❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Pse Trump zgjodhi Shqipërinë? Artan Hoxha: Jemi shtet me harmoni fetare

✇Opinion.al
By: e xh

Bordi i Paqes i Trump, ku ShqipĂ«ria ka marrĂ« ftesĂ«n si vend anĂ«tar, Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« nga temat ‘e nxehta’ nĂ« politikĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare qĂ« pĂ«rpiqet tĂ« zbĂ«rthejĂ« lĂ«vizjen e presidentit. NĂ«n lupĂ«n e analistit Artan Hoxha, Ă«shtĂ« njĂ« lĂ«vizje pĂ«r efikasitet dhe jo globalitet. Sipas analizĂ«s sĂ« tij nĂ« emisionin “Opinion” nĂ« Tv Klan, qĂ«llimi i Trump Ă«shtĂ« njĂ« organizatĂ« qĂ« vepron shpejt, pa procedura tĂ« zgjatura.

Artan Hoxha: Nga të dhënat e këtyre tri ditëve, unë konkludoj në këtë gjë që qëllimi i presidentit Trump është efikasiteti, jo globaliteti i organizatës.

Blendi Fevziu: Ç’do tĂ« thotĂ« efikasiteti?

Artan Hoxha: Ai do të ndërtojë një organizatë që merr vendime shpejt dhe i zbaton ato me efektivitet. Ky është qëllimi i tij parësor.

Përzgjedhja e shteteve është një tjetër nga pikat që ka tërhequr vëmendje. Në rastin e Shqipërisë, Hoxha rendit disa faktorë që e favorizojnë në marrjen e kësaj ftese. Nga ana tjetër, Trump ka luajtur disa karta për numrin e vendeve që i duhen në këtë bord dhe afatin e 22 janarit për të kthyer përgjigje.

Artan Hoxha: Nuk ka ftuar gjithĂ« shtetet e botĂ«s, ka bĂ«rĂ« njĂ« shortlist. 60, 70, 50 nuk janĂ« gjithĂ« anĂ«tarĂ«t e OKB-sĂ«, Ă«shtĂ« njĂ« pjesĂ«, gjysma e tyre. JanĂ« hequr njĂ« mori shtetesh anĂ«tare tĂ« OKB-sĂ« qĂ« s’do t’i bĂ«nin kujt punĂ« nĂ« çështjen e konfliktit tĂ« GazĂ«s. E dyta, vendet qĂ« kanĂ« marrĂ« ftesĂ«n ka pasur njĂ« mendim, njĂ« arsye pse e kanĂ« marrĂ«. Ne mund tĂ« analizojmĂ« ShqipĂ«rinĂ«, pse e ka marrĂ« ShqipĂ«ria ftesĂ«n mes 60-70 vendeve?

Blendi Fevziu: Pse, sipas teje?

Artan Hoxha: Vend multifetar, me shumicĂ« myslimane, me harmoni, qĂ« shkojmĂ« shumĂ« mirĂ« me PalestinĂ«n, qĂ« shkojmĂ« shumĂ« mirĂ« me Izraelin, qĂ« kemi njĂ« histori tĂ« mbĂ«shtetjes sĂ« çifutĂ«ve, pĂ«rveç atyre qĂ« jemi nĂ« NATO etj. Ka shumĂ« vende nĂ« NATO, por kaq multifetarĂ« e me harmoni fetare si ShqipĂ«ria. Jo vetĂ«m qĂ« nuk janĂ« gjithĂ« shtetet e botĂ«s, por statuti thotĂ« kjo organizatĂ« mund tĂ« formohet edhe me tre shtete anĂ«tare. Pra u ka thĂ«nĂ« tĂ« gjithĂ«ve atyre qĂ« u ka çuar letrĂ«n, hajdeni, erdhĂ«t, s’erdhĂ«t mua tre mĂ« duhen pĂ«r ta formuar. Ky Ă«shtĂ« faktor nxitĂ«s qĂ« tĂ« vijnĂ« mĂ« tepĂ«r se tre. E treta, afati. Ai thotĂ« nuk do ju pres ju pĂ«r njĂ« organizatĂ« efektive, tĂ« shpejtĂ«, tĂ« zhdĂ«rvjellĂ«t qĂ« tĂ« nderni lĂ«veret dhe tĂ« miratoni nĂ« procedura tĂ« stĂ«rzgjatura dhe ta çoni pas njĂ« viti firmosjen. Kush e ndan mendjen shpejt e shpejt, vjen mĂ« datĂ« 22 nĂ« Davos dhe firmos.

NjĂ« tjetĂ«r nga lĂ«vizjet e Trump Ă«shtĂ« ruajtja e ekuilibrit me disa shtete, duke e dĂ«rguar ftesĂ«n pa qĂ«llimin e drejtpĂ«rdrejtĂ« pĂ«r tĂ« marrĂ« mbrapsht njĂ« “po”, thotĂ« Hoxha.

Artan Hoxha: Disa shtete nĂ« listĂ«n e atyre qĂ« kanĂ« marrĂ« ftesĂ«n janĂ« edhe pĂ«r kortezi duke e paragjykuar qĂ« s’ka pĂ«r tĂ« thĂ«nĂ« po. Ka thĂ«nĂ« unĂ« ftesĂ«n ta çova, mundĂ«sinĂ« ta dhashĂ«, ti nuk erdhe, unĂ« eci pĂ«rpara.

↗

ÇfarĂ« Ă«shtĂ« Bordi i Paqes dhe si do tĂ« funksionojĂ«?

✇Opinion.al
By: e xh

Krijimi i Bordit të Paqes për të administruar Gazën është një nga çështjet kryesore që po diskutohet në politikën ndërkombëtare.

Ndërkohë Presidenti i SHBA, Donald Trump, u ka dërguar ftesë shteteve që do të marrin pjesë në këtë strukturë ndërkombëtare, përfshirë edhe Shqipërinë.

Por çfarë parashikon konkretisht Bordi i Paqes dhe si do të funksionojë? Më poshtë do të lexoni Kartën e Brodit të Paqes, e cila sqaron deri në detaje se çfarë është kjo strukturë dhe cili do të jetë roli i saj në politikën ndërkombëtare.

KARTA E BORDIT TË PAQES

PARATHËNIE

Duke shpallur se paqja e qĂ«ndrueshme kĂ«rkon gjykim pragmatik, zgjidhje tĂ« bazuara nĂ« arsyen e shĂ«ndoshĂ« dhe guxim pĂ«r t’u larguar nga qasje dhe institucione qĂ« shumĂ« herĂ« kanĂ« dĂ«shtuar

Duke pranuar se paqja afatgjatë merr rrënjë kur njerëzit fuqizohen për të marrë pronësi dhe përgjegjësi mbi të ardhmen e tyre

Duke pohuar se vetëm partneriteti i qëndrueshëm dhe i orientuar drejt rezultateve, i mbështetur në barrë dhe angazhime të përbashkëta, mund të sigurojë paqe në vende ku ajo për një kohë të gjatë ka qenë e paarritshme

Duke shprehur keqardhje qĂ« shumĂ« qasje tĂ« ndĂ«rtimit tĂ« paqes krijojnĂ« varĂ«si tĂ« pĂ«rhershme dhe institucionalizojnĂ« krizĂ«n nĂ« vend se t’i udhĂ«heqin shoqĂ«ritĂ« pĂ«rtej saj

Duke theksuar nevojën për një trup ndërkombëtar më fleksibël dhe më efektiv për ndërtimin e paqes

Dhe duke vendosur të mblidhet një koalicion shtetesh vullnetare të përkushtuara ndaj bashkëpunimit praktik dhe veprimit efektiv

Të udhëhequra nga gjykimi dhe duke nderuar drejtësinë, Palët miratojnë me këtë Kartë Kartën e Bordit të Paqes.

âž»

KAPITULLI I — QËLLIMET DHE FUNKSIONET

Neni 1: Misioni

Bordi i Paqes është një organizatë ndërkombëtare që synon të promovojë stabilitetin, të rikthejë qeverisjen e besueshme dhe ligjore dhe të sigurojë paqe të qëndrueshme në zona të prekura ose të kërcënuara nga konflikti.

Bordi i Paqes do të ndërmarrë funksione të ndërtimit të paqes në përputhje me të drejtën ndërkombëtare dhe sipas miratimit të dhënë në përputhje me këtë Kartë, përfshirë zhvillimin dhe shpërndarjen e praktikave më të mira që mund të zbatohen nga të gjitha shtetet dhe komunitetet që kërkojnë paqe.

