Ndryshe nga kuajt, ata mund të shkelmojnë anash. Një femër temperamentse, Jane, njihet për të shpërthyer ndaj kujdestarit të saj nëse shporta me bar dhe pjatat nuk dorëzohen shpejt.

Vendndodhja e saktë e fermave shpesh mbahet sekrete, megjithatë përdorimi i lamave në kërkimin mjekësor rregullohet ligjërisht.

Kafshët luajnë gjithashtu një rol të madh në promovim. Inhibrx ka një fotografi të tyre në një broshurë mbi linjën klinike të ilaçeve. Prezantimi për investitorë i kompanisë zvicerane MoonLake Immunotherapeutics përfshin kafshë vizatime miqësore. Kompania holandeze Argenx SE, që merret me një lloj tjetër antitrupi lamash, gjithashtu përdor imazhe kartonike në faqen e saj, përfshirë një me beretë për të treguar se disa nga kafshët jetojnë në jug të Francës.

“NjerĂ«zit e duan lamĂ«n,” thotĂ« Tim Van HauĂ«ermeiren, drejtori ekzekutiv i Argenx, nĂ« njĂ« intervistĂ«. “DĂ«shirojnĂ« tĂ« dinĂ« gjithçka pĂ«r lamĂ«n. InvestitorĂ«t individualĂ« duan njĂ« lama tĂ« mbushur pĂ«r nĂ« shtĂ«pi.”

Shumica e aktivitetit me nanotrupa ka rrënjë në ose pranë Belgjikës, sepse Universiteti i Lirë i Brukselit është vendi ku u zbuluan për herë të parë antitrupat. Zbulimet origjinale lidhnin dromedaret, por studiuesit zbuluan shpejt se edhe kamelët, lamët dhe alpakët kanë të njëjtat tipare, po ashtu edhe peshqit shok.

Kampi i Brukselit ende strehon punë mbi nanotrupat, një term i patentuar nga Ablynx. VIB Nanobody VHH Core, që dizenjon këto antitrupa për klientët farmaceutikë dhe bioteknologjikë, operon në disa kazerma në një qoshe të gjelbër të kampusit. Grupi fokusohet kryesisht në trajtime dhe diagnostikime për kancer dhe sëmundje inflamatore, por po studion edhe aplikime të tjera, përfshirë një lloj kontraceptive për Fondacionin Gates.

“Ku ka njĂ« objektiv qĂ« njĂ« antitrup mund t’i lidhet, mund tĂ« ketĂ« aplikim nanotrupi,” thotĂ« Steve Schoonooghe, njĂ« nga shkencĂ«tarĂ«t e VIB. “Na jepni njĂ« objektiv nĂ« njĂ« qelizĂ« kanceroze dhe ne mund tĂ« bĂ«jmĂ« njĂ« nanotrup kundĂ«r saj.” NjĂ« qĂ«llim, ashtu si te Inhibrx, Ă«shtĂ« tĂ« sulmojnĂ« tumorĂ«t pa dĂ«mtuar trajtimet e tjera si kimioterapia.

Për tani, bota e nanotrupave ende nuk ka provuar se mund të sjellë një hit të madh. Ilaçi Cablivi i Sanofi-t ishte pionier, por pas rreth shtatë vitesh në treg për një çrregullim të mpiksjes së gjakut, ka arritur vetëm 202 milionë euro shitje në tre tremujorët e parë të vitit të kaluar. Kompania franceze ka ndërprerë kërkimin mbi pesë ilaçe eksperimentale me nanotrupa vitet e fundit, megjithatë po vazhdon me të tjerat. Dy prej tyre po testohet për sëmundje si astma, diabeti dhe sëmundja inflamatore e zorrëve.

Fusha ka përjetuar edhe dështime. Vlera e tregut të MoonLake u rrëzua në shtator pasi një studim mbi trajtimin eksperimental të lëkurës tregoi se nuk ishte më i mirë se ilaçi rival.

“ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« mbajmĂ« mend zhvillimin e ilaçeve dhe maturimin e çdo platforme, qĂ« kĂ«rkon kohĂ«,” thotĂ« Quigley, drejtori shkencor i Sanofi-t.

Një sukses i madh mund të shtyjë gjithçka përpara, dhe ilaçi eksperimental për sëmundje të rralla i AstraZeneca-s, gefurulimab, ka potencialin për këtë. Ilaçi mund të bëhet një hit në 2031 dhe është një nga katër ilaçet me nanotrupa që kompania britanike po zhvillon.

“PĂ«r mua, nanotrupat pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« njĂ« mjet tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« ri,” thotĂ« Seng Cheng, shef i kĂ«rkimeve dhe zhvillimit tĂ« produkteve te Alexion, biznesi i sĂ«mundjeve tĂ« rralla i AstraZeneca-s. “Ende nuk kemi shfrytĂ«zuar tĂ« gjithĂ« potencialin qĂ« mund tĂ« ofrojnĂ«.”

Nevoja për të punuar me lamat aktualisht mund të bëhet e tepërt me inteligjencën artificiale, por për tani kafshët ende shërbejnë një qëllim.

Lappe i Inhibrx vlerĂ«son se kompania bioteknologjike me bazĂ« nĂ« Kaliforni ka imunizuar mĂ« shumĂ« se njĂ«qind lama nĂ« San Diego County. Si disa tĂ« tjerĂ«t, ata i marrin lamat me qira dhe nuk i zotĂ«rojnĂ«, sepse “ne jemi zhvillues ilaçesh, nuk jemi fermerĂ«.”/Bloomberg

The post Lamat, arma sekrete e shkencës për gjetjen e ilaçeve të reja appeared first on Gazeta Si.

