ĂfarĂ« mund tĂ« hani nĂ« bazĂ« tĂ« piramidĂ«s sĂ« re ushqimore
Nga Gazeta Si- âPiramida e re ushqimoreâ Ă«shtĂ« pĂ«rditĂ«simi mĂ« i fundit i udhĂ«zimeve dietike nĂ« SHBA, qĂ« kur udhĂ«zimet u krijuan me formĂ«n ikonike tĂ« piramidĂ«s nĂ« vitin 1992.
Por versioni i vitit 2026 devijon ndjeshĂ«m nga kĂ«shillat ushqyese tĂ« vendosura pĂ«r dekada tĂ« tĂ«ra, duke ngritur shqetĂ«sime nga dietologĂ«t dhe mjekĂ«t e tjerĂ« se sa tĂ« shĂ«ndetshĂ«m do tâi bĂ«jĂ« nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« amerikanĂ«t dhe kĂ«do qĂ« dĂ«shiron tĂ« ndjekĂ« atĂ« piramidĂ«.
ĂfarĂ« pĂ«rmban piramida e re ushqimore?
Piramida e re ushqimore i vĂ« theksin asaj qĂ« e quan âushqime tĂ« plotaâ, duke pĂ«rfshirĂ« mishin dhe produktet e qumĂ«shtit, ndĂ«rsa bĂ«n thirrje pĂ«r njĂ« reduktim tĂ« ndjeshĂ«m tĂ« ushqimeve tĂ« pĂ«rpunuara dhe vakteve me sheqer.

Ndryshe nga diagramet e mëparshme të piramidës ushqimore, ajo e zbuluar tani është e përmbysur, duke vendosur mishin e kuq, djathin, produktet e qumështit dhe perimet në krye.
Në majë të piramidës ushqimore ndodhet mishi, përfshirë biftekun dhe gjelin e detit, së bashku me perime si brokoli dhe karrotat.
Frutat, arrat dhe prodhimet e detit ndodhen në qendër të piramidës, duke minimizuar rëndësinë e tyre në vakte.
NĂ« fund janĂ« drithĂ«rat dhe buka, megjithĂ«se udhĂ«zimet federale thonĂ« se amerikanĂ«t duhet tĂ« vazhdojnĂ« tâi hanĂ« ato nĂ« vend tĂ« ushqimeve shumĂ« tĂ« pĂ«rpunuara.
Piramida e ushqimit nuk është një rekomandim formal nga qeveria federale. Përkundrazi, është një ndihmë vizuale e projektuar për të ndihmuar njerëzit të kuptojnë udhëzimet themelore shëndetësore që po paraqiten. Megjithatë, në dekadat që ka qenë në përdorim, piramida është bërë simboli de facto i udhëzimeve të dietës në SHBA dhe shpesh përdoret si shkurtim për këto udhëzime.
Kjo është arsyeja pse, thonë zyrtarët e shëndetësisë, është e rëndësishme të kesh një piramidë që përfaqëson qartë zakonet e të ngrënit që promovohen.
Pse u ndryshua piramida ushqimore?
NĂ« njĂ« konferencĂ« pĂ«r shtyp nĂ« ShtĂ«pinĂ« e BardhĂ«, Sekretari i ShĂ«ndetĂ«sisĂ« dhe ShĂ«rbimeve NjerĂ«zore Robert F. Kennedy Jr. tha se donte qĂ« amerikanĂ«t tĂ« hanin âushqim tĂ« vĂ«rtetĂ«â, duke thĂ«nĂ« se piramida dhe udhĂ«zimet qĂ« ajo pĂ«rfaqĂ«son i japin pĂ«rparĂ«si proteinave me cilĂ«si tĂ« lartĂ«, yndyrnave tĂ« shĂ«ndetshme, frutave dhe perimeve.
ĂshtĂ« nĂ« pĂ«rputhje me planin e tij âTa bĂ«jmĂ« AmerikĂ«n tĂ« shĂ«ndetshme pĂ«rsĂ«riâ, tĂ« cilin Kennedy Ă«shtĂ« pĂ«rpjekur ta zbatojĂ« nĂ« tĂ« gjitha udhĂ«zimet e qeverisĂ« federale pĂ«r gjithçka, nga ushqimi te vaksinat.
