❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Zbulohet teknologjia qĂ« “ngrin qelizat e kancerit deri nĂ« vdekje”: Trajtim revolucionar me MRI

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Për herë të parë mjekët përdorin MRI për të ftohur dhe shkatërruar tumoret me saktësi milimetrike, duke kursyer pacientët nga operacionet e rënda dhe kohë të gjata rikuperimi.

Spitali i Liverpulit në Sydney ka prezantuar një teknologji të re inovative që u mundëson mjekëve të shkatërrojnë tumoret pa pasur nevojë për kirurgji klasike, duke përdorur metoda të avancuara të imazherisë dhe ngrirjes së indeve, raporton 9News Australia.

BĂ«het fjalĂ« pĂ«r njĂ« procedurĂ« tĂ« quajtur cryoablation (krioablacion), e cila pĂ«rdor temperatura ekstremisht tĂ« ulĂ«ta pĂ«r tĂ« shkatĂ«rruar qelizat tumorale. GjatĂ« kĂ«saj procedure, njĂ« gjilpĂ«rĂ« shumĂ« e hollĂ« (cryo-probe) futet drejtpĂ«rdrejt nĂ« tumor dhe, pĂ«rmes gazit argon, krijon njĂ« tĂ« ashtuquajtur “top akulli” qĂ« ngrin dhe shkatĂ«rron indin e sĂ«murĂ«, shpjegojnĂ« mjekĂ«t e kĂ«tij spitali, transmeton 9News.

Ajo qĂ« e bĂ«n kĂ«tĂ« teknologji veçanĂ«risht tĂ« avancuar Ă«shtĂ« fakti se procedura kryhet nĂ«n kontroll tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« tĂ« MRI-sĂ«, duke u mundĂ«suar mjekĂ«ve tĂ« shohin nĂ« kohĂ« reale pĂ«rhapjen e ngrirjes dhe tĂ« mbrojnĂ« strukturat dhe indet e shĂ«ndetshme pĂ«rreth tumorit. “Ne mund ta shohim saktĂ«sisht se ku po formohet akulli dhe ta kontrollojmĂ« trajtimin me precizitet ekstrem”, thekson stafi mjekĂ«sor i Liverpool Hospital, transmeton Telegrafi.

Sipas National Cancer Institute (NCI) të SHBA-së, krioablacioni është një metodë e pranuar e trajtimit lokal që përdor të ftohtin ekstrem për të shkatërruar qelizat kancerogjene dhe indin anormal, dhe përdoret veçanërisht te pacientët që nuk janë kandidatë të mirë për kirurgji të hapur ose për tumore të lokalizuara.

Edhe Mayo Clinic, një nga institucionet më prestigjioze mjekësore në botë, sqaron se krioablacioni realizohet duke vendosur gjilpëra speciale metalike shumë të holla në zonën e tumorit, të cilat ngrijnë indin përreth dhe çojnë në vdekjen e qelizave tumorale, ndërsa procedura konsiderohet minimalisht invazive dhe shoqërohet me kohë shumë më të shkurtër rikuperimi krahasuar me kirurgjinë klasike.

Sipas RadiologyInfo, platformë edukative e mbështetur nga shoqatat amerikane të radiologjisë, kjo teknikë kryhet nën udhëzim të imazherisë (MRI, CT ose ultratingull) dhe lejon trajtim shumë të saktë të tumoreve në organe si mëlçia, veshkat, mushkëritë, kockat dhe indet e buta.

9News raporton se në Liverpool Hospital kjo teknologji tashmë është përdorur edhe për tumore të shtyllës kurrizore dhe indeve të buta, ku pacientët kanë pasur lehtësim të shpejtë të dhimbjeve dhe janë kthyer në shtëpi brenda një kohe shumë të shkurtër, ndryshe nga rikuperimi pas operacioneve klasike.

Ekspertët theksojnë se avantazhet kryesore të kësaj metode janë:

‱ mungesa e prerjeve tĂ« mĂ«dha kirurgjikale,
‱ rrezik mĂ« i ulĂ«t pĂ«r komplikime,
‱ ruajtje mĂ« e mirĂ« e indeve tĂ« shĂ«ndetshme,
‱ dhe rikuperim shumĂ« mĂ« i shpejtĂ« i pacientit.

Hapja e kësaj njësie moderne në Liverpool Hospital është pjesë e një projekti të madh shtetëror në New South Wales për zhvillimin e radiologjisë ndërhyrëse të avancuar, ku teknologjitë MRI, CT dhe angiografia integrohen në një ambient të vetëm, duke rritur ndjeshëm sigurinë dhe saktësinë e procedurave, konstaton qeveria e NSW në njoftimet e saj zyrtare. /Telegrafi/

↗

KĂ«to sĂ«mundje tĂ« fshehta mund t’ju rrezikojnĂ« shanset pĂ«r tĂ« pasur fĂ«mijĂ«

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Jo të gjitha sëmundjet seksualisht të transmetueshme kanë simptoma të qarta, por disa prej tyre mund të çojnë në infertilitet nëse nuk zbulohen me kohë

Nuk është sekret që sëmundjet seksualisht të transmetueshme sjellin me vete një sërë problemesh dhe rreziqesh. Edhe pse sot, fatmirësisht, shumë prej tyre trajtohen më lehtë se më parë, nuk mund të thuhet gjithmonë se çdo infeksion do të zbulohet me kohë dhe se trajtimi do të parandalojë pasojat.

Sipas ekspertëve, numri i të infektuarve me sëmundje seksualisht të transmetueshme është në rritje. Po rriten sërish rastet me klamidia, sifiliz dhe gonorre.

Përveç faktit që këto shifra janë shqetësuese, ajo që shpesh lihet jashtë vëmendjes është se këto sëmundje mund të ndikojnë drejtpërdrejt në pjellori, madje të çojnë në infertilitet. Kjo është edhe një arsye më shumë për të pasur kujdes në sjelljen seksuale dhe për të reaguar me kohë, që sëmundjet të trajtohen para se të bëhen serioze, transmeton Telegrafi.

Cilat sëmundje seksualisht të transmetueshme ndikojnë në pjellori?

1. Klamidia

Nëse klamidia nuk trajtohet, ajo mund të përhapet në mitër, vezore ose tuba fallopiane dhe të shkaktojë sëmundjen inflamatore të legenit (PID). Kjo gjendje mund të shkaktojë vështirësi për të mbetur shtatzënë, të rrisë rrezikun e shtatzënisë jashtë mitre dhe të çojë në infertilitet. Simptomat përfshijnë urinim të dhimbshëm, sekrecione vaginale të pazakonta dhe gjakderdhje mes cikleve ose pas marrëdhënieve seksuale.

2. Gonorreja

Edhe gonorreja, nëse nuk trajtohet, mund të çojë në sëmundjen inflamatore të legenit. Kjo mund të shkaktojë dhimbje kronike të legenit, shtatzëni jashtë mitre dhe infertilitet. Simptomat janë të ngjashme me klamidinë, por 5 nga 10 gra të infektuara nuk kanë asnjë simptomë të dukshme.

3. Sifilizi

Edhe kjo sëmundje mund të ndikojë në pjellori nëse nuk diagnostikohet dhe trajtohet herët. Një grua shtatzënë me sifiliz mund ta transmetojë sëmundjen te foshnja para lindjes (sifiliz kongjenital). Sifilizi gjatë shtatzënisë rrit rrezikun e abortit, lindjes së parakohshme dhe lindjes së fëmijës pa shenja jete. Simptomat përfshijnë plagë të vogla në vaginë dhe anus, njolla të bardha në gojë dhe nyje limfatike të enjtura.

4. Herpes simplex (HSV)

Gratë që kanë pasur herpes gjenital para shtatzënisë zakonisht nuk kanë probleme me shëndetin e foshnjës. Por infeksioni aktiv gjatë shtatzënisë mund ta ekspozojë foshnjën ndaj një sëmundjeje serioze të quajtur herpes neonatal. Simptomat përfshijnë dhimbje vaginale, sekrecione të pazakonta dhe temperaturë.

5. Virusi i papillomës humane (HPV)

HPV është shumë i përhapur dhe shpesh nuk shkakton simptoma, por disa lloje të tij mund të çojnë në kancer. Mund të shfaqen lytha ose gunga pa dhimbje rreth vaginës dhe anusit. HPV lidhet me kancerin e qafës së mitrës, vulvës dhe vagjinës. Në rastet e avancuara, trajtimi mund të dëmtojë organet riprodhuese dhe të çojë në infertilitet.

6. Trihomoniaza

Trihomoniaza shkaktohet nga paraziti Trichomonas vaginalis. Simptomat përfshijnë dhimbje, ënjtje dhe kruarje në zonën vaginale, si dhe dhimbje gjatë urinimit ose marrëdhënieve seksuale. Tek gratë, simptomat shpesh ngatërrohen ose injorohen. Nëse nuk trajtohet, mund të shkaktojë komplikime në shtatzëni, si lindje të parakohshme ose peshë të ulët të foshnjës në lindje.

7. Hepatiti C

Edhe pse teknikisht nuk konsiderohet gjithmonĂ« sĂ«mundje seksualisht e transmetueshme, hepatiti C mund tĂ« transmetohet pĂ«rmes marrĂ«dhĂ«nieve tĂ« ashpra seksuale dhe ndarjes sĂ« gjilpĂ«rave. Me kalimin e kohĂ«s, ai dĂ«mton mĂ«lçinĂ« dhe mund tĂ« çojĂ« nĂ« cirrozĂ«, e cila mund tĂ« shkaktojĂ« infertilitet. NĂ«se infeksioni shfaqet gjatĂ« shtatzĂ«nisĂ«, ekziston 4–6% rrezik qĂ« foshnja tĂ« infektohet. Disa fĂ«mijĂ« e eliminojnĂ« virusin vetĂ«, por te disa zhvillohet infeksion kronik qĂ« mund tĂ« dĂ«mtojĂ« mĂ«lçinĂ«. /Telegrafi/

↗

A mund ta kontrollojë mendja imunitetin? Studiuesit zbulojnë informacione vendimtare

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Studiuesit kanĂ« zbuluar “linja direkte” mes trurit dhe sistemit imunitar, qĂ« shpjegojnĂ« pse stresi dhe emocionet ndikojnĂ« realisht nĂ« shĂ«ndet

Një studim më i ri, i publikuar në janar 2026, ka zbuluar ekzistencën e rrugëve të drejtpërdrejta nervore që lidhin korteksin e trurit me nyjat limfatike, duke ofruar për herë të parë provë të qartë se mendja ndikon drejtpërdrejt në mbrojtjen e organizmit.

PĂ«r dekada me radhĂ«, shkencĂ«tarĂ«t kanĂ« spekuluar se ekziston njĂ« lidhje mes gjendjes mendore dhe shĂ«ndetit fizik, por mekanizmi me tĂ« cilin njĂ« mendim “jo material” shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« reagim “biologjik” tĂ« trupit, kishte mbetur enigmĂ«. Deri tani.

NjĂ« ekip ekspertĂ«sh nga Universiteti i Cambridge, sipas raportimit tĂ« The Guardian, ka arritur tĂ« hartĂ«zojĂ« atĂ« qĂ« e quajnĂ« “linjĂ« telegrafike” mes trurit dhe sistemit imunitar.

Ky zbulim sugjeron se korteksi prefrontal, pjesa e trurit përgjegjëse për planifikimin kompleks dhe emocionet, mund të stimulojë ose frenojë drejtpërdrejt prodhimin e qelizave T, që janë thelbësore për mbrojtjen imunitare.

