Sot shĂ«nohen 15 vite nga tragjedia e 21 Janarit, ku katĂ«r protestues, konkretisht Aleks Nika, Ziver Veizi, Hekuran Deda dhe Faik Myrtaj u qĂ«lluan pĂ«r vdekje. Ngjarja ndodhi mĂ« 21 janar tĂ« 2011-Ă«s,  ku qindra qytetarĂ« ishin ngritur nĂ« protestĂ«n e socialistĂ«ve nĂ« Bulevardin âDĂ«shmorĂ«t e Kombitâ me thirrje kundĂ«r Kryeministrit tĂ« atĂ«hershĂ«m Sali Berisha. Tensionet mes protestuesve dhe gardistĂ«ve u agravuan deri nĂ« tentativat e qytetarĂ«ve pĂ«r tâu futur nĂ« oborrin e kryeministrisĂ«, çka pasoi tĂ« shtĂ«nat brenda territorit tĂ« kryeministrisĂ«, qĂ« lanĂ« tĂ« vdekur katĂ«r protestuesit e sipĂ«rpĂ«rmendur.
NĂ« vitin 2021, 10 vite pas ngjarjes sĂ« rĂ«ndĂ«, kryeministri Edi Rama i shpalli âDĂ«shmorĂ« tĂ« Atdheutâ katĂ«r protestuesit e vrarĂ«.
NĂ« vitin 2023, ish-kreu i Grupit Parlamentar tĂ« PS-sĂ«, Taulant Balla, i bĂ«ri thirrje ProkurorisĂ« sĂ« PĂ«rgjithshme dhe ProkurorisĂ« sĂ« TiranĂ«s qĂ« dosja e vrasjes sĂ« Aleks NikĂ«s tâi kalojĂ« SPAK-ut.
Vendimi i Strasburgut dhe nisja e hetimeve nga SPAK
Ishte vendimi i GjykatĂ«s sĂ« Strasburgut nĂ« mars tĂ« 2024-Ă«s qĂ« e cilĂ«soi 21 Janarin si krim shtetĂ«ror dhe qĂ« tĂ« hetohej si e tillĂ« nga drejtĂ«sia shqiptare, duke i hapur kĂ«shtu rrugĂ« hetimeve nga ana e SPAK e cila ngriti 3 vepra penale: âshpĂ«rdorim i detyrĂ«sâ, âvrasje nĂ« rrethana tĂ« tjera cilĂ«sueseâ dhe âkryerja e veprimeve qĂ« pengojnĂ« zbulimin e sĂ« vĂ«rtetĂ«sâ.
Hetimet për 21 janarin 2011 nisën pas kërkesës së familjarëve të Aleks Nikës, që prej më shumë se një dekadë kërkojnë drejtësi për vrasjen e djalit të tyre.
NjĂ« sĂ«rĂ« zyrtarĂ«sh e ish-zyrtarĂ«sh janĂ« marrĂ« nĂ« pyetje nga SPAK pĂ«r tĂ« zbardhur rolin e tyre gjatĂ« protestĂ«s sĂ« 21 Janarit tĂ« 2011-Ă«s, sikurse ish-drejtori i PĂ«rgjithshĂ«m i PolicisĂ« sĂ« Shtetit Hysni Burgaj, zĂ«vendĂ«si i tij Agron Kuliçaj, deputeti i PS, Xhemal Qefalia, ish-ministri Saimir Tahiri, ish-kreu i GardĂ«s, Ndrea Prendi, ish-deputeti socialist Arben Ăuko, ish-ministri i BrendshĂ«m, Lulzim Basha, ish-kryeministri Sali Berisha dhe ish-presidenti Bamir Topi, presidentin e PartisĂ« sĂ« LirisĂ« Ilir Meta, etj,.
Nisja e hetimeve paraprake
Kujtojmë se fillimisht drejtësia shqiptare vendosi 4 vite burg për katër jetët e ndërprera në mes në demonstratën e 21 janarit. Hetimi i ngjarjes çoi si të pandehur dy gardistë për vrasjen e Ziver Veizit dhe Faik Myrtajt, por la pa autor vrasjen e Hekuran Dedës dhe Aleks Nikës. Gjykimi i dy ish-gardistëve, Agim Llupo dhe Ndrea Prendi nisi në maj 2012.
