Mbesa e Donald Trump i ka kërkuar Evropës të “kundërsulmojë” pas paralajmërimeve të presidentit amerikan për të vendosur tarifa ndaj vendeve që kundërshtojnë marrjen e Grenlandës.

Duke cituar një titull të gazetës New York Times që shkruante “Zyrtarët evropianë anojnë drejt negociatave, jo hakmarrjes, për shkak të kërcënimit të Trumpit”, Mary Trump tha se ishte “kaq e lodhur” nga njerëzit që përpiqeshin të negocionin me Donald Trump, shkruan CNN.

“Jam kaq e lodhur nga strategjia e dështuar e negociatave dhe paqësimit. Kjo vetëm sa e fuqizon atë. Kundërsuluni!”, shkroi ajo në X.

Ndryshe, së fundmi presidenti amerikan Donald Trump ka thënë se nuk ndien më detyrim të mendojë “thjesht për paqen”, në një letër dërguar kryeministrit të Norvegjisë, ku përpiqet të justifikojë kërcënimet e tij kundër Grenlandës.

Letra iu drejtua kryeministrit norvegjez Jonas Gahr Store dhe iu dërgua një numri ambasadash evropiane në Uashington.

“Bota nuk është e sigurt nëse nuk kemi kontroll të plotë dhe total të Grenlandës. Faleminderit! President DJT”, tha ai. /Telegrafi/

Dy persona, përfshirë një djalë 12-vjeçar, raportohet se janë në gjendje kritike për jetën pas sulmeve të ndara nga peshkaqenët në Sidnei, Australi, incidenti i tretë brenda dy ditësh.

Djali ishte duke notuar me miqtë vonë të dielën pasdite, pranë plazhit Shark në Vaucluse, kur u kafshua.

Policia tha se ai u nxor nga uji nga miqtë dhe shërbimet e urgjencës me lëndime të rënda në të dyja këmbët.

"Ai është në betejë me jetën tani”, tha policia e vendit.

Dy incidente të tjera u raportuan gjithashtu në Sidnei.

Australia sheh rreth 20 sulme peshkaqenësh në vit, me pak më pak se tre prej tyre që janë fatale, sipas të dhënave nga grupet e ruajtjes së natyrës - numra që janë shumë më të vogël nga mbytjet dhe aksidentet e tjera në plazhet e vendit. /Telegrafi/

Një nënë britanike që jeton në ishullin më të largët të pabanuar në botë ka ofruar një pamje të jetës së saj të përditshme, duke përfshirë atë që bën për të luftuar urinë.

Kelly Green, e cila është me origjinë nga East Sussex, tani dokumenton jetën e saj në Tristan da Cunha në rrjete sociale.

35-vjeçarja u zhvendos në ishullin vullkanik në Atlantikun Jugor më shumë se 10 vjet më parë dhe pavarësisht vështirësive, ajo nuk është kthyer pas.

Ishulli, i cili është i arritshëm vetëm me anije nga Cape Town, Afrika e Jugut, krenohet me vetëm një dyqan - i cili mbyllet gjatë dimrit.

Kelly u zhvendos në ishull pasi vizitoi prindërit e saj atje, të cilët ishin zhvendosur vetë për shkak të punës së babait të saj.

Dhe pikërisht atje ajo takoi shpejt bashkëshortin e saj, Shane, me të cilin çifti ka dy fëmijë që ndjekin shkollën e vetme të ishullit.

"Pra, të jetosh në ishullin më të pabanuar në botë do të thotë që nëse zgjohesh një mëngjes dhe dëshiron peshk për darkë, nuk mund të shkosh në dyqanin vendas dhe ta blesh atë", tha Kelly në një video në TikTok.

Kelly vazhdoi të shpjegonte se mbyllja e dyqanit në ishull përkon edhe me mbylljen e qeverisë.

"Mbyllet më 19 dhjetor dhe rihapet më 12 janar", tha ajo.

"Pra, duhet të siguroheni që keni gjithçka, si për shembull letër higjienike", shtoi Kelly.

Kelly drejton zyrën e turizmit të ishullit, e cila sipas faqes së saj të internetit , deklaron se Tristani u injorua nga eksploruesit e hershëm si një shtëpi e mundshme për shkak të peizazhit të tij të thyer malor, mungesës së portit natyror, mungesës së tokës për bujqësi dhe një klime të ashpër me shira të rrëmbyeshëm dhe erëra të forta në të gjitha stinët.