âž»

KAPITULLI II — ANËTARËSIMI

Neni 2.1: Shtetet Anëtare

AnĂ«tarĂ«simi nĂ« Bordin e Paqes kufizohet vetĂ«m pĂ«r shtetet e ftuara pĂ«r tĂ« marrĂ« pjesĂ« nga Kryetari dhe fillon me njoftimin se shteti ka dhĂ«nĂ« pĂ«lqimin pĂ«r t’u detyruar nga kjo KartĂ«, nĂ« pĂ«rputhje me Kapitullin XI.

Neni 2.2: Përgjegjësitë e Shteteve Anëtare

(a) Çdo Shtet AnĂ«tar pĂ«rfaqĂ«sohet nĂ« Bordin e Paqes nga Kreu i Shtetit ose i QeverisĂ«.

(b) Çdo Shtet AnĂ«tar do tĂ« mbĂ«shtesĂ« dhe ndihmojĂ« operacionet e Bordit tĂ« Paqes nĂ« pĂ«rputhje me autoritetet e veta ligjore tĂ« brendshme. AsgjĂ« nĂ« kĂ«tĂ« KartĂ« nuk interpretohet si dhĂ«nie e juridiksionit Bordit tĂ« Paqes brenda territorit tĂ« Shteteve AnĂ«tare, apo si detyrim pĂ«r pjesĂ«marrje nĂ« njĂ« mision tĂ« caktuar ndĂ«rtimi tĂ« paqes pa pĂ«lqimin e tyre.

(c) Çdo Shtet AnĂ«tar shĂ«rben njĂ« mandat jo mĂ« tĂ« gjatĂ« se tre vjet nga hyrja nĂ« fuqi e kĂ«saj Karte, subjekt rinovimi nga Kryetari. Ky kufizim trevjeçar nuk zbatohet pĂ«r Shtetet AnĂ«tare qĂ« kontribuojnĂ« mĂ« shumĂ« se 1.000.000.000 dollarĂ« amerikanĂ« nĂ« fonde monetare pĂ«r Bordin e Paqes brenda vitit tĂ« parĂ« nga hyrja nĂ« fuqi e KartĂ«s.

Neni 2.3: Përfundimi i Anëtarësimit

Anëtarësimi përfundon në njërën nga rastet e mëposhtme, cilado që ndodh më herët

(i) përfundimi i mandatit trevjeçar, subjekt Nenit 2.2(c) dhe rinovimit nga Kryetari

(ii) tërheqja, në përputhje me Nenin 2.4

(iii) vendim për largim nga Kryetari, subjekt vetoje nga një shumicë prej dy të tretash e Shteteve Anëtare

(iv) shpërbërja e Bordit të Paqes në përputhje me Kapitullin X

Një Shtet Anëtar, anëtarësimi i të cilit përfundon, pushon gjithashtu së qeni Palë e kësaj Karte, por mund të ftohet sërish për anëtarësim në përputhje me Nenin 2.1.

Neni 2.4: TĂ«rheqja

Çdo Shtet AnĂ«tar mund tĂ« tĂ«rhiqet nga Bordi i Paqes me efekt tĂ« menjĂ«hershĂ«m duke i paraqitur Kryetarit njĂ« njoftim me shkrim.

âž»

KAPITULLI III — QEVERISJA

Neni 3.1: Bordi i Paqes

(a) Bordi i Paqes përbëhet nga Shtetet Anëtare.

(b) Bordi i Paqes voton për të gjitha propozimet në axhendën e tij, përfshirë buxhetet vjetore, krijimin e entiteteve vartëse, emërimin e drejtuesve të lartë ekzekutivë dhe vendimet kryesore politike, përfshirë miratimin e marrëveshjeve ndërkombëtare dhe nisjen e nismave të reja të ndërtimit të paqes.

(c) Bordi i Paqes mblidhet për seanca me votim të paktën një herë në vit dhe në kohë e vende të tjera sipas përcaktimit të Kryetarit. Axhenda caktohet nga Bordi Ekzekutiv, pas njoftimit dhe konsultimit me Shtetet Anëtare dhe miratohet nga Kryetari.

(d) Çdo Shtet AnĂ«tar ka njĂ« votĂ«.

(e) Vendimet merren me shumicën e Shteteve Anëtare të pranishme dhe votuese, subjekt miratimi nga Kryetari, i cili mund të ushtrojë votën e tij si Kryetar në rast barazie.

(f) Bordi i Paqes mban gjithashtu mbledhje të rregullta jo-votuese me Bordin Ekzekutiv, të paktën çdo tre muaj.

(g) Shtetet Anëtare mund të përfaqësohen nga një zyrtar i lartë alternativ, me miratimin e Kryetarit.

(h) Kryetari mund të ftojë organizata rajonale të integrimit ekonomik për të marrë pjesë në punimet e Bordit të Paqes sipas kushteve që ai përcakton.

Neni 3.2: Kryetari

(a) Donald J. Trump shërben si Kryetari inaugurues i Bordit të Paqes dhe njëkohësisht si përfaqësues inaugurues i Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

(b) Kryetari ka autoritet ekskluziv për të krijuar, ndryshuar ose shpërbërë entitete vartëse sipas nevojës për përmbushjen e misionit të Bordit të Paqes.

Neni 3.3: Pasardhësia dhe Zëvendësimi

Kryetari përcakton në çdo kohë një pasardhës për funksionin e Kryetarit. Zëvendësimi ndodh vetëm pas dorëheqjes vullnetare ose paaftësisë, të konstatuar me votë unanime të Bordit Ekzekutiv.

Neni 3.4: NĂ«nkomitetet

Kryetari mund të krijojë nënkomitete sipas nevojës dhe përcakton mandatin, strukturën dhe rregullat e qeverisjes së tyre.

âž»

KAPITULLI IV — BORDI EKZEKUTIV

Neni 4.1: Përbërja dhe Përfaqësimi

(a) Bordi Ekzekutiv përzgjidhet nga Kryetari dhe përbëhet nga personalitete me reputacion global.

(b) Anëtarët e Bordit Ekzekutiv shërbejnë mandate dyvjeçare, të rinovueshme dhe subjekt largimi nga Kryetari.

(c) Bordi Ekzekutiv drejtohet nga një Drejtor Ekzekutiv i Përgjithshëm, i emëruar nga Kryetari dhe i konfirmuar me shumicë votash nga Bordi Ekzekutiv.

(d) Drejtori Ekzekutiv mbledh Bordin Ekzekutiv çdo dy javë gjatë tre muajve të parë dhe më pas çdo muaj.

(e) Vendimet e Bordit Ekzekutiv merren me shumicë të anëtarëve të pranishëm dhe hyjnë menjëherë në fuqi, subjekt vetoje nga Kryetari.

(f) Bordi Ekzekutiv miraton rregulloren e vet të procedurës.

Neni 4.2: Mandati

Bordi Ekzekutiv

(a) ushtron kompetencat e nevojshme për zbatimin e misionit

(b) raporton çdo tre muaj para Bordit të Paqes.

âž»

KAPITULLI V — DISPOZITA FINANCIARE

Neni 5.1: Shpenzimet

Financimi i Bordit të Paqes sigurohet përmes kontributeve vullnetare nga Shtetet Anëtare, shtete të tjera, organizata ose burime të tjera.

Neni 5.2: Llogaritë

 

Bordi i Paqes mund të hapë llogari financiare dhe të vendosë mekanizma kontrolli dhe mbikëqyrjeje për buxhetet dhe disbursimet.

âž»

KAPITULLI VI — STATUSI JURIDIK

Neni 6

(a) Bordi i Paqes dhe entitetet e tij kanë personalitet juridik ndërkombëtar.

(b) Bordi siguron privilegje dhe imunitete të nevojshme për ushtrimin e funksioneve të tij.

âž»

KAPITULLI VII — INTERPRETIMI DHE ZGJIDHJA E MOSMARRËVESHJEVE

Neni 7

Mosmarrëveshjet zgjidhen përmes bashkëpunimit miqësor. Kryetari është autoriteti përfundimtar për interpretimin e Kartës.

âž»

KAPITULLI VIII — NDRYSHIMET E KARTËS

Neni 8

Ndryshimet miratohen me dy të tretat e Bordit dhe konfirmim nga Kryetari. Disa kapituj kërkojnë miratim unanim.

