Një 29-vjeçar është arrestuar në Tiranë, pasi në dyqanin e tij në rrugën “Sulejman Delvina”, ai shiste produkte me logo false.

Gjatë kontrolleve nga policia, në dyqan u gjetën veshje, çanta, syze dhe ora me logo të markave ndërkombëtare, të dyshuara false.

H. R., 29 vjeç, banues në Tiranë nuk kishte fatura mbi origjinën e mallrave si dhe dyshohet se nuk lëshonte kuponë për shitjen e tyre, me qëllim shmangien e detyrimeve tatimore.

The post Arrestohet pronari i dyqanit në Tiranë, shiste veshje, çanta, syze dhe ora me logo false appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Tërheqjet nga shumë vende të disa lloje qumështi formulë (seri, produkte dhe marka të ndryshme) janë duke vazhduar pas zbulimit të cereulidës, një toksinë e prodhuar nga bakteri Bacillus cereus, e cila mund të shkaktojë të përziera, të vjella dhe diarre. Tërheqjet paraprake filluan në dhjetor 2025 dhe vazhdojnë si një masë parandaluese e shëndetit publik.

Tërheqjet janë globale, me produkte që shiten si në Europë ashtu edhe në vende jashtë Europës. Pasi shumë vende në Europë e kishin tërhequr produktin, reagoi edhe AKU, duke lajmëruar tërheqjen urgjente të produktit Aptamil 1 Pronutra 800g, me datë skadence 10 nëntor 2026, nga tregu si dhe u ka kërkuar prindërve që kanë blerë këtë produkt ta rikthejnë në marketin që e kanë marrë.

Por çfarë është cereulida dhe sa i rrezikshëm është për fëmijët?

Cereulida është një toksinë që mund të shkaktojë të përziera, të vjella dhe dhimbje stomaku të papritura 30 minuta deri në gjashtë orë pas konsumimit. Tek foshnjat më të vogla, ajo mund të ndryshojë ekuilibrin e kripës së trupit dhe të çojë në ndërlikime të tilla si dehidratimi.

Mjekët thonë se efektet e mundshme të rënda shëndetësore konsiderohen të ulëta deri në të moderuara dhe varen nga mosha e foshnjës, me të porsalindurit dhe foshnjat nën gjashtë muaj më shumë në rrezik për sëmundje të rënda.

ECDC, Qendra Europiane për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve njofton se ka marrë raporte për diarre tek foshnjat pas konsumimit të produkteve të tërhequra ndërkohë që po vazhdojnë hetimet kombëtare. Në një rast, një foshnjë që kishte konsumuar formulë nga një seri e tërhequr rezultoi pozitive për toksinën dhe kishte të vjella dhe diarre.

Është e rëndësishme të theksohet se të vjellat dhe diarreja tek foshnjat janë simptoma të zakonshme dhe mund të shkaktohen nga shumë faktorë të ndryshëm, duke përfshirë infeksione virale si norovirusi.

Këshilla dhe rekomandime për shëndetin publik

Për foshnjat që zhvillojnë të vjella ose diarre pas konsumimit të formulës që përmban toksinën, ECDC rekomandon këshillimin me mjekun e familjes dhe nëse simptomat janë të rënda, si dehidratim ose të vjella të vazhdueshme, duhet të paraqiten menjëherë në urgjencë.

Simptomat gastrointestinale tek foshnjat mund të çojnë shpejt në ndërlikime, pavarësisht nga shkaku themelor.

The post Simptomat/ Sa e rrezikshme është cereulida e gjendur në qumështin formulë appeared first on Gazeta Si.

13 vende europiane po shesin mollë në tregje dhe supermarkete me një bollëk shqetësues mbetjesh pesticidesh, të njohura zakonisht si “kokteje pesticidesh”, sipas një raporti të ri që i kërkon Bashkimit Europian të rregullojë ekspozimin ndaj këtyre kimikateve.

Belgjika, Kroacia, Çekia, Danimarka, Franca, Gjermania, Hungaria, Italia, Luksemburgu, Holanda, Polonia, Spanja dhe Zvicra kanë raportuar kontaminim në mollë, sipas raportit të fundit nga Rrjeti i Veprimit kundër Pesticideve (PAN) Europe, i cili kritikon procedurën e vlerësimit të rrezikut të BE-së për shqyrtimin e pesticideve dhe shpërfilljen e efektit “koktej”.

“Një nga rezultatet më të habitshme është se 85% e mollëve të testuara përmbanin mbetje të shumëfishta pesticidesh”, tha Gergely Simon, aktivist në PAN Europe.

“Autoriteti Europian i Sigurisë Ushqimore (EFSA) u ngarkua 20 vjet më parë të zhvillonte një metodologji për të rregulluar efektet e koktejit të pesticideve, por ata ende nuk e përmbushin këtë detyrim ligjor.”

Raporti thekson se nëse këto mollë do të shiten si ushqim i përpunuar për fëmijë, 93% e tyre do të tejkalonin limitin ligjor të BE-së për nivelet e pesticideve për fëmijët nën 3 vjeç.

“Prindërit e rinj nuk janë të vetëdijshëm se ushqyerja e fëmijëve të tyre me fruta ose perime të freskëta rrit ndjeshëm ekspozimin e tyre ndaj pesticideve, ndonjëherë më shumë se 600 herë”, tha Simon. “Autoritetet publike duhet t’i informojnë ata dhe të promovojnë ushqimin organik me përparësi.”

Raporti dënues vjen ndërsa rregullat e BE-së për të adresuar “koktejet e pesticideve” mbeten në pritje, me grupe të shumta fushatash që i kërkojnë Komisionit Europian dhe EFSA-së të përshpejtojnë vlerësimin kumulativ të rrezikut të pesticideve.

Pesticidet dhe “kimikatet e përhershme”

Studimi shkencor i PAN Europe u krye midis 1 dhe 20 shtatorit 2025, gjatë të cilit studiuesit zgjodhën tre deri në pesë mostra të mollëve të ndryshme konvencionale të prodhuara në vend, për një total prej 59 mostrash mollësh të rritura në nivel kombëtar, sipas raportit.

Gjetjet zbulojnë se 71% e mostrave të mollëve përmbanin të paktën një mbetje të kategorisë së BE-së të pesticideve më toksike, 64% përmbanin të paktën një mbetje të pesticideve PFAS, të njohura edhe si “kimikatet e përhershme”, dhe 36% përmbanin një pesticid neurotoksik.

Fludioxonil, një pesticid PFAS, u gjet në gati 40% të mostrave, sipas raportit, i cili vuri në dukje se kimikati i rrezikshëm u klasifikua si një prishës endokrin në BE në vitin 2024.

“Duhej të ishte ndaluar, por shtetet anëtare të BE-së e kanë bllokuar këtë për një vit tani. Është toksik për mëlçinë dhe veshkat për njerëzit, dhe shkatërron peshqit dhe amfibët në mjediset ujore”, tha PAN Europe në një deklaratë.

The post Mollët europiane të ndotura me ‘kokteje pesticidesh’ appeared first on Gazeta Si.

Virusi Nipah është një virus që gjendet te kafshët, por mund të prekë edhe njerëzit, shkruan në faqen e saj zyrtare Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH).

Njerëzit me infeksion mund të zhvillojnë ethe dhe simptoma që përfshijnë trurin si dhimbje koke ose konfuzion dhe probleme me mushkëritë si vështirësi në frymëmarrje ose kollë.

Lakuriqët e natës të familjes Pteropodidae janë strehuesit natyrorë të virusit Nipah.

Virusi Nipah është një virus zoonotik, zakonisht transmetohet nga kafshët te njerëzit, por gjithashtu mund të transmetohet përmes ushqimit të kontaminuar ose drejtpërdrejt midis njerëzve.

Virusi Nipah u identifikua për herë të parë në vitin 1998 gjatë një shpërthimi midis fermerëve të derrave në Malajzi.

Në vitin 1999, një shpërthim u raportua në Singapor pas importimit të derrave të sëmurë nga Malajzia. Që nga viti 1999, nuk janë raportuar shpërthime të reja nga Malajzia ose Singapori.

