NĂ« njĂ« opinion tĂ« shkruar nga Henry Foy, drejtues i redaksisĂ« sĂ« âFinancial Timesâ nĂ« Bruksel, revista britanike kundĂ«rshton idenĂ« e zgjerimit tĂ« BE-sĂ« me pranim tĂ« menjĂ«hershĂ«m tĂ« UkrainĂ«s. Duke pĂ«rmendur avancimin qĂ« ka bĂ«rĂ« ShqipĂ«ria dhe Mali i Zi pĂ«r tâu integruar nĂ« bllok, FT i jep zĂ« zyrtarĂ«ve qĂ« e quajnĂ« anĂ«tarĂ«simin e UkrainĂ«s si tĂ« padrejtĂ« pĂ«r kĂ«to dy shtete.
Artikulli i plotë i FT:
Brukseli po harton propozime pĂ«r tĂ« hequr sistemin e anĂ«tarĂ«simit nĂ« BE tĂ« pĂ«rdorur qĂ« nga Lufta e FtohtĂ«, duke e zĂ«vendĂ«suar atĂ« me njĂ« model tĂ« diskutueshĂ«m me dy nivele, i cili mund tĂ« pĂ«rshpejtojĂ« hyrjen e UkrainĂ«s nĂ« BE si pjesĂ« e çdo marrĂ«veshjeje paqeje pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« fund pushtimit rus.
Plani i ristrukturimit, qĂ« po diskutohet nĂ« Komisionin Europian dhe qĂ« Ă«shtĂ« ende paraprak, ka nisur tashmĂ« tĂ« shqetĂ«sojĂ« kryeqytetet e BE-sĂ«, tĂ« alarmuara nga njĂ« qasje e tipit âzgjerim i lehtĂ«suarâ, me pasoja tĂ« thella pĂ«r unionin, sipas shtatĂ« zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« tĂ« pĂ«rfshirĂ« nĂ« bisedime.
Ukraina, e cila u bë zyrtarisht vend kandidat për BE menjëherë pas pushtimit të plotë nga Rusia në shkurt 2022, e sheh anëtarësimin si një element themelor të së ardhmes së saj pas luftës dhe si një deklaratë përfundimtare të orientimit të saj pro-perëndimor.
NjĂ« referencĂ« pĂ«r anĂ«tarĂ«simin e UkrainĂ«s nĂ« BE nĂ« vitin 2027 pĂ«rfshihet nĂ« draftet e njĂ« plani paqeje me 20 pika, tĂ« udhĂ«hequr nga SHBA-tĂ« dhe aktualisht nĂ« negociim, pavarĂ«sisht vlerĂ«simeve tĂ« zyrtarĂ«ve tĂ« BE-sĂ« se vendit mund tâi nevojitet deri nĂ« njĂ« dekadĂ« reformash pĂ«r tĂ« pĂ«rmbushur kriteret strikte tĂ« anĂ«tarĂ«simit.
Por zyrtarĂ«t e Komisionit kuptojnĂ« se presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy do tĂ« jetĂ« nĂ« gjendje tĂ« pranojĂ« aspekte tĂ« tjera tĂ« njĂ« marrĂ«veshjeje tĂ« mundshme paqeje, siç Ă«shtĂ« heqja dorĂ« nga territore nĂ« favor tĂ« RusisĂ«, vetĂ«m nĂ«se mund tâia paraqesĂ« anĂ«tarĂ«simin nĂ« BE si rezultatin pozitiv tĂ« procesit.
Plani paraprak qĂ« po diskutohet do tâi mundĂ«sonte UkrainĂ«s tĂ« bashkohej me unionin, por me fuqi vendimmarrĂ«se shumĂ« mĂ« tĂ« kufizuara. PĂ«r shembull, tĂ« drejtat normale tĂ« votimit nuk do tâi jepeshin fillimisht UkrainĂ«s nĂ« samitet e liderĂ«ve dhe nĂ« takimet ministrore, sipas zyrtarĂ«ve.
Sipas propozimeve ende në zhvillim, Kievi do të fitonte qasje graduale në pjesë të tregut të përbashkët të BE-së, në subvencionet bujqësore dhe në fondet e zhvillimit të brendshëm të unionit, pasi të përmbushte objektiva të caktuara pas-anëtarësimit.
Kjo do të ndryshonte rrënjësisht rregullat e anëtarësimit të miratuara në vitin 1993, të cilat kërkojnë që vendet të përmbushin një gamë të gjerë rregullash dhe standardesh të BE-së në shumë fusha politike, dhe të pranohen vetëm pasi të jenë plotësuar të gjitha kriteret.
âKohĂ« tĂ« jashtĂ«zakonshme kĂ«rkojnĂ« masa tĂ« jashtĂ«zakonshme⊠Ne nuk po minojmĂ« zgjerimin. Po zgjerojmĂ« konceptin e zgjerimit,â tha njĂ« diplomat i lartĂ« i BE-sĂ«, i njohur me kĂ«tĂ« ide. âRregullat janĂ« shkruar mĂ« shumĂ« se 30 vjet mĂ« parĂ« dhe duhet tĂ« jenĂ« mĂ« fleksibĂ«l. Ky Ă«shtĂ« njĂ« moment qĂ« ndodh njĂ« herĂ« nĂ« brez dhe duhet tâi pĂ«rgjigjemi.â
Megjithatë, diplomatët nga shtetet anëtare të BE-së dhe nga vende të tjera aspirante, të përfshira në diskutime informale me Komisionin, kanë shprehur shqetësim të thellë për këtë koncept. Disa druhen se ai mund të ketë ndikim negativ në stabilitetin e ardhshëm të unionit, të zhvlerësojë vlerën e anëtarësimit dhe të dëmtojë vendet e tjera kandidate.