âž»

KAPITULLI IX — REZOLUTA DHE URDHËRESA

Neni 9

Kryetari është i autorizuar të nxjerrë rezoluta për zbatimin e misionit.

âž»

KAPITULLI X — KOHËZGJATJA DHE SHPËRBËRJA

Neni 10

Bordi shpërbëhet sipas vlerësimit të Kryetarit ose në fund të çdo viti tek, nëse nuk rinovohet.

âž»

KAPITULLI XI — HYRJA NË FUQI

Neni 11

Karta hyn në fuqi pas pëlqimit të tre shteteve.

âž»

KAPITULLI XII — REZERVAT

Neni 12

Nuk lejohen rezerva ndaj Kartës.

âž»

KAPITULLI XIII — DISPOZITA TË PËRGJITHSHME

Neni 13

Gjuha zyrtare është anglishtja. Selia dhe vula miratohen nga Kryetari.

↗

Ndërprerja e energjisë elektrike, QSUT: Nuk u rrezikua jeta e pacientëve

✇Opinion.al
By: e xh

Qendra Spitalore Universitare “NĂ«nĂ« Tereza” ka reaguar pas ndĂ«rprerjes sĂ« energjisĂ« elektrike nĂ« UrgjencĂ«, duke lĂ«nĂ« jashtĂ« funksionit pajisjet mjekĂ«sore qĂ« pĂ«rdore pĂ«r pacientĂ«t.

Lidhur me kĂ«tĂ« ngjarje, ka reaguar zyrtarisht vet spitali. NĂ« kĂ«tĂ« reagim Qendra Spitalore Universitare “NĂ«nĂ« Tereza” thotĂ« se pavarĂ«sisht kĂ«saj situate, jeta e pacientĂ«ve nuk u rrezikua.

Reagimi:

Qendra Spitalore Universitare “NĂ«nĂ« Tereza” informon se sot nĂ« mbrĂ«mje, pĂ«r shkak tĂ« njĂ« defekti nĂ« linjĂ«n e furnizimit me energji elektrike tĂ« tensionit tĂ« lartĂ« qĂ« furnizon GodinĂ«n A2 tĂ« QSUT, ka pasur njĂ« ndĂ«rprerje tĂ« pĂ«rkohshme tĂ« energjisĂ« elektrike.

Falë aktivizimit të menjëhershëm të sistemeve rezervë (UPS, Gjeneratorë), aparaturat mjekësore jetike kanë vijuar të funksionojnë normalisht, duke garantuar vijimësinë e trajtimit dhe duke mos u cenuar në asnjë moment jeta e pacientëve.

Menjëherë, ekipet mjekësore, teknike dhe drejtuese janë vënë në gatishmëri të plotë, duke vepruar sipas protokolleve të sigurisë dhe duke ofruar çdo suport të nevojshëm, për garantimin e shërbimit shëndetësor si dhe duke marrë masat e nevojshme.

QSUT siguron qytetarët se situata është menaxhuar me përgjegjësi dhe profesionalizëm dhe se institucioni mbetet në gatishmëri të plotë, për të përballuar çdo situatë, në funksion të mbrojtjes së shëndetit dhe jetës së pacientëve.
QSUT ka ngritur menjehere grupin e punës për verifikimin e situatës.

↗

Baton Haxhiu analizon Bordin e Paqes që do të krijojë Trump

✇Opinion.al
By: e xh

Analisti Baton Haxhiu ka folur për Bordin e Paqes për administrimin e Gazës, i cili do të krijohet nga presidenti i SHBA Donald Trump,  duke thënë se ka lexuar edhe statutin e kësaj strukture ndërkombëtare.

Haxhiu theksoi se Bordi i Paqes duhet të analizohet në disa plane: politik, juridik dhe ekzekutiv, për të kuptuar realisht se si do të funksionojë.

“Bordi Ă«shtĂ« themeluar me statut. JanĂ« ftuar disa vende, tĂ« cilat, nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« ose tjetĂ«r, nuk mund t’i thonĂ« jo AmerikĂ«s. NjĂ« prej tyre Ă«shtĂ« ShqipĂ«ria”, u shpreh Haxhiu.

Ky koncept i ri ndërkombëtar, tha ai, ngjan me periudhën kur u shpërbë Liga e Kombeve, e cila dështoi për shkak të pafuqisë politike dhe që u zëvendësua më pas nga Organizata e Kombeve të Bashkuara.

I pyetur nëse krijimi i Bordit të Paqes nënkupton fundin e OKB-së, analisti u përgjigj duke treguar se statuti i Bordit dallon thelbësisht nga parimet mbi të cilat funksionon OKB-ja.

“Trump shpreh njĂ« mosbesim tĂ« thellĂ« ndaj OKB-sĂ«. NĂ« statut thuhet qartĂ« se pĂ«r Trump nuk vlejnĂ« gjykatat ndĂ«rkombĂ«tare. Ai heq totalisht moralizmin qĂ« ka ndĂ«rtuar OKB-ja ndĂ«r vite”, deklaroi ai.

Debatin e zhvilluar nĂ« TiranĂ« mbi kĂ«tĂ« çështje, e quajti “provincial dhe tĂ« padobishĂ«m”.

↗

Urgjenca e QSUT pa energji elektrike, Lapaj: Miliona euro pĂ«r konçesione, por


✇Opinion.al
By: e xh

Kreu i ‘ShqipĂ«ria BĂ«het’, Adriatik Lapaj ka reaguar pasi ndĂ«rprerja e energjisĂ« elektrike nĂ« disa zona tĂ« TiranĂ«s, ka prekur edhe njĂ« repart nĂ« QSUT.

Përmes një postimi në rrjetet sociale, Lapaj e cilëson shokues faktin që të mbetet pa energji elektrike një repart, ku janë pavione të tëra që kanë reaminacion.

Sipas Lapajt, janë dhënë miliona euro për konçensione, por nuk ka drita në spitalin kryesor të vendit.

“QSUT Ă«shtĂ« spitali qendror i vendit. Aty kryhen ndĂ«rhyrjet mjekĂ«sore mĂ« tĂ« vĂ«shtira nĂ« vend. JanĂ« pavione tĂ« tĂ«ra qĂ« kanĂ« reanimacion. ËshtĂ« thjesht shokuese se si mund tĂ« ikin dritat aty! Nuk ka fare rĂ«ndĂ«si arsyeja pĂ«rse nuk ka drita, dritat aty thjesht nuk mund tĂ« mungojnĂ«. Spitali si ai kanĂ« linja tĂ« dyfishta, gjenerator e me radhĂ«. Thjesht nuk mund tĂ« fiken dritat aty! ËshtĂ« fatale!

8 milion euro në vit për konçesionin e Chek up-it;

100 milion euro për konçesionin e sterilizimit;

Si ka mundĂ«si qĂ« ka miliona euro pĂ«r konçesione, por nuk sigurojmĂ« dot dritat nĂ« spitalin kryesor tĂ« vendit?”, shkruan Lapaj.

↗

ÇfarĂ« po ndodh nĂ« TiranĂ«? Urgjenca e QSUT pa energji elektrike

✇Opinion.al
By: e xh

Urgjenca e QSUT ka mbetur pa energji elektrike për mbi 30 minuta. Kjo situatë ka shkaktuar tension tek pacientët, stafet mjekësore, por dhe familjaret, veçanërisht në shërbimin e reanimacionit.

Mësohet se gjeneratori nuk ka arritur të ndizet gjë që ka shkaktuar koas, tension dhe frikë për jetën e pacienteve.

Mësohet se energjia është rikthyer pas 30 minutash, ndërsa QSUT pritet të dale me një deklaratë zyrtare në lidhje me situatën e ndodhur.

↗

Një pjesë e Tiranës pa energji elektrike

✇Opinion.al
By: e xh

Një pjesë e Tiranës ka mbetur pa energji elektrike, për shkak të një defekti në linjën e OST.

Sipas një njoftimi nga OSHEE, është shfaqur avari në linjën 110kV të OST që furnizon me energji disa nënstacione, kryesisht zona rreth Ali Demit, Fresku, ish-Uzina Autotraktorëve, Brryli, etj.

OSHEE sqaron se po bashkëvepron me stafet e Operatorit të Sistemit të Transmetimit, për zgjidhje të problemit.

Ndërkohë, furnizime po kryhen nga linja të dyta institucionet e rëndësishme dhe zona të caktuara, përmes skemës unazë.