Në vitin 2001, shpërthime të infeksionit të virusit Nipah u zbuluan në Indi dhe Bangladesh. Në Bangladesh, shpërthime janë raportuar pothuajse çdo vit që atëherë. Në Indi, shpërthime raportohen periodikisht në disa pjesë të vendit, përfshirë atë të fundit në vitin 2026.

Lakuriqët e frutave nga familja Pteropodidae konsiderohen strehuesit natyrorë të virusit Nipah dhe janë të pranishëm në pjesë të ndryshme të Azisë dhe në Australi.

Lakuriqët e frutave afrikanë të gjinisë Eidolon, familja Pteropodidae, janë gjetur të kenë antitrupa kundër viruseve Nipah dhe Hendra, duke treguar se këto viruse mund të jenë të pranishme edhe brenda shpërndarjes gjeografike të lakuriqëve të natës Pteropodidae në Afrikë.

Virusi Nipah mund të përhapet edhe midis njerëzve. Është raportuar në mjediset e kujdesit shëndetësor dhe midis familjeve dhe kujdestarëve të personave të sëmurë përmes kontaktit të ngushtë.

Në mjediset shëndetësore, rreziku i përhapjes mund të rritet në mjedise spitalore të mbipopulluara, të ajrosura dobët, me zbatim joadekuat të masave të parandalimit dhe kontrollit të infeksionit (siç është përdorimi i pajisjeve mbrojtëse personale, pastrimi dhe dezinfektimi, dhe higjiena e duarve).

Periudha e inkubacionit – që është koha nga infeksioni deri në fillimin e simptomave – varion nga 3 deri në 14 ditë. Në disa raste të rralla është raportuar inkubacion deri në 45 ditë.

Sëmundja e rëndë mund të ndodhë tek çdo pacient, por është veçanërisht e lidhur me njerëzit që paraqiten me simptoma neurologjike, me përparim në ënjtje të trurit (encefalit) dhe, shpesh, vdekje. Kujdesi mbështetës dhe monitorimi i kujdesshëm gjatë kësaj periudhe është kritik.

Shumica e njerëzve që mbijetojnë shërohen plotësisht, por gjendjet neurologjike afatgjata janë raportuar në afërsisht 1 në 5 persona që janë shëruar nga sëmundja.

Është e vështirë të dallosh Nipah nga sëmundjet e tjera infektive, ose shkaqe të tjera të encefalitit ose pneumonisë, pa testime laboratorike.

Testi kryesor diagnostik është reaksioni zinxhir i polimerazës në kohë reale (RT-PCR) i mostrave të frymëmarrjes, gjakut ose lëngut cerebrospinal. Zbulimi i antitrupave në gjak nëpërmjet analizës imunosorbent të lidhur me enzimën (ELISA) mund të përdoret gjithashtu.

Mostrat e mbledhura nga pacientët janë një rrezik biologjik. Testimi laboratorik në mostrat jo të inaktivizuara duhet të kryhet në kushte maksimale të përmbajtjes biologjike.

The post OBSH: Çfarë është virusi Nipah dhe sa i rrezikshëm është ai tek njerëzit? appeared first on Gazeta Si.

Astronomët kanë zbuluar një planet të ri, potencialisht të banueshëm, rreth 146 vite dritë larg, me madhësi të ngjashme me Tokën dhe me kushte që ngjajnë me Marsin.

Planeti i quajtur HD 137010 b, rrotullohet rreth një ylli të ngjashëm me Diellin dhe vlerësohet të jetë 6% më i madh se Toka.

Një ekip ndërkombëtar shkencëtarësh nga Australia, Britania e Madhe, SHBA-të dhe Danimarka e identifikoi planetin duke përdorur të dhëna të mbledhura në vitin 2017 nga teleskopi hapësinor i Nasa-s, Kepler, gjatë misionit të tij të zgjeruar, të njohur si K2.

Dr. Chelsea Huang, kërkuese në Universitetin e Jugut të Queensland-it (USQ) në Australi, tha se orbita e planetit është e ngjashme me atë të Tokës, rreth 355 ditë. Shkencëtarët besojnë se planeti ka “rreth 50% gjasa të ndodhet në zonën e banueshme” të yllit që e rrethon.

“Çfarë e bën veçanërisht emocionues këtë planet me madhësi tokësore është se ylli i tij ndodhet vetëm rreth 150 vite dritë larg sistemit tonë diellor”, tha Huang, një nga bashkëautorët e studimit.

Ylli tjetër më i afërt me një planet të mundshëm të banueshëm rreth një ylli të ngjashëm me Diellin, Kepler-186f, ndodhet katër herë më larg dhe është 20 herë më i dobët. HD 137010 b u zbulua kur kaloi shkurtimisht përpara yllit të tij, duke shkaktuar një zbehje të vogël të dritës.

Ky sinjal i dobët u identifikua fillimisht nga një ekip shkencëtarësh qytetarë, përfshirë autorin kryesor të studimit, Dr. Alexander Venner, kur ai ishte ende nxënës i shkollës së mesme.

“Kam kontribuar në këtë projekt shkencor qytetar, të quajtur Planet Hunters, kur isha në shkollën e mesme, dhe ishte një pjesë e madhe e mënyrës se si u futa në kërkimin shkencor”, tha Venner, i cili më pas përfundoi doktoraturën në USQ.

“Ishte një përvojë e jashtëzakonshme të kthehesha te ky projekt dhe të zbuloja një zbulim kaq të rëndësishëm.”

Ndriçimi dhe afërsia e yllit që rrethon planeti e bëjnë atë “të arritshëm për t’u vëzhguar nga gjenerata e ardhshme e teleskopëve,” shtoi Huang. “Jam e sigurt se do të jetë objektivi i parë për t’u studiuar kur teknologjia të jetë e gatshme.”

The post Astronomët zbulojnë një planet të ri potencialisht të banueshëm, i ngjashëm me Tokën appeared first on Gazeta Si.

Një sherr për motive të dobëta, ka degjeneruar në përdorim të thikës dhe në plagosjen e dy personave në Sarandë.

Ngjarja ka ndodhur në lagjen nr. 4 të qytetit, gjatë një përplasjeje mes Enea Qorrit dhe 27-vjeçarit, Arnest Gjonçaj.

Sipas informacioneve paraprake, Gjonçaj, banues në fshatin Gjashtë, është goditur me thikë pas shpine dhe për shkak të gjendjes së rëndë u transportua me urgjencë drejt Tiranës për trajtim të specializuar mjekësor. Nga përplasja ka mbetur i plagosur edhe Enea Qorri, i cili sipas policisë ka precedentë penalë.

Me anë të një njoftimi për mediet, Policia e Sarandës bën me dije se ka arrestuar dy autorët e plagosjes. “Falë reagimit të shpejtë dhe veprimeve intensive hetimore, u bë e mundur arrestimi i dy personave të dyshuar si autorë të përfshirë në këtë ngjarje. Në pranga ranë shtetasit M.H., 24 vjeç dhe Xh.S., 27 vjeç, ndërsa një tjetër person, F. Gj., është identifikuar dhe është shpallur në kërkim policor”, thuhet në njoftimin zyrtar.

Nga hetimet paraprake dyshohet se konflikti ka nisur për motive të dobëta. Sipas policisë, A. Gj., M.H. dhe Xh.S. kanë shkuar në banesën e B.Q., ku kanë ushtruar dhunë fizike duke përdorur sende të forta (shkopinj) dhe një mjet prerës. Por si pasojë e këtij sherri, janë plagosur Qorri dhe Gjonçaj, të cilët janë jashtë rrezikut për jetën.

The post Sarandë, 2 të plagosur pas sherrit me thika dhe dy të arrestuar appeared first on Gazeta Si.

Kuptimi ynë për çrregullimin e migrenës më në fund po fillon të ndryshojë, duke përmbysur idetë se çfarë është një simptomë dhe çfarë është një shkaktar, dhe cila pjesë e trurit është çelësi për zhvillimin e trajtimeve efektive.

Më shumë se 1.2 miliardë njerëz në mbarë botën vuajnë nga migrena. Kjo gjendje neurologjike është shkaku i dytë më i përhapur i paaftësisë në botë. Megjithatë, pavarësisht shfaqjes së saj të zakonshme dhe efekteve dobësuese, migrena mbetet ende kryesisht një mister.