↗

Zhvillimet në Davos, bien aksionet europiane. Shtrenjtohen karburantet

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Tregjet europiane ranë lehtë të premten e 23 janarit, ndërsa investitorët po përpunojnë zhvillimet nga Forumi Ekonomik Botëror në Davos, përfshirë fjalimin kritik të presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyy ndaj Europës.

Indeksi pan-europian Stoxx 600 ishte 0.09% në territor negativ, ndërsa bursat kryesore shfaqën luhatje të përziera. CAC 40 në Francë u rrit lehtë, FTSE 100 në Londër shënoi gjithashtu rritje, ndërsa FTSE MIB në Itali dhe IBEX 35 në Spanjë ranë. DAX gjerman u rrit me 0.14%.

Por ari preku një çmim të ri rekord duke kaluar vlerën e 4.9 mijë dollarëve për onz. Kriptomonedha më e famshme në botë, Bitcoin, u godit dhe ra në 89 mijë dollarë.

TĂ« enjten, aksionet europiane u mbyllĂ«n nĂ« rritje pasi presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se ishte arritur njĂ« “marrĂ«veshje kornizĂ«â€ lidhur me GroenlandĂ«n dhe hoqi dorĂ« nga vendosja e tarifave pĂ«r disa vende europiane. LĂ«vizja u pĂ«rshĂ«ndet nga drejtues biznesi nĂ« EuropĂ«, ndĂ«rsa JP Morgan e cilĂ«soi situatĂ«n “shumĂ« pozitive pĂ«r biznesin”.

Në fjalimin e tij në Davos, Zelenskyy kritikoi ashpër liderët europianë, duke i akuzuar se po tregohen të paqartë dhe të përçarë përballë kërcënimeve gjeopolitike. Ai tha se Europa po përpiqet të bindë Trump-in të ndryshojë qëndrim, në vend që të bashkohet dhe të mbrojë veten. Zelenskyy njoftoi gjithashtu se në Emiratet e Bashkuara Arabe do të zhvillohen takime trepalëshe mes Ukrainës, Rusisë dhe SHBA-së për përfundimin e luftës.

NdĂ«rkohĂ«, investitorĂ«t po ndjekin me vĂ«mendje zhvillimet rreth tĂ« ashtuquajturit “Bordi i Paqes”, i kryesuar nga Trump, i cili fillimisht ishte konceptuar pĂ«r GazĂ«n, por qĂ« Trump sugjeron se mund tĂ« marrĂ« njĂ« rol rival ndaj OKB-sĂ«, njĂ« ide qĂ« ka shqetĂ«suar aleatĂ«t amerikanĂ«. Trump hoqi gjithashtu ftesĂ«n pĂ«r kryeministrin kanadez Mark Carney pĂ«r t’iu bashkuar bordit.

Trump deklaroi se SHBA ka njĂ« “armadĂ«â€ anijesh qĂ« po lĂ«vizin drejt Iranit, nĂ« mes tĂ« shtypjes sĂ« dhunshme tĂ« protestave nga autoritetet iraniane. “Preferoj qĂ« tĂ« mos ndodhĂ« asgjĂ«, por po i monitorojmĂ« nga afĂ«r,” tha ai.

Çmimi i naftĂ«s Brent u rrit me 0.94% tĂ« premten, ndĂ«rsa aksionet e sektorit tĂ« naftĂ«s dhe gazit u rritĂ«n me rreth 0.9%.

Në frontin e kompanive, Ericsson njoftoi një program riblerjeje aksionesh me vlerë 15 miliardë korona suedeze (rreth 1.7 miliardë dollarë). Kompania raportoi fitime operative më të larta se pritshmëritë për tremujorin e fundit të vitit 2025, çka bëri që aksionet e saj të rriteshin deri në 11% në hapje të tregut.

CEO i Ericsson, Börje Ekholm, tha se tregu i rrjeteve radio pritet të mbetet i qëndrueshëm në vitin 2026, ndërsa kompania planifikon rritje investimesh në sektorin e mbrojtjes.

The post Zhvillimet në Davos, bien aksionet europiane. Shtrenjtohen karburantet appeared first on Gazeta Si.

↗

Tregjet amerikane rimëkëmben pasi Trump përjashtoi mundësinë e forcës në Groenlandë

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti

Nga Gazeta ‘Si’- Tregjet amerikane u rimĂ«kĂ«mbĂ«n pasi Presidenti Trump i tha Forumit Ekonomik BotĂ«ror se nuk do tĂ« pĂ«rdorte forcĂ«n pĂ«r tĂ« blerĂ« GroenlandĂ«n, duke lehtĂ«suar frikĂ«n e tregut.

Menjëherë pas këtij sinjali, S&P 500 dhe Dow Jones Industrial Average u rritën të dy me rreth 0.3%, dhe Nasdaq gjithashtu shënoi fitime modeste. Rendimentet e thesarit ranë ndërsa çmimet u rritën, ndërsa dollari pakësoi humbjet.

InvestitorĂ«t brohoritĂ«n nga ky koment i Presidentit: “NjerĂ«zit menduan se do tĂ« pĂ«rdorja forcĂ«. Nuk kam nevojĂ« tĂ« pĂ«rdor forcĂ«. Nuk dua tĂ« pĂ«rdor forcĂ«. Nuk do tĂ« pĂ«rdor forcĂ«.”