Kjo do tĂ« thotĂ« se stresi kronik, por edhe pritjet pozitive, nuk janĂ« thjesht “ndjenja”, por udhĂ«zime konkrete biologjike qĂ« truri ua dĂ«rgon mekanizmave mbrojtĂ«s tĂ« trupit, pĂ«rcjell Telegrafi.

“Nuk po flasim mĂ« pĂ«r njĂ« lidhje metaforike mes mendjes dhe trupit”, thotĂ« Dr. Sara Jenkins, udhĂ«heqĂ«se e studimit. “Kemi parĂ« fibra nervore fizike qĂ« pĂ«rfundojnĂ« drejtpĂ«rdrejt nĂ« indet ku formohen antitrupat. Ky Ă«shtĂ« njĂ« moment kthese qĂ« mund tĂ« ndryshojĂ« rrĂ«njĂ«sisht mĂ«nyrĂ«n se si i trajtojmĂ« sĂ«mundjet autoimune”, shton ajo.

Ky zbulim vjen në një kohë kur sistemet shëndetësore në mbarë botën po përballen me rritje të sëmundjeve të lidhura me stresin.

Sipas raportit, e ardhmja e mjekësisë nuk do të mbështetet vetëm në farmakologji, por në një kombinim të barnave precize dhe terapive neurologjike që synojnë këto rrugë të reja të zbuluara.

PĂ«r pacientĂ«t qĂ« vuajnĂ« nga procese inflamatore, kjo do tĂ« thotĂ« se “stĂ«rvitja e trurit” mund tĂ« bĂ«het sĂ« shpejti pjesĂ« e detyrueshme e protokollit terapeutik, krah pĂ«r krah me antibiotikĂ«t mĂ« modernĂ«.

Ndërsa shkencëtarët festojnë, sociologët paralajmërojnë për sfida të reja. Nëse mendimet tona ndikojnë drejtpërdrejt në imunitet, përgjegjësia për shëndetin bëhet një barrë edhe më e madhe për individin.

Prandaj, disa ekspertë theksojnë:

“Ky pĂ«rparim shkencor duhet t’i detyrojĂ« sistemet shĂ«ndetĂ«sore tĂ« rishikojnĂ« urgjentisht strategjitĂ« e shĂ«ndetit mendor, sepse ai nuk Ă«shtĂ« mĂ« çështje ‘humori tĂ« mirë’, por biologji thelbĂ«sore e mbijetesĂ«s.” /Telegrafi/

↗

Si ta ndërroni saktë ujin dhe ta rregulloni filtrin për të shmangur një sëmundje të rrezikshme te peshqit

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Ndërrimi i gabuar i ujit dhe filtri i rregulluar keq mund të krijojnë tepricë gazi dhe të shkaktojnë probleme serioze shëndetësore

SĂ«mundja e flluskave tĂ« gazit Ă«shtĂ« njĂ« çrregullim qĂ« shfaqet kur nĂ« ujin e akuariumit grumbullohet sasi e tepĂ«rt gazrash tĂ« tretur. KĂ«to gazra çlirohen brenda indeve tĂ« peshkut, formojnĂ« flluska dhe prekin pendĂ«t, gushĂ«n, lĂ«kurĂ«n, sytĂ«, madje edhe enĂ«t e gjakut dhe organet e brendshme. Çrregullimi Ă«shtĂ« i rrallĂ«, por serioz, sepse flluskat pengojnĂ« fizikisht qarkullimin e gjakut, frymĂ«marrjen dhe funksionimin normal tĂ« indeve.

Më së shpeshti shfaqet pas ndërrimeve të papritura të ujit, nga punë e papërshtatshme e pompës/filtrit ose për shkak të parametrave të paqëndrueshëm në akuarium, thekson The Spruce Pets.

Shkaqet e shfaqjes së sëmundjes së flluskave të gazit

Mbingopja me gazra ndodh më shpesh kur uji i ftohtë, i pasur me gazra të tretur, shtohet drejtpërdrejt në një akuarium më të ngrohtë. Dallimi i temperaturës nxit çlirimin e menjëhershëm të gazrave, të cilët më pas hyjnë në trupin e peshqve.

NjĂ« shkak tjetĂ«r i shpeshtĂ« Ă«shtĂ« filtri i rregulluar gabim: nĂ«se rrjedha Ă«shtĂ« shumĂ« e fortĂ« ose e drejtuar keq, pompa mund tĂ« thithĂ« ajĂ«r pĂ«rmes mikroçarjeve, duke krijuar flluska shumĂ« tĂ« imta qĂ« futen nĂ« gushĂ«. Problem i ngjashĂ«m shfaqet edhe nĂ« akuariumet me sistem CO₂, veçanĂ«risht nĂ« ato me bimĂ«, ku injektimi i tepruar i gazit çon nĂ« luhatje tĂ« pH-sĂ« dhe rritje tĂ« sasisĂ« sĂ« gazit tĂ« tretur nĂ« ujĂ«.

NĂ«se CO₂ injektohet natĂ«n, kur dritat janĂ« tĂ« fikura dhe bimĂ«t nuk prodhojnĂ« oksigjen, rreziku Ă«shtĂ« edhe mĂ« i madh. NĂ« kĂ«to kushte, flluska mikroskopike mund tĂ« shihen nĂ« bimĂ«, dekor ose nĂ« muret e akuariumit, njĂ« shenjĂ« e hershme vizuale se gazrat po çlirohen shumĂ« shpejt dhe kushtet nuk janĂ« tĂ« favorshme, transmeton Telegrafi.

Shenjat e sëmundjes dhe trajtimi

Shenjat e para zakonisht shfaqen në pendë, sepse ato janë të ndërtuara nga shtresa të holla indi ku flluskat bllokohen lehtë, thekson PetMD. Pendët marrin pamje të tejdukshme, të çara ose të fryra. Në forma më të avancuara, flluskat shfaqen nën lëkurë, në trup, në gushë dhe veçanërisht në sy, ku shkaktojnë ënjtje dhe turbullim të shikimit.

Peshku fillon të notojë i çorientuar, e ka të vështirë të ruajë ekuilibrin, frymëmarrja përshpejtohet dhe shpesh qëndron pranë fundit ose sipërfaqes në kërkim të një shtrese më të qëndrueshme uji. Flluskat në enët e gjakut e përkeqësojnë më tej gjendjen, sepse pengojnë furnizimin me oksigjen, duke çuar në lodhje të shpejtë dhe rritje të vdekshmërisë. Shpesh peshqit refuzojnë ushqimin, pasi qarkullimi i dëmtuar ndikon edhe në funksionimin e sistemit tretës.

Si trajtohet dhe si parandalohet

Trajtimi bazohet në heqjen e shpejtë të shkakut:

  • Uji qĂ« shtohet duhet tĂ« jetĂ« i qĂ«ndruar mjaftueshĂ«m qĂ« gazrat tĂ« avullojnĂ« vetĂ«, ose tĂ« paktĂ«n uji duhet tĂ« ketĂ« temperaturĂ« tĂ« pĂ«rafĂ«rt me atĂ« tĂ« akuariumit.
  • Kontrolloni pompĂ«n dhe filtrin pĂ«r tĂ« parĂ« nĂ«se thithin ajĂ«r; rrjedha duhet tĂ« jetĂ« e qĂ«ndrueshme, por jo shumĂ« e fortĂ«.
  • NĂ«se pĂ«rdoret sistem CO₂, ai duhet tĂ« rregullohet me saktĂ«si, sidomos nĂ«se vĂ«rehen luhatje tĂ« pH-sĂ« mes ditĂ«s dhe natĂ«s.
  • Rritni ajrosjen e sipĂ«rfaqes derisa parametrat tĂ« normalizohen, sepse kĂ«shtu gazrat largohen nga uji mĂ« shpejt sesa nĂ« njĂ« sipĂ«rfaqe tĂ« qetĂ«.

Pasi burimi i problemit të eliminohet, flluskat tërhiqen gradualisht nga indet. Rikuperimi mund të zgjasë nga disa ditë deri në disa javë, në varësi të shkallës së mbingopjes me gaz dhe rezistencës së llojit të peshkut. /Telegrafi/

↗

Bëjeni këtë deri në fund të janarit dhe në pranverë do të keni trëndafila më të bukur se kurrë

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Ekspertët shpjegojnë pse gjethet e rëna rreth bimës janë armiku më i madh i lulëzimit

Janari është zakonisht një muaj i qetë në kopsht, por pikërisht tani trëndafilat kanë nevojë për pak vëmendje. Moti i lagësht dhe me shi krijon kushte ideale për zhvillimin e sëmundjeve kërpudhore, të cilat mund ta dobësojnë seriozisht bimën dhe ta pengojnë lulëzimin në pranverë.

Lajmi i mirë është se ekzistojnë disa punë shumë të thjeshta me të cilat mund ta parandaloni këtë skenar. Janë hapa të vegjël, por që bëjnë diferencë të madhe kur të vijë koha e lulëzimit.

Gjatë dimrit, gjethet e rëna rreth trëndafilave mbajnë lagështi dhe bëhen vend ideal për zhvillimin e sporeve të kërpudhave. Ato mund të mbijetojnë aty për muaj të tërë dhe, sapo temperaturat të rriten, të përhapen në bimë. Shiu e ndihmon edhe më shumë këtë proces, sepse pikat e ujit i bartin sporet nga toka te kërcelli dhe gjethet, transmeton Telegrafi.

Mbrojtja më e mirë: pastrimi, jo kimikatet

MĂ«nyra mĂ« efektive pĂ«r t’i mbrojtur trĂ«ndafilat nuk Ă«shtĂ« spĂ«rkatja me kimikate, por pastrimi i plotĂ« rreth bimĂ«s. Mjafton tĂ« mblidhni tĂ« gjitha gjethet e rĂ«na dhe tĂ« kalbura nga baza e trĂ«ndafilit. NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, e hiqni burimin e infeksionit para se problemet tĂ« shfaqen.

Si t’i hiqni gjethet dhe çfarĂ« tĂ« bĂ«ni me to

  • PĂ«rdorni doreza gjatĂ« mbledhjes sĂ« gjetheve dhe mĂ« pas lani duart, sepse sporet pĂ«rhapen lehtĂ« me prekje
  • Pastroni edhe mjetet qĂ« pĂ«rdorni, qĂ« sĂ«mundjet tĂ« mos pĂ«rhapen nĂ« pjesĂ« tĂ« tjera tĂ« kopshtit
  • Mos i hidhni gjethet nĂ« kompost, sepse temperatura atje nuk Ă«shtĂ« e mjaftueshme pĂ«r t’i shkatĂ«rruar kĂ«rpudhat
  • MĂ« sĂ« miri Ă«shtĂ« t’i hidhni nĂ« mbeturina shtĂ«piake ose, nĂ«se lejohet nĂ« zonĂ«n tuaj, t’i digjni

Pak mund për lule të mëdha

Ky pastrim i thjeshtë dimëror është mënyra më e lehtë që trëndafilat ta presin pranverën të shëndetshëm dhe të fortë. Kur të fillojë sezoni i ri i rritjes, bimët do të kenë më shumë energji për të zhvilluar lule të mëdha dhe të bukura, dhe do të jenë më rezistente ndaj dëmtuesve dhe sëmundjeve. /Telegrafi/

↗

Qumështi qëndron i freskët deri në 3 ditë më gjatë nëse ruhet këtu: Gabimin e bëjmë sapo kthehemi nga dyqani

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Ekspertët shpjegojnë pse dera e frigoriferit nuk është vendi i duhur për qumështin dhe cili është pozicioni ideal për ta ruajtur më gjatë të freskët

Çdo familje ka mĂ«nyrĂ«n e vet tĂ« sistemimit tĂ« blerjeve javore nĂ« frigorifer, ku secila raft apo hapĂ«sirĂ« u dedikohet ushqimeve tĂ« caktuara. NdĂ«rsa shumica e produkteve pĂ«rfundojnĂ« nĂ« raftet e brendshme, shishet e qumĂ«shtit zakonisht vendosen nĂ« derĂ«n e frigoriferit.