Ka shumë pyetje pa përgjigje rreth asaj se çfarë është në të vërtetë migrena, çfarë e shkakton atë dhe çfarë mund të bëhet për ta zhdukur këtë gjendje nga jeta e pacientëve.

“Do të thoja se është ndoshta ndër çrregullimet neurologjike më pak të kuptuara, ose çrregullimet në përgjithësi”, thotë Gregory Dussor, kryetar i shkencave të sjelljes dhe trurit në Universitetin e Teksasit në Dallas, SHBA.

Tani, studiuesit po fillojnë të zbulojnë se çfarë e shkakton migrenën dhe madje kohët e fundit kanë qenë në gjendje ta shohin atë të shpaloset në kohë reale si sinjale elektrike në trurin e pacientit. Duke kryer studime mbi gjenet, enët e gjakut dhe koktejin molekular që rrotullohet në kokat e pacientëve, shkencëtarët po i afrohen gjithnjë e më shumë të kuptuarit pse ndodh migrena, si mund të trajtohet dhe pse – larg të qenit një dhimbje koke bezdisëse – është një përvojë kronike, që prek të gjithë trupin.

Pse është kaq e vështirë të studiohet migrena

Duke filluar në shekujt 18-19, migrena zakonisht quhej një tekë femërore: një që do të godiste vetëm gratë e zgjuara, simpatike dhe të bukura me “personalitete migrenoze”. Ndërsa tre të katërtat e pacientëve me migrenë janë gra, kjo stigmë shekullore ka penguar kërkimin mbi migrenën dhe ka qenë kronikisht e pafinancuar.

“Njerëzit e mendonin si një sëmundje histerie”, thotë Teshamae Monteith, drejtuese e divizionit të dhimbjes së kokës në Sistemin Shëndetësor të Universitetit të Miamit, në SHBA. Edhe sot, shumë pak universitete kanë qendra të forta kërkimore për migrenën dhe investimet në këtë çështje janë të zbehta në krahasim me fushat e disa sëmundjeve të tjera neurologjike.

Ekspertët nuk e përdorin më termin “migrenë”. Në vend të kësaj, ata tani i nxisin të gjithë të përdorin termin çrregullim i migrenës dhe i referohen “sulmeve të migrenës” si një përkeqësim të sëmundjes themelore, e cila paraqitet me një sërë simptomash, duke përfshirë dhimbjen e kokës. Migrena episodale është kur një pacient ka më pak se 15 dhimbje koke në muaj. Migrena kronike është kur ka më shumë.

Megjithatë, barra psikologjike, fizike dhe ekonomike e migrenës është shumë reale, thotë Monteith. Ndërsa migrena është më e zakonshme gjatë viteve më produktive të jetës së një personi, midis të 20-ave dhe të  50-ave, njerëzit me migrenë kanë më shumë gjasa të mos punojnë, të humbasin vendet e tyre të punës dhe të dalin në pension herët.

Një nga sfidat e studimit të migrenës është se sa të gjera mund të jenë simptomat.

Pacientë përjetojnë simptoma përpos dhimbjes së kokës, duke përfshirë të përziera dhe të vjella, marramendje, dhimbje stomaku dhe ndjeshmëri të shtuar ndaj dritës dhe zërit. Më shumë se gjysma e pacientëve përjetojnë lodhje ekstreme, ndërsa disa kanë dëshira specifike për ushqim. Të tjerë e gjejnë veten duke u përpëlitur tepër në fazat e hershme. Rreth 25% e pacientëve kanë vizione të shkëlqimeve të ndritshme të çrregullta ose turbullira.

“I gjithë sulmi i migrenës është një gjë shumë e komplikuar,” thotë Dussor. “Nuk është vetëm dhimbje. Është një seri e tërë ngjarjesh që po ndodhin shumë kohë para se të fillojë një dhimbje koke.”

Shkaktarët që mendohet se ndezin një sulm janë po aq të ndryshëm: mungesa e gjumit dhe agjërimi padyshim që shkaktojnë dhimbje koke, por pacientë të tjerë tregojnë çokollatën, djathin, kafenë ose verën e bardhë që i nxisin të tyret. Stresi duket se është shumë i ndërthurur me migrenën për shumicën e pacientëve, dhe, çuditërisht, kështu është edhe çlirimi i stresit – prandaj sulmet e fundjavës janë një klasik.

Shkaktarët kundër simptomave

Ndërsa shkencëtarët që studiojnë migrenën kanë qenë prej kohësh të hutuar nga shumëllojshmëria e madhe e shkaktarëve të ndryshëm, tani një numër gjithnjë e në rritje kërkimesh sugjerojnë se shumë prej këtyre shkaktarëve mund të jenë thjesht manifestime të simptomave të hershme.

Një pacient mund të jetë duke kërkuar në mënyrë të pavetëdijshme ushqime të caktuara në ato faza shumë të hershme të një sulmi – çokollatë ose djathë, për shembull. Kjo do të thotë se është e lehtë të shoqërohet ngrënia e atij ushqimi si një shkaktar i sulmit, por sulmi mund të ketë filluar tashmë, thotë Debbie Hay, profesoreshë e farmakologjisë dhe toksikologjisë në Universitetin e Otagos në Dunedin, Zelanda e Re.

Gjithashtu, gjithmonë është menduar nëse parfumi ishte përgjegjës për shkaktimin e një ataku migrene.

“Epo, ky është një shembull klasik, dhe atribuimi shkakësor është ndoshta i gabuar”, thotë Peter Goadsby, profesor i neurologjisë në King’s College London, në Mbretërinë e Bashkuar.

Goadsby ka analizuar skanimet e trurit të pacientëve me migrenë që mendojnë se drita shkakton sulmin e tyre dhe i ka krahasuar ata me pacientët që nuk kanë tendencë ta fajësojnë dritën për fillimin e dhimbjes së tyre. Vetëm të parët kishin mbiaktivitet në pjesën e trurit përgjegjëse për shikimin pak para migrenës së tyre, duke sugjeruar se, gjatë atij momenti, ata ishin biologjikisht të përgatitur për të qenë më të ndjeshëm ndaj dritës sesa homologët e tyre. “Pa dyshim, diçka po ndodh biologjikisht”, thotë Goadsby.

Por kërkimi për të zbuluar se cili është ai mekanizëm themelor biologjik ka qenë i gjatë.

Origjina gjenetike e migrenës

Studimet mbi binjakët tregojnë se ekziston një komponent i fortë gjenetik dhe se nëse prindërit ose gjyshërit tuaj kishin migrenë, ka statistikisht të ngjarë të trashëgoni edhe ju gjendjen neurologjike. Gjenet e trashëguara duket se luajnë një rol në rreth 30-60% të njerëzve që vuajnë nga migrena, me faktorë të tjerë të jashtëm kumulativë si historia e jetës, mjedisi dhe sjellja që përbëjnë pjesën tjetër, thotë Dale Nyholt, gjenetist në Universitetin e Teknologjisë të Queensland në Australi.

Gjaku kundrejt trurit

Për shkak të natyrës pulsuese të dhimbjeve të kokës së shumë njerëzve, një nga të dyshuarit mbizotërues për sulmet e migrenës dikur ishin enët e gjakut që çonin në ‘hapjen’ e trurit dhe shkaktonin një vërshim gjaku. Por shkencëtarët nuk mundën kurrë të gjenin përfundimisht një korrelacion midis rrjedhjes së gjakut dhe fillimit të migrenës.

“Thjesht nuk mund të jetë aq e thjeshtë sa ‘ena e gjakut bën X’,” thotë Dussor. “Mund t’i jepni çdo njeriu në Tokë një ilaç që do të shkaktojë zgjerimin e enëve të gjakut dhe jo të gjithë do të kenë migrenë.”