Që nga tetori i vitit 2018, ishulli ka 250 banorë të përhershëm. /Telegrafi/

Pavarësisht frikës së përhapur se Inteligjenca Artificiale (Al) mund të zëvendësojë vendet e punës, një studim nga Anthropic sugjeron se teknologjia aktualisht po i ndihmon punëtorët.

Pavarësisht shqetësimeve për punën, hulumtimi është më kompleks pasi u zbulua se Al i riformëson vendet e punës ndryshe, varësisht nga roli.

Në vend që të përqendrohej vetëm te sa shpesh përdoret Al, raporti shqyrtoi më nga afër se çfarë lloj detyrash i jepen asaj dhe nëse ka sukses, shkruan euronews.

Studimi zbuloi se 49% e vendeve të punës tani mund të përdorin Al në të paktën një të katërtën e detyrave të përfshira, që është një rritje prej 13% nga fillimi i vitit 2025.

Por, jo të gjitha punët në zyrë preken në të njëjtën mënyrë nga Al, sipas raportit.

Raporti thekson ndryshimet gjeografike. Vendet me të ardhura më të larta kanë tendencë ta përdorin Al më shpesh për punë dhe detyra personale. Vendet me të ardhura më të ulëta tregojnë një përqindje më të lartë të përdorimit në arsim.

Ndryshe, ky është botimi i katërt i indeksit ekonomik të Anthropic, i cili gjurmon se si Al po integrohet në punë dhe efektet e saj të mundshme.

Autorët e raportit argumentojnë se të kuptuarit se si përdoret Al është po aq e rëndësishme sa matja e përhapjes së saj. /Telegrafi/

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump ka deklaruar se do të ndërmarrë veprime vendimtare për të eliminuar "kërcënimin rus" në Grenlandë.

"NATO i ka thënë Danimarkës për 20 vjet se 'duhet ta largoni kërcënimin rus nga Grenlanda'. Fatkeqësisht, Danimarka nuk ka qenë në gjendje të bëjë asgjë për këtë. Tani është koha dhe do të bëhet!!!", shkroi Trump në Truth Social.

Të dielën, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte dhe Trump në një bidesë telefonike diskutuan për situatën e sigurisë në Grenlandë dhe Arktik.

Rutte tha se të dy "do të vazhdojnë të punojnë për këtë" dhe shtoi se “mezi pret ta shoh Trump në Davos më vonë këtë javë".

Grenlanda, një territor vetëqeverisës brenda Mbretërisë së Danimarkës, ka tërhequr prej kohësh interesin e SHBA-së për shkak të vendndodhjes së saj strategjike dhe burimeve të mëdha minerale si dhe shqetësimeve të supozuara për rritjen e aktivitetit rus dhe kinez.

Në një lëvizje të re, Trump tha se Washingtoni nga 1 shkurti do të vendosë tarifa prej 10% për mallrat nga tetë vende evropiane, përfshirë Danimarkën, Norvegjinë, Suedinë, Francën, Gjermaninë, Mbretërinë e Bashkuar, Holandën dhe Finlandën, duke rritur atë në 25% në qershor, për shkak të kundërshtimit të tyre ndaj kontrollit amerikan të Grenlandës.

Pas njoftimit, tetë vendet evropiane lëshuan deklaratë të përbashkët duke dënuar veprimin e Trumpit dhe duke riafirmuar angazhimin e tyre për sigurinë e Arktikut. /Telegrafi/

Presidenti amerikan Donald Trump ka thënë se nuk ndien më detyrim të mendojë “thjesht për paqen”, në një letër dërguar kryeministrit të Norvegjisë, ku përpiqet të justifikojë kërcënimet e tij kundër Grenlandës.

Letra iu drejtua kryeministrit norvegjez Jonas Gahr Store dhe iu dërgua një numri ambasadash evropiane në Uashington.

Në të, Trump akuzoi Norvegjinë se kishte vendosur të mos i jepte Çmimin Nobel për Paqen, të cilin ai tha se e meritonte “për ndalimin e 8 luftërave”.

Si rezultat, ai tha: “Nuk ndiej më detyrimin të mendoj vetëm për paqen, megjithëse ajo do të jetë gjithmonë mbizotëruese, por tani mund të mendoj për atë që është e mirë dhe e përshtatshme për Shtetet e Bashkuara të Amerikës.”

Bëhet e ditur se parlamenti norvegjez emëron pesë anëtarët e Komitetit të Nobelit, por qeveria nuk e zgjedh drejtpërdrejt fituesin, shkkruan the Journal.