“ËshtĂ« shfaqur avari nĂ« linjĂ«n 110kV tĂ« OST qĂ« furnizon me energji disa nĂ«nstacione, kryesisht zona rreth Ali Demit, Fresku, ish-Uzina AutotraktorĂ«ve, Brryli, etj.  Po bashkĂ«veprojmĂ« me stafet e OST (Operatori i Sistemit tĂ« Transmetimit), pĂ«r zgjidhje tĂ« problemit.  NdĂ«rkohĂ« OSSH Ă«shtĂ« duke furnizuar nga linja tĂ« dyta institucionet e rĂ«ndĂ«sishme dhe zona tĂ« caktuara, pĂ«rmes skemĂ«s unazĂ«.”, thuhet nĂ« njoftimin e OSHEE.

NdĂ«rprerja e energjisĂ« elektrike ‘preku’ edhe ndeshjen Dinamo-Vllaznia. Pjesa e dytĂ« e ndeshjes nisi me 40 minuta vonesĂ« nĂ« “Air Albania”.

↗

Trump: Europa duhet të përqendrohet tek lufta në Ukrainë, jo te Groenlanda

✇Opinion.al
By: e xh

Presidenti amerikan, Donald Trump thotë se Evropa duhet të përqendrohet te lufta në Ukrainë, jo te Grenlanda, dhe këmbënguli se do të ndjekë planin e tij për tarifa ndaj shteteve që dërgojnë trupa ushtarakë në ishullin arktik.

NĂ« njĂ« intervistĂ« tĂ« shkurtĂ«r telefonike me NBC News, Trump tha se do t’i godasĂ« “100%” vendet evropiane me tarifa nĂ«se nuk mund tĂ« arrihet njĂ« marrĂ«veshje pĂ«r GroenlandĂ«n.

“Evropa duhet tĂ« pĂ«rqendrohet nĂ« luftĂ«n me RusinĂ« dhe UkrainĂ«n, sepse, sinqerisht, e shihni se çfarĂ« u ka sjellĂ« kjo atyre. Kjo Ă«shtĂ« ajo nĂ« tĂ« cilĂ«n duhet tĂ« pĂ«rqendrohet Evropa – jo Groenlanda.”, theksoi Trump.

I pyetur nĂ«se do tĂ« pĂ«rdorte forcĂ«n pĂ«r tĂ« pushtuar GroenlandĂ«n, presidenti tha: “Pa koment”.

↗

Dorëhiqet presidenti i Bullgarisë pas 9 vitesh në detyrë: I pranoj gabimet e mia

✇Opinion.al
By: e xh

Presidenti i Bullgarisë, Rumen Radev, ka dhënë dorëheqjen nga posti, ndërsa zëvendëspresidentja aktuale Iliana Jotova do të marrë postin e kreut të shtetit.

Radev theksoi se demokracia bullgare nuk do tĂ« mbijetojĂ« nĂ«se lihet nĂ« duart e, siç tha ai, “strukturave tĂ« korruptuara dhe ekstremistĂ«ve”, duke theksuar se besimi i qytetarĂ«ve e detyron tĂ« mbrojĂ« institucionet.

“NesĂ«r do tĂ« jap dorĂ«heqjen nga posti i Presidentit tĂ« RepublikĂ«s sĂ« BullgarisĂ«. NĂ«ntĂ« vjet mĂ« parĂ«, ju votuat qĂ« unĂ« tĂ« shĂ«rbeja në Bullgari si president. SĂ« bashku pĂ«rjetuam njĂ« sĂ«rĂ« krizash, sulmesh nga oligarkia dhe protesta tĂ« mĂ«dha nĂ« vitet 2020 dhe 2025. Sot, po ju drejtohem pĂ«r herĂ« tĂ« fundit si president i BullgarisĂ«. I pranoj gabimet e mia”, tha Radev.

Sipas mediave të huaja, ai kujtoi se u zgjodh për herë të parë president nëntë vjet më parë dhe se besimi iu rinovua në vitin 2021, duke vlerësuar se u përpoq ta justifikonte këtë nder dhe përgjegjësi në të gjitha veprimet e tij.

↗

Protesta e 24 janarit, Berisha: Sheshet e Tiranës do të jenë tmerri i Ramës

✇Opinion.al
By: e xh

Le ta bëjmë natën ditë këtë javë, të trokasim në çdo votër, në çdo derë, në çdo zemër në Tiranë dhe kudo. Ky është ky apeli që ka bërë kreu i Partisë Demokratike, Sali Berisha gjatë fjalës së tij në foltoren e zhvilluar para kryeministrisë, duke paralajmëruar protestën kombëtare të 24 janarit. Ai akuzoi kryeministrin Edi Rama dhe qeverinë e tij për vjedhjen e shqiptarëve.

“Edi Rama Ă«shtĂ« njĂ« narko-diktator i cili vjedh shqiptarĂ«t nga mĂ«ngjesi gjer nĂ« darkĂ«. QeveritarĂ«t e tij janĂ« shushunja tĂ« vĂ«rteta qĂ« depozitojnĂ« pasuri pĂ«rrallore nga taksat e qytetarĂ«ve dhe pasuritĂ« publike. ËshtĂ« jetike, Ă«shtĂ« vendimtare t’i pĂ«rmbysim kĂ«ta kriminelĂ« dhe t’i çojmĂ« pĂ«rpara ligjit. ShqipĂ«ria nuk do ketĂ« kurrĂ« KushtetutĂ« dhe ligj pa triumfin e opozitĂ«s, pa triumfin e qytetarĂ«ve, pa kryengritjen paqĂ«sore tĂ« shqiptarĂ«ve. Le ta bĂ«jmĂ« ne natĂ«n ditĂ« kĂ«tĂ« javĂ«, tĂ« trokasim nĂ« çdo votĂ«r, nĂ« çdo derĂ«, nĂ« çdo zemĂ«r nĂ« TiranĂ« dhe kudo. Sheshet dhe rrugĂ«t e kryeqytetit tĂ« shndĂ«rrohen nĂ« tmerrin e regjimit, nĂ« triumfin e lirisĂ«, nĂ« triumfin e qytetarĂ«ve. RroftĂ« Tirana, rroftĂ« ShqipĂ«ria!”, u shpreh Berisha.

Ai solli në vëmendje edhe një dokument që sipas tij është miratuar këtë javë në Kongresin Amerikan, i cili sipas Berishës denoncon qeverisjen e Ramës dhe AKSHI-n.

“KĂ«tĂ« javĂ«, nĂ« tempullin e demokracisĂ«, komisionin e jashtĂ«m tĂ« kongresit tĂ« SHBA, u miratua njĂ« dokument themelor, nĂ« tĂ« cilin pasqyrohen tĂ« gjithĂ« ato pĂ«r tĂ« cilat ju protestuat, dhe pĂ«r tĂ« cilat do tĂ« protestoni me 24 janar. NĂ« kĂ«tĂ« dokument nxin pĂ«r faqen e zezĂ« tĂ« tij Edi Rama dhe Lubi Balluku, qĂ« po bllokon ligjin dhe shtetin ligjor. Protesta dhe vetĂ«m protesta Ă«shtĂ« rruga e mbrojtjes sĂ« tyre. Por dokumenti, historik do ta quaja unĂ« dhe Ă«shtĂ« i tillĂ«, e quan eksplozive, shpĂ«rthyese, AKSHI-n e Edi RamĂ«s dhe tĂ« Lindave tĂ« tij. Dokumenti i miqve tanĂ« shkruan se ajo çka flitet pĂ«r AKSHI-n, dhe çka del, Ă«shtĂ« kĂ«rcĂ«nim jo vetĂ«m pĂ«r ShqipĂ«rinĂ«, por edhe pĂ«r SHBA, edhe pĂ«r NATO-n. Ky dokument denoncon me forcĂ«n mĂ« tĂ« madhe arrestimet politike tĂ« kĂ«tij regjimi dhe kĂ«rkon ndĂ«rhyrjen e Uashingtonit dhe tĂ« Brukselit kundĂ«r kĂ«saj situate. Ky dokument frymĂ«zohet nga guximi juaj pĂ«r tĂ« mbrojtur tĂ« vĂ«rtetat e kĂ«tij vendi”.