Kjo nuk do të thotë që enët e gjakut nuk kanë të bëjnë fare me migrenën: shumë nga gjenet e rrezikut të zbuluara në testin gjenetik të origjinës së migrenës janë gjene që ndihmojnë në rregullimin e venave. Enët e gjakut zgjerohen në mënyrë anormale gjatë sulmeve dhe ato në fakt mund të shfryhen me ilaçe për të ndihmuar në lehtësimin e dhimbjes së migrenës. Pra, ndërsa ato janë padyshim të përfshira në një sulm migrene, ato mund të mos jenë shkaku. Efektet e tyre në migrenë mund të jenë për shkak të faktorëve të tjerë të fshehur, siç është një çlirim jonormal i molekulave që shkaktojnë dhimbje në muret e venave ose sinjale të tjera që dërgohen nga venat në tru, thotë Dussor.

Krijimi i valëve të trurit

Teoria kryesore për shkencëtarët që shqyrtojnë rolin e trurit në migrenë është se një sulm është një valë elektrike e ngadaltë, anormale që përhapet nëpër korteksin e trurit, e njohur si depresioni përhapës kortikal. Kjo valë shtyp aktivitetin e trurit dhe bën që nervat e dhimbjes aty pranë të aktivizohen, duke dhënë alarmin dhe duke shkaktuar inflamacion. Vala e depresionit përhapës kortikal në thelb “nxjerr jashtë të gjitha llojet e molekulave të këqija në tru”, thotë Michael Moskoëitz, profesor i neurologjisë në Shkollën Mjekësore të Harvardit në Kembrixh, Massachusetts, në SHBA.

Por pse fillon kjo valë mashtruese? Dhe ku përhapet? Dhe si çon kjo valë elektrike në kaq shumë simptoma? Kjo është ende e vështirë të përcaktohet me saktësi. Në mars të vitit 2025, shkencëtarët kapën valën në kohë reale ndërsa monitoronin trurin e një pacienteje 32-vjeçare në përgatitje për operacion. Vala u kap përmes 95 elektrodave të futura në kafkën e saj. Ajo u përhap nga korteksi i saj vizual – gjë që shpjegon pse disa njerëz kanë ndjeshmëri ndaj dritës, thotë Moskoëitz – dhe pastaj për 80 minuta të tjera në të gjithë trurin.

Të gjithë këta faktorë të ndryshëm ka të ngjarë të veprojnë në një mënyrë të ndërthurur.

“Mendoj se në fund të fundit, mund të ketë një emërues të përbashkët, por ka rrugë të shumta drejt migrenës”, thotë Amynah Pradhan, drejtoreshë e Qendrës për Farmakologji Klinike në Universitetin e Uashingtonit në St. Louis, SHBA.

“Ndoshta edhe më shumë se kaq, mendoj brenda një individi. Ka mënyra të shumta për të zhvilluar migrenë dhe të gjithë kanë një koktej gjërash që ndodhin.”

The post Çfarë e shkakton vërtet migrenën? appeared first on Gazeta Si.

Zyrtarët e shëndetësisë në Florida gjetën arsenik në 28 nga 46 produkte ëmbëlsirash të testuara si pjesë e iniciativës së shtetit “Healthy Florida First”, njoftoi Guvernatori Ron DeSantis.

Departamenti i Shëndetësisë i Floridës testoi produktet e ëmbëlsirave nga 10 kompani për metale të rënda, duke përfshirë markat e njohura si Jolly Ranchers dhe Kit Kats. Rezultatet synojnë të ofrojnë transparencë për familjet në lidhje me produktet e konsumuara gjerësisht nga fëmijët.

“Ne duam që prindërit të dinë se çfarë ka në ato produkte,” tha DeSantis gjatë një konference për shtyp.

Testimi i ëmbëlsirave vjen pas një pune të ngjashme me qumështin formulë për foshnje në fillim të këtij muaji.  

Zonja e Parë Casey DeSantis tha se testimi synon të sigurojë sigurinë dhe llogaridhënien e produkteve.

“Si prindër dhe konsumatorë, duhet të kemi besim se produktet që shiten në dyqanet ushqimore janë të sigurta dhe pa helm,” tha ajo. “Askush nuk duhet të pyesë veten nëse ushqimi që po u jep fëmijëve të tyre po ndikon në mënyrë të qetë në shëndetin e tyre me kalimin e kohës.”

Disa nga produktet që kishin përmbajtje të arsenikut janë: Snickers, KitKat, Skittles, Sour patch.

Zbulimi i arsenikut në produktet e ëmbëlsirave nxiti vlerësim të mëtejshëm të rreziqeve të mundshme të ekspozimit, veçanërisht për fëmijët, sipas departamentit të shëndetësisë.

Në një deklaratë në faqen e saj të internetit, Shoqata Kombëtare e ëmbëlsirave e quajti testimin e shtetit “të gabuar” dhe me “një mungesë të dukshme transparence në lidhje me pragjet e sigurisë shkencore të bazuara në të dhëna dhe vlerësimin e produkteve”.

“Kjo do të rezultojë në konfuzion midis konsumatorëve, rregullatorëve dhe ligjvënësve”, tha organizata. Florida ka zgjedhur deklarata në vend të shkencës”.

Arseniku është një metalik toksik natyror që mund të hyjë në kakao përmes tokës dhe ujit ku rritet kakao si edhe plehrave kimike e ndotjes mjedisore.

Ekspozimi afatgjatë ndaj arsenikut lidhet me kancer, dëmtime të mëlçisë, veshkave dhe sistemit nervor. Fëmijët dhe gratë shtatzëna janë më të rrezikuarit.

Doza të vogla nuk shkaktojnë helmim të menjëhershëm, por rreziku lidhet me konsum të shpeshtë për vite.

The post Snickers, KitKat/ Florida gjen arsenik në 28 nga 46 çokollatat e testuara appeared first on Gazeta Si.

Ideja pas agjërimit me ndërprerje është e thjeshtë: hani më pak për një kohë, përmirësoni metabolizmin tuaj. Realiteti është më kompleks dhe një studim i ri zbulon se disa forma të agjërimit me ndërprerje nuk ndryshojnë treguesit e shëndetit metabolik ose kardiovaskular.

Studiuesit, të udhëhequr nga një ekip nga Instituti Gjerman i Ushqyerjes Njerëzore Potsdam-Rehbruecke (DIfE), vendosën 31 gra që ishin mbipeshë ose obeze në dy orare të ndryshme agjërimi me ndërprerje për dy javë.

Oraret ishin nga ora 8 e mëngjesit deri në orën 4 pasdite ose nga ora 1 pasdite deri në orën 9 të mbrëmjes, një lloj i veçantë agjërimi me ndërprerje i njohur si të ngrënit me kohë të kufizuar.

Ndërsa koha e orareve ndryshonte. Parametrat e dietës ishin të njëjtë: pjesëmarrësit mund të hanin siç bënin normalisht dhe për këtë arsye të merrnin të njëjtën sasi të kalorive totale.

Edhe pse gratë humbën pak peshë, përfitime të tjera që mund të priten bazuar në hulumtimet e mëparshme – duke përfshirë nivele më të ulëta të sheqerit në gjak, presion më të ulët të gjakut dhe kolesterol më të ulët – nuk u shfaqën në të dhëna, duke ngritur pyetje se sa efektive janë këto rutina të agjërimit me kohë.

“Në këtë provë pothuajse izokalorike, nuk u vunë re përmirësime në parametrat metabolikë pas dy javësh”.

Gjetjet sugjerojnë se mund të jetë reduktimi i kalorive dhe jo vetë ngrënia me kufizim kohor që rrit treguesit kryesorë të shëndetit brenda trupit, megjithëse është e rëndësishme të mbahet mend se ky ishte një studim relativisht i vogël dhe afatshkurtër.

Përveç reduktimeve modeste të peshës trupore në studim, studiuesit vunë re ndryshime në orët biologjike të pjesëmarrësve. Koha e ritmeve të tyre cirkadiane, duke përfshirë ato që e shtyjnë trupin drejt gjumit, u zhvendos.

Lloje të ndryshme të agjërimit me ndërprerje vazhdojnë të analizohen nga studiuesit, por studimet mund të ndryshojnë ndjeshëm në aspektin e dietave që lejohen, pjesëmarrësve, kohëzgjatjes së studimit dhe përfitimeve shëndetësore të matura.