Javën e kaluar, fituesja e çmimit, udhëheqësja e opozitës venezueliane, Maria Corina Machado, i dhuroi Trumpit medaljen gjatë një vizite në Shtëpinë e Bardhë, por Komiteti i Nobelit këmbënguli se posedimi i medaljes nuk do të thotë të jesh laureat.

“Pavarësisht se çfarë mund të ndodhë me medaljen, diplomën apo shumën e çmimit, është dhe mbetet laureati origjinal ai që është regjistruar në histori si marrësi i çmimit”, tha komiteti në një deklaratë.

“Edhe nëse medalja ose diploma më vonë bie në zotërim të dikujt tjetër, kjo nuk e ndryshon se kush është vlerësuar me Çmimin Nobel për Paqen”, shtoi ajo.

Në letrën e tij drejtuar Store, Trump përsëriti pohimin se Danimarka, territor i së cilës është Grenlanda, nuk është në gjendje të mbrojë ishullin Arktik.

“Danimarka nuk mund ta mbrojë atë tokë nga Rusia apo Kina, dhe pse ata kanë një të drejtë pronësie gjithsesi. Nuk ka dokumente të shkruara, vetëm se një anije zbarkoi atje qindra vjet më parë, por edhe ne kishim anije që zbarkuan atje”, tha Trump.

Presidenti amerikan gjithashtu deklaroi se kishte bërë “më shumë për NATO-n se çdo person tjetër që nga themelimi i saj, dhe tani, NATO duhet të bëjë diçka për Shtetet e Bashkuara”.

“Bota nuk është e sigurt nëse nuk kemi kontroll të plotë dhe total të Grenlandës. Faleminderit! President DJT”, vazhdoi ai. /Telegrafi/

Hakerët ndërprenë transmetimet satelitore të televizionit shtetëror iranian për të transmetuar pamje që mbështesnin Princin e Kurorës në mërgim të vendit dhe u bënin thirrje forcave të sigurisë të mos "i drejtonin armët nga populli".

Sulmi kibernetik vjen në një kohë kur numri i të vdekurve në protesta arriti në të paktën 3,919 persona të vrarë, thanë aktivistët.

Pamjet u transmetuan në shumë kanale të transmetuara me satelit nga Islamic Republic of Iran Transmeting, transmetuesi shtetëror i vendit i cili ka monopolin në transmetimet televizive dhe radiofonike, shkruan Abc News.

Videoja transmetoi dy klipe të Princit të Kurorës në mërgim Reza Pahlavi, më pas përfshinte pamje të forcave të sigurisë.

“Ky është një mesazh për ushtrinë dhe forcat e sigurisë”, shkruhej në një grafikë.

“Mos i drejtoni armët nga populli. Bashkohuni me kombin për lirinë e Iranit.”

“Kam një mesazh të veçantë për ushtrinë. Ju jeni ushtria kombëtare e Iranit, jo ushtria e Republikës Islamike”, tha Pahlavi në transmetimin e hakuar.

“Ju keni detyrë të mbroni jetën tuaj. Nuk ju ka mbetur shumë kohë. Bashkohuni me popullin sa më shpejt të jetë e mundur”, shtoi ai. /Telegrafi/

Edhe në një treg të drejtuar nga cikle të shpejta modelesh dhe inovacion të pandërprerë, disa automjete vërtetohen çuditërisht rezistente ndaj ndryshimit.

Toyota HiAce e Japonisë është ky përjashtim nga rregulli.

Ndërsa pjesa më e madhe e botës kaloi në një brez të ri në vitin 2019, ky furgon ka qenë në përdorim që nga viti 2004.

Megjithatë, pavarësisht moshës së tij, automjeti mbetet mjaftueshëm popullor në Japoni për të justifikuar praninë e tij të vazhdueshme, dhe për vitin 2026, ai merr përditësimin e tij më të plotë në më shumë se një dekadë.

Për vitin 2026, Toyota i ka mbajtur ndryshimet delikate, duke i kufizuar përditësimet e jashtme në dritat e reja.

Brenda, HiAce LCV më në fund merr një prekje më moderne.

Të gjitha variantet tani vijnë standard me një ekran me prekje që është i shoqëruar me një panel instrumentesh.

Padyshim ndryshimet më domethënëse janë në departamentin e sigurisë. HiAce i përditësuar përfiton nga paketa më e fundit Safety Sense e Toyota-s, e cila tani përfshin veçori më të përparuara të asistencës për shoferin.

Opsionet e sistemit të fuqisë janë gjithashtu të vlefshme, me një motor benzine 2.0 litra që prodhon 158 kuaj fuqi si dhe një motor nafte 2.8 litra që prodhon 149 kuaj fuqi.