NĂ« prag tĂ« mbylljes sĂ« gjyqit prokurorĂ«t kĂ«rkuan 23 vjet burg pĂ«r Prendin dhe 25 vite pĂ«r Llupon. Argumentet e prokurorisĂ« nuk bindĂ«n gjykatĂ«n. NĂ« shkurt 2013 tre gjyqtarĂ« tĂ« kryeqytetit zhveshĂ«n tĂ« pandehurit Ndreu e Llupo nga akuza e âvrasjesâ dhe i shpallĂ«n tĂ« pafajshĂ«m.
Verdikti i pafajĂ«sisĂ« nxori nga qelia Llupon, i cili u gjykua nĂ« masĂ«n âarrest nĂ« burgâ.
PĂ«r vrasjen e Aleks NikĂ«s, hetimi nuk zbuloi asnjĂ« autor tĂ« dyshuar. Predha qĂ« i mori jetĂ«n ishte dĂ«mtuar aq shumĂ«, sa arma e krimit sâmund tĂ« identifikohej.
Pas shtatë muajsh, tre gjyqtarët e Apelit prishën vendimin e Shkallës së Parë, duke ndryshuar kualifikimin e veprës penale që u rëndonte të akuzuarve.
Nga akuza pĂ«r âvrasje me dashjeâ, Ndrea Prendi u fajĂ«sua pĂ«r âvrasje nga pakujdesiaâ tĂ« Faik Myrtajt dhe u dĂ«nua me 1 vit burg.
PĂ«r Agim Llupon Apeli dha 3 vjet burg pĂ«r âvrasje nga pakujdesiaâ tĂ« Ziver Veizit. Pas mbetjes pa autor tĂ« vrasjes sĂ« Aleks NikĂ«s, Apeli i TiranĂ«s la pa autor edhe vrasjen e Hekuran DedĂ«s.
Procesit gjyqĂ«sor ndaj tĂ« akuzuarve pĂ«r vrasjet e 21 janarit i vuri kapak Gjykata e LartĂ« nĂ« prill 2016. Pas 4 vitesh âpezullâ, Kolegji Penal vendosi tĂ« mos pranojĂ« rekursin e bĂ«rĂ« nga prokuroria kundĂ«r vendimit tĂ« Apelit.
FamiljarĂ«t e Ziver Veizit dhe Hekuran DedĂ«s iu drejtuan gjykatĂ«s me padi civile pĂ«r dĂ«mshpĂ«rblim financiar nga Garda dhe Ministria e Brendshme. ĂĂ«shtja u dĂ«rgua edhe nĂ« GjykatĂ«n Europiane tĂ« tĂ« Drejtave tĂ« Njeriut nĂ« Strasburg.
ĂĂ«shtja u zgjidh me pajtim mes paditĂ«sve dhe qeverisĂ« shqiptare nĂ« prill tĂ« vitit 2017.
Qeveria i akordoi një fond 160 milionë lekë shtesë Ministrisë së Brendshme, për të dëmshpërblyer familjarët e viktimave.
Nga ana tjetër, familja Nika kishin vijuar procesin ligjorë duke kërkuar hetim të veçuar për vrasjen e Aleks Nikës.
NĂ« vitin 2020, Prokuroria e TiranĂ«s i pezulloi hetimet edhe vrasjen e Aleks NikĂ«s qĂ« kishte mbetur pa autorĂ« pĂ«r tâi rihapur sĂ«rish nĂ« 2021. Familja e Aleks NikĂ«s ka kĂ«rkuar vazhdimisht qĂ« kjo çështje ti kalonte pĂ«r hetim SPAK por ky i fundit nuk pranonte tĂ« hetonte njĂ« çështje e cila po hetohej njĂ«kohĂ«sisht edhe nga Prokuroria e TiranĂ«s.
NĂ« 14 nĂ«ntorit 2023, Gjykata e Strasburgut doli nĂ« pĂ«rfundimin se 21 janari ishte krim shtetĂ«ror dhe duhet tĂ« hetohet si i tillĂ« nga drejtĂ«sia shqiptare. Strasburgu vendosi qĂ« pĂ«r çështjen e Aleks NikĂ«s tâi hapej rrugĂ« hetimit tĂ« munguar. Me anĂ« tĂ« kĂ«tij vendim familja Nika ju drejtua GjykatĂ«s sĂ« LartĂ«.
Pas një viti, Gjykata e lartë doli më një vendim ku urdhëroi SPAK të regjistronte kallëzimin e familjes Nika dhe të niste hetimet për 21 Janarin.