↗

Ndahet nga jeta Valentino Garavani, stilisti i njohur i modës

✇Opinion.al
By: e xh

Stilisti i njohur i modĂ«s sĂ« lartĂ« ndĂ«rkombĂ«tare Valentino Garavani ka ndĂ«rruar jetĂ« nĂ« RomĂ« nĂ« moshĂ«n 93-vjeçare. Lajmi u bĂ« i ditur nga Fondacioni Valentino Garavani dhe Giancarlo Giammetti: “Stilisti ndĂ«rroi jetĂ« nĂ« paqe nĂ« rezidencĂ«n e tij nĂ« RomĂ«, i rrethuar nga dashuria e tĂ« dashurve tĂ« tij.”

Valentino Clemente Ludovico Garavani, i njohur nga të gjithë si Valentino, lindi më 11 maj 1932, në Voghera, në provincën e Pavias. Pasioni i tij për modën, i mbështetur nga prindërit e tij Mauro Garavani dhe Teresa de Biaggi, e shtyu atë të studionte modë dhe frëngjisht, përpara se të transferohej në Paris për të ndjekur mundësi të reja. Ky ishte vetëm fillimi i një karriere të gjatë dhe rekordthyese që e bëri atë të bëhej një nga emrat më legjendarë në modën italiane dhe ndërkombëtare. Ai ishte krijuesi i nuancës më ikonike të së kuqes.

Në Paris, Valentino punoi si praktikant te Jean DessÚs dhe Guy Laroche, përpara se të kthehej në Itali për të thelluar përvojën e tij, fillimisht tek Emilio Schuberth dhe më pas te Vincenzo Ferdinandi. Shtëpia e modës Valentino u themelua në vitin 1957 dhe në vitin 1959 Valentino hapi atelienë e tij të parë në Via Condotti në Romë.

Fillimi nuk ishte i lehtë, pasi partnerët, pas një investimi fillestar, vendosën të tërhiqeshin. Pika e kthesës erdhi me hyrjen në shoqërinë e partnerit të tyre Giancarlo Giammetti, një student arkitekture të cilin Valentino e kishte takuar në një bar në kryeqytet në vitin 1960.

Ishte fillimi i një partneriteti që zgjati gjithë jetën. Gjatë karrierës së tij të gjatë, Valentino punoi me shumë gra të shoqërisë ndërkombëtar, nga marrëdhënia e tij e gjatë me Jacqueline Bouvier Kennedy Onassis, e cila filloi në vitin 1964, deri te Elizabeth Taylor, Sharon Stone dhe Linda Evangelista.

Pas një karriere të gjatë, Valentino Garavani dha dorëheqjen nga drejtimi i shtëpisë së tij të modës në vitin 2007. Në korrik 2012, shtëpia iu shit kompanisë katariane Mayhoola për Investime dhe në vitin 2023, grupi Kering bleu 30% të aksioneve të Grupit Valentino për 1.7 miliardë euro. Në vitin 2016, së bashku me Giammetti, ai krijoi Fondacionin Valentino me një qëllim thjesht filantropik.

↗

Detaje nga vrasja e Jani Aliajt në burgun grek, dyshime nga vrasës me pagesë

✇Opinion.al
By: e xh

Detaje të reja janë zbuluar nga vrasja e Jani Aliajt në burgun Koridhalos në Greqi. Sipas informacioneve, vrasja dyshohet të jetë porositur jashtë burgut.

Mësohet gjithashtu se autori i vrasjes së 49-vjeçarit Jani Aliaj rezulton të jetë një 28-vjeçar grek, vrasës me pagesë. Po 28-vjeçari në 18 gusht 2025 ekzekutoi 47-vjeçarin nga Gjirokastra, Artur Bashimi.

Artur Bashimi është vëllai i Marsel Bashimit, i përfshirë në ngjarje të rënda në Greqi, në një rast në bashkëpunimi me Bledar Jambellin dhe Kristaq Lecin, të kërkuar në Shqipëri për vrasjen e Komisar Artan Cukut.

↗

Iran/ Bilanci i përplasjeve 3.919 të vdekur dhe 24.669 arrestime

✇Opinion.al
By: e xh

Në ditën e 22-të të protestave në Iran, agjencia e lajmeve Hrana, e organizatës humanitare me të njëjtin emër me seli në Shtetet e Bashkuara, ka konfirmuar të paktën 3.919 të vdekur, ndërsa 8.949 raste të tjera janë ende nën hetim.

Sipas tĂ« njĂ«jtĂ«s organizatĂ«, numri i arrestimeve ka arritur nĂ« 24.669, “ndĂ«rsa vazhdon bllokimi i internetit dhe ashpĂ«rsohet represioni”.

Por, sipas The Sunday Times, duke cituar njĂ« raport iranian, numri i tĂ« vdekurve nĂ« Iran nga shtypja e protestave do tĂ« ishte rreth 16.500. “DĂ«shmitarĂ«t – thuhet – tregojnĂ« pĂ«r brutalitetin e ushtruar ndaj atyre qĂ« marrin pjesĂ« nĂ« protestat kundĂ«r regjimit”.

NĂ« raport pĂ«rmendet edhe “errĂ«sira digjitale” lidhur me atĂ« qĂ« po ndodh, e cila pĂ«rkufizohet si “gjenocid”. TĂ« paktĂ«n 330 mijĂ« persona thuhet se kanĂ« mbetur tĂ« plagosur, shumica prej tyre gjatĂ« dy ditĂ«ve tĂ« njĂ« masakre tĂ« plotĂ«, nĂ« shtypjen mĂ« brutale tĂ« regjimit klerikal nĂ« 47 vitet e ekzistencĂ«s sĂ« tij. Sipas Times, besohet se shumica e viktimave ishin nĂ«n moshĂ«n 30 vjeç.

↗

Vritet një shqiptar në burgun e Koridhalos në Greqi

✇Opinion.al
By: e xh

Një vrasje ndodhi brenda burgut të Korydallos, kur një i burgosur me origjinë shqiptare, u sulmua me thikë dhe ndërroi jetë nga plagët e marra.

Mësohet se shqiptari i vrarë në burgun e Koridhalos është Jani Aliaj, një emër shumë i njohur për botën e krimit.

Jani Aliaj rezulton i dĂ«nuar me burgim tĂ« pĂ«rjetshĂ«m nga drejtĂ«sia shqiptare pĂ«r vrasjen e Elton Çiços pĂ«r hakmarrje, ngjarje kjo e ndodhur mĂ« 1 Maj tĂ« vitit 2016 nĂ« zonĂ«n e ish-Bllokut nĂ« TiranĂ«.

Mediat greke bëjnë të ditur se incidenti ndodhi në rrethana ende të paqarta, duke nxitur mobilizimin e menjëhershëm të autoriteteve të burgut.

Informacionet fillestare tregojnë se autori i krimit është një i burgosur grek, i cili e sulmoi viktimën duke përdorur një objekt të mprehtë të improvizuar.

Vërehet se të dy burrat ishin kriminelë të rrezikshëm që vuanin dënimin për vrasje.

↗

OKB: Rritje alarmante e dënimeve me vdekje në botë në 2025

✇Opinion.al
By: e xh

Dënimi me vdekje në botë ka shënuar një rritje alarmante, paralajmëroi sot Komisioneri i Lartë i OKB-së për të Drejtat e Njeriut, duke shprehur shqetësim për situatën në Iran, Arabinë Saudite dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

”NdĂ«rsa tendenca globale vazhdon tĂ« shkojĂ« drejt shfuqizimit universal tĂ« dĂ«nimit me vdekje, numri i ekzekutimeve Ă«shtĂ« rritur ndjeshĂ«m nĂ« 2025, kryesisht pĂ«r shkak tĂ« njĂ« rritjeje tĂ« dukshme nĂ« disa shtete qĂ« e ruajnĂ« kĂ«tĂ« dĂ«nim”, theksoi Volker Turk nĂ« njĂ« deklaratĂ« tĂ« publikuar sot nĂ« GjenevĂ«.

”Zyra ime ka konstatuar njĂ« rritje alarmante tĂ« pĂ«rdorimit tĂ« dĂ«nimit me vdekje nĂ« 2025, veçanĂ«risht pĂ«r shkelje qĂ« nuk pĂ«rfshihen nĂ« kriterin e krimeve mĂ« tĂ« rĂ«nda tĂ« kĂ«rkuara nga ligji ndĂ«rkombĂ«tar”, deklaroi zyrtari i OKB-sĂ«.

Në Iran, ku sipas Turk të paktën 1 500 persona janë ekzekutuar në 2025, shkalla dhe ritmi i ekzekutimeve tregojnë një përdorim sistematik të dënimit me vdekje si mjet intimidimi nga shteti.