âĂshtĂ« njĂ« kurth i ngritur nga Putin dhe Trump, dhe ne po biem brenda tij,â tha njĂ« diplomat i dytĂ« i BE-sĂ«, duke pĂ«rmendur rrezikun pĂ«r unitetin e bllokut.
âBE-ja Ă«shtĂ« edhe njĂ« herĂ« e bllokuar mes gurit dhe murit,â tha Mujtaba Rahman, drejtor pĂ«r EuropĂ«n nĂ« Eurasia Group. âNuk ka zgjidhje tjetĂ«r veçse tĂ« pĂ«rshpejtojĂ« anĂ«tarĂ«simin e UkrainĂ«s, por kjo do tĂ« hapĂ« njĂ« KutinĂ« e PandorĂ«s me rreziqe politike dhe tĂ« politikave publike qĂ« askush nĂ« Bruksel nuk i kupton plotĂ«sisht.â
Përparimi i Ukrainës në procesin ekzistues të anëtarësimit është bllokuar nga Hungaria, e cila ka penguar miratimin unanim të nevojshëm për hapjen dhe mbylljen zyrtare të secilit prej 35 kapitujve të anëtarësimit.
Zyrtarë të BE-së dhe Ukrainës besojnë se, nëse SHBA-të janë nënshkruese të marrëveshjes përfundimtare të paqes, kjo do ta detyrojë Budapestin dhe aleatin e tij të afërt, presidentin Donald Trump, të tërhiqen.
Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, tĂ« enjten e lidhi drejtpĂ«rdrejt anĂ«tarĂ«simin e UkrainĂ«s me bisedimet e paqes: âAnĂ«tarĂ«simi Ă«shtĂ« njĂ« garanci kyçe sigurie pĂ«r UkrainĂ«n, por edhe motori thelbĂ«sor pĂ«r rritjen dhe prosperitetin e ardhshĂ«m,â tha ajo.
Megjithatë, një grup i madh shtetesh anëtare të BE-së, ndonëse të gatshme të mbështesin Ukrainën, janë fuqishëm kundër çdo mase që do të krijonte hapësira në rregulla ose do të vendoste një sistem anëtarësimi me dy nivele, thanë katër diplomatë të bllokut.
âNuk mund tĂ« kesh njĂ« proces tĂ« bazuar nĂ« meritĂ« me njĂ« datĂ« pĂ«rfundimi tĂ« paracaktuar,â tha njĂ« prej tyre.
âNĂ«se pĂ«rpiqeni tâua impononi kĂ«tĂ« shteteve anĂ«tare, ata nuk do ta pranojnĂ« kurrĂ«,â paralajmĂ«roi njĂ« zyrtar i lartĂ« i BE-sĂ«, duke thĂ«nĂ« se kjo do tĂ« hapte njĂ« pĂ«rçarje tĂ« rrezikshme mes Brukselit dhe vendeve anĂ«tare.
Zyrtarë të tjerë thanë se çdo ndryshim i procesit të zgjerimit do të trazonte ambiciet e vendeve të tjera kandidate, duke ngritur pyetje më të gjera për mënyrën se si BE-ja ndërvepron me fqinjët e saj të afërt.
Mali i Zi dhe ShqipĂ«ria janĂ« vendet mĂ« pranĂ« anĂ«tarĂ«simit pĂ«r sa i pĂ«rket pĂ«rparimit nĂ« kapituj dhe mund tĂ« ndihen sikur po u ofrohet njĂ« âçmimâ mĂ« pak tĂ«rheqĂ«s, thanĂ« tre nga shtatĂ« burimet.
Po ashtu, do tĂ« ngriheshin pikĂ«pyetje nĂ«se vende tĂ« tjera qĂ« kanĂ« bĂ«rĂ« pak ose aspak pĂ«rparim drejt anĂ«tarĂ«simit vitet e fundit, si Bosnja dhe Turqia, do tĂ« pĂ«rfitonin nga i njĂ«jti model âzgjerim i lehtĂ«suarâ.
ĂshtĂ« e paqartĂ« se si kjo do tĂ« ndikonte vendet e ZonĂ«s Ekonomike Europiane, si Norvegjia, qĂ« janĂ« pjesĂ« e tregut tĂ« pĂ«rbashkĂ«t pa tĂ« drejta vote, apo vende tĂ« tjera partnere tĂ« afĂ«rta, por jo kandidate, si MbretĂ«ria e Bashkuar.
âMe diçka tĂ« tillĂ« po ngre pyetje shumĂ« tĂ« mĂ«dha dhe shumĂ« tĂ« vĂ«shtira,â tha njĂ« diplomat i tretĂ« i lartĂ« i BE-sĂ«. âKa kaq shumĂ« pasoja tĂ« paparashikuara tĂ« mundshme.â
The post Financial Times: Hyrja e Ukrainës në BE, padrejtësi për Shqipërinë dhe Malin e Zi! appeared first on Gazeta Si.