Ndryshimi i vitit 2026 nuk ndodhi papritur. Ădo pesĂ« vite, zyrtarĂ«t federalĂ« ndryshojnĂ« dhe pĂ«rditĂ«sojnĂ« udhĂ«zimet dietike pĂ«r tĂ« reflektuar kuptimet aktuale tĂ« ushqimit qĂ« kontribuon nĂ« njĂ« stil jetese tĂ« shĂ«ndetshĂ«m.
Ky përditësim nuk është hera e parë që piramida ushqimore ndryshohet, ose madje hiqet, në SHBA.
Në vitin 2011, piramida u zëvendësua nga MyPlate, një diagramë e një pjate të ndarë në mënyrë proporcionale me grupe të ndryshme ushqimore. Ky ndryshim u bë sepse piramida origjinale dhe versionet e saj të mëvonshme ishin shumë të ndërlikuara dhe nuk e tregonin mirë madhësinë e porcionit.
ĂfarĂ« thonĂ« ekspertĂ«t?
Dr. Marion Nestle, Profesoresha e ushqyerjes, studimeve ushqimore dhe shëndetit publik në Universitetin e Nju Jorkut, i tha CNN se disa nga qëllimet e piramidës së re do të ishin të mira për njerëzit.
âKa disa gjĂ«ra vĂ«rtet tĂ« mira nĂ« lidhje me tĂ« qĂ« mund tĂ« bĂ«jnĂ« vĂ«rtet njĂ« ndryshim,â tha ajo.
Por Nestle paralajmĂ«roi se kthimi nĂ« njĂ« formĂ« piramidale, veçanĂ«risht njĂ« qĂ« Ă«shtĂ« e pĂ«rmbysur nĂ« vend tĂ« asaj vizuale tradicionale me tĂ« cilĂ«n njerĂ«zit janĂ« tĂ« njohur, çon nĂ« udhĂ«zime qĂ« janĂ« âtĂ« ngatĂ«rruara, jokonsistente, ideologjike, retro dhe tĂ« vĂ«shtira pĂ«r tâu kuptuarâ.
Cristina Palacios, profesoreshë dhe kryetare e Departamentit të dietologjisë dhe ushqyerjes në Universitetin Ndërkombëtar të Floridës, ishte një nga personat përgjegjës për Raportin Shkencor të Udhëzimeve Dietike 2025, një studim që shqyrtoi praktikat më të mira për të ushqyerit e shëndetshëm.
âShumica e rekomandimeve tĂ« komitetit u injoruan,â shkroi ajo nĂ« njĂ« artikull pĂ«r The Conversation.
Rekomandimi i Kennedy-t për mishin e kuq në veçanti është një që ekspertët e theksojnë si shkencë ushqimore të keqe dhe potencialisht të rrezikshme.
Studime të shumta, përfshirë një raport të Harvardit nga viti 2020, e lidhin mishin e kuq dhe yndyrnat e ngopura që lidhen me të me ndërlikime potencialisht vdekjeprurëse shëndetësore. Studimi i Harvardit tregon konkretisht se mishi i kuq është fajtori pas rrezikut më të lartë për sëmundjet e zemrës, kancerin, diabetin dhe vdekjen e parakohshme.
âDisa nga ndryshimet nĂ« udhĂ«zimet e viteve 2025-2030, siç Ă«shtĂ« kufizimi i ushqimeve tĂ« ultrapĂ«rpunuara, janĂ« tĂ« dobishmeâ, shkroi Palacios. âPor problemi Ă«shtĂ« se nuk Ă«shtĂ« e mundur tĂ« pĂ«rcaktohet nĂ«se Ă«shtĂ« aplikuar rigoroziteti i nevojshĂ«m shkencor nĂ« zhvillimin e tyre.â
The post ĂfarĂ« mund tĂ« hani nĂ« bazĂ« tĂ« piramidĂ«s sĂ« re ushqimore appeared first on Gazeta Si.