Të dy motorët janë të çiftëzuar me një transmision automatik me gjashtë shpejtësi dhe ofrohen në konfigurime me tërheqje në të pasmet dhe në të katër rrotat. /Telegrafi/

Disa modele të Apple iPhone 18 mund të kushtojnë më shumë se iPhone 17, pohon yeux1122 , informatori me bazë në Korenë e Jugut.

Analiza e tyre bazohet në parashikimet e institucioneve financiare Citigroup, Bank of America dhe JP Morgan Research.

Modelet e iPhone 18 me kapacitet më të lartë ka të ngjarë të kushtojnë më shumë.

Bazuar në parashikimet e firmave të mëdha të shërbimeve financiare, rritja e çmimeve të RAM-it dhe ruajtjes NAND do të ndikojë në serinë iPhone 18 .

Pavarësisht kontrollit të jashtëzakonshëm të zinxhirit të furnizimit dhe ndikimit negociues të Apple, rritja e paparë e kostove të memories do të rrisë në mënyrë të pashmangshme shpenzimet.

Apple ka të ngjarë t'ua kalojë një pjesë të kësaj rritjeje çmimi klientëve.

Me sa duket, modelet me kapacitet të ulët të iPhone 18 do të kenë të njëjtin çmim si vitin e kaluar, ndërsa versionet me kapacitet më të lartë do të kushtojnë më shumë.

Rritja e çmimeve do të rritet me çdo nivel pasues të ruajtjes, kështu që klientët mund të presin të paguajnë më shumë se kurrë më parë për opsione më të mëdha ruajtjeje.

Ndoshta nuk është vetëm Apple që do të rrisë çmimet e produkteve të saj, pasi rritja e çmimeve të komponentëve të memories dhe ruajtjes së të dhënave nuk i ka lënë kompanitë pa zgjidhje tjetër. /Telegrafi/

Një grua nga Ontario, Kanada, ndau së fundmi transformimin e habitshëm të maces së saj siberiane, e cila u rrit shumë më e madhe nga sa priste.

Ajo e kishte adoptuar atë duke menduar se do të mbetej një mace e vogël, por macja kishte plane të tjera.

Postimi në Instagram e tregon fillimisht Sprout si një kotele të vogël.

Një foto e mëvonshme e tregon atë të rritur, të shtrirë në divan dhe duke e parë pronarin e saj nga larg.

Mbishkrimi thoshte se pronari nuk e kishte imagjinuar kurrë se do të rritej kaq shumë. /Telegrafi/

Qeveria e Irakut ka njoftuar se forcat amerikane kishin përfunduar një "tërheqje të plotë" nga objektet ushtarake brenda territorit federal të vendit, gjë që përjashton rajonin gjysmë-autonom të Kurdistanit ku mbeten trupat amerikane.

Ministria e Mbrojtjes e Irakut tha se kontingjenti i fundit i këshilltarëve amerikanë ishte larguar nga Baza Ajrore Al-Asad në provincën Anbar në Irakun perëndimor, e cila priti trupat amerikane për më shumë se dy dekada.

Ushtria amerikane ka qenë duke u tërhequr për disa vite pasi qeveria irakiane bëri thirrje që ta bënte këtë në vitin 2023, shkruan CNN.

Koalicioni i udhëhequr nga SHBA për të luftuar kundër grupit të Shtetit Islamik, u tërhoq gjithashtu nga selia e Komandës së Operacioneve të Përbashkëta, duke i lënë instalimet nën kontrollin e plotë të forcave irakiane të sigurisë, shtoi deklarata e ministrisë.

Por, forcat amerikane ende qëndrojnë në Bazën Ajrore Harir në provincën Erbil, e cila ndodhet në Rajonin e Kurdistanit.

Prania ushtarake amerikane në Irak ka ndryshuar shumë që nga pushtimi i vitit 2003.

Në kulmin e saj, SHBA kishte 170,000 trupa në Irak. Në vitin 2011, ish-presidenti Barack Obama tërhoqi forcat amerikane nga vendi.

Rreth 5,000 trupa u vendosën në vend në vitin 2014 me kërkesë të qeverisë irakiane, e cila kërkoi ndihmën e SHBA-së në luftën kundër ISIS-it.

Që nga dhjetori i vitit 2021, kur ushtria amerikane njoftoi përfundimin e rolit të saj luftarak në vend, SHBA ka pasur afërsisht 2,500 trupa në Irak në një kapacitet këshillimi dhe ndihme.

Komanda Qendrore e Departamentit të Mbrojtjes të SHBA-së tha CNN se “deklarata e Ministrisë së Mbrojtjes së Irakut që tregonte dorëzimin ishte faktike”, pa dhënë detaje të mëtejshme.