Shumica e frigoriferĂ«ve kanĂ« hapĂ«sirĂ« praktike nĂ« derĂ«, e cila ndihmon qĂ« shishet e mĂ«dha tĂ« mos zĂ«nĂ« vend nĂ« raftet kryesore. Kjo duket zgjidhje e pĂ«rshtatshme, por nuk Ă«shtĂ« vendi ideal pĂ«r ruajtjen e qumĂ«shtit. Sipas ekspertĂ«ve tĂ« ushqimit, mbajtja e qumĂ«shtit nĂ« derĂ« mund t’ia shkurtojĂ« afatin e freskisĂ«.

Ku duhet të ruhet qumështi?

Sipas specialistëve, qumështi qëndron i freskët deri në tri ditë më gjatë nëse ruhet në pjesën e pasme të frigoriferit, dhe jo në derë. Arsyeja është e thjeshtë: në pjesën e pasme mbizotëron temperatura më e ulët dhe më e qëndrueshme, çka ngadalëson shumimin e baktereve që shkaktojnë prishjen e qumështit.

Në të kundërt, dera e frigoriferit është pjesa ku temperatura luhatet më shumë, pasi hapet dhe mbyllet shpesh gjatë ditës. Sa herë që hapni frigoriferin, qumështi i vendosur në derë ekspozohet ndaj ajrit më të ngrohtë dhe ndryshimeve të shpeshta të temperaturës, gjë që e bën të prishet më shpejt, transmeton Telegrafi.

shutterstock

Temperatura bën diferencën

Temperatura është faktor kyç në ruajtjen e qumështit. Ekspertët këshillojnë që frigoriferi të mbahet nën 5°C, ndërsa qumështi të vendoset në pjesën më të ftohtë të frigoriferit, zakonisht në raftin e pasmë.

Gjithashtu:

  • Sigurohuni qĂ« shishja ose kutia tĂ« mbyllet mirĂ« pĂ«r tĂ« shmangur ndotjen
  • Mos e lini qumĂ«shtin gjatĂ« jashtĂ« frigoriferit pas pĂ«rdorimit
  • PĂ«r qumĂ«sht bimor, tundeni lehtĂ« enĂ«n para pĂ«rdorimit, pasi ndarja e pĂ«rbĂ«rĂ«sve Ă«shtĂ« e zakonshme dhe e padĂ«mshme

Gabimi i zakonshëm

Shumë njerëz e mbajnë qumështin në derë për shkak të aksesit të lehtë, por kjo është pjesa më e ngrohtë e frigoriferit. Vetëm duke e zhvendosur qumështin në pjesën e pasme, mund të zgjatet freskia e tij deri në tri ditë më shumë.

Një ndryshim i vogël në organizimin e frigoriferit mund të bëjë diferencë të madhe, si për shëndetin, ashtu edhe për shmangien e hedhjes së ushqimit. /Telegrafi/

↗

A rritet rreziku për diabet gjatë menopauzës? Një studim i ri jep përgjigjen

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Studiuesit kanë shqyrtuar të dhëna afatgjata për të kuptuar më mirë ndryshimet shëndetësore gjatë menopauzë

Rreziku për zhvillimin e diabetit nuk lidhet drejtpërdrejt as me llojin e menopauzës dhe as me moshën në të cilën ajo shfaqet, kanë konstatuar studiuesit e The Menopause Society. Megjithatë, gratë që hyjnë në menopauzë para moshës 45 vjeç kanë një rrezik më të lartë për sëmundje koronare të zemrës dhe goditje në tru, theksojnë autorët e studimit.

Edhe pse menopauza shoqĂ«rohet shpesh me faktorĂ« qĂ« njihen si rrezik pĂ«r diabetin – si rritja e yndyrĂ«s trupore dhe rezistenca ndaj insulinĂ«s, njĂ« studim i madh dhe afatgjatĂ« nuk ka gjetur lidhje tĂ« pavarur mes moshĂ«s apo llojit tĂ« menopauzĂ«s dhe shfaqjes sĂ« diabetit. Rezultatet janĂ« publikuar nĂ« revistĂ«n shkencore Menopause.

As mosha dhe as lloji i menopauzës nuk e rrisin në mënyrë të pavarur rrezikun për diabet

Menopauza natyrale, si dhe ajo e shkaktuar kirurgjikisht, janĂ« lidhur mĂ« herĂ«t me ndryshime nĂ« metabolizmin e glukozĂ«s nĂ« periudhĂ«n pas menopauzĂ«s. Kjo ka çuar shumĂ« studiues nĂ« supozimin se menopauza e hershme (mes moshĂ«s 40–45 vjeç) apo menopauza e parakohshme (para moshĂ«s 40 vjeç) mund tĂ« rrisĂ« rrezikun pĂ«r diabet tĂ« tipit 1 ose tipit 2.

Megjithatë, studimi i ri, i cili ka analizuar të dhënat e gati 147.000 grave, të ndjekura për një periudhë mesatare prej 14,5 vitesh, ka arritur në përfundimin se nuk ekziston një lidhje e pavarur ose klinikisht e rëndësishme mes moshës apo llojit të menopauzës dhe fillimit të diabetit.

Mosha mesatare e pjesëmarrëseve ishte 60 vjeç, ndërsa mbi 60 për qind e tyre ishin të klasifikuara si mbipeshë ose obeze. Rreth 6.600 gra (4,5 për qind) u diagnostikuan me diabet gjatë periudhës së ndjekjes. Edhe pse incidenca ishte pak më e lartë te gratë me menopauzë më të hershme (5,2% krahasuar me 4,2%), kjo diferencë humbi rëndësinë statistikore pas analizave të thelluara, transmeton Telegrafi.

Rreziku më i madh lidhet me faktorë të tjerë

Studiuesit vunë re se incidenca e diabetit ishte dukshëm më e lartë te gratë me faktorë të tjerë rreziku, si:

  • pirja e duhanit (7,5%)
  • obeziteti (10,8%)
  • konsum i ulĂ«t i perimeve (6,8%)
  • pĂ«rdorimi i barnave pĂ«r uljen e kolesterolit (10%)
  • konsum i lartĂ« i kripĂ«s sĂ« shtuar (7%)

Sipas autorëve, lidhjet e gjetura në analizat fillestare ishin të ndikuara nga faktorë ngatërrues, jo nga menopauza në vetvete.

ÇfarĂ« nĂ«nkuptojnĂ« kĂ«to gjetje pĂ«r gratĂ«

Studiuesit theksojnë se nevojiten studime të tjera për të kuptuar më mirë lidhjen mes menopauzës së hershme ose të parakohshme dhe sëmundshmërisë apo vdekshmërisë, në mënyrë që të përmirësohen masat e parandalimit dhe skriningut.

Dr. Stephanie Faubion, drejtoreshë mjekësore e The Menopause Society, shprehet se rezultatet janë pjesërisht inkurajuese:

“Edhe pse gratĂ« pas menopauzĂ«s kanĂ« njĂ« rrezik mĂ« tĂ« lartĂ« pĂ«r diabet, duket se kjo nuk lidhet me moshĂ«n e menopauzĂ«s apo me faktin nĂ«se ajo Ă«shtĂ« natyrale apo kirurgjikale, por kryesisht me faktorĂ« kardiovaskularĂ« dhe stilin e jetesĂ«s. KĂ«ta faktorĂ«, si hipertensioni, kolesteroli i lartĂ«, pirja e duhanit, ushqyerja dhe aktiviteti fizik, mund tĂ« kontrollohen dhe tĂ« modifikohen, ndryshe nga mosha nĂ« tĂ« cilĂ«n shfaqet menopauza.” /Telegrafi/

↗

Kur fëmijët e vegjël prekin organet gjenitale: Pse ndodh kjo dhe si duhet të reagojnë prindërit

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Specialistët shpjegojnë se kjo sjellje është shpesh pjesë normale e zhvillimit dhe tregojnë si të vendosen kufijtë pa turp, frikë apo ndëshkim

ShumĂ« prindĂ«r shqetĂ«sohen kur vĂ«rejnĂ« se fĂ«mija i tyre i vogĂ«l prek organet gjenitale. Shfaqen ndjenja parehatie, frikĂ« se bĂ«het fjalĂ« pĂ«r diçka “tĂ« papĂ«rshtatshme”, madje edhe ndjenjĂ« faji, sepse nuk dimĂ« si tĂ« reagojmĂ«. MegjithatĂ«, specialistĂ«t janĂ« tĂ« njĂ« mendimi: nĂ« shumicĂ«n e rasteve, kjo Ă«shtĂ« njĂ« fazĂ« krejtĂ«sisht normale dhe e pritshme e zhvillimit tĂ« fĂ«mijĂ«s.

Fëmijët e vegjël janë natyrshëm kureshtarë. Ashtu siç eksplorojnë gishtat, këmbët apo barkun, ata zbulojnë edhe pjesë të tjera të trupit, përfshirë organet gjenitale. Mjekët pediatër shpjegojnë se kjo sjellje shfaqet më shpesh nga mosha dy deri në pesë vjeç, veçanërisht gjatë periudhës së heqjes së pelenave ose mësimit të përdorimit të tenxheres, kur pjesët intime janë më të ekspozuara dhe më shumë në vëmendjen e fëmijës.

Fëmija vëren se prekja e asaj zone mund të sjellë një ndjesi të këndshme ose qetësuese dhe, për këtë arsye, e përsërit sjelljen.

E rëndësishme të dihet: kjo nuk është sjellje seksuale

Edhe pse për të rriturit mund të duket shqetësuese, prekja e organeve gjenitale te fëmijët e vegjël nuk është masturbim dhe nuk ka asnjë prapavijë seksuale. Psikologët e fëmijëve theksojnë se në këtë moshë, fëmija nuk ka qëllime, mendime apo emocione seksuale. Bëhet fjalë për eksplorim trupor dhe vetëqetësim, pa kuptuar ende normat shoqërore që ne, të rriturit, i marrim si të mirëqena.

Pikërisht për këtë arsye, reagimi i prindërve është vendimtar, sepse ndikon drejtpërdrejt në mënyrën se si fëmija do ta perceptojë trupin e vet, ndjenjat dhe kufijtë personalë, transmeton Telegrafi.

istockphoto

Si duhet të reagojmë dhe çfarë duhet shmangur

SpecialistĂ«t kĂ«shillojnĂ« qĂ« fĂ«mija tĂ« mos turpĂ«rohet, qortohet apo ndĂ«shkohet pĂ«r kĂ«tĂ« sjellje. Reagimet negative mund t’i pĂ«rcjellin mesazhin se trupi Ă«shtĂ« diçka “e keqe” ose “e turpshme” dhe, paradoksalisht, ta shtyjnĂ« fĂ«mijĂ«n qĂ« ta pĂ«rsĂ«risĂ« sjelljen edhe mĂ« shpesh nga kureshtja ose nevoja pĂ«r vĂ«mendje.

Në shtëpi, shpesh është më e mira të mos i kushtohet rëndësi e tepruar. Në shumicën e rasteve, sjellja zhduket vetvetiu nëse nuk dramatizohet.