The post Studimi ngre pyetje serioze rreth përfitimeve të agjërimit me ndërprerje appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Shkenca mjekësore po hap horizonte të reja në luftën kundër rrezikut kardiovaskular, duke synuar njëkohësisht disa nga faktorët kryesorë që e ushqejnë atë: mbipeshën, kolesterolin e lartë LDL dhe steatozën hepatike (yndyrën në mëlçi).

Një studim i publikuar së fundmi në revistën prestigjioze Science Signaling sugjeron se, në të ardhmen, mund të jetë e mundur të kundërshtohet ky rrezik me një qasje të vetme terapeutike.

Hulumtimi është kryer nga ekspertë të Spitaleve Universitare dhe Universitetit Case Ëestern Reserve në Cleveland, nën koordinimin e studiuesit Jonathan Stamler. Aktualisht, studimi është ende në fazë laboratorike dhe nuk ka kaluar në prova klinike tek njerëzit, por rezultatet e para janë cilësuar si premtuese.

Një enzimë kyçe në qendër të kërkimit

Sipas studiuesve, duke bllokuar një enzimë të caktuar, të quajtur SCoR2, mund të veprohet njëkohësisht mbi tre mekanizma që rrisin ndjeshëm rrezikun e infarktit të miokardit dhe goditjes në tru. Eksperimentet laboratorike kanë treguar se frenimi i kësaj enzime çon në uljen e kolesterolit LDL (i ashtuquajturi “kolesteroli i keq”), reduktimin e peshës trupore dhe përmirësimin e steatozës hepatike.

Veprimi i kombinuar ndodh përmes indit dhjamor dhe mëlçisë, duke synuar drejtpërdrejt dismetabolizmin e lipideve, një nga shkaktarët kryesorë të sëmundjeve kardiovaskulare.

Në qendër të këtij mekanizmi qëndron oksidi nitrik, një molekulë thelbësore për organizmin e njeriut. Përtej efektit të njohur të vazodilatimit të arterieve, oksidi nitrik ndikon në funksionimin e sistemit nervor, përgjigjen imunitare dhe metabolizmin qelizor. Ai luan gjithashtu një rol të rëndësishëm në rregullimin e yndyrës dhe kolesterolit.

Ekspertët kanë zbuluar se enzima SCoR2 heq oksidin nitrik nga disa proteina që kontrollojnë akumulimin e yndyrës. Ky proces aktivizon sintezën e yndyrës, duke treguar se SCoR2 është thelbësore për prodhimin e indit dhjamor. Bllokimi i saj, përkundrazi, duket se frenon këto procese patologjike.

“Në mëlçi, oksidi nitrik pengon proteinat që prodhojnë yndyrë dhe kolesterol, ndërsa në indin dhjamor ndalon programin gjenetik që krijon enzimat përgjegjëse për prodhimin e yndyrës,” shpjegon Stamler.

Një ilaç i mundshëm, por ende në fazë paraklinike

Studiuesit kanë zhvilluar një molekulë eksperimentale që vepron mbi SCoR2 dhe kanë vërejtur se, në modelet e miut, ajo parandalon shtimin në peshë, përmirëson shëndetin e mëlcisë dhe ul kolesterolin LDL. Megjithatë, ekspertët theksojnë se jemi ende në fazat e para dhe se kalimi drejt përdorimit tek njerëzit do të kërkojë kohë, studime të mëtejshme dhe prova klinike të mirëfillta.

Kujdes i integruar për sëmundjet kronike

Sipas Francesco Dentali, internist dhe drejtor i Departamentit të Zonës Mjekësore në ASST Sette Laghi di Vareese, ky studim përfaqëson një qasje të re dhe shumë interesante në menaxhimin e rrezikut kardiovaskular.

“Vitet e fundit kemi parë një revolucion klinik me frenuesit SGLT2 dhe agonistët e receptorëve GLP-1, të zhvilluar fillimisht për diabetin, por që kanë treguar përfitime të mëdha edhe për zemrën, peshën trupore dhe veshkat. Studimi mbi SCoR2 ndjek të njëjtën logjikë: të veprojë ‘në rrjedhën e sipërme’ të dismetabolizmit lipid,” shprehet ai.

Sipas tij, nëse këto rezultate konfirmohen në studime klinike, në të ardhmen mund të kemi strategji të reja terapeutike që plotësojnë trajtimet ekzistuese dhe synojnë në mënyrë më të drejtpërdrejtë treshen mbipeshë–dislipidemi–steatozë hepatike, e cila është gjithnjë e më e shpeshtë tek pacientët kronikë.

Edhe pse rruga drejt aplikimit klinik është ende e gjatë, studiuesit janë optimistë se ky zbulim mund të shënojë një hap të rëndësishëm drejt parandalimit më efektiv të sëmundjeve kardiovaskulare.

The post Strategji e re kundër rrezikut kardiovaskular: mbipesha, kolesteroli i lartë dhe yndyra në mëlçi trajtohen bashkë appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Janë prezantuar sot gjithë projektet në konkursin ndërkombëtar për “Shtëpinë e re të fëmijëve dhe Kompleksin e Inspektorateve Shtetërore”.

I pranishëm në konkurs, kryeministri Edi Rama tha se këto dy projekte të reja do t’u hapin rrugë dy drejtimeve të reja për të ardhmen.

“Po krijojmë kushte tërësisht të reja për fëmijët që janë në duart e solidaritetit të shoqërisë, jetimët dhe njëkohësisht edhe për korpusin e ri të inspektorateve dhe me këtë rast dua të falënderoj këtu kryeinspektorin që për 10 vite rresht drejtoi një institucion që lindi vërtetë nga hiçi dhe u krijua nga e para dhe që sot është gati të bëjë një hap tjetër”, tha Rama.

Secila prej studiove arkitekturore po prezanton projektin e saj për një godinë të re ku pritet të vendoset Shtëpia e Fëmijëve dhe Inspektorati i Përgjithshëm. Në bazë të projektit fitues, disa godina ekzistuese do të prishet dhe do të ndërtohet kompleksi i ri.

Ndërkohë dhe shtëpia e fëmijëve “Zyber Hallulli” do të prishet.

The post Konkursi për Shtëpinë e Fëmijëve dhe kompleksin e Inspektoriateve, Rama: Kushte më të mira për jetimët appeared first on Gazeta Si.

Autoritetet në Pakistan kanë urdhëruar kontrolle të përforcuara sigurie për ata që hyjnë në vend për shenja të infeksionit me virusin vdekjeprurës Nipah, pasi India konfirmoi raste, duke u bërë vendi i fundit aziatik që rrit kontrollin.

Tajlanda, Singapori, Hong Kongu, Malajzia, Indonezia dhe Vietnami kanë rritur gjithashtu kontrollin në aeroporte.

Aktualisht nuk ka vaksinë për virusin, i cili transmetohet te njerëzit nga kafshët ose nga ushqimi i kontaminuar.

Mund të jetë asimptomatik, por shpesh është shumë i rrezikshëm, me një shkallë vdekshmërie prej 40% deri në 75%, varësisht nga aftësia e sistemit lokal të kujdesit shëndetësor për ta zbuluar dhe menaxhuar atë, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë.

Kur shfaqen simptomat, ato përfshijnë temperaturë të lartë, të vjella dhe infeksion të frymëmarrjes, por në raste të rënda, mund të ndodhin konvulsione dhe encefalit që çojnë në gjendje kome.

“Është bërë e domosdoshme të forcohen masat parandaluese dhe masat e mbikëqyrjes në kufijtë e Pakistanit”, thanë Shërbimet Shëndetësore Kufitare të Pakistanit në një deklaratë.

Ministria e shëndetësisë e Indisë tha këtë javë se autoritetet kishin identifikuar 196 kontakte të lidhura me dy rastet, asnjëri prej të cilëve nuk tregoi simptoma dhe të gjithë rezultuan negativë për virusin.

Shpërthimi i parë i virusit Nipah u regjistrua në vitin 1998, pasi virusi u përhap midis fermerëve të derrave në Malajzi. Virusi është emëruar sipas fshatit në vendin e Azisë Juglindore ku u zbulua.