Aksionet kishin rënë ndjeshëm të martën për shkak të tensioneve të lidhura me Groenlandën dhe kërcënimeve me tarifa.// BBC

The post Tregjet amerikane rimëkëmben pasi Trump përjashtoi mundësinë e forcës në Groenlandë appeared first on Gazeta Si.

↗

Ari arrin çmim rekord, ndërsa Trump arrin në Davos

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Ari arriti një nivel rekord të mërkurën, ndërsa Donald Trump po udhëtonte për në Forumin Ekonomik Botëror në Davos për të biseduar rreth synimit të tij për Groenlandin, çështje që ka shkaktuar krizën më të madhe në dekada në aleancën transatlantike.

Çmimi i metalit kaloi 4.800 dollarĂ« dhe po i afrohet vlerĂ«s 4.900.

Ari u rrit mbi 2%, teksa investitorĂ«t kĂ«rkonin njĂ« “strehĂ«â€ nga tensionet gjeopolitike. MegjithatĂ«, tregjet e gjera financiare stabilizuan situatĂ«n, dhe aksionet nĂ« Ëall Street pritet tĂ« rimarrin njĂ« pjesĂ« tĂ« humbjeve tĂ« mĂ«dha tĂ« sĂ« martĂ«s.

Tru,p pritet të mbajë fjalimin e tij më vonë gjatë ditës, por do të arrijë me vonesë pasi aeroplani i tij, Air Force One, u detyrua të kthehej në Uashington për shkak të problemeve teknike.

Trump deklaroi tĂ« martĂ«n se ai kishte “rĂ«nĂ« dakord pĂ«r njĂ« takim mes palĂ«ve tĂ« ndryshme” nĂ« Davos pĂ«r tĂ« diskutuar tensionin rreth GroenlandĂ«s.

Para nisjes, ai gjithashtu tha se “nuk mund tĂ« ketĂ« kthim pas” nĂ« planin e tij pĂ«r tĂ« marrĂ« nĂ«n kontroll GroenlandĂ«n nga Danimarka. Kur u pyet se sa larg do tĂ« shkojĂ« nĂ« pĂ«rpjekjet e tij pĂ«r ishullin Arktik, presidenti amerikan u pĂ«rgjigj: “Do ta zbuloni vetĂ«.”

Qeveritë europiane kanë hezituar të reagojnë ndaj kërcënimit të Trump për të vendosur tarifa prej 10% mbi tetë shtete europiane që së fundmi dërguan personel ushtarak në territorin Arktik./FT

The post Ari arrin çmim rekord, ndërsa Trump arrin në Davos appeared first on Gazeta Si.

↗

Pse industria e bukurisë po lulëzon

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Konsumatorët në të gjithë botën po ndihen të pezmatuar kohët e fundit.

Në 20 vende të monitoruara nga Ipsos, një kompani sondazhesh, ndjesia nuk është përmirësuar që prej vitit 2022, kur çmimet u rritën fort dhe menjëherë, ndjekur nga normat e interesit. Kërcënimet globale të Donald Trump kanë një pjesë të meritave.

Por edhe pse tĂ« mĂ«rzitur, konsumatorĂ«t nuk janĂ« dukur kurrĂ« mĂ« tĂ« bukur. McKinsey, njĂ« firmĂ« konsulence, gjeti se shpenzimet mbi produktet e bukurisĂ«, nĂ« tĂ« gjithĂ« botĂ«n, nga kujdesi pĂ«r lĂ«kurĂ«n, flokĂ«t, parfumet dhe makiazhet, arritĂ«n 440 mld dollarĂ« nĂ« 2024-n, me rritje vjetore 7%. Mesa duket, kjo reflekton tendencĂ«n e konsumatorĂ«ve pĂ«r tĂ« shpenzuar gjatĂ« periudhave tĂ« vĂ«shtira – njĂ« fenomen qĂ« Leonard Lauder, njĂ« biznesmen e i bukurisĂ«, e quajti si “efekti i buzĂ«kuqit”.

StĂ©phane de La Faverie, drejtuesi i kompanisĂ« EstĂ©e Lauder sot, thotĂ« se njerĂ«zit blejnĂ« produktet e tyre, pĂ«r t’u ndjerĂ« mĂ« “konfidentĂ«â€.

Por rritja e shpenzimeve në fakt ka një prapaskenë më të errët.

KonsumatorĂ«t, tĂ« fiksuar pas rrjeteve sociale, nuk janĂ« ndjerĂ« kurrĂ« mĂ« shumĂ« nĂ«n presion pĂ«r t’u dukur bukur pĂ«rballĂ« figurave tĂ« famshme qĂ« janĂ« dobĂ«suar me ilaç dhe janĂ« zbukuruar me ndĂ«rhyrje kozmetike. Rezultati? NjĂ« turrje e konsumatorĂ«ve tĂ« rinj drejt firmave tĂ« bukurisĂ«, qĂ« po e çon kĂ«tĂ« industri nĂ« maja.

Industria e bukurisë nuk shënjestron më vetëm gratë në një moshë të caktuar. Shumë burra tashmë shpenzojnë pa ngurrim për produkte bukurie dhe jo vetëm xhel flokësh e krem pas rruajtjes.

Edhe produktet e kujdesit që duken si makiazh janë rritje, p.sh kremërat hidratues që të japin një ngjyrim në fytyre si fondatina, apo korrektorët që mbulojnë shenjat lokale dhe xheli për ngrirjen e vetullave.