NĂ« situata gjysmĂ«-publike ose publike, si nĂ« mbledhje familjare, nĂ« kĂ«nd lojĂ«rash apo nĂ« çerdhe, mjekĂ«t pediatĂ«r rekomandojnĂ« largim i vĂ«mendjes pa reagim tĂ« ashpĂ«r. Mund t’i ofrojmĂ« fĂ«mijĂ«s njĂ« lodĂ«r, vizatim, lojĂ« me kuba apo njĂ« aktivitet tjetĂ«r qĂ« i angazhon duart. NĂ«se sjellja vazhdon, ndonjĂ«herĂ« mjafton qĂ« ne tĂ« mos reagojmĂ« me nervozizĂ«m.

MĂ«simi i kufijve, pa turp

Me rritjen e fĂ«mijĂ«s, Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« fillojmĂ« gradualisht t’i shpjegojmĂ« dallimin mes hapĂ«sirĂ«s private dhe asaj publike. PsikologĂ«t kĂ«shillojnĂ« pĂ«rdorimin e fjalive tĂ« thjeshta dhe tĂ« qeta, pa dramatizim, si pĂ«r shembull:

“Disa gjĂ«ra janĂ« nĂ« rregull kur jemi vetĂ«m nĂ« shtĂ«pi, por nuk i bĂ«jmĂ« para tĂ« tjerĂ«ve.”

NĂ«se kjo ndodh nĂ« publik, mund t’ia largojmĂ« butĂ«sisht dorĂ«n fĂ«mijĂ«s, me ton tĂ« qetĂ«, dhe ta drejtojmĂ« vĂ«mendjen diku tjetĂ«r. ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme edhe ta lavdĂ«rojmĂ« fĂ«mijĂ«n kur arrin tĂ« presĂ« deri sa tĂ« jetĂ« nĂ« shtĂ«pi. KĂ«shtu, ai mĂ«son kufijtĂ« pa ndjerĂ« faj apo turp.

Kur duhet kushtuar më shumë vëmendje

Mjekët kujtojnë se ndonjëherë kjo sjellje nuk lidhet me kureshtjen, por me nevoja fizike. Disa fëmijë prekin organet gjenitale kur kanë nevojë të shkojnë në tualet, kur ndiejnë kruarje, irritim ose parehati. Prandaj, është e dobishme ta pyesim fëmijën nëse ka nevojë për tualet.

Nëse vërejmë se sjellja bëhet shumë e shpeshtë, e përsëritur në mënyrë obsesive, nëse fëmija duket i shqetësuar ose nuk qetësohet pa këtë veprim, është e rëndësishme të konsultohemi me pediatrin. Në disa raste, pas kësaj sjelljeje mund të fshihen stres, ndryshime në mjedis ose pasiguri emocionale.

Mesazh për prindërit

Specialistët theksojnë se gjëja më e rëndësishme është të ruajmë qetësinë dhe të kemi besim në zhvillimin e fëmijës. Me mirëkuptim, udhëzim të butë dhe kufij të qartë, por të ngrohtë, i ndihmojmë fëmijët të ndërtojnë një marrëdhënie të shëndetshme me trupin dhe ndjenjat e tyre.

Detyra jonë nuk është ta frikësojmë apo ta turpërojmë fëmijën, por ta udhëzojmë me siguri, pranim dhe respekt për veten. /Telegrafi/

↗

Ky zakon i keq po ua dëmton enët: Mos i futni kurrë të nxehta në ujë

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Larja e nxituar e enëve mund të shkaktojë dëmtime të përhershme, duke ua shkurtruar jetën tenxhereve dhe tiganëve pa e kuptuar

Larja e enëve të gatimit, veçanërisht tenxhereve dhe tiganëve, për shumë njerëz është puna më e bezdisshme menjëherë pas gatimit. Pikërisht për këtë arsye lind tundimi që gjithçka të kryhet sa më shpejt. Megjithatë, nxitimi i tepruar mund të çojë në dëmtime të përhershme, duke i bërë tenxheret dhe tiganët tuaj të papërdorshëm.

Gabimi që nuk duhet bërë kurrë

Pavarësisht sa shumë ju nxiton koha, mos i futni kurrë enët e nxehta direkt në ujë. Edhe pse kjo duket si zgjidhje e shpejtë, në fakt mund të shkaktojë dëmtime të pakthyeshme. Në kuzhinat profesionale, ku ndonjëherë tiganët e nxehtë futen menjëherë në ujë me detergjent, shpesh vërehen enë të deformuara dhe të përkulura.

Vendosja e një tenxhereje ose tigani të nxehtë në lavamanin e mbushur me ujë mund të shkaktojë përkuljen e bazës, gjë që bën që ena të mos qëndrojë më drejt mbi pllakën e gatimit. Shkaku kryesor i këtij problemi është shoku termik, transmeton Telegrafi.

shutterstock

ÇfarĂ« ndodh gjatĂ« shokut termik?

Ndryshimet e menjëhershme të temperaturës bëjnë që materiali i enëve të zgjerohet ose tkurret në mënyrë të pabarabartë. Te enët metalike, si ato prej alumini ose çeliku inox, kjo çon në deformim dhe fund të shtrembër. Enë të tilla bëhen të paqëndrueshme mbi sobë, nxehen në mënyrë të pabarabartë dhe bëjnë që vaji ose gjalpi të grumbullohen vetëm në një anë, duke ndikuar drejtpërdrejt në cilësinë e gatimit.

Edhe tepsitë për pjekje mund të shtrembërohen, gjë që e vështirëson përdorimin e tyre dhe nxjerrjen e ushqimit nga furra.

Jo vetëm enët e lira janë të rrezikuara

Edhe pse enët metalike më të holla dhe më të lira janë më të ndjeshme, as enët cilësore shumë-shtresore nuk janë plotësisht të mbrojtura nga shoku termik. Metali është pjesërisht fleksibël dhe, në rastin më të keq, ena mund të mbetet e përdorshme, por me deformime të dukshme.

Ndryshe nga metali, enët prej qeramike dhe qelqi janë shumë më të brishta. Tek to, shoku termik mund të shkaktojë çarje, plasaritje apo edhe thyerje të plotë.

Si t’i mbroni enĂ«t tuaja

Ky problem mund të shmanget shumë lehtë:

  • LĂ«reni enĂ«n e nxehtĂ« tĂ« ftohet deri nĂ« temperaturĂ« tĂ« vakĂ«t para se ta futni nĂ« ujĂ«
  • Mos e vendosni direkt nĂ«n rrjedhĂ«n e ujit tĂ« ftohtĂ«
  • NĂ«se keni nevojĂ« pĂ«r njomje pĂ«r tĂ« zbutur mbetjet e ushqimit, mbusheni me ujĂ« vetĂ«m pasi ena tĂ« jetĂ« ftohur

Ky zakon i thjeshtĂ« do t’ju ndihmojĂ« tĂ« zgjasni ndjeshĂ«m jetĂ«n e tenxhereve dhe tiganĂ«ve, duke kursyer para dhe nerva nĂ« kuzhinĂ«. /Telegrafi/

↗

Kur flokët flasin më fort se veshja: Bella Hadid ndez trendin e ri

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Si një nga figurat më me ndikim të modës globale, Bella Hadid ka befasuar publikun duke e kthyer stilimin e flokëve në aksesor mode

Modelja e famshme u fotografua së fundmi në New York, në një paraqitje jo fort të zakonshme, ndërsa imazhet u përhapën me shpejtësi në rrjetet sociale. Ajo kishte zgjedhur një kombinim dimëror me frymë retro: një pallto kafe të gjerë, të kombinuar me një xhaketë sportive të kuqe, duke krijuar një kontrast të guximshëm mes elegancës klasike dhe stilit urban. Veshjen e plotësoi me një bluzë të bardhë dhe pantallona të ngushta, duke ruajtur një pamje të relaksuar dhe të qëllimshme.

Megjithatë, vëmendjen kryesore nuk e rrëmbyen rrobat, por flokët. Flokët e saj bionde ishin të vendosura në role flokësh, të cilat krijonin valë të lehta dhe i jepnin pamjes volum natyral. Ky element, që zakonisht lidhet me rutinën e përditshme të bukurisë dhe përgatitjen para pasqyrës, u shfaq hapur në publik, duke u kthyer në një zgjedhje e guximshme stili.

NĂ« vend tĂ« njĂ« paraqitjeje tĂ« pĂ«rkryer dhe tĂ« fiksuar, flokĂ«t ishin qĂ«llimisht tĂ« lirshĂ«m dhe paksa tĂ« çrregullt, me theks te tekstura dhe forma natyrale. Kjo qasje i dha pamjes njĂ« ndjesi spontane dhe moderne, duke ndĂ«rthurur estetikĂ«n retro me shijen bashkĂ«kohore, stil qĂ« nĂ« botĂ«n e modĂ«s njihet si “messy chic”, transmeton Telegrafi.

Roleri i flokĂ«ve, i njohur kryesisht pĂ«r funksionin praktik, mori kĂ«shtu njĂ« rol tĂ« ri: jo vetĂ«m mjet stilimi, por element shprehĂ«s i stilit personal. Ky detaj i thjeshtĂ« dĂ«shmoi se flokĂ«t nuk kanĂ« pse tĂ« jenĂ« gjithmonĂ« “tĂ« pĂ«rfunduar” pĂ«r tĂ« qenĂ« tĂ« bukur; pĂ«rkundrazi, natyrshmĂ«ria dhe vetĂ« procesi i stilimit mund tĂ« bĂ«hen pjesĂ« e pamjes.

Me këtë paraqitje, Bella Hadid rikujton se flokët janë një gjuhë më vete, një mënyrë për të komunikuar stil, vetëbesim dhe liri shprehjeje. Dhe në një botë mode që ndryshon vazhdimisht, ndonjëherë mjafton një detaj i vogël për të vendosur tonin e madh.

/Telegrafi/

↗

Sheqer me pak kalori dhe pa rritje tĂ« insulinĂ«s: ÇfarĂ« Ă«shtĂ« tagatoza?

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Studiuesit zbulojnë pse ky sheqer i rrallë është më i butë për glukozën dhe insulinën

ZĂ«vendĂ«suesit artificialĂ« tĂ« sheqerit u krijuan pĂ«r ta bĂ«rĂ« ushqimin dhe pijet e Ă«mbla “mĂ« tĂ« shĂ«ndetshme”, por sot shumĂ« prej tyre po nxisin shqetĂ«sime tĂ« reja shĂ«ndetĂ«sore. NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, njĂ« alternativĂ« natyrale po fiton gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« vĂ«mendje dhe, falĂ« teknologjisĂ« enzimatike, mund tĂ« prodhohet nĂ« shkallĂ« shumĂ« mĂ« tĂ« madhe nĂ« tĂ« ardhmen.

Ky sheqer quhet tagatoza.

Tagatoza ka rreth 92 për qind të ëmbëlsisë së saharozës (sheqerit të zakonshëm të tryezës), por përmban vetëm rreth një të tretën e kalorive. Edhe më e rëndësishme: ajo nuk shkakton rritje të menjëhershme të insulinës, ndryshe nga saharoza apo disa ëmbëlsues intensivë artificialë. Pikërisht për këtë arsye, tagatoza shihet si një alternativë premtuese për personat me diabet ose me çrregullime të glukozës në gjak.

Si prodhohet tagatoza në mënyrë të qëndrueshme?

Studiues nga Tufts University, në bashkëpunim me kompanitë bioteknologjike Manus Bio (SHBA) dhe Kcat Enzymatic (Indi), kanë zhvilluar një studim që dëshmon se tagatoza mund të prodhohet me efikasitet dhe qëndrueshmëri, duke kapërcyer një nga pengesat kryesore që deri më tani e kishte kufizuar tregun e saj: prodhimin e shtrenjtë dhe joefikas.