Rastet e para në Indi u zbuluan në vitin 2001 në Bengalin Perëndimor. Në vitin 2018, një shpërthim në Kerala, në pjesën jugore të vendit, shkaktoi 17 vdekje.

OBSH-ja e ka klasifikuar Nipah si një patogjen prioritar. India raporton rregullisht infeksione sporadike, veçanërisht në Kerala, e cila konsiderohet si një nga zonat me rrezikun më të lartë për virusin Nipah në botë.

Që nga dhjetori 2025, ka pasur 750 infeksione të konfirmuara Nipah në të gjithë botën, me 415 vdekje, sipas Koalicionit për Inovacione të Përgatitjes Epidemike, i cili po financon një provë vaksine për të ndihmuar në luftimin e Nipah.

The post Alarm në Azi nga virusi Nipah/ Shtetet përforcojnë masat e sigurisë në pika kufitare appeared first on Gazeta Si.

Dy shqiptarë E.D., dhe S.A., dhe dy braziliane Th.C., 35 vjeçe dhe A.F., 39 vjeçe janë nën hetim në gjendje të lirë për prostitucion. Policia njofton se ata kishin marrë me qira një apartament në zonën e Vollgës në lagjen nr. 1 në Durrës ku kryenin aktivitetin e tyre.

Në cilësinë e provës materiale u sekuestruan gjithsej 1 080 euro, 116 700 lekë, 120 dollarë amerikanë, 80 paund britanikë, 150 franga dhe 3 430 dinarë, si dhe dy pasaporta të shtetaseve të huaja, 8 aparate celularë, karta telefoni dhe blloqe shënimesh.

The post Zbulohet ‘foleja’ e prostitucionit në Durrës, dy braziliane dhe dy shqiptarë nën hetim appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Salmoni është një nga peshqit më të njohur që hahet në Europë. Megjithatë, popullatat e egra janë zvogëluar dhe salmoni i kultivuar shpesh vjen me probleme të tilla si kimikatet, infektimi ose mbipopullimi, duke bërë që OJQ-të dhe organizatat e mirëqenies së kafshëve të bëjnë thirrje për ndryshime në zakonet tona të të ngrënit.

Salmoni është një nga peshqit më të konsumuar në Europë, menjëherë pas tonit. Vitin e kaluar, një europian mesatar hëngri 2.39 kilogramë salmon, sipas raportit të Tregut të Peshkut të BE-së për vitin 2025.

Megjithatë, pjesa më e madhe e atij salmoni nuk vjen nga natyra e egër. Megjithëse përpjekjet e përqendruara në nivel lokal në disa vende kanë parë kohët e fundit rikthimin e salmonit në lumenj dhe përrenj, popullatat e egra në Europë mbeten të dobësuara nga vitet e mbipeshkimit. Kjo do të thotë që shumica e salmonit që zbarkohet në pjatat tona importohet nga vende të tjera: Në vitin 2024, 80% e salmonit të konsumuar në BE u importua nga Norvegjia, e ndjekur nga Mbretëria e Bashkuar, Ishujt Faroe, Islanda, Kina dhe Kili.

Dhe shumica dërrmuese e salmonit që hamë vjen nga fermat e peshkut. Ndërsa kjo ndihmon në shmangien e mbipeshkimit të popullatave të egra, mund të sjellë probleme të tjera. John Murphy, drejtor i OJQ-së Salmon Ëatch Ireland, shpjegoi se ka pasur një numër incidentesh ndotjeje në lidhje me fermat e salmonit.

“Siç e dini, ato janë me teknologji kafaze të hapura, kështu që i gjithë ushqimi i pangrënë, fekalet dhe kimikatet lirohen në mjedisin më të gjerë të oqeanit.”

Përveç ndotjes, mirëqenia është një tjetër shqetësim kryesor i shprehur nga OJQ-të kur bëhet fjalë për këto ferma. Kafazet e fermave të salmonit shpesh janë të mbipopulluara dhe mund të preken nga infektimet me morra. Këta parazitë ushqehen me gjakun dhe lëkurën e salmonit. Për salmonin e rritur që noton lirshëm, ky nuk është domosdoshmërisht një problem, pasi ata kanë hapësirë ​​të mjaftueshme për të mbijetuar në nivele normale të infektimeve me morra. Por në kafazet e fermave të mbushura fort, morrat shumohen me shpejtësi dhe mund të vrasin një numër të madh salmonësh, veçanërisht nëse peshqit janë të vegjël. Shumicën e kohës, infektimet me morra trajtohen me kimikate agresive.

“Ajo që ndodh në ferma është e gjitha nën ujë. Askush nuk e sheh. Nëse të njëjtat praktika do të kryheshin në tokë, do të kishte trazirë. Nuk do të kishte mbështetje për të ngrënë këtë produkt”, thotë John Murphy.

Megjithatë, jo të gjitha fermat përballen me këto probleme. Disa gjithashtu punojnë me standarde organike dhe bëjnë përpjekje për të përmirësuar mirëqenien e salmonit.

Për të identifikuar peshq më të rritur në mënyrë të qëndrueshme, konsumatorët mund të kërkojnë etiketa si etiketa e Këshillit të Administrimit të Akuakulturës (ASC). Kjo etiketë supozohet të certifikojë produktet e peshkut që janë “të gjurmueshme” dhe janë kultivuar “me kujdes”, sipas faqes së internetit të ASC.

Por kjo etiketë dhe të tjerat mund të mos jenë gjithmonë një garanci për bujqësi të qëndrueshme, siç paralajmërojnë disa OJQ.

“Të qenit i certifikuar nga ASC nuk garanton zero shkelje. Certifikimi bazohet në auditime, por nuk parandalon të gjitha format e raportimit të gabuar, mosrespektimit ose ndikimit mjedisor”, shpjegoi Bruno Nicostrate, zyrtar i politikave të peshkimit në  Seas at Risk, shoqatë e organizatave europiane mjedisore që kërkojnë të mbrojnë detet dhe oqeanet.

“Firmat e mëdha të salmonit që janë gjobitur për dëmtime në shtratin e detit dhe mbiprodhim vazhdojnë të raportojnë certifikime ASC për vëllime të konsiderueshme të peshkimit. Kjo për shkak se certifikimi ASC është vend për vend. Një kompani mund të gjobitet në një fermë, ndërsa fermat e tjera i mbajnë certifikatat e tyre”, tha ai.

The post Mbipopullim dhe mbipeshkim- a është e dëmshme për mjedisin ngrënia e salmonit appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Mes gjithë shqetësimeve për përdorimin e telefonave nga fëmijët, një studim i fundit ka dalë në përfundime alarmante. Fëmijët që fillojnë parashkollorin në Britani po përpiqen të bëjnë “swipe” në libra, njësoj siç bëjnë në telefona.

Në një anketë të të kryer nga organizata bamirëse britanike Kindred Squared, ku u pyetën mësues, ato thanë se gati një e treta e nxënësve nuk dinin si t’i përdornin siç duhet librat. Madje nxënësit përpiqeshin të bënin ‘swipe’ ose të preknin faqet njësoj siç bëjnë me një telefon inteligjent.

Rreth një në katër nuk ishin të trajnuar për përdorimin e tualetit, mes paralajmërimeve se gjithnjë e më shumë fëmijë po përballen me vështirësi në aftësitë themelore jetësore.

Në anketë, mësuesit vlerësuan se 26% e fëmijëve në klasën e tyre këtë vit kishin incidente të shpeshta në tualet.

Stafi raporton gjithashtu se rreth 28% e fëmijëve nuk hanin dhe pinin në mënyrë të pavarur.

Më shumë se gjysma e stafit thanë se koha e tepërt para ekranit e fëmijëve dhe prindërve ishte një faktor kyç në mosgatishmërinë e fëmijëve për shkollë.

Anketa e Kindred me 1000 punonjës të shkollave fillore zbuloi se ata vlerësuan se mbi një në tre (37%) fëmijë filluan parashkollorin pa qenë gati për shkollë, një rritje nga 33% në vitin 2024.

Drejtoresha e Kindred Squared, Felicity Gillespie, tha se kjo nuk është më vetëm një çështje e klasës por është një krizë sistemike.