Në Arabinë Saudite, të paktën 356 persona, përfshirë të paktën dy të mitur, janë ekzekutuar në 2025, duke tejkaluar rekordin e mëparshëm të vitit 2024.

Në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, sipas Komisionerit të Lartë, kanë ndodhur 47 ekzekutime në 2025, që përbën numrin më të lartë në 16 vitet e fundit.

↗

Opozita bllokoi foltoren, senaca plenare mbyllet për 30 minuta

✇Opinion.al
By: e xh

Ka nisur me tensione sesioni i ri parlamentar për vitin 2026, por është mbyllur në vetëm 30 minuta. 

Që në nisje të seancës ndërsa kreu i Kuvendit Niko Peleshi nisi fjalën, deputetët e PD kanë bllokuar foltoren dhe kanë kërkuar largimin e Belinda Ballukut nga salla.

“Si nuk u lodhe o burrë’, dĂ«gjohet Peleshi duke iu drejtuar Gazment Bardhit i cili fliste mbi fjalĂ«n e tij duke kĂ«rkuar largimin e zv. kryeministres nga salla e Kuvendit.

↗

Groenlanda/ Trump nuk është presidenti i parë amerikan që e dëshiron ishullin Arktik

✇Opinion.al
By: e xh

Donald Trump nuk është presidenti i parë amerikan që do Groenlandën. Ky ishull gjigant, i shkretë dhe i ngrirë ka qenë një obsesion në Uashington për më shumë se 200 vjet, vazhdimisht subjekt negociatash, shpesh sekrete. Por a e dinit se kur ishulli ishte ende nën kontrollin e përbashkët të Danimarkës dhe Norvegjisë , Islanda ishte gjithashtu midis zotërimeve të saj ? Dhe se edhe ajo ishte objekt i vëmendjes amerikane?

Trump, të paktën për momentin, nuk duket i interesuar të pushtojë edhe Reykjavikun. Ne gjithashtu e dimë se Groenlanda kishte rënë nën kontrollin amerikan në rrethana aventureske gjatë Luftës së Dytë Botërore. Historia na tregon se motivimet e Trump janë të njëjta me ato të këtyre presidentëve të tjerë amerikanë: një çështje sigurie gjeopolitike dhe qasjeje të domosdoshme në burimet natyrore thelbësore për sigurinë ekonomike. Kështu, duke filluar me James Madison në 1814, përmes Andrew Johnson në 1876, pastaj, në 1910, William Taft, deri te Franklin Delano Roosevelt dhe në vitet 1970 Gerald Ford, i këshilluar nga zëvendëspresidenti i tij Nelson Rockefeller , Uashingtoni shprehu interes të vazhdueshëm për blerjen ose kontrollin e Groenlandës, ndaj të cilit Danimarka gjithmonë reagonte negativisht .

Gjithashtu, midis viteve 1953 dhe 1959, rreth ishullit pati një projekt sfidues, përsëri sekret dhe jo të vogël, i dobishëm për të kuptuar shkallën e marrëdhënieve Uashington-Kopenhagë rreth ishullit. Në këtë rast, me shpërthimin e Luftës së Ftohtë, Presidenti Dwight Eisenhower, ish-gjenerali që fitoi Luftën e Dytë Botërore, organizoi Operacionin Blue Jay , me një bazë ajrore në Thule, një rajon në veri të ishullit, me shtimin, vite më vonë, të një komande NORAD (Komanda Ajrore dhe Hapësinore Anti-Bërthamore).

Pati gjithashtu njĂ« projekt tĂ« quajtur “IceWorm”, qĂ« nuk u realizua kurrĂ«, pĂ«r tĂ« instaluar 600 raketa Minuteman, raketa ndĂ«rkontinentale me koka bĂ«rthamore, nĂ«n akullnajat e GroenlandĂ«s. NĂ« Thule (emri iu dha atij rajoni nga eksploruesi Knud Rasmussen, i frymĂ«zuar nga mitologjia klasike) punuan 1,000 groenlandezĂ« dhe deri nĂ« 10,000 amerikanĂ«. Pastaj baza u zvogĂ«lua dhe u riemĂ«rua. Por kĂ«tu del nĂ« pah njĂ« pikĂ« e rĂ«ndĂ«sishme: Amerika nuk kishte nevojĂ« ta zotĂ«ronte formalisht ishullin pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« çfarĂ« tĂ« donte me tĂ«. Ky aspekt i koncesionit, nĂ« njĂ« negociatĂ« normale, mund tĂ« ishte tĂ«rhequr kur nĂ«nshkruhej njĂ« marrĂ«veshje shumĂ« afatgjatĂ«, tĂ« paktĂ«n pĂ«r tĂ« ruajtur pamjen e jashtme. Por jo me Donald Trump.

Prej kohësh dihet se personi i parë që aludoi për rëndësinë strategjike të Groenlandës ishte miku i tij i vjetër, Ronald Lauder, një republikan i vendosur, ish-ambasador në Vjenë gjatë viteve të Reaganit dhe trashëgimtar i pasurisë së kompanisë së bukurisë me të njëjtin emër. Megjithatë, Lauder nuk u përqendrua vetëm në çështjen strategjike; duke e njohur mikun e tij, ai e ngacmoi duke thënë se asnjë president para tij, nga Madison te Johnson, Taft, Roosevelt, Truman e Ford, nuk kishte arritur ta arrinte këtë objektiv strategjik për Shtetet e Bashkuara.

Nëse do të kishte pasur sukses, do të kishte bërë histori duke qëndruar mbi disa nga presidentët më të mëdhenj të Amerikës. Ky aspekt e bën rezultatin e negociatave të paparashikueshëm, pasi, përtej interesave aktuale strategjike të Amerikës, elementi i paqëndrueshëm i lidhur me egon e këtij presidenti, i vendosur të shkëlqejë me çdo kusht, hyn në lojë me forcë. Edhe me koston e një lufte, të një shpërbërjeje të Aleancës Atlantike (siç tha ai në një intervistë me New York Times ) ose të një lufte tregtare me Bashkimin Evropian .

MegjithatĂ«, njĂ« gjĂ« Ă«shtĂ« e sigurt: Trump, me qĂ«ndrimin e tij kĂ«rcĂ«nues, arrogant dhe mbizotĂ«rues, duhet thĂ«nĂ« jo. Bashkimi Evropian kishte tĂ« drejtĂ« qĂ« kĂ«rcĂ«noi me hakmarrje, qĂ« thirri “bazukĂ«n” ekonomike dhe qĂ« mori njĂ« qĂ«ndrim tĂ« ashpĂ«r: pas kĂ«saj loje fshihet edhe rreziku i inkurajimit tĂ« RusisĂ« pĂ«r tĂ« zgjeruar ambiciet e saj territoriale , dhe njĂ« Bashkim Evropian pasiv i nĂ«nshtruar ndaj Uashingtonit tĂ« Trump mund tĂ« forcojĂ« ambiciet e MoskĂ«s. MegjithatĂ«, vetĂ« Trump mund tĂ« bĂ«jĂ« tĂ« njĂ«jtin gabim si Putini kur u pĂ«rpoq tĂ« pushtonte UkrainĂ«n: duke nĂ«nvlerĂ«suar reagimin e vendosur tĂ« njĂ« Evrope tĂ« zĂ«nĂ« nĂ« njĂ« situatĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« dhe koston pĂ«r presidencĂ«n e tij. Por le tĂ« shohim disa aspekte tĂ« negociatave tĂ« mĂ«parshme pĂ«r tĂ« kuptuar se çfarĂ« mund ose nuk mund tĂ« bĂ«het midis tani dhe qershorit, afati i ardhshĂ«m i vendosur nga Trump pĂ«rpara se tĂ« vazhdohet me rritjen e tarifave prej 25% pĂ«r disa vende evropiane “bashkĂ«punĂ«tore” tĂ« DanimarkĂ«s.

Le të fillojmë me Madison, një nga Etërit Themelues. Disa nga ndjekësit e tij e konsideruan shkurtimisht Groenlandën si një mundësi kur Uashingtoni negocioi Traktatin e Ghentit me Britaninë e Madhe në dhjetor 1814, një traktat që i dha fund armiqësive detare midis dy kombeve, kryesisht për shkak të provokimit britanik. Paralelisht me atë negociatë, fuqitë evropiane, gjithashtu në vitin 1814, negociuan Traktatin kompleks të Kielit, i cili i dha fund Luftërave Napoleonike, vendosi kufij të rinj dhe përfundoi, ndër të tjera, një ndarje midis Norvegjisë dhe Danimarkës dhe caktimin e Groenlandës, e cila deri atëherë ishte menaxhuar bashkërisht (komunitetet norvegjeze kishin qenë të pranishme në ishull që nga viti 1200, dhe madje edhe më herët, që nga viti 982, kur norvegjezi Eriku i Kuq u internua në Groenlandë).