Tagatoza është një sheqer i rrallë natyror, i pranishëm në sasi të vogla në disa produkte qumështi dhe fruta. Ajo ofron një alternativë potencialisht më të shëndetshme si ndaj saharozës, ashtu edhe ndaj ëmbëltuesve artificialë, të cilët shpesh shkaktojnë luhatje të forta të insulinës, transmeton Telegrafi.

Pse nuk rrit insulinën?

Një nga arsyet kryesore është se një pjesë e madhe e tagatozës fermentohet në zorrën e trashë dhe vetëm pjesërisht përthithet në qarkullimin e gjakut përmes zorrës së hollë. Në organizëm, ajo metabolizohet në mënyrë të ngjashme me fruktozën, çka do të thotë se personat me intolerancë ndaj fruktozës duhet të tregojnë kujdes.

Megjithatë, tagatoza është e njohur si e sigurt për përdorim nga Food and Drug Administration dhe nga World Health Organization.

Përfitime shtesë: dhëmbë dhe mikrobiom oral

Tagatoza konsiderohet edhe “miqĂ«sore pĂ«r dhĂ«mbĂ«t”. Ndryshe nga saharoza, e cila ushqen bakteret qĂ« kontribuojnĂ« nĂ« karies, studimet e para sugjerojnĂ« se tagatoza kufizon rritjen e mikroorganizmave tĂ« dĂ«mshĂ«m nĂ« gojĂ« dhe mund tĂ« ketĂ« edhe efekte prebiotike pĂ«r mikrobiomin oral.

ÇfarĂ« e ka penguar deri tani pĂ«rdorimin e gjerĂ«?

Potenciali i tagatozës është i madh, por tregu ka qenë i kufizuar për shkak të prodhimit të vogël dhe kostove të larta.

“EkzistojnĂ« procese tĂ« njohura pĂ«r prodhimin e tagatozĂ«s, por ato janĂ« joefikase dhe tĂ« shtrenjta. Ne zhvilluam njĂ« metodĂ« ku bakteria Escherichia coli vepron si njĂ« fabrikĂ« mikroskopike, e pajisur me enzimat e duhura pĂ«r ta shndĂ«rruar glukozĂ«n nĂ« tagatozĂ«â€, shpjegon bioinxhinieri Nik Nair nga Universiteti Tufts.

Studiuesit përdorën një enzimë të zbuluar rishtazi nga një myk, të quajtur galaktozë-1-fosfat-selektive fosfatazë (Gal1P). Kjo enzimë e shndërron glukozën në galaktozë, e cila më pas, përmes një enzime tjetër, shndërrohet në tagatozë.

FalĂ« kĂ«tij mekanizmi tĂ« ri, rendimenti i prodhimit tĂ« tagatozĂ«s mund tĂ« arrijĂ« deri nĂ« 95 pĂ«r qind, krahasuar me 40–77 pĂ«r qind sa lejonin metodat e mĂ«parshme.

Një hap drejt sheqernave të rrallë të së ardhmes

Sipas Nairit, çelësi i inovacionit ishte pikërisht përdorimi i enzimës Gal1P, e cila lejoi përmbysjen e rrugës biologjike natyrore: në vend që galaktoza të shndërrohej në glukozë, tani glukoza shndërrohet në galaktozë dhe më pas në tagatozë.

Ekipi po punon ende për të optimizuar procesin, por beson se kjo strategji hap rrugën për prodhimin e qëndrueshëm të tagatozës dhe të sheqernave të tjerë të rrallë, me përdorim të gjerë në industrinë ushqimore dhe shëndetësore.

PĂ«r ta ditur:
Tagatoza shihet gjithnjë e më shumë si një kompromis i rrallë mes shijes së ëmbël dhe shëndetit metabolik, një sheqer që mund të ndryshojë mënyrën se si i qasemi ëmbëlsisë në të ardhmen. /Telegrafi/

↗

Enigma e Leonardos që sfidon logjikën: Vetëm mendjet e mprehta e kuptojnë

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Leonardo da Vinci pĂ«lqente tĂ« krijonte enigma qĂ« i quante “profeci”. Gjeniu i Rilindjes, njĂ« mendje e gjithanshme dhe misterioze, ishte shekuj pĂ«rpara kohĂ«s sĂ« vet

Leonardo da Vinçi ishte gjeniu universal i Rilindjes, mjeshtër i pikturës, shkencëtar, inxhinier, anatomist, arkitekt, shkrimtar dhe shpikës, veprat e të cilit kanë ndikuar thellë botën dhe vetëdijen njerëzore. Mendja e tij brilante ishte një enigmë më vete. Edhe sot, më shumë se pesë shekuj më vonë, Leonardo mbetet një figurë që vazhdon të intrigojë.

Ai ishte njĂ« vizionar, mendja e tĂ« cilit nuk kufizohej nĂ« njĂ« disiplinĂ« tĂ« vetme. PĂ«rkundrazi, ai eksploronte dhe thellonte njohuritĂ« nĂ« tĂ« gjitha drejtimet e mundshme, gjĂ« qĂ« e bĂ«n pĂ«r shumĂ«kĂ«nd gjeniun mĂ« tĂ« madh tĂ« tĂ« gjitha kohĂ«rave. Na la kryevepra tĂ« pikturĂ«s si “Mona Liza” dhe “Darka e Fundit”, vizatoi prototipe makinerish fluturuese, tanke, nĂ«ndetĂ«se dhe mekanizma tĂ« tjerĂ«, studioi funksionimin e trupit tĂ« njeriut dhe tĂ« universit. Leonardo da Vinçi ishte, pa dyshim, shekuj pĂ«rpara kohĂ«s sĂ« tij, transmeton Telegrafi.

Ky njeri i jashtĂ«zakonshĂ«m, i cili vetĂ« ishte njĂ« mister, kishte njĂ« prirje tĂ« veçantĂ« pĂ«r enigma. HistorianĂ«t besojnĂ« se ai i shkruante pĂ«r tĂ« argĂ«tuar fisnikĂ«t nĂ« oborret mbretĂ«rore. VetĂ« Leonardo i quante kĂ«to tekste “profeci”.

NjĂ«ra prej tyre thotĂ«:“NjĂ« pjesĂ« e madhe e detit do tĂ« fluturojĂ« drejt qiellit dhe nuk do tĂ« kthehet pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ«.”
Sipas shënimeve të tij, bëhet fjalë për retë.

Një tjetër tingëllon si një ndëshkim biblik:

“ShumĂ« njerĂ«z, pasi nxjerrin frymĂ«n me forcĂ« tĂ« madhe, fillimisht do tĂ« humbasin shikimin dhe mĂ« pas vetĂ«dijen.”
NĂ« anĂ«, Leonardo ka shtuar shpjegimin: “Kur e fikin qirin para se tĂ« shkojnĂ« pĂ«r tĂ« fjetur.”

Edhe profecia “ushqimi do t’u hiqet nga goja shumĂ« njerĂ«zve” Ă«shtĂ« interpretuar si hapja e furrĂ«s, ndĂ«rsa shprehja “kockat e tĂ« vdekurve do tĂ« vendosin fatin e atij qĂ« i lĂ«viz” i referohet zareve, tĂ« cilat nĂ« kohĂ«n e tij pĂ«rdoreshin nga kocka.

Këto enigma janë jashtëzakonisht të gjalla dhe të qëllimshme. Përshkrimet janë të ndërlikuara, ndërsa zgjidhjet, çuditërisht të thjeshta. Pikërisht kjo ishte mjeshtëria e Leonardos.

Ai ishte një Mjeshtër i Madh i artit, fjalës, matematikës, studimit të njeriut dhe teknologjisë. Edhe pse në kohën e tij disa prej këtyre fushave nuk kishin ende emër, Leonardo i praktikonte sikur të kishte ardhur nga e ardhmja në shekujt XV dhe XVI.

A e dinit se

Leonardo da Vinçi pĂ«rdorte enigmat jo vetĂ«m pĂ«r argĂ«tim, por pĂ«r tĂ« mprehur mendjen dhe pĂ«r tĂ« treguar se pas pamjes sĂ« ndĂ«rlikuar tĂ« botĂ«s shpesh fshihen kuptime tĂ« thjeshta, nĂ«se dimĂ« t’i shohim. /Telegrafi/

↗

Donald dhe Melania Trump festojnë 21 vjet martesë: Ja si dukeshin në fillimet e lidhjes

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Dy vite pasi u shpërngul në Shtetet e Bashkuara, Melania do të njihte njeriun që më vonë do të bëhej bashkëshorti i saj dhe një nga figurat më të fuqishme politike në botë

Presidenti amerikan Donald Trump dhe bashkëshortja e tij Melania Trump festuan të enjten 21-vjetorin e martesës. Ata janë njohur pothuajse 30 vjet më parë dhe, gjatë dekadave së bashku, kanë kaluar periudha suksesi, sfida personale, si dhe momente të forta presioni publik.

Melania Trump, e lindur në Slloveni, u shpërngul në SHBA në vitin 1996 për të ndërtuar karrierën e saj si modele. Dy vite më vonë, në vitin 1998, ajo e njohu Donald Trumpin në një festë në Nju Jork. Në atë kohë, Trump ishte në proces divorci nga bashkëshortja e tij e dytë, Marla Maples, me të cilën kishte qenë i martuar nga viti 1993 dhe me të cilën ka vajzën Tiffany.

MĂ« herĂ«t, Donald Trump kishte qenĂ« i martuar edhe me Ivana Trump nga viti 1977 deri nĂ« vitin 1990. Nga kjo martesĂ« ai ka tre fĂ«mijĂ«: Donald Trump Jr., Eric Trump dhe Ivanka Trump. Ivana Trump ndĂ«rroi jetĂ« nĂ« vitin 2022. PikĂ«risht pas kĂ«tyre kapitujve tĂ« jetĂ«s sĂ« tij, Trump do ta gjente “martesĂ«n e tretĂ« fatlume” me Melanian.

NjĂ« detaj interesant nga fillimet e tyre: Donald Trump i kĂ«rkoi Melanias numrin e telefonit, edhe pse nĂ« festĂ« kishte ardhur i shoqĂ«ruar nga njĂ« grua tjetĂ«r. Melania fillimisht e refuzoi, por i dha atij njĂ« kusht - t’i jepte ai numrin e tij. Pak mĂ« vonĂ«, ajo e telefonoi dhe lidhja e tyre nisi shpejt.

Donald dhe Melania Trump në vitin 2000

Çifti pati edhe njĂ« ndarje tĂ« shkurtĂ«r nĂ« vitin 2000, por u ribashkua dhe nĂ« vitin 2004 u fejuan. Dasma u mbajt mĂ« 22 janar 2005 nĂ« Palm Beach tĂ« FloridĂ«s, nĂ« njĂ« ceremoni luksoze, ndĂ«rsa pritja u organizua nĂ« rezidencĂ«n ikonike Mar-a-Lago, ku çifti kaloi edhe muajin e mjaltit.

Donald dhe Melania Trump në vitin 2001

Në mars të vitit 2006, Donald dhe Melania u bënë prindër të djalit të tyre të vetëm, Barron Trump. Barron, i cili ka qëndruar kryesisht larg vëmendjes publike, së fundmi ka nisur studimet në New York University.

Gjatë viteve të fundit, Donald Trump ka qenë në qendër të shumë polemikave dhe skandaleve politike e personale. Megjithatë, Melania Trump ka qëndruar në mënyrë të qëndrueshme pranë tij, shpesh duke zgjedhur një rol të rezervuar, por simbolik, si mbështetje e heshtur në momentet më të vështira.