ShitĂ«sit e kĂ«tyre produkteve, si Sephora, po punĂ«sojnĂ« asistentĂ« meshkuj qĂ« ta bĂ«jnĂ« kĂ«tĂ« industri mĂ« tĂ« prekshme pĂ«r tĂ« gjithĂ«. ShumĂ« meshkuj nĂ« rrjetet sociale, kryesisht nga Korea e Jugut, qĂ« Ă«shtĂ« e fiksuar me bukurinĂ«, kanĂ« ndihmuar nĂ« thyerjen e tabuve. “NĂ«se burrat duan tĂ« vendosin make-up, Ă«shtĂ« shumĂ« nĂ« rregull, ta bĂ«jnĂ«!”, thotĂ« Priya Venkatesh, drejtuese e Sephora.

Probleme po vijnĂ« nga tĂ« rinjtĂ«, qĂ« shohin produkte nĂ« rrjetet sociale, nga shkĂ«lqyesi i buzĂ«ve tek kremĂ«rat anti-plakje, dhe i kĂ«rkojnĂ« prindĂ«rve tĂ« tyre t’ua blejnĂ«. Brezi i baby-boomers, tĂ« lindurit midis 1946-1964, nisĂ«n tĂ« pĂ«rdornin produktet e bukurisĂ« pas moshĂ«sh 18-vjeç, por nipĂ«rit e tyre, qĂ« i pĂ«rkasin brezit Alpha, po nisin qĂ« nga mosha 8, sipas gjetjeve.

Kështu, kërkesa konsumatore po ndryshon. Në rastin e kujdesit për lëkurën, që zë 2/5 e shpenzimeve të bukurisë, konsumatorët po zbulojnë efektet shkencore të përbërësve të tyre si retinoli, që ndihmon në ngadalësimin e plakjes.

Marka tĂ« tilla si The Ordinary, themeluar njĂ« dekadĂ« mĂ« parĂ«, tani ofrojnĂ« produkte me pĂ«rqendrime tĂ« larta tĂ« pĂ«rbĂ«rĂ«sve tĂ« tillĂ« me çmime relativisht tĂ« ulĂ«ta. Kavanozat rozĂ« me emra romantikĂ« kanĂ« dalĂ« jashtĂ« mode; tani preferohen shishet e thjeshta me etiketa klinike. Gjithashtu po rritet pĂ«rdorimi i suplementĂ«ve si pilulat e kolagjenit (ndonjĂ«herĂ« tĂ« quajtura “produkte tĂ« bukurisĂ« pĂ«r t’u konsumuar”) dhe pajisjeve si maskat LED pĂ«r fytyrĂ«n.

Burrat dhe gratĂ« po mbĂ«shteten gjithashtu mĂ« shumĂ« te shĂ«rbimet e bukurisĂ«, ku shpenzuan pothuajse 150 miliardĂ« dollarĂ« nĂ« 2024, sipas McKinsey. KĂ«to shpesh pĂ«rfshijnĂ« substanca dhe pajisje qĂ« konsumatorĂ«t nuk mund t’i marrin vetĂ«. Ka botoks pĂ«r tĂ« lĂ«muar lĂ«kurĂ«n, fillerĂ« hialuronikĂ« pĂ«r ta mbushur atĂ« dhe peelingĂ« kimikĂ« pĂ«r ta ndriçuar. LaserĂ«t mund tĂ« heqin ose trashin flokĂ«t. Mbi 20 milion procedura jo-kirurgjikale u kryen nĂ« 2024, duke shĂ«nuar njĂ« rritje prej gati 40% krahasuar me 2020, sipas ShoqatĂ«s NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« KirurgjisĂ« Plastike Estetike, njĂ« grup industrie.

Me të vërtetë, linja midis bukurisë dhe mjekësisë është bërë gjithnjë e më e paqartë. Sarah Chapman, një specialistë fytyre për personazhe si Gigi Hadid dhe Victoria Beckham, thotë se klinika e saj në Londër është zgjeruar për të përfshirë dermatologë që shkruajnë receta dhe profesionistë të tjerë mjekësorë që testojnë gjakun dhe jashtëqitjen e klientëve për të përcaktuar shkaqet themelore të problemeve të lëkurës. Ajo thotë se klientët tashmë vijnë tek ajo për të dukur më të shëndetshëm, jo thjesht për të hequr rrudhat dhe njollat.

Fokusimi tek klientĂ«t e rinj dhe produktet shpesh Ă«shtĂ« udhĂ«hequr nga marka tĂ« reja tĂ« bukurisĂ«. Rrjetet sociale u kanĂ« mundĂ«suar atyre tĂ« ndĂ«rtojnĂ« bizneset pa shpenzuar shuma tĂ« mĂ«dha pĂ«r marketing. Charlotte Tilbury, themeluesja e njĂ« marke britanike make-up, thekson se rritja e kompanisĂ« sĂ« saj gjatĂ« dekadĂ«s sĂ« fundit Ă«shtĂ« nxitur nga rrjetet sociale, duke i quajtur ato “vitrinĂ«n tonĂ« mĂ« tĂ« madhe”. TĂ« tjerĂ« kanĂ« ndjekur kĂ«tĂ« model. Bubble, njĂ« markĂ« pĂ«r kujdesin e lĂ«kurĂ«s e themeluar nĂ« 2020, ka pĂ«rdorur rrjetet sociale pĂ«r tĂ« fituar ndjekĂ«s tĂ« rinj adoleshentĂ«. NĂ« parfume, kĂ«rkesa tek tĂ« rinjtĂ« Ă«shtĂ« rritur gjithashtu nga marka tĂ« reja si Sol de Janeiro, e cila ka rilançuar parfume si “mist” (shishe me spĂ«rkatje), dhe Kayali, e cila udhĂ«zon blerĂ«sit tĂ« “shtresĂ«zojnĂ«â€ produktet pĂ«r efekt mĂ« jetĂ«gjatë  thĂ«nĂ« ndryshe tĂ« blejnĂ« mĂ« shumĂ«.