Në këtë pikë, duhej të futeshin kufizime të caktuara në frontin evropian. Edhe pse kolonitë e fundit norvegjeze ishin shuar rreth vitit 1400, Norvegjia mbajti disa pretendime territoriale dhe që nga viti 1921 e tutje, kur Danimarka formalizoi kontrollin e plotë të të gjithë ishullit, Norvegjia gjithashtu iu drejtua Gjykatës Ndërkombëtare, një çështje që përfundoi vetëm në vitin 2008 me caktimin e plotë të territoreve të ishullit Danimarkës dhe jo Norvegjisë, e cila në atë pikë u tërhoq me dëshirë.

Megjithatë, ky episod është domethënës në ilustrimin se si 1) vendet që kontrollonin Groenlandën ishin seriozisht në konflikt me njëra-tjetrën, 2) Danimarka, dhe bashkë me të edhe Evropa, nuk kanë investuar kurrë vërtet shumë në ishull, dhe 3) konteksti strategjik po ndryshon. Duke thënë të gjitha këto, qëndrimi shantazhues dhe kërcënues i Trump shkon kundër një tradite amerikane që që nga koha e Johnson ka kërkuar gjithmonë një marrëveshje, duke ushtruar presion të fortë, por gjithmonë duke respektuar vendimin përfundimtar të Danimarkës.

Në vitin 1867, gjatë periudhës së rindërtimit pas Luftës Civile dhe pas vrasjes së Linkolnit, Sekretari i Shtetit William Seward përfundoi blerjen e Alaskës nga Rusia për 7.2 milionë dollarë në emër të Presidentit Johnson, i cili kishte pasuar presidentin e vrarë . Menjëherë pas kësaj, Seward u bind se SHBA-të duhet të blinin edhe Groenlandën dhe Islandën. Negociatat filluan me një ofertë: 5.5 milionë dollarë. Gjithçka vazhdoi pa probleme nga jashtë, por më pak nga brenda. Kongresi ishte kundër shpenzimit të më shumë parave, dhe ato ishin kohë të tjera: kërkohej miratimi parlamentar. Propozimi më pas u la në pritje.

Dinamika tĂ« ngjashme u pĂ«rsĂ«ritĂ«n nĂ« vitin 1910 kur Presidenti Taft autorizoi njĂ« negociatĂ« pĂ«r njĂ« shkĂ«mbim tipik pushteti kolonial. Negociatori ishte ambasadori i Shteteve tĂ« Bashkuara nĂ« DanimarkĂ«, Maurice Francis Egan: ai propozoi qĂ« Shtetet e Bashkuara t’ia lĂ«shonin ishullin filipinas Mindanao, atĂ«herĂ« njĂ« territor amerikan, DanimarkĂ«s nĂ« kĂ«mbim tĂ« GroenlandĂ«s dhe Indive PerĂ«ndimore Daneze. Danimarka ishte e interesuar, por marrĂ«veshja pĂ«rfundimisht pĂ«rfundoi afĂ«r fundit tĂ« LuftĂ«s sĂ« ParĂ« BotĂ«rore me shitjen e Indive PerĂ«ndimore Daneze Shteteve tĂ« Bashkuara mĂ« 31 mars 1917, pĂ«r 25 milionĂ« dollarĂ«, tĂ« cilat mĂ« vonĂ« u riemĂ«ruan Ishujt VirgjĂ«r AmerikanĂ« . Por pĂ«rsĂ«ri, asgjĂ« nuk erdhi nga Groenlanda.

Pastaj ka episode dramatike . Kur Gjermania pushtoi Danimarkën, Groenlanda duhej të kalonte nën kontrollin gjerman, por Roosevelt ndërhyri personalisht, thirri ambasadorin danez në Uashington dhe e informoi se Shtetet e Bashkuara do të merrnin Groenlandën për arsye sigurie kombëtare. Në fakt, Gjermania kishte dashur të ndërtonte baza, por Uashingtoni e pengoi. Një precedent për përdorimin e forcës? Po, por përkohësisht gjatë një lufte dhe me premtimin e dëmshpërblimit, siç ndodhi më vonë.

NjĂ« nga negociatat mĂ« serioze, plotĂ«sisht sekrete (diçka u bĂ« e ditur kohĂ«t e fundit kur dokumentet historike u deklasifikuan), u iniciua nga Presidenti Harry Truman nĂ« vitin 1946 me rekomandimin e njĂ« komiteti ad hoc tĂ« kryesuar nga zyrtari i Departamentit tĂ« Shtetit John Hickerson, i cili shkroi: “Komiteti tregoi se paratĂ« tani janĂ« tĂ« bollshme, se Groenlanda Ă«shtĂ« plotĂ«sisht e pavlerĂ« pĂ«r DanimarkĂ«n dhe se kontrolli i GroenlandĂ«s Ă«shtĂ« i domosdoshĂ«m pĂ«r sigurinĂ« e Shteteve tĂ« Bashkuara”. Truman autorizoi ndarjen e 100 milionĂ« dollarĂ«ve nĂ« ar dhe bĂ«ri njĂ« ofertĂ« blerjeje mĂ« formale. Danimarka refuzoi, por pranoi se SHBA-tĂ« do tĂ« ruanin aksesin ushtarak nĂ« territor. Baza Thule ishte bĂ«rĂ« Baza e Forcave Ajrore Pituffik, mĂ« veriore nga tĂ« gjitha 55 bazat ushtarake amerikane nĂ« tĂ« gjithĂ« botĂ«n.

Ju tregova për idenë e Rockefeller-it nga vitet 1970 , por edhe ajo dështoi dhe SHBA-të respektuan përsëri të drejtën e Danimarkës për të vendosur në mënyrë autonome për destinacionin e territorit të saj.

Pastaj vijmë në vitin 2019, ofertën e parë të Trump , dhe deri në ditët e sotme me atë që na tregojnë lajmet rreth kërcënimeve ushtarake, vendosjes së ushtarëve evropianë në ishull, tensioneve të NATO-s dhe kërcënimeve për luftëra tregtare.

PĂ«rtej shkrimeve tĂ« tij nĂ« Truth dhe deklaratave tĂ« tij tĂ« vazhdueshme, mendimi i Trump kristalizohet nĂ« njĂ« intervistĂ« qĂ« ai dha pĂ«r New York Times mĂ« 6 janar, nĂ« tĂ« cilĂ«n ai tha se, duke pasur parasysh zgjedhjen, Groenlanda mund tĂ« jetĂ« mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme se NATO. Kur u pyet pse kĂ«mbĂ«nguli pĂ«r njĂ« blerje kur presidentĂ« tĂ« tjerĂ« kanĂ« zgjedhur rrugĂ« tĂ« tjera, ai tha: “Ndoshta njĂ« president tjetĂ«r do tĂ« mendonte ndryshe, por deri mĂ« tani kam pasur tĂ« drejtĂ« pĂ«r gjithçka”. Ai mĂ« pas shtoi: “Ne do tĂ« bĂ«jmĂ« diçka nĂ« GroenlandĂ«, pavarĂ«sisht nĂ«se na pĂ«lqen apo jo, sepse nĂ«se nuk e bĂ«jmĂ«, Rusia ose Kina do ta bĂ«jnĂ«.”