Një fakt interesant:

Martesa e Donald dhe Melania Trump është një nga më jetëgjatat në rrethin e afërt të figurave politike amerikane të nivelit të lartë, ndërsa Melania mbetet një nga Zonjat e Para më enigmatike dhe më pak të ekspozuara mediatikisht në historinë moderne të SHBA-së. /Telegrafi/

↗

Kur vizitat rrallohen dhe telefonatat heshtin: ÇfarĂ« po i largon fĂ«mijĂ«t nga prindĂ«rit

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Pa e kuptuar, shumë prindër bëjnë gabime që ftohin marrëdhënien dhe e zbehin dëshirën për afërsi

HerĂ«t a vonĂ«, shumĂ« prindĂ«r pĂ«rballen me tĂ« njĂ«jtin moment. FĂ«mija anulon vizitĂ«n. SĂ«rish. Me shpjegimin se “i doli diçka”, se ka shumĂ« angazhime, se kanĂ« detyra shtĂ«pie pikĂ«risht atĂ« fundjavĂ«. NĂ« atĂ« çast bĂ«het e qartĂ« diçka qĂ« pranohet me vĂ«shtirĂ«si: prindi Ă«shtĂ« shndĂ«rruar nĂ« dikĂ« tek i cili nuk shkohet me gĂ«zim, por nga zakoni ose ndjenja e detyrimit. E ndonjĂ«herĂ«, nuk shkohet fare.

Më e dhimbshmja është se, thellë brenda vetes, shpesh dihet edhe arsyeja pse ka ndodhur kjo.

Me kalimin e kohës, disa prindër bëhen kritikë e jo mbështetje. Ata kanë vërejtje për pothuajse çdo vendim, japin këshilla edhe kur nuk u kërkohen, dhe çdo vizitë e kthejnë në një vlerësim se si punohet, si rriten fëmijët, si jetohet. Në vend që të jetë një strehë sigurie, shtëpia ngadalë shndërrohet në burim presioni.

Shumë prindër mund ta identifikojnë saktësisht momentin kur nisi largimi. Shpesh ka qenë një drekë apo një mbledhje familjare, gjatë së cilës prindërit, të bindur se dinin gjithçka më mirë, harruan të dëgjonin fëmijët e tyre.

Vetëdijesimi për këtë të vërtetë të pakëndshme mund të jetë fillimi i ndryshimit, transmeton Telegrafi.

1. Heqja dorë nga roli i gjykatësit në familje

Pothuajse tĂ« gjithĂ« njohin njĂ« prind qĂ« ka mendim pĂ«r gjithçka. MĂ« e vĂ«shtirĂ« Ă«shtĂ« tĂ« kuptosh momentin kur edhe vetĂ« e ke marrĂ« kĂ«tĂ« rol. Bisedat atĂ«herĂ« shndĂ«rrohen nĂ« njĂ« varg korrigjimesh, krahasimesh dhe fjali qĂ« nisin me “nĂ« kohĂ«n tonĂ«â€.

Ndryshimi i parë dhe më i vështirë është të mësosh të heshtësh kur mendimi yt nuk është kërkuar. Kur fëmija flet për ndryshim pune, për mënyrën e rritjes së fëmijëve apo për planet e jetës, në vend të gjykimit zgjidhet kureshtja. Bëhen pyetje dhe dëgjohet pa ndërprerje. Atëherë bisedat kthehen sërish në biseda, e jo në ligjërata të maskuara si kujdes.

2. Njohja e botës së tyre, jo imponimi i botës suaj

Për vite me radhë pritet që fëmijët dhe nipërit të tregojnë interes për atë që është e rëndësishme për prindërit. Rrallëherë shtrohet pyetja se kur ka qenë hera e fundit që është treguar interes i sinqertë për botën e tyre.

Ndryshimi ndodh kur pyetet dhe dëgjohet, kur lejohet që dikush tjetër të të fusë në temat që i ka për zemër. Kur ndalet nënvlerësimi i së resë vetëm sepse është e panjohur. Kur kureshtja zë vendin e distancës. Atëherë afërsia rikthehet natyrshëm.

3. TĂ« thuhet mĂ« shpesh “po”

Zakonet, rregullat dhe rutina shpesh e kthejnĂ« “jo”-nĂ« nĂ« pĂ«rgjigje automatike.

Ndryshimi vjen kur lind pyetja se kujt i shërben në të vërtetë kjo ngurtësi. Kur lejohet spontaniteti, gëzimet e vogla dhe devijimi nga plani. Kur shtëpia pushon së qeni vend kontrolli dhe bëhet hapësirë ku lejohet çlodhja.

4. Pranimi i gabimeve

Ky është një nga hapat më të vështirë. Të pranosh se ka pasur presion, kritikë dhe lëndime, edhe kur qëllimi nuk ka qenë i keq.

Një ndjesë e sinqertë nënkupton emërtimin e gabimit dhe marrjen e përgjegjësisë. Jo fraza të përgjithshme, por fjali të qarta që pranojnë dhimbjen. Biseda të tilla shpesh rrëzojnë mure që vite shpjegimesh nuk i kanë lëvizur.

5. Kur prindi pushon së qeni në qendër të çdo vizite

Për një kohë të gjatë, gjithçka funksionon sipas një orari, rregullash dhe zakonesh të caktuara. Ndryshimi ndodh kur pyetet se çfarë u bën mirë të tjerëve.

Kur tradita pushon së qeni detyrim dhe bëhet zgjedhje e përbashkët, marrëdhëniet ndryshojnë.

6. Përballja me frikërat personale

Shumë modele kontrolli nuk burojnë nga kujdesi, por nga frika: frika se do të humbet rëndësia, se nuk ka më vend në jetën e fëmijëve të rritur, se afërsia po zbehet.

Puna me veten dhe përballja me pasiguritë personale çliron si prindin, ashtu edhe fëmijën. Kur ndalet nevoja për të drejtuar jetën e tjetrit, marrëdhëniet bëhen më të lehta.

7. Të bëhesh vend ku vijnë sepse duan

Njerëzit shkojnë me dëshirë aty ku ndihen të pranuar, të çlodhur dhe të parë. Kur prindi nis të jetojë sërish jetën e vet, zhvillon interesa dhe hyn në biseda pa nevojën për të korrigjuar apo mësuar të tjerët, ndryshon edhe dinamika e marrëdhënies.

Kur ekziston kënaqësi me jetën personale, zhduket nevoja për të rregulluar jetën e tjetrit.

Pranimi i të tjerëve ashtu siç janë

Ndryshimi nuk vjen brenda natës. Modelet e vjetra rikthehen, fjalët ndonjëherë mbeten në majë të gjuhës, por me kohë ndryshimet bëhen të dukshme. Vijnë telefonata spontane, vizita pa paralajmërim, nipër që duan të qëndrojnë më gjatë, fëmijë që vijnë sepse duan, jo sepse duhet.

Ironia qëndron në faktin se, duke hequr dorë nga nevoja për kontroll, fitohet afërsia. Duke ndalur ligjëratat, bëhesh dikush që dëgjohet. Duke pranuar të tjerët, hapet hapësira që edhe vetë të pranohesh.

Nëse vihet re se vizitat po rrallohen, ndoshta është koha për të pyetur pse. Përgjigjja mund të dhembë, por pikërisht aty shpesh nis ndryshimi që ndryshon gjithçka. /Telegrafi/

↗

Demi Moore tregoi si një detaj i papritur ndryshon gjithçka: Kështu shmanget monotonia e veshjes së zezë

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Demi Moore, gjatë Festivalit të Filmit në Sun Valley, tregoi se si një veshje krejtësisht e zezë mund të ngrihet në një nivel më të lartë përmes lojës së materialeve dhe një detaji të zgjedhur me kujdes

Aktorja u fotografua muajin e kaluar me një kombinim elegant e praktik, tërësisht të zi, të përbërë nga një fund i shkurtër dhe i ngushtë prej lëkure, një triko e lirshme me jakë të lartë, këpucë elegante me majë të theksuar dhe një detaj që e plotësonte pamjen në mënyrë të përkryer.

PĂ«r ta rrumbullakuar kĂ«tĂ« veshje, Demi Moore shtoi geta me motivin karakteristik tĂ« shtĂ«pisĂ« sĂ« modĂ«s Gucci, tĂ« cilat e “thyen” njĂ«ngjyrshmĂ«rinĂ« falĂ« strukturĂ«s sĂ« tyre delikate me dantellĂ«, duke bĂ«rĂ« qĂ« pamja tĂ« mos dukej nĂ« asnjĂ« moment e mĂ«rzitshme.

Forca e kësaj paraqitjeje qëndron te loja e zgjuar e materialeve dhe pikërisht ky është çelësi për kombinimin e suksesshëm të veshjeve njëngjyrëshe. Nëse dëshironi të kombinoni nuanca të së njëjtës ngjyrë, përdorimi i shtresave me materiale të ndryshme duhet të jetë fokusi kryesor, transmeton Telegrafi.

Edhe pse një veshje e zezë me geta klasike dhe të thjeshta do të funksiononte pa asnjë dyshim, zgjedhja e saj për të bashkuar lëkurën, dantellën dhe trikon në një paraqitje të vetme e ngriti të gjithë pamjen në një nivel më të lartë.

Me këtë shembull, Demi dëshmoi se veshjet bazë cilësore janë themeli i çdo paraqitjeje të suksesshme, ndërsa detajet dhe aksesorët e menduar mirë janë çelësi i elegancës dhe stilit të qëndrueshëm. /Telegrafi/

↗

Një kapitull i ri nis për tri shenja të Horoskopit: Më pak stres, më shumë qartësi

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Energjia rikthehet, bllokadat thyhen dhe vendimet merren më lehtë se kurrë

Thoni se dĂ«shironi ndryshime? Ja ku janĂ«! Marsi, planeti i veprimit, hyn nĂ« shenjĂ«n e Ujorit pas mĂ« shumĂ« se njĂ« viti dhe do tĂ« qĂ«ndrojĂ« aty deri mĂ« 2 mars, duke na nxitur tĂ« sfidojmĂ« bindjet e rrĂ«njosura dhe tĂ« mbĂ«shtetemi te kĂ«ndvĂ«shtrimet tona unike. Tani Ă«shtĂ« momenti i duhur pĂ«r t’u shprehur.

Si rezultat, do të jemi më të përqendruar te e ardhmja dhe do të ndërmarrim hapa konkretë për të vendosur qëllime që na ndihmojnë të realizojmë ëndrrat tona. Por fillimisht, duhet të dalim nga zona jonë e rehatisë.

Në këtë periudhë, ripërtërijmë përkushtimin ndaj disa objektivave dhe përpiqemi të japim më të mirën për komunitetin tonë. Megjithatë, ky tranzit kërkon një qasje më inovative në mbrojtjen e qëndrimeve tona dhe në përcaktimin e nevojave dhe dëshirave personale. Shpesh, kjo shënon një periudhë rebelimi dhe rezistence, kur shprehim hapur mendimet tona për të afirmuar bindjet personale.

Kjo mund tĂ« manifestohet nĂ« forma tĂ« ndryshme, qĂ« nga sfidimi i “normave” nĂ« marrĂ«dhĂ«nie, modĂ« apo grupe shoqĂ«rore, deri te ndryshime mĂ« tĂ« thella personale.

Pas 23 janarit, jeta bëhet dukshëm më e lehtë për tri shenja të Horoskopit. Marsi në Ujor është një tranzit shumë i favorshëm për veprimet krijuese dhe zgjidhjen e problemeve.