ShumĂ« nga kĂ«to marka tĂ« reja nuk pĂ«rbĂ«jnĂ« aq kĂ«rcĂ«nim sa njĂ« mundĂ«si pĂ«r kompanitĂ« ekzistuese, tĂ« cilat janĂ« tĂ« etura tĂ« blejnĂ« marka tĂ« bujshme qĂ« i ndihmojnĂ« tĂ« rriten. NĂ« maj, e.l.f. Beauty, njĂ« kompani amerikane kozmetikash, bleu markĂ«n e make-up-it tĂ« Hailey Bieber, bashkĂ«shortes sĂ« Justin, pĂ«r deri nĂ« 1 miliard dollarĂ«. EstĂ©e Lauder ka blerĂ« The Ordinary, dhe nĂ« qershor, L’OrĂ©al, kompania mĂ« e madhe e bukurisĂ« nĂ« botĂ«, bleu njĂ« pjesĂ« tĂ« madhe tĂ« aksioneve tĂ« Medik8, njĂ« markĂ« rivale “e bazuar nĂ« shkencĂ«â€. Vitin e kaluar, gjiganti francez gjithashtu rriti nĂ« 20% aksionet e tij nĂ« Galderma, njĂ« prodhues zviceran i injeksioneve estetike dhe produkteve tĂ« tjera dermatologjike, dhe tha se do tĂ« blinte degĂ«n e bukurisĂ« tĂ« Kering, njĂ« konglomerat luksoz. P&G dhe Unilever, dy konglomerate tĂ« produkteve pĂ«r konsumatorĂ« me degĂ« tĂ« mĂ«dha bukurie, gjithashtu kanĂ« qenĂ« aktive nĂ« blerje tĂ« reja.

Shkalla e madhe i jep firmave mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« industrisĂ« fuqinĂ« ndaj tregtarĂ«ve dhe burimet financiare pĂ«r fushata tĂ« mĂ«dha marketingu. Duke qenĂ« nĂ«n presion nĂ« KinĂ« nga marka vendase si Proya dhe Mao Geping, kompanitĂ« perĂ«ndimore kanĂ« investuar pĂ«r tĂ« konsoliduar pozitat e tyre nĂ« tregjet amerikane dhe europiane. Ato shpresojnĂ« qĂ« “Instagram Face”- fytyra pa pore, e mbushur dhe pĂ«rsosmĂ«risht perfekte, tĂ« mos dalĂ« shpejt nga moda.

Marrë nga The Economist, përgatiti Gazetasi.al

The post Pse industria e bukurisë po lulëzon appeared first on Gazeta Si.

↗

Ngec kredia për banesa: Bankat në vend perceptojnë rrezik në tregun imobiliar

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – NĂ« muajt e fundit tĂ« vitit 2025, shqiptarĂ«t e patĂ«n mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« pĂ«r tĂ« marrĂ« kredi, pĂ«r shkak tĂ« kushteve mĂ« tĂ« shtrĂ«nguara nga bankat tregtare, tĂ« paktĂ«n nĂ« segmentin e asaj pĂ«r banesa.

Kjo, sipas vrojtimit të Bankës së Shqipërisë, për tremujorin e katërt 2025, ndodhi si pasojë e perceptimit të rrezikut në rritja nga bankat mbi tregun imobiliar. Po ashtu, bankat raportuan se kufizimet uniforme të vendosura nga Banka e Shqipërisë në korrik 2025, mbi raportin e kredisë ndaj vlerës së pasurisë (LTV) dhe raportin e shërbimit të borxhit ndaj të ardhurave (DSTI) për kreditë e reja për pasuri të paluajtshme, vepruan në kahun shtrëngues të standardeve të kreditimit.

Shtrëngimi i kushteve të kredisë u pasqyrua si kërkesë më e lartë për kolateral në raport me shumën e huasë.

Por, për të njëjtën periudhë, tetor-dhjetor 2025, edhe nga ana e qytetarëve pati një rënie të kërkesës për kredi, si për banesa dhe për konsum. Sipas bankave, kjo tregon një lloj hezitimi mbi zhvillimet e mundshme në tregun e pasurive të patundshme.

Shkalla e miratimit të kredive për individët u raportua më e lartë në tremujorin e fundit. Kjo rritje u ndikua kryesisht nga cilësia e portofolit ekzistues të kredive dhe historiku i marrëdhënieve të kredimarrësve me bankat.

Në tremujorin e parë të vitit 2026, bankat presin që kërkesa për kredi të rritet, si për kreditë për blerjen e banesave, ashtu edhe për kreditë konsumatore.

The post Ngec kredia për banesa: Bankat në vend perceptojnë rrezik në tregun imobiliar appeared first on Gazeta Si.

↗

Kërcënimet e Donald Trump fundosin bursat dhe rrisin çmimin e arit

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Kërcënimet e Donald Trump ndaj Europës për kontrollin e Groenlandës kanë zhytur bursat.

Të martën e 20 janarit, aksionet e S&P 500 ranë 112 pikë, ose 1.61%, Nasdaq 100  humbi 505.25 pikë, ose 1.97%, dhe Dow Jones ra 728 pikë, ose 1.47%. Aksionet europiane matur nga Stoxx Europe 600 ranë me 1.4%.