Pastaj ai shpjegon mĂ« tej pse njĂ« traktat Ă«shtĂ« mĂ« pak i fortĂ« se njĂ« titull pronĂ«sie : “Prona Ă«shtĂ« mĂ« e fortĂ« se njĂ« kontratĂ« qiraje ose njĂ« traktat.” Nuk ka shumĂ« rĂ«ndĂ«si qĂ« danezĂ«t mbajnĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kontratĂ« tĂ« nĂ«nshkruar me AmerikĂ«n. Ai Ă«shtĂ« gati ta shkelĂ« atĂ«, duke mohuar nĂ« mĂ«nyrĂ« efektive shenjtĂ«rinĂ« e kontratave. Dhe pak mĂ« vonĂ«, duke u sqaruar atyre qĂ« nuk e kishin kuptuar ende se ai nuk “ka nevojĂ« pĂ«r tĂ« drejtĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare”, ai pĂ«rcaktoi moralin e vetĂ«m tĂ« vlefshĂ«m, moralin e tij, atĂ« qĂ« ndjen brenda. Dhe duke u kthyer te ligji, ai sqaroi: “Nuk po pĂ«rpiqem t’u dĂ«mtoj njerĂ«zve”. Pastaj, duke kundĂ«rshtuar veten, ai sqaroi se kishte ndĂ«rmend tĂ« respektonte tĂ« drejtĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare, duke specifikuar se “varet se cili Ă«shtĂ« pĂ«rkufizimi juaj i sĂ« drejtĂ«s ndĂ«rkombĂ«tare”. I tiji Ă«shtĂ« sigurisht i ndryshĂ«m nga ai i tĂ« gjithĂ« presidentĂ«ve amerikanĂ« qĂ« e paraprinĂ«./Corriere della Sera

↗

Rusia: Putini Ă«shtĂ« ftuar tĂ« bashkohet me “Bordin e Paqes” pĂ«r GazĂ«n

✇Opinion.al
By: e xh

Kremlini ka njoftuar se Presidenti rus Vladimir Putin ka marrĂ« njĂ« ftesĂ« pĂ«r t’u bashkuar me njĂ« “KĂ«shill Paqeje” tĂ« udhĂ«hequr nga SHBA-tĂ« pĂ«r GazĂ«n.

Deklarata e Rusisë kuptohet se i referohet Bordit të Paqes që po ngrihet nga SHBA-të për të mbikëqyrur rindërtimin e Gazës.

Sipas mediave të huaja, zëdhënësi i Kremlinit, Dimitry Peskov, ka thënë se lideri rus po e shqyrton aktualisht këtë propozim.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, do të kryesojë bordin ekzekutiv të organizatës, ndërsa mendohet se midis anëtarëve të tjerë do të jetë edhe ish-kryeministri britanik Tony Blair, por edhe kryeministri shqiptar Edi Rama.

Peskov tha po ashtu se Presidenti Putin kishte “marrĂ« njĂ« ftesĂ« pĂ«rmes kanaleve diplomatike pĂ«r t’u bashkuar me kĂ«tĂ« KĂ«shill Paqeje”.

“PĂ«r momentin, po studiojmĂ« tĂ« gjitha detajet e kĂ«tij propozimi dhe shpresojmĂ« tĂ« kemi kontakte me palĂ«n amerikane pĂ«r tĂ« sqaruar tĂ« gjitha nuancat”, tha mĂ« tej Peskov.

KujtojmĂ« se mĂ« herĂ«t tĂ« hĂ«nĂ«n, udhĂ«heqĂ«si i Kazakistanit pranoi gjithashtu njĂ« ftesĂ« pĂ«r t’u bashkuar me tĂ« njĂ«jtin bord, sipas zĂ«dhĂ«nĂ«sit tĂ« tij.

↗

“Nuk ikim nga Parlamenti”, Berisha: Rama pĂ«rgjigjen do e marrĂ« mĂ« 24 janar

✇Opinion.al
By: e xh

Sali Berisha hodhi poshtë opsionin e bojkotit pak orë para se Parlamenti të hapej për sesionin e ri. Bojkoti i demokratëve vlen vetëm për reformat.

Por, socialistët nuk kanë në plan të presin gjatë. Nëse nuk ka reflektim, formula e dy komisioneve të posaçme, atij të zgjedhores dhe territoriales, do të ndryshojë. Por Sali Berisha nuk ndryshon qëndrim.

“AsnjĂ« pĂ«rgjigje pĂ«rveç asaj qĂ« do i japin shqiptarĂ«t mĂ« 24 janar Taos sĂ« famshĂ«m tĂ« krimit dhe Edi RamĂ«s. Ne nuk kemi bojkotuar parlamentin. Do jemi aty pĂ«r tĂ« qenĂ« zĂ«ri i qytetarĂ«ve”, tha Berisha.

Lajmi për Sali Berishën është tjetër. Projekti Smart City, që parashikon instalimin e 5 mijë kamerave inteligjente në 20 qytetet më të mëdha të vendit për të survejuar shqiptarët.

“Me Smart City, Edi Rama kompleton survejimin mĂ« tĂ« paligjshĂ«m. Ky pĂ«rbĂ«n asgjĂ«simin e plotĂ« tĂ« privacisĂ« sĂ« tyre, pasi ky sistem regjistron jo vetĂ«m individin, por edhe fytyrĂ«n me tĂ« gjithĂ« emotivitetin e saj. LĂ«vizjet e tij nĂ« çdo destinacion”, tha Berisha.

Jo vetëm survejim të jashtëligjshëm; pas projektit, Berisha sheh të fshehura edhe interesa korruptive.

“Kostot e projektit nĂ« tĂ«rĂ«si rezultojnĂ«, krahasuar me zbatimin e tyre nĂ« vendet e tjera, nĂ« proporcion tĂ« paktĂ«n 10-12 herĂ« mĂ« tĂ« larta. I bie rreth 15 herĂ« mĂ« shtrenjtĂ« projekti nĂ« ShqipĂ«ri, po tĂ« kemi parasysh se kĂ«tu as 2 milionĂ« banorĂ« nuk janĂ« dhe projekti kushton 157 milionĂ« euro”, u shpreh Berisha.

Berisha paralajmëroi se do të ankohet tek ndërkombëtarët, pasi projekti, në bindjen e tij, përbën shkelje të të drejtave të njeriut.

↗

Parku i liqenit të Paskuqanit, Rama: Transformim që nuk ndalet

✇Opinion.al
By: e xh

Kryeministri Edi Rama inspektoi sot parkun e ri të ndërtuar në liqenin e Paskuqanit, pjesë e bashkisë së Kamzës. Kryebashkiaku Rakip Suli prezantoi të gjithë projektin e përfunduar, ku bëhet fjalë për një park prej 84 hektarësh, kënde lojërash, mol si dhe një amfiteatër.

Ndër të tjera, Rakip Suli tha se ka një interes të madh për ndërtime private, të cilët janë menduar jo më shumë se 3 katë në afërsi të parkut.

“MbĂ«shtetje e jashtĂ«zakonshme nga ju kryeministĂ«r pĂ«r bashkinĂ« e KamzĂ«s. ËshtĂ« viti i 3 sepse ke qenĂ« disa herĂ« dhe askush nuk e imagjinon qĂ« ky park Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar nga e para prej 84 hektarĂ«sh me ambiente sportive, mol, amfiteatĂ«r. E kemi mbushur me rreth 80 mijĂ« pemĂ«. Pedonalja rreth e pĂ«rqark Ă«shtĂ« 5.2 kilometĂ«r. NdĂ«rtimin nĂ« pjesĂ«n private e kemi menduar 2 deri nĂ« 3 kat. Ka njĂ« kĂ«rkesĂ« tĂ« jashtĂ«zakonshme”, tha Rakip Suli.

Kryeministri Edi Rama u shpreh se bashkia e Kamzës duhet të merret si shembull dhe se ky park po i jep qytetit një aset të gjelbër të paçmueshëm, falë kësaj bashkie, shton Rama.

“Duhet tĂ« gjejmĂ« mĂ«nyrĂ«n pĂ«r tĂ« promovuar kanoet, Ă«shtĂ« super sport. KĂ«tu vazhdon puna intensive pĂ«r njĂ« transformim qĂ« nuk ndalet. Ky park Ă«shtĂ« duke nisur tĂ« marrĂ« njĂ« formĂ« qĂ« mjafton tĂ« imagjinosh sesi do tĂ« rritet kurora e pemĂ«ve nĂ« vitet qĂ« vijnĂ«, pĂ«r tĂ« kuptuar qĂ« falĂ« qeverisĂ«, njĂ« aset i gjelbĂ«r i paçmueshĂ«m po i jepet kryeqytetit nga Kamza. Kur sheh kĂ«tĂ« transformim, tĂ« vjen keq sesi u vlerĂ«suan nĂ« tĂ« kaluarĂ«n asete po kaq tĂ« vlefshme si liqeni  i FarkĂ«s apo ai i ThatĂ« pĂ«rpara se ato trajektoret tĂ« futeshin nĂ« njĂ« administrim racional. TĂ« mĂ«sojmĂ« nga Kamza dhe tĂ« ecim nĂ« shembullin e KamzĂ«s”, tha Rama.

❌