Të premten ndihemi të rifreskuar, sepse jeta përreth nesh duket shumë më e menaxhueshme. Ky ditë shënon një ulje të ndjeshme të rezistencës për këto shenja astrologjike. Jeta nuk bëhet perfekte, por bëhet më e thjeshtë dhe kjo ka shumë rëndësi, transmeton Telegrafi.

1. Binjakët

Hyrja e Marsit në Ujor punon menjëherë në favorin tuaj. Sot, bisedat hapen dhe planet që kishin ngecur marrin sërish hov. Kur Marsi hyn në Ujor, gjithçka duket më e lehtë dhe pa sforcim.

Zgjidhjet i gjeni përmes komunikimit me miqtë, ndërsa frymëzimi juaj vjen kryesisht nga njerëzit përreth jush.

Sot nuk keni nevojĂ« t’u drejtoheni rrjeteve sociale. Gjithçka qĂ« ju nevojitet tashmĂ« e keni pa to. Jeta duket mĂ« e lehtĂ« sepse ndaloni sĂ« shqetĂ«suari kaq shumĂ« pĂ«r atĂ« qĂ« po ndodh nĂ« botĂ«, tĂ« paktĂ«n pĂ«r njĂ« moment. Edhe pse Ă«shtĂ« mirĂ« tĂ« jeni tĂ« informuar, ka çaste kur Ă«shtĂ« mĂ« e shĂ«ndetshme tĂ« largoheni nga zhurma. Ky Ă«shtĂ« njĂ« prej tyre. Vendoseni telefonin mĂ«njanĂ«.

2. Ujori

Energjia juaj rikthehet sot. Kur Marsi hyn në shenjën tuaj të premten, motivimi ringjallet dhe merrni një valë të domosdoshme entuziazmi. Forca juaj e fjetur zgjohet sërish.

Detyrat qĂ« mĂ« parĂ« dukeshin tĂ« rĂ«nda dhe rraskapitĂ«se, tani janĂ« shumĂ« mĂ« tĂ« lehta pĂ«r t’u pĂ«rballuar. E dini saktĂ«sisht çfarĂ« duhet tĂ« bĂ«ni dhe e bĂ«ni pa u ngarkuar emocionalisht.

Jeta bĂ«het mĂ« e lehtĂ« kur ndaloni pak, merrni frymĂ« thellĂ« dhe ngadalĂ«soni ritmin. “Ndjeni aromĂ«n e trĂ«ndafilave”, sado klishe tĂ« tingĂ«llojĂ«, tĂ« premten kjo kĂ«shillĂ« bĂ«n vĂ«rtet mrekulli.

3. Akrepi

Hyrja e Marsit në Ujor ndryshon mënyrën se si përballeni me stresin. Të premten, më 23 janar, kuptoni se jo çdo situatë kërkon një shpërthim emocional apo nervor.

Siç e dini edhe vetë, intensiteti ka kohën dhe vendin e vet, por jo këtë herë.

Mund të kuptoni se hapi më i mirë është të distancoheni përkohësisht nga një anëtar i familjes apo një mik. Kjo nuk do të thotë përgjithmonë, por aq sa të rifitoni frymëmarrjen. Në jetën tuaj ka persona që ju shterojnë energjinë, dhe ndonjëherë zgjidhja e vetme është të krijoni pak hapësirë.

Jeta bĂ«het shumĂ« mĂ« e lehtĂ« kur vendosni tĂ« qetĂ«soheni nĂ« vend qĂ« tĂ« pĂ«rfshiheni nĂ« drama emocionale. ËshtĂ« nĂ« rregull tĂ« tĂ«rhiqeni njĂ« hap pas. Ky qasje e re ju kursen energji dhe ju rikthen shpejt ekuilibrin. /Telegrafi/

↗

Pozicioni i gabuar i dorës gjatë matjes së tensionit jep rezultate të rreme: Kjo është e vetmja mënyrë e saktë

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Mjekët thonë se ky detaj vendos nëse rezultati është i saktë apo i gabuar

Mënyra se si e mbani dorën gjatë matjes së tensionit të gjakut është vendimtare për rezultatin përfundimtar, sepse nëse dora ndodhet në një pozicion të gabuar, kjo mund të çojë në vlera jo të sakta dhe të gabuara. Si pasojë, pacienti mund të marrë terapi të panevojshme për hipertension, por gjithashtu mund të ndodhë që tensioni i lartë i gjakut te disa persona të mbetet i paidentifikuar për shkak të matjeve të pasakta dhe monitorimit të dobët të vlerave.

Si duhet ta mbani dorën gjatë matjes së tensionit të gjakut

Pozicionet e pasakta, por shumë të shpeshta të dorës gjatë matjes së tensionit, si mbajtja e dorës në prehër ose e lëshuar përgjatë trupit, çojnë në lexim të dukshëm më të lartë të tensionit të gjakut. Udhëzimet për matjen e tensionit rekomandojnë që dora të mbështetet mbi tavolinë dhe që mesi i krahut të jetë në nivelin e zemrës. Kjo është shumë e rëndësishme, sepse mbivlerësimi i tensionit mund të çojë në ndjekje të panevojshme të pacientit, si edhe në terapi të panevojshme, transmeton Telegrafi.

– ËshtĂ« interesante qĂ« tensioni shpesh matet jashtĂ« udhĂ«zimeve edhe nĂ« kujdesin shĂ«ndetĂ«sor parĂ«sor, kryesisht pĂ«r shkak tĂ« ngarkesĂ«s dhe nxitimit, vĂ«ren dr. Donald DiPette, profesor i shkencave mjekĂ«sore nĂ« University of South Carolina School of Medicine.

Dr. DiPette paralajmëron gjithashtu se pozicione të ndryshme të dorës, të cilat nuk rekomandohen nga udhëzimet, mund të çojnë potencialisht në nënvlerësim të hipertensionit.

– Do tĂ« dĂ«shironim qĂ« matja e tensionit tĂ« gjakut tĂ« ketĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n saktĂ«si si analizat e gjakut apo ekzaminimet imazherike. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, nevojitet edukim si i punonjĂ«sve shĂ«ndetĂ«sorĂ«, ashtu edhe i pacientĂ«ve, pasi shumĂ« prej tyre e matin tensionin nĂ« shtĂ«pi. Gjithashtu, Ă«shtĂ« e kĂ«shillueshme qĂ« matja tĂ« pĂ«rsĂ«ritet, sepse leximi i parĂ« zakonisht jep vlera mĂ« tĂ« larta se matjet pasuese, gjĂ« qĂ« Ă«shtĂ« e kuptueshme, pasi personi gradualisht pĂ«rshtatet me ambientin, thekson dr. DiPette.

Pozicione të ndryshme të dorës, vlera të ndryshme

Një studim i Shkollës së Shëndetit Publik Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health në Baltimor, i publikuar në vitin 2024 në revistën shkencore JAMA Internal Medicine, tregoi se mbajtja e dorës në prehër, krahasuar me dorën e mbështetur mbi tavolinë, e mbivlerëson presionin sistolik (të sipërmin) për 3,9 mmHg dhe atë diastolik (të poshtmin) për 4 mmHg. Në rastet kur dora varej poshtë përgjatë trupit, presioni i sipërm ishte më i lartë për 6,5 mmHg, ndërsa ai i poshtmi për 4,4 mmHg. /Telegrafi/

↗

4 rregulla të mobilimit të shtëpisë që dizajnerët nuk i anashkalojnë kurrë

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Nëse po planifikoni mobilimin e shtëpisë ose thjesht një freskim të hapësirës, dizajnerët e interierit ju kujtojnë se këto rregulla nuk duhen neglizhuar asnjëherë

Mobilimi i hapësirës ekskluzivisht me ngjyra neutrale kërkon një ekuilibër të ndjeshëm. Meqenëse nuk ka ngjyra të forta që të shpërqendrojnë vëmendjen, përshtypja e përgjithshme e ambientit mund të dëmtohet nga nën-tonet që bien ndesh me njëra-tjetrën, kontrolli i dobët i kontrastit ose ndriçimi i papërshtatshëm. Megjithatë, ekzistojnë rregulla që ndihmojnë në krijimin e një interieri harmonik.

Hapësirat me nuanca minimale të ngopura mbështeten në elemente si thellësia, drita, hija, nën-toni, kontrasti, tekstura dhe materialet për të krijuar interes vizual. Mobilimi me ngjyra neutrale krijon ambiente që duken të qeta, të balancuara dhe të përjetshme.

Duke reflektuar qetësinë e botës natyrore, paleta neutrale e ngjyrave sjell ndjesi stabiliteti dhe relaksimi në shtëpi. Një skemë e tillë krijon një sfond fleksibël për mobiliet dhe veprat artistike, duke mundësuar që objektet të vlerësohen në kontekst, e jo të izoluara, transmeton Telegrafi.

shutterstock

Toni dhe kontrasti janë kyç

Gjatë ndërtimit të një skeme neutrale, është e rëndësishme të mbështeteni në teorinë e ngjyrave, ndërsa parimi kryesor lidhet me mënyrën se si variacionet mes dritës dhe errësirës e përcaktojnë efektin e një nuance.

“Toni dhe kontrasti janĂ« thelbĂ«sore”, shpjegon Ema Shon-Senders, themeluese e studios sĂ« dizajnit tĂ« interierit Shone Sanders Studio. “Çdo ngjyrĂ« neutrale ka njĂ« nĂ«n-ton tĂ« ngrohtĂ« ose tĂ« ftohtĂ« qĂ« duhet tĂ« kombinohet nĂ« mĂ«nyrĂ« harmonike, ndĂ«rsa kontrasti Ă«shtĂ« ai qĂ« i jep thellĂ«si skemĂ«s neutrale. Pa nivelin e duhur tĂ« kontrastit, ambienti mund tĂ« fillojĂ« tĂ« duket disi ‘i sheshtë’.”

Tonet neutrale të ngrohta përfshijnë ngjyrat krem, tërshërë, bajame dhe gështenjë, ndërsa tonet më të ftohta janë gri e çelët, gri-bezhë dhe ngjyra e qymyrit. Përdorimi i kontrastit, si kombinimi i kremit me ngjyrën e arrës, shton dimension.

“NĂ« pĂ«rgjithĂ«si, duhet tĂ« pĂ«rpiqeni tĂ« zgjidhni njĂ« anĂ« mes ngjyrave tĂ« ngrohta dhe atyre tĂ« ftohta,” shpjegon Shina Marfi, themeluese e studios Nune.

“Zakonisht inkurajojmĂ« pĂ«rdorimin e neutraleve mĂ« tĂ« ngrohta pĂ«r hapĂ«sira mĂ« komode, por edhe kombinimi funksionon. PĂ«r shembull, lisi dhe bronzi mund tĂ« jenĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« shumĂ« efektive pĂ«r tĂ« shtuar ngrohtĂ«si nĂ« njĂ« ambient neutral tĂ« ftohtĂ«, pa e ngatĂ«rruar drejtimin estetik.”

Përshtateni qasjen për çdo dhomë

Edhe pse zgjidhni njĂ« paletĂ« neutrale, kjo nuk do tĂ« thotĂ« qĂ« dhoma e ndenjjes duhet tĂ« ketĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n atmosferĂ« si zyra apo banjoja. ËshtĂ« e dobishme t’i ndani hapĂ«sirat nĂ« ato me frekuencĂ« tĂ« lartĂ« pĂ«rdorimi dhe ato tĂ« dedikuara pĂ«r relaksim.