The post Britani/ Fëmijët parashkollorë po përpiqen të bëjnë ‘swipe’ edhe librat appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Shqipëria ka masa për kufizimin e marketingut të ushqimeve në shkolla por nuk ka marrë masa të zgjeruara jo në zonat përreth shkollave.

Kjo, sipas udhëzuesit të fundit të OBSH-së, e pozicionon Shqipërinë në një nivel të ndërmjetëm, krahas vendeve që kanë marrë masa por pas shteteve që kanë vendosur rregulla më të rrepta dhe gjithëpërfshirëse.

Udhëzuesi “Politikat dhe ndërhyrjet për të krijuar mjedise të shëndetshme ushqimore në shkolla” nuk jep detaje të hollësishme për zbatimin konkret të këtyre masave në Shqipëri, duke sugjeruar se politikat ekzistuese nuk janë domosdoshmërisht të plota, të unifikuara apo të monitoruara rregullisht.

Për ekspertët e shëndetit publik, kjo tregon se megjithëse Shqipëria ka ndërmarrë hapa fillestarë, mbetet ende hapësirë për forcimin e kuadrit ligjor dhe mbrojtjen më efektive të fëmijëve nga marketingu i ushqimeve jo të shëndetshme.

“Është e rëndësishme të theksohet se asnjë ndërhyrje e vetme nuk mund të sigurojë që të gjithë elementët e mjedisit ushqimor shkollor të promovojnë dhe mbështesin dietat e shëndetshme. Përkundrazi, kërkohet një grup i koordinuar dhe gjithëpërfshirës veprimesh politike”, thuhet në udhëzues.

OBSH thotë se pavarësisht njëfarë përparimi në zbatimin e politikave për të promovuar dieta të shëndetshme në dhe përreth mjedisit shkollor, qeveritë vazhdojnë të përballen me sfida në përpjekjet e tyre për të zhvilluar dhe zbatuar politika mbështetëse, të cilat shpesh rezultojnë në politika të dobësuara, të vonuara ose të dështuara.

The post Ushqimi jo i shëndetshëm në shkollat shqiptare -masa ka, mbrojtje jo appeared first on Gazeta Si.

Nga Oliver Balch- Njohja jonë me mbjelljen e pemëve vjen nga Pietro, hidrolog italian i ngarkuar me mbikëqyrjen e grupit tonë prej rreth 20 vullnetarësh për këtë javë. Ne po qëndrojmë në një shtëpi të improvizuar plot me fidanë shelgjesh dhe plepash të hollë, pak mbi lumin Vjosë, një rrugë ujore elegante dhe gjarpëruese që pret nga lindja në perëndim përgjatë Shqipërisë jugore nga burimi i saj 271 km larg në Greqi.

Duke nxjerrë me mjeshtëri një shelg të ri nga toka e pasur me argjilë, Pietro e mban lart bimën që të gjithë ta shohim. Degëzat e saj prej dheu duken çuditërisht të ekspozuara dhe të prekshme.

“Truku është të mos e presësh aksidentalisht kërcellin ose të thyesh rrënjët”, thotë ai. Pasi u regjistrua mesazhi, ne i marrim shatat tona dhe nisemi në çifte për të ndjekur udhëzimet e tij.

Java e vullnetarizmit është ide e EcoAlbania dhe Riverëatch që ndodhet në Austri. Në vitin 2023, këto dy organizata bamirëse për ruajtjen e natyrës arritën të bindnin qeverinë shqiptare që ta shpallte lumin Vjosa si “parkun kombëtar të lumit të egër” të parë në Europë. Ishte një ndërhyrje në kohën e duhur. Sipas një studimi të ri të bashkëfinancuar nga Riverëatch, Shqipëria ka humbur 1,144 km të shtrirjes së lumenjve “pothuajse natyralë” që nga viti 2018, më shumë, në mënyrë proporcionale, se çdo vend në Ballkan. Tani, pyetja me të cilën përballen të dyja organizatat është: çfarë vjen më pas?

Në mbrëmjen tonë të parë, drejtori ekzekutiv i Riverëatch, Ulrich (Uli) Eichelmann, jep një prezantim duke paraqitur përgjigjen e tij. Por para se ta bëjë këtë, ne hamë një darkë me qengj dhe perime të rritura në shtëpi. Përgatitja tradicionale është një specialitet i bujtinave në Tepelenë, një qytet i vogël në zemër të luginës së Vjosës dhe shtëpia e zyrës në terren të EcoAlbania, baza jonë për këtë javë.

Sot Tepelena strehon një kështjellë pak të rrënuar dhe pak gjëra të tjera, por dy shekuj më ëparë ajo formoi qendrën politike të Ali Pashës, një sundimtar vendas në fillim të shekullit të 19-të. Nën perandorinë e atëhershme osmane, Pasha administronte një pjesë të madhe të asaj që është Shqipëria jugore e sotme.

Uli është një trashëgimtar i denjë i Ali Pashës, i cili është i famshëm për luftën e tij. I pajisur me diapozitiva dhe statistika, ai ofron një pasqyrë të fortë të kërcënimeve me të cilat përballet rrjeti i lumenjve të bllokuar të Europës. Kundërshtimi i tij është veçanërisht i rezervuar për mijëra diga që tani po pengojnë lumenjtë dikur të rrjedhshëm të lirë të kontinentit, të cilët ai i fajëson për shkaktimin e dëmeve të pakthyeshme në rezervat e peshkut dhe ekosistemet e ujërave të ëmbla.

Si një nga lumenjtë e fundit të egër në Ballkan, Vjosa në Shqipëri i është kursyer një fati të ngjashëm, pohon ai. Por kjo nuk është fundi. “Edhe pse lumi duket i bukur”, thotë ai, “mungojnë gjëra kritike”. Lart në listën e tij janë pemët, një pjesë e madhe e të cilave janë zhdukur nga zjarret, prerjet e pemëve, ndërtimi i rrugëve dhe kullotja agresive. Rezultati: nivele të larta erozioni dhe, si pasojë, rrezik më i madh përmbytjet.

Të inkurajuar nga prezantimi i Uli-t, ne i afrohemi mbjelljes së re ditën tjetër me përpjekje të dyfishuara. Grupi ynë përfshin një ilustrues librash në Londër të frymëzuar nga dokumentari ‘Ocean’ i David Attenborough, një analist gjeohapësinor amerikan me shpresën fisnike për të krijuar një “Shqipëri ku shqiptarët mund të duan të qëndrojnë” (një referencë për 1.2 milion emigrantët e vendit që tani ndodhen jashtë shtetit) dhe një student universiteti italian të interesuar për ekoturizmin, për të përmendur disa.

Gjatë drekës së ditës së dytë, fillova të bisedoja me Aidën, që punon guidë turistike nga Tirana e cila dëshiron të njihet më mirë me ‘rajonin’ e Vjosës. Vizitorët rrallë vijnë në këtë pjesë të Shqipërisë, thotë ajo.

“Ndoshta mund të bëjnë një vizitë të shpejtë në Gjirokastër,” duke iu referuar një qyteti historik, “por, përndryshe, ata kalojnë me makinë drejt e nëpër të.”

Duke parë lumin, me ishujt e tij të thurur dhe sfondin e ashpër malor, të dy biem dakord se një mungesë e tillë vëmendjeje është për të ardhur keq. Rajoni ka një histori të pasur kulturore dhe fetare (Shqipëria u bë zyrtarisht ateiste në vitin 1967), një traditë interesante gastronomike (“ndoshta jo aq e sofistikuar, por disi e shijshme”) dhe një bollëk të vërtetë atraksionesh natyrore, më thotë ajo.