Dollari u dobësua përballë valutave kryesore dhe euro u rrit me 0.7%, jeni japonez me 0.2% dhe paundi britanik me 0.4%.

Tronditjen e ndjenë edhe monedhat virtuale, me Bitcoin që ra me 2.1% në vlerën e 90.99 mijë dollarëve dhe Ether me 3.6% në 3 mijë dollarë.

Nga ana tjetër, asetet e sigurta si Ari u rritën fort, 1.3%, duke prekur çmimin e 4.732 dollarë për onz dhe nafta Brent u rrit me 0.2% në 64 dollarë për fuçi.

Trump njoftoi të shtunën se tarifat shtesë 10% mbi importet do të hynin në fuqi më 1 shkurt për mallrat nga Danimarka, Norvegjia, Suedia, Franca, Gjermania, Holanda, Finlanda dhe Britania e Madhe, të gjitha vendet që tashmë janë subjekt i tarifave të vendosura nga SHBA-ja.

Tarifat do të rriteshin në 25% më 1 qershor dhe do të vazhdonin deri në arritjen e një marrëveshjeje për blerjen e Grenlandës nga SHBA-ja, shkroi Trump në një postim në Truth Social. Liderët e Grenlandës, një territor autonom i Danimarkës, dhe Danimarka kanë insistuar se ishulli nuk është për shitje.

The post Kërcënimet e Donald Trump fundosin bursat dhe rrisin çmimin e arit appeared first on Gazeta Si.

↗

Ari thyen rekord pas kërcënimeve të Trump

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Ari u rrit në një nivel rekord dhe bursat ranë, në hapjen e kësaj të hëne, pasi përpjekjet e Donald Trump për të marrë Groenlandën kërcënuan të ringjallnin një luftë tregtare me Europën dhe i shtynë marrëdhëniet transatlantike përballë krizës më të rëndë të viteve të fundit.

Tensionet rreth Groenlandës shpërthyen gjatë fundjavës, pasi presidenti amerikan deklaroi se do të vendoste tarifa ndaj tetë vendeve europiane, përfshirë Gjermaninë, Francën dhe Mbretërinë e Bashkuar, duke filluar nga muaji i ardhshëm, nëse ato nuk mbështesin ambiciet e tij për të marrë kontrollin e ishullit Arktik.

Në përgjigje, kryeqytetet e BE-së po shqyrtojnë mundësinë e vendosjes së tarifave ndaj SHBA-së në vlerën 93 miliardë euro ose kufizimin e aksesit të kompanive amerikane në tregun e bllokut.

Ari u rrit deri në 2.1%, duke arritur në 4,690 dollarë për onz, ndërsa argjendi u rrit me 4.4%, pasi investitorët kërkuan asete të sigurta. Tregjet europiane të aksioneve u hapën në rënie. Indeksi Stoxx Europe 600 hapi tregtimin me rënie 1.5%, përpara se të rikuperonte pjesërisht dhe të tregtohej me 0.9% më poshtë.

Kontratat futures në SHBA, që ndjekin indeksin S&P 500 dhe Nasdaq 100, ranë përkatësisht me 0.9 % dhe 1.2 %. Tregjet amerikane spot janë të mbyllura të hënën për shkak të Ditës së Martin Luther King Jr.

“Vendosja e tarifave pĂ«rfaqĂ«son njĂ« pĂ«rshkallĂ«zim tĂ« retorikĂ«s sĂ« Trump pĂ«r GrenlandĂ«n dhe tregon se ai Ă«shtĂ« serioz nĂ« pĂ«rshkallĂ«zimin e situatĂ«s pĂ«r ta marrĂ« atĂ«,” tha Mohit Kumar nga Jefferies.

Trump ka përdorur javët e fundit një gjuhë gjithnjë e më agresive ndaj Grenlandës, të cilën presidenti amerikan e konsideron jetike për sigurinë e SHBA-së dhe të lakmuar nga Rusia dhe Kina.

Grenlanda është një territor gjysmë-autonom i Danimarkës, e cila administron disa fusha politike, por nuk mban përgjegjësi për politikën e jashtme dhe të sigurisë.

Nga ana tjetĂ«r, edhe dollari ra, pasi tregtarĂ«t nisĂ«n tĂ« shqetĂ«sohen se pĂ«rkeqĂ«simi i marrĂ«dhĂ«nieve mes SHBA-sĂ« dhe EuropĂ«s mund t’i shtyjĂ« investitorĂ«t globalĂ« tĂ« reduktojnĂ« mĂ« tej ekspozimin ndaj aseteve amerikane ose tĂ« mbrojnĂ« pozicionet e tyre pĂ«rmes hedging-ut.

“PikĂ«pamja se mund tĂ« ketĂ« njĂ« rikthim tĂ« strategjisĂ« ‘Sell America’ ka sjellĂ« njĂ« dobĂ«sim tĂ« ri,” tha Derek Halpenny nga MUFG.

Franga zvicerane, një monedhë strehë e sigurt e preferuar, ka përfituar nga kjo situatë, duke e ulur dollarin me 0.4% në pak nën 0.8 franga zvicerane. Ndërkohë, lëvizjet në euro dhe paund kanë qenë më të kufizuara.

“Duke parĂ« tregjet e kĂ«mbimit valutor gjatĂ« vitit tĂ« fundit apo mĂ« shumĂ«, njerĂ«zit i kanĂ« parĂ« kĂ«to ngjarje tĂ« vijnĂ« e tĂ« shkojnĂ«,” tha Geoffery Yu, strateg i lartĂ« nĂ« BNY. “NĂ« kĂ«tĂ« fazĂ«, ata nuk po reagojnĂ« shumĂ« fort.”/FinancialTimes

The post Ari thyen rekord pas kërcënimeve të Trump appeared first on Gazeta Si.