“NĂ« hapĂ«sirat e frekuentuara dhe tĂ« banuara, si kuzhinat dhe dhomat e ndenjjes, zgjidhni ngjyra neutrale mĂ« tĂ« pasura dhe tĂ« shtresuara, me pak mĂ« shumĂ« kontrast dhe thellĂ«si, si dhe shtoni thekse delikate,” kĂ«shillon Shon-Senders.

NĂ« dhoma si dhoma e gjumit, qĂ« duhet t’ju qetĂ«sojnĂ«, futni mĂ« shumĂ« nuanca neutrale.

Siguroni një kalim harmonik

Kur estetika neutrale zbatohet në të gjithë pronën, qëllimi është të krijohet një kalim i butë mes dhomave, duke ruajtur njëkohësisht karakterin e secilës.

“ÇelĂ«si Ă«shtĂ« zhvendosja, jo ndryshimi i menjĂ«hershĂ«m”, thotĂ« Shina Marfi. “Brenda njĂ« historie neutrale ngjyrash duhet tĂ« ketĂ« larmi nĂ« gjithĂ« shtĂ«pinĂ«, prandaj mos e pĂ«rsĂ«ritni tepĂ«r tĂ« njĂ«jtĂ«n ngjyrĂ«, por lejoni qĂ« zgjedhjet tuaja tĂ« harmonizohen me njĂ«ra-tjetrĂ«n, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« kalimi mes hapĂ«sirave tĂ« jetĂ« i dukshĂ«m, por jo i ashpĂ«r.”

Për ta arritur këtë, rekomandohet të qëndroni te një nën-ton, i ngrohtë ose i ftohtë, në gjithë hapësirën, e më pas të ndryshoni thekset nga dhoma në dhomë.

“KĂ«shtu gjithçka rrjedh natyrshĂ«m ndĂ«rsa lĂ«vizni nĂ«pĂ«r shtĂ«pi, por çdo ambient ruan personalitetin e vet pĂ«rmes materialeve, pĂ«rfundimeve dhe teksturave”, kĂ«shillon ajo.

Zbatoni rregullin 70-20-10

Balanca mes toneve është thelbësore për suksesin e përgjithshëm. Një mënyrë e thjeshtë për ta kontrolluar atë është rregulli i ngjyrave 70-20-10.

“NjĂ« rregull i thjeshtĂ« Ă«shtĂ« qĂ« rreth 70–80% e hapĂ«sirĂ«s tĂ« dominohet nga toni kryesor neutral, ndĂ«rsa 20–30% tĂ« shĂ«rbejĂ« si theks dytĂ«sor”, shpjegon Shon-Senders.

Toni theksues mund të jetë pak më i çelët, më i errët, më i ngrohtë ose më i ftohtë se nuanca kryesore.

“Theksi duhet tĂ« shfaqet nĂ« detaje mĂ« tĂ« vogla, pĂ«r shembull, te ngjyra e listelave ose tekstilet dhe jo tĂ« pushtojĂ« tĂ« gjithĂ« dhomĂ«n”, shton ajo. “Kjo qasje eliminon hamendĂ«simin dhe bĂ«n qĂ« paleta tĂ« duket e qĂ«llimshme, e shtresuar dhe harmonike.”

Edhe pse teoria e ngjyrave ofron udhëzime të dobishme, është e rëndësishme të mos lejoni që ajo të mbizotërojë mbi nuancat me të cilat ndjeni një lidhje natyrore. /Telegrafi/

↗

S’ke kohĂ« pĂ«r t’i larĂ« flokĂ«t? Frizura e Bella Hadid po bĂ«het zgjidhja mĂ« praktike e sezonit

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


Bella Hadid këtë vit ka vendosur të diktojë ekskluzivisht trendet e modës dhe, për momentin, kjo po i shkon për mrekulli, ditë pas dite na ofron diçka të re dhe premtuese

Modelja e njohur dhe njĂ« nga gratĂ« mĂ« tĂ« bukura nĂ« botĂ«, Bella Hadid, edhe mĂ« herĂ«t ka qenĂ« shpesh temĂ« kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r vendosjen e trendeve tĂ« reja tĂ« modĂ«s. NĂ«se ju mungon frymĂ«zimi, mjafton t’i “hidhni njĂ« sy” asaj dhe moda fillon tĂ« krijohet vetvetiu.

Vitit 2026 Bella ia ka nisur si njĂ« pĂ«rcaktuese e vĂ«rtetĂ« e trendeve, ndaj tashmĂ« disa herĂ« ka qenĂ« nĂ« qendĂ«r tĂ« vĂ«mendjes pikĂ«risht pĂ«r shkak tĂ« pamjes ose disa veshjeve qĂ« kĂ«rcĂ«nojnĂ« tĂ« bĂ«hen tĂ« duhurat kĂ«tĂ« sezon. Tani ajo â€œĂ«shtĂ« hedhur” edhe te frizurat, duke treguar se si i ka kaluar festat e fundvitit.

Fotografia e parĂ« nĂ« varg ka tĂ«rhequr edhe vĂ«mendjen mĂ« tĂ« madhe. NĂ« tĂ«, modelja pozon me njĂ« pallto moderne nga gĂ«zofi artificial (tĂ« tilla janĂ« shumĂ« nĂ« modĂ« aktualisht), ndĂ«rsa flokĂ«t i ka thurur nĂ« dy gĂ«rsheta anash, duke kujtuar Pipin ÇorapegjatĂ«, transmeton Telegrafi.

Bella ka thurur fijet më të gjata të flokëve, ndërsa fijet më të shkurtra dhe balluket kanë rënë anash. Me ndihmën e një efekti të Instagramit ose grimit, në fytyrë kishte edhe disa njolla të vogla. Kjo frizurë është e dëshirueshme edhe kur ju përton të lani flokët, ndaj është njëkohësisht zgjidhje ideale për të gjitha gratë që nuk kanë shumë kohë.

Pipi e vĂ«rtetĂ« ÇorapegjatĂ«, apo jo?

Sipas parashikimeve të deritanishme, gërshetat mund të zënë vendin e parë në listën e frizurave më të preferuara në vitin 2026. /Telegrafi/

↗

Kur Ă«shtĂ« momenti i duhur pĂ«r t’ia vendosur fĂ«mijĂ«s aparatin dentar pĂ«r drejtim tĂ« dhĂ«mbĂ«ve?

✇Telegrafi
By: Gazmend Kajtazi


NjĂ« kontroll nĂ« kohĂ«n e duhur mund tĂ« parandalojĂ« probleme tĂ« mĂ«dha mĂ« vonĂ« dhe t’i japĂ« fĂ«mijĂ«s siguri, shĂ«ndet oral dhe njĂ« buzĂ«qeshje tĂ« natyrshme

Ass.Dr.Sci. Visar Disha
Specialist i Protetikes Stomatologjike
Specialist i Ortodoncisë dhe Ortopedisë së Nofullave
Specialist i Kirurgjisë Orale dhe Implantologjisë
Tel. +38344559287

ShumĂ« prindĂ«r pyesin: “Kur Ă«shtĂ« koha e duhur pĂ«r t’ia vendosur fĂ«mijĂ«s aparatin dentar?” Kjo pyetje Ă«shtĂ« thelbĂ«sore, sepse drejtimi i dhĂ«mbĂ«ve nuk lidhet vetĂ«m me pamjen estetike, por edhe me shĂ«ndetin oral dhe zhvillimin e duhur tĂ« nofullĂ«s.

Vizita e parë tek ortodonti rekomandohet të bëhet rreth moshës 6-7 vjeçare, kohë kur dalin dhëmbët e përhershëm dhe mund të vërehen qartë shenjat e para të keqvendosjes së dhëmbëve.

Pse është i rëndësishëm zbulimi i hershëm?

Ndërhyrja në kohë ka shumë përparësi:

  • Parandalim i problemeve mĂ« tĂ« mĂ«dha – Sa mĂ« herĂ«t tĂ« zbulohet shtrembĂ«rimi i dhĂ«mbĂ«ve ose moszhvillimi i duhur i nofullĂ«s, aq mĂ« lehtĂ« korrigjohet.
  • Zhvillim i shĂ«ndetshĂ«m i nofullave – Aparatet e hershme ortodontike mund tĂ« udhĂ«heqin rritjen e nofullĂ«s, duke krijuar hapĂ«sirĂ«n e duhur pĂ«r dhĂ«mbĂ«t e pĂ«rhershĂ«m.
  • VetĂ«besim i lartĂ« pĂ«r fĂ«mijĂ«n – NjĂ« buzĂ«qeshje e bukur ndikon drejtpĂ«rdrejt nĂ« sigurinĂ« emocionale dhe sociale tĂ« fĂ«mijĂ«s.

Shenjat që prindërit nuk duhet ti injorojnë !

Prindërit mund të dallojnë disa tregues të hershëm që fëmija mund të ketë nevojë për aparat ortodonik:

  • DhĂ«mbĂ« tĂ« shtrembĂ«r ose tĂ« grumbulluar

  • Kafshim i parregullt (dhĂ«mbĂ«t e poshtĂ«m mbulojnĂ« tĂ« sipĂ«rmet)

  • HapĂ«sira tĂ« mĂ«dha mes dhĂ«mbĂ«ve (diastema)

  • Kafshim i hapur (dhĂ«mbĂ«t e sipĂ«rm nuk kontaktojnĂ« me dhĂ«mbĂ«t e poshtĂ«m)
  • FrymĂ«marrje me gojĂ«
  • VĂ«shtirĂ«si nĂ« shqiptim ose pĂ«rtypje

Nëse vëreni këto shenja,është koha të konsultoheni me ortodontin.

Llojet e aparateve ortodontike për fëmijë

Aparatet e lĂ«vizshme – pĂ«rdoren kryesisht nĂ« moshat mĂ« tĂ« vogla, pĂ«r tĂ« ndihmuar rritjen e nofullĂ«s dhe pĂ«r tĂ« korrigjuar shenjat e para tĂ« shtrembĂ«rimit tĂ« dhĂ«mbĂ«ve.

Aparatet fikse (braketat) – aplikohen zakonisht pas daljes sĂ« dhĂ«mbĂ«ve tĂ« pĂ«rhershĂ«m, pĂ«r tĂ« arritur drejtimin e plotĂ« tĂ« dhĂ«mbĂ«ve dhe pĂ«rmirĂ«simin e kafshimit.

Ortodonti është ai që vendos se cili aparat është më i përshtatshëm për fëmijën tuaj, në bazë të moshës dhe nevojave klinike.

Cilat janë përfitimet e drejtimit të hershëm të dhëmbëve?

  • Pamje estetike dhe buzĂ«qeshje natyrale.
  • HigjienĂ« orale mĂ« e lehtĂ« dhe parandalim i kariesit.
  • PĂ«rtypje dhe tĂ« folur mĂ« i saktĂ«.
  • VetĂ«besim dhe buzĂ«qeshje e sigurt nĂ« çdo situatĂ«.

Mesazhi im

Koha më e mirë për të kontrolluar nëse fëmija ka nevojë për aparat dentar është rreth moshës 6-7 vjeçare. Një vizitë e thjeshtë tek Ortodonti mund të bëjë diferencën mes një trajtimi të shkurtër dhe efektiv ose një procesi më të gjatë e të vështirë në të ardhmen.

Mos e lini vendimin pĂ«r mĂ« vonĂ« – njĂ« konsultĂ« e hershme i jep fĂ«mijĂ«s tuaj mundĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« pasur jo vetĂ«m dhĂ«mbĂ« tĂ« drejtĂ«, por edhe njĂ« buzĂ«qeshje qĂ« do ta shoqĂ«rojĂ« gjithĂ« jetĂ«n. /Telegrafi/

❌