Atë natë, fillon të bjerë shi. Shi i vërtetë. Rrëke uji bien nga qielli i zemëruar dhe i stuhishëm. Të nesërmen në mëngjes, vjen fjala nga Pietro se zona e mbjelljes tani është disa metra nën ujë. Me mbjelljen tonë të pezulluar përkohësisht, unë bashkohem me disa nga vullnetarët në një ekspeditë të improvizuar turistike. Të pajisur me një listë nga Aida, ne shkojmë kundër lumit, duke ndaluar së pari në qytetin e ushqimit të ngadaltë të Përmetit (“Përveç Detit”, thotë slogani i sigurt i qytetit, “Ne kemi gjithçka”). Më pas është kisha e këndshme ortodokse e Shën Marisë, një perlë e fshehur në kodra, ku bariu vendas shërben edhe si roje. Së fundmi, shkojmë për një shëtitje në kanionin e Langaricës, të cilën, pavarësisht motit të tmerrshëm, e arrijmë pa shqetësuar shërbimet e urgjencës të reklamuara gjerësisht (“ambulancë”, “polici”, “fishekzjarre”).

Të nesërmen, ende bie shi i madh. Shkurtimisht, po mendoj të shkoj me rafting ose kajak, dy mundësi të njohura në Vjosë, por lumi tani është shndërruar në një përrua të fryrë. Në vend të kësaj, bëj një shëtitje në grykën e Peshturës aty pranë për të parë një ujëvarë të njohur, e cila, e dehur nga shirat e shumtë, shpërthen nga shpati i kodrës. Në pasdite, vendos të shoh nëse Gjirokastra është gjithçka që duket. Një vizitë në muzeun e saj ndriçues etnografik dhe kështjellën madhështore në majë të shkëmbit më bindin plotësisht se është.

Më vonë atë natë, ndaj gëzimin tim për zbulimin e asaj që ofron rajoni i Vjosës me Olsi Nikën, drejtorin ekzekutiv të EcoAlbania. Edhe pse është i lumtur me entuziazmin tim, e shoh që është edhe i shqetësuar. Ai nuk është kundër turizmit, do që unë ta di, por, si ambientalist (kohët e fundit fitoi çmimin prestigjioz Goldman Environmental), perspektivat e parkut e shqetësojnë. Vija bregdetare e Shqipërisë është tashmë e mbushur me turistë me paketa turistike dhe një aeroport po ndërtohet në deltën e lumit, pavarësisht se është një zonë e mbrojtur. Dhe kështu, ndërsa është i lumtur që një qendër e re vizitorësh po ndërtohet në Tepelenë, ai mezi pret që qeveria të përmbushë planin e saj të menaxhimit për parkun – diçka që deri më tani ka qenë e ngadaltë për ta bërë.

“Turizmi është si zjarri”, thotë ai. “Mund ta përgatisësh supën me të, por mund të të djegë edhe shtëpinë.”

Fjalët e Olsit ende më tingëllojnë në vesh ditën tjetër, ndërsa kthehem me makinë drejt Tiranës. Ndalova pak në veri të grykëderdhjes së lumit në vendin arkeologjik të Apollonisë, një komunitet tregtar i lashtë grek i kolonizuar më vonë nga romakët. Vendi në majë të kodrës është krejtësisht i lirë nga turistët e tjerë, duke më lejuar disa orë magjike për të bredhur vetëm midis rrënojave të jashtëzakonshme.

Nëse i besohet Herodotit, Apollonia dikur ndodhej në bregdetin e Adriatikut, por shekuj me llum nga Vjosa e kanë parë atë të tërhiqet kilometra në brendësi të tokës. Gjatë së njëjtës kohë, edhe rruga e lumit ka ndryshuar. Por asgjë nuk qëndron në vend, veçanërisht hidrologjia. Ndryshimi po vjen përsëri në Vjosë. Ajo që do të sjellë mbetet e pasigurt, por, si një park kombëtar, shpresojmë që ajo do të vazhdojë të rrjedhë, e pazbutur dhe e pathyer.

The post Park kombëtar, por jo fundi i betejës: Vjosa përballë rreziqeve të reja appeared first on Gazeta Si.

Një rekord botëror i ri Guinness u vendos në Milano, ku rrëzë Palazzo Lombardia u zbulua skulptura më e gjatë e çokollatës në botë.

Vepra artistike, e realizuar në formën e një treni, ka një gjatësi prej 55 metrash dhe peshon rreth 2,800 kilogramë.

View this post on Instagram

A post shared by Lovin Malta (@lovinmalta)

Skulptura gjigante u mat zyrtarisht nga gjyqtarët e Rekordeve Botërore Guinness, të cilët e certifikuan atë si rekord botëror.

The post Ndërtohet treni më i gjatë… i çokollatës appeared first on Gazeta Si.

Një shfaqje unike që përfshinte një fluturim përmes të ashtuquajturës “syri i gjilpërës” të hotelit më të lartë në botë u dha nga pesë parashutistë në Emiratet e Bashkuara Arabe.

Watch: Daredevil wingsuit athletes soar through Dubai’s tallest hotel, Ciel Dubai Marina, in a jaw-dropping stunt!
Read more: https://t.co/lHSHQ2aIYV
#Dubai #Wingsuit #CielDubaiMarina pic.twitter.com/J21MeeB5PY

— Gulf News (@gulf_news) January 27, 2026

Pesë atletët e XDubai kryen një fluturim preciz rreth Marinës Ciel Dubai, me udhëheqësin e ekipit që kalonte përmes një hapjeje të ngushtë arkitekturore që i është dhënë emri “syri i gjilpërës”, duke zhvilluar një shpejtësi prej më shumë se 200 km/orë.

The post Parashutistët kalojnë nëpër ‘vrimën e gjilpërës’ të hotelit më të lartë në botë appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Temperaturat e ulëta të ditëve të fundit kanë sjellë një rritje të ndjeshme të problemeve kardiake, duke shtuar ndjeshëm fluksin e pacientëve në urgjencat spitalore.

Mjekët kardiologë në Qendrën Spitalore Universitare “Nënë Tereza” (QSUT) në Tiranë thonë se gjatë muajve të dimrit vihet re një rritje e rasteve me hipertension të pakontrolluar, dhimbje gjoksi, aritmi dhe deri në infarkt të miokardit.

Sipas specialistëve, i ftohti ndikon drejtpërdrejt në ngushtimin e enëve të gjakut, çka çon në rritjen e tensionit arterial dhe në ngarkesë më të madhe për zemrën.

Pacientët më të rrezikuar janë ata që vuajnë nga sëmundje kronike kardiovaskulare, hipertension, diabet, si dhe personat e moshuar.

Burime nga QSUT bëjnë me dije se vetëm gjatë javëve të fundit është shtuar ndjeshëm numri i paraqitjeve në urgjencë për probleme kardiake, ku nuk kanë munguar as rastet e infarktit akut të miokardit, të cilat kanë kërkuar ndërhyrje të menjëhershme mjekësore.

Mjekja kardiologe Engjëllushe Hasani, nga Poliklinika nr.3 në Tiranë, në një prononcim për Gazetasi.al shprehet se gjatë kësaj periudhe janë rritur ndjeshëm konsultat kardiologjike, pasi shumë pacientë shfaqin përkeqësim të gjendjes shëndetësore si pasojë e temperaturave të ulëta.

“Dyshimet zakonisht nisin me rritje të tensionit arterial, ndjesi shtrëngimi apo dhimbje gjoksi, lodhje të shpejtë dhe vështirësi në frymëmarrje, ndërsa në raste më të rënda mund të përfundojnë në infarkt. Ndaj pacientët kardiakë duhet të tregojnë kujdes maksimal dhe të mos neglizhojnë asnjë simptomë,” thekson kardiologia Hasani.

Mjekët  këshillojnë që pacientët me probleme të zemrës të kryejnë kontrolle më të shpeshta gjatë dimrit, të ndjekin rregullisht terapinë e përshkruar, të shmangin ekspozimin e zgjatur në të ftohtë dhe të mbajnë një regjim ushqimor të shëndetshëm. Po ashtu, rekomandohet shmangia e stresit, konsumit të kripës dhe aktiviteti fizik i moderuar, sipas këshillës së mjekut.

Specialistët paralajmërojnë se çdo vonesë në paraqitjen tek mjeku mund të ketë pasoja serioze për shëndetin e zemrës, ndaj qytetarët ftohen të reagojnë në kohë dhe të kërkojnë ndihmë mjekësore sapo shfaqen simptomat e para.

The post I ftohti shton problemet me zemrën, mjekët: Hipertensioni një nga shkaqet kryesore appeared first on Gazeta Si.