↗

Çmime reference edhe pĂ«r zonat rurale. Farka, fshati mĂ« i shtrenjtĂ« i ShqipĂ«risĂ«

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Pak muaj pas shpalljes sĂ« çmimeve tĂ« reja tĂ« referencĂ«s nĂ« qytetet dhe bregdetin e ShqipĂ«risĂ«, qeveria ka shpallur dhe ato pĂ«r fshatrat e zonat rurale.

Sipas një dokumenti që pritet të miratohet, për fshatrat do të përdoren çmimet e aktuale të qyteteve, në pritje të miratimit të çmimeve të reja. P.sh në rastin e Durrësit, ku çmimi i vjetër i referencës ishte 67 mijë lekë, për zonën urbane, tashmë 67 mijë lekë do të jetë edhe për zonën rurale. Me propozimet e reja, një m2 në Durrës, qytet dhe bregdet, shkon deri në 200 mijë lekë.

Fshatrat e Durrësit, në tërësi kanë vlerën më të lartë të çmimit për m2, sipas listës së re, por fshati më i shtrenjtë rezulton Farka e Tiranës, me 115.200 lekë për m2. Petrela dhe Peza parashikohet të kenë një çmim 84.000 lekë/m2.

Në Vlorë, çmimi i referencës për zonën rurale, përfshirë Radhimën (jashtë vijës së parë bregdetare), propozohet në 61.800 lekë për metër katror. Saranda ndahet në pesë zona urbane dhe një zonë rurale të re për fshatrat, me çmim reference 56 mijë lekë për metër katror.

Në zonën e veriut, fshatrat e Shkodrës dhe Lezhës do të kenë vlerat më të larta të referencës, repsektivisht 58 dhe 56 mijë lekë për metër katror.

Asnjë nga ndryshimet nuk ka hyrë ende në fuqi dhe janë në pritje të miratimit nga Kuvendi. Në draftin e çmimeve për qytetet, zona e ish-Bllokut në Tiranë kryeson me çmimin më të lartë të referencës, 228 mijë lekë për metër katror ose 2.2 mijë euro.

Pas kryeqytetit, zonat mĂ« tĂ« shtrenjtĂ« janĂ« ishulli i Sazanit dhe porti i DurrĂ«sit, ku njĂ« metĂ«r katror tokĂ« kushton 200.000 lekĂ« ose 2 mijĂ« euro. Çmimet e rritura duket tĂ« jenĂ« tĂ« lidhura me dy projektet luksoze qĂ« pritet tĂ« zhvillohen nĂ« Sazan nga familja Trump dhe nĂ« DurrĂ«s nga miliarderi arab Mohammed Alabbar.

Tabela e miratuar nga ministria e Financave tregon një rritje të konsiderueshme të çmimeve përgjatë të gjithë bregdetit. çmimet e reja për Himarën kapin 1.4 mijë euro/m2.

Propozimet e qeverisë nuk u mirëpritën nga të gjithë aktorët e tregut. Profesionistët e lirë shprehën shqetësimin e tyre duke thënë se drafti ka një metodologji jo transparente dhe nuk pranon transaksionet poshtë vlerës së caktuar, duke nxitur rritje artificiale të të çmimeve të apartamenteve.

Sipas APL, përdorimi i projekteve të ardhshme të zhvillimit urban si indikatorë për rritjen e çmimeve referuese, pa u bazuar në të dhëna reale të tregut të sotëm, përbën një tjetër rrezik për deformimin e tregut.

The post Çmime reference edhe pĂ«r zonat rurale. Farka, fshati mĂ« i shtrenjtĂ« i ShqipĂ«risĂ« appeared first on Gazeta Si.

↗

Pub-et protestojnë kundër qeverisë në Britani

✇Gazeta Si
By: erion.abule

Gazeta Si – QĂ« nga dhjetori, mĂ« shumĂ« se njĂ« mijĂ« pub-e nĂ« tĂ« gjithĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar kanĂ« ndaluar anĂ«tarĂ«t e Parlamentit nga Partia Laburiste nĂ« pushtet pĂ«r tĂ« protestuar kundĂ«r njĂ« rritjeje tĂ« planifikuar tĂ« taksave, tĂ« cilĂ«n pronarĂ«t e bareve besojnĂ« se do ta tendoste mĂ« tej njĂ« sektor qĂ« tashmĂ« Ă«shtĂ« nĂ« vĂ«shtirĂ«si.

Protesta ka qenĂ« aq efektive, sa qeveria kohĂ«t e fundit vendosi ta ulĂ« rritjen, megjithĂ«se ende nuk janĂ« njoftuar masa zyrtare. Taksa nĂ« fjalĂ« quhet “norma e biznesit” dhe llogaritet mbi vlerĂ«n e pronave jo-rezidenciale.

Ajo pĂ«rditĂ«sohet periodikisht, por pĂ«rditĂ«simi i kĂ«tij viti u konsiderua veçanĂ«risht i rĂ«ndĂ«, sepse pĂ«rkoi me fundin e stimujve qĂ« qeveria u kishte dhĂ«nĂ« bareve dhe institucioneve tĂ« tjera publike gjatĂ« pandemisĂ« pĂ«r t’i ndihmuar ata tĂ« kapĂ«rcenin vĂ«shtirĂ«sitĂ«.

