Tregjet tronditen nga pĂ«rplasja TrumpâPowell, dollari nĂ« rĂ«nie
Tregjet financiare globale kanĂ« reaguar negativisht ndaj pĂ«rplasjes sĂ« hapur mes presidentit amerikan Donald Trump dhe kreut tĂ« RezervĂ«s Federale, Jerome Powell. Kontratat âfuturesâ tĂ« indekseve tĂ« Wall Street-it paralajmĂ«rojnĂ« njĂ« hapje nĂ« rĂ«nie, ndĂ«rsa nĂ« orĂ«t e para tĂ« tregtimit nĂ« EuropĂ« dollari amerikan humbi 0,38% ndaj valutave kryesore. NdĂ«rkohĂ«, yield-et e bonove 10-vjeçare tĂ« Thesarit amerikan u rritĂ«n me tre pikĂ« bazĂ«.
Sipas analistëve, lëvizjet e tregjeve lidhen drejtpërdrejt me vendimin e Trump për të sulmuar drejtuesin e bankës qendrore amerikane përmes një veprimi të Departamentit të Drejtësisë, një hap i paprecedentë në historinë institucionale të SHBA-ve.
âKy veprim duhet parĂ« nĂ« kontekstin e kĂ«rcĂ«nimeve dhe presioneve tĂ« vazhdueshme nga administrataâ, deklaroi Powell. âKĂ«rcĂ«nimi pĂ«r ndjekje penale vjen sepse Fed pĂ«rcakton normat e interesit mbi bazĂ«n e asaj qĂ« i shĂ«rben publikut, dhe jo sipas preferencave tĂ« presidentitâ.
Ai paralajmëroi gjithashtu se çështja nuk lidhet vetëm me mandatin e tij personal, i cili përfundon në maj të vitit të ardhshëm, por me të ardhmen e politikës monetare amerikane: nëse ajo do të drejtohet nga të dhënat ekonomike apo nga presioni politik.
PĂ«rplasja TrumpâPowell shihet si njĂ« konflikt mes dy qasjeve: nga njĂ«ra anĂ«, njĂ« pushtet ekzekutiv qĂ« synon kontroll tĂ« plotĂ« mbi institucionet ekonomike, nga ana tjetĂ«r, parimi i ndarjes sĂ« pushteteve dhe pavarĂ«sia e bankĂ«s qendrore, e cila ka pĂ«r detyrĂ« tĂ« mbajĂ« nĂ«n kontroll inflacionin dhe tĂ« mbĂ«shtesĂ« punĂ«simin maksimal.
Mandati i Powell përfundon pas katër muajsh dhe vetë Trump ka deklaruar se ka gjetur tashmë pasardhësin e tij, i cili sipas mediave amerikane pritet të jetë Kevin Hassett, një bashkëpunëtor i ngushtë i presidentit. Hassett shihet si një figurë më e gatshme për të ndjekur linjën e Shtëpisë së Bardhë, në një kohë kur Trump kërkon ulje të fortë të normave të interesit, pavarësisht se inflacioni mbetet pranë 3%.
Megjithatë, kontrolli i Fed-it nuk është i menjëhershëm. Në Komitetin Federal të Tregut të Hapur (FOMC) ka ende anëtarë të emëruar përpara rikthimit të Trump dhe drejtues bankash rajonale që veprojnë në mënyrë të pavarur. Sipas vëzhguesve, sulmi ndaj Powell shërben edhe si sinjal paralajmërues për këta zyrtarë.
Një tjetër arsye lidhet me gjendjen reale të ekonomisë amerikane. Edhe pse rritja ekonomike për tremujorin e tretë të vitit 2025 rezultoi 4,5% (me bazë vjetore), jashtë sektorit të teknologjisë ajo është shumë më e dobët. Investimet private, përjashtuar teknologjinë dhe qendrat e të dhënave të inteligjencës artificiale, kanë rënë me mbi 4% krahasuar me një vit më parë.
Ngadalësimi reflektohet edhe në tregun e punës, ndërsa automatizimi po redukton vendet e punës pikërisht në sektorin e teknologjisë. Sipas analistëve, ekonomia amerikane po rritet, por përfitimet po përqendrohen te një pakicë e vogël.
Në këtë kontekst, me mbështetjen elektorale në rënie dhe zgjedhjet e mesmandatit në nëntor, Trump duket se po kërkon një fajtor për problemet ekonomike dhe Jerome Powell është bërë shënjestra kryesore.
Në sfond ekziston edhe një dimension personal. Më 24 korrik të kaluar, Trump vizitoi kantierin e rinovimit të godinës së Rezervës Federale, duke akuzuar publikisht Powell për tejkalim të buxhetit. Kreu i Fed-it e kundërshtoi presidentin para kamerave, duke korrigjuar shifrat. Një episod që, sipas vëzhguesve, Trump nuk e ka harruar.