NĂ« buxhetin e kĂ«tij viti, qeveria laburiste nuk i zgjati ato. Fundi i stimujve, i kombinuar me rregullimin periodik tĂ« shumĂ«s sĂ« taksĂ«s, do tĂ« thotĂ« se, mesatarisht, baret do tĂ« duhet tĂ« paguajnĂ« 76 pĂ«rqind mĂ« shumĂ« nĂ« “normĂ«n e biznesit” nĂ« muajt e ardhshĂ«m, sipas shoqatave tregtare.

NĂ« pĂ«rgjigje, pronarĂ«t e qindra bareve filluan tĂ« vendosnin tabela me mbishkrimin: “AsnjĂ« deputet laburist”, pĂ«r t’i ndaluar ata tĂ« hynin.

Ka pasur disa raste mjaft të profilit të lartë: Rachel Reeves, Kancelarja e Thesarit (domethënë, ministrja e Financave dhe për këtë arsye përgjegjëse për buxhetin e qeverisë), u ndalua nga bari i saj i rregullt në Pudsey, Yorkshire.

Tom Hayes, një deputet laburist, postoi një video në dhjetor jashtë Larderhouse, një nga baret e tij lokale, duke u ankuar se nuk mund të hynte më.

NĂ« teori, rritja e “normĂ«s sĂ« biznesit” nuk duhet tĂ« kishte ngritur ndonjĂ« kundĂ«rshtim tĂ« veçantĂ«: rregullimi i shumĂ«s sĂ« taksĂ«s ndjek rregulla tĂ« njohura dhe tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta dhe lehtĂ«simi i pandemisĂ« ishte menduar si  njĂ« masĂ« e pĂ«rkohshme qĂ« nga fillimi.

Por industria e bareve ka qenë prej kohësh në krizë, për shkak të rritjes së kostove operative, rritjes së qirave dhe rënies së numrit të klientëve.

Shumë bare po mbyllen: në vitin 1980, kishte më shumë se 69,000; sot, ka afërsisht 46,800.

NĂ« vitin 2023, mesatarisht dy bare mbylleshin nĂ« ditĂ«. TĂ« tjerĂ« janĂ« blerĂ« nga zinxhirĂ« tĂ« mĂ«dhenj qĂ« mund t’i mbajnĂ« çmimet mĂ« tĂ« ulĂ«ta.

Për këtë arsye, shumë bare e panë rritjen e normës së taksës së biznesit si një kërcënim ekzistencial.

Partitë e opozitës dhe madje edhe disa personazhe të famshëm, siç është prezantuesi televiziv, Jeremy Clarkson, i cili zotëron një bar dhe shpesh është në kundërshtim me qeverinë laburiste, iu bashkuan shpejt protestës.

Protesta është gjithashtu politikisht e ndjeshme për qeverinë, pasi baret dhe kultura e tyre janë përgjithësisht të pëlqyera në Mbretërinë e Bashkuar.

Kështu, pas disa javësh, qeveria hoqi dorë nga rritja: sipas të gjitha mediave britanike, ajo po punon për një paketë lehtësimi për baret që përfshin gjithashtu një ulje të normës së taksës së biznesit për të kompensuar pjesërisht fundin e lehtësimit të pandemisë.

Ende nuk është e qartë se cilat do të jenë masat e sakta, por sektorë të tjerë të biznesit të prekur nga rritja e taksave kanë filluar të kërkojnë ulje edhe për ta.

PĂ«rshtati: Gazeta “Si”

The post Pub-et protestojnë kundër qeverisë në Britani appeared first on Gazeta Si.

↗

Zjarri “aksidental” nĂ« Tregun e “5 Majit”, njĂ« shans i artĂ« pĂ«r “mafian e ndĂ«rtimit”

✇BoldNews
By: Ela

Nga Boldnews.al Kryetarja nĂ« detyrĂ« e BashkisĂ« sĂ« TiranĂ«s, Anuela Ristani, deklaroi mbrĂ«mjen e sĂ« Enjtes se zjarri nĂ« Tregun e LirĂ« nĂ« zonĂ«n e “5 Majit” ishte vendosur nĂ«n kontroll, megjithĂ«se flakĂ«t masive kanĂ« vijuar gjatĂ« tĂ« gjithĂ« natĂ«s dhe vijonin deri nĂ« orĂ«t e para tĂ« mĂ«ngjesit. Tregu i LirĂ« Ă«shtĂ« nĂ«n administrimin [
]

The post Zjarri “aksidental” nĂ« Tregun e “5 Majit”, njĂ« shans i artĂ« pĂ«r “mafian e ndĂ«rtimit” appeared first on BoldNews.al.

↗

Zjarri te “5 Maji”/ Tregtarja e revoltuar: Policia bĂ«nte sehir, zjarrfikĂ«sit pa mjete

✇BoldNews
By: Brisi

NjĂ« nga tregatret e prekura nga zjarri i madh qĂ« pĂ«rfshiu tregun te “5 Maji” mbrĂ«mjen e kaluar, ka reaguar me tone tĂ« ashpra pĂ«r policinĂ« dhe forcat zjarrfikĂ«se. PĂ«r mediat, ajo thotĂ« se Ă«shtĂ« njĂ« ndĂ«r tregtarĂ«t qĂ« ka pĂ«suar mĂ« shumĂ« dĂ«mtime dhe se zjarrfikĂ«sit nuk kishin mjetet e duhura pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« [
]

The post Zjarri te “5 Maji”/ Tregtarja e revoltuar: Policia bĂ«nte sehir, zjarrfikĂ«sit pa mjete appeared first on BoldNews.al.

❌