Ndryshe, tërheqja vjen mes tensioneve rajonale midis SHBA-së dhe Iranit, ndërsa presidenti i SHBA-së, Donald Trump, shqyrton nëse do ta sulmojë Iranin mes protestave vdekjeprurëse në rrugë kundër regjimit autoritar të vendit. /Telegrafi/

Një ish-ligjvënës britanik ka thënë se regjimi iranian mund të ketë përdorur "substanca kimike toksike" për të shtypur protestat që kanë përfshirë vendin në javët e fundit.

Duke folur për transmetuesin britanik GB News, ish-anëtari i parlamentit Bill Rammell tha se kishte parë një "raport të besueshëm" që detajonte keqtrajtimin e rëndë të të ndaluarve gjatë demonstratave të vazhdueshme.

“Njerëzit besojnë se një lloj substance kimike toksike është përdorur kundër protestuesve”, tha Rammell, “duke bërë që disa nga të lënduarit të humbnin jetën disa ditë më vonë”.

Rammell vuri në dukje se gjetjet e raportit nuk ishin konfirmuar ende, por tha se nëse janë të vërteta, këto do të përfaqësonin një përshkallëzim "të jashtëzakonshëm" të taktikave të Teheranit kundër qytetarëve të vet, shkruan Newsweek.

Çdo shkelje e tillë e Konventës për Armët Kimike , nënshkruese e së cilës është Irani, do të sillte pasoja të rëndësishme ligjore, reputacionale dhe politike për regjimin.

Këto përfshijnë mundësinë e sanksioneve ose pasojave të tjera diplomatike kundër kombit tashmë të izoluar, ndërsa ngrenë pyetje të mëtejshme rreth "vijës së kuqe" të Perëndimit kur bëhet fjalë për trajtimin e protestuesve nga Teherani.

Ndryshe, pretendimet në lidhje me përdorimin e armëve kimike nga çdo komb trajtohen me kujdes të veçantë duke pasur parasysh pasojat e mundshme nga rastet e verifikuara.

Në rastin e protestave të vitit 2022 — të nxitura nga vdekja gjatë paraburgimit e 22-vjeçares kurdo-iraniane Mahsa Amini — protestuesit thanë se forcat e sigurisë po përdornin agjentë nervorë të ndaluar për të shuar demonstratat, megjithëse të tjerë thanë se këto ishin më shumë të ngjarë të ishin gazra lotsjellës ose përbërës të tjerë që nuk janë të ndaluar ndërkombëtarisht pavarësisht rreziqeve serioze për shëndetin që ato paraqesin.

Nuk ka pasur përdorim të verifikuar të agjentëve kimikë të ndaluar në protestat që shpërthyen në dhjetor , të cilat u ndezën nga ankesat ekonomike, por që kanë evoluar në një kundërshtim më të gjerë ndaj udhëheqjes fetare të vendit.

Qindra demonstrata duket se përfaqësojnë sfidën më të madhe ndaj regjimit të Iranit që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979 që i solli ata në pushtet. /Telegrafi/

Dëshironi të qëndroni në hotelin e parë në Hënë?

Do t'ju kushtojë shuma të mëdha parash - një depozitë fillestare midis 250,000 dhe 1 milion dollarësh - vetëm për të siguruar qëndrimin tuaj.

Kjo është ajo që një startup i quajtur GRU Space po u ofron pushuesve të mundshëm pasi kompania hapi faqen e saj të internetit për rezervime online këtë javë.

Nëse gjithçka shkon sipas planit, hoteli i parë me të vërtetë do të fillojë të akomodojë mysafirë në vitet 2030, shkruan Futurism.

E gjitha kjo tingëllon mjaft e pabesueshme, veçanërisht pasi kompania ka vetëm dy punonjës, përfshirë themeluesin Skyler Chan.

“E kuptova që linda në këtë kohë ku ne në fakt mund të bëhemi ndërplanetarë dhe kjo është ndoshta gjëja më me ndikim që një person mund të bëjë me kohën e tij”, tha Chan.

Në një dokument të publikuar në faqen e internetit të GRU Space, Chan paraqet qëllimet ambicioze të kompanisë që shkojnë përtej të qenit një hotel i thjeshtë hënor.

Kompania fillimisht do të ndërtojë një hotel, pastaj do të fillojë ndërtimin e një baze në Hënë dhe infrastrukturës tjetër të rëndësishme për një koloni njerëzore.

Pastaj, në vitin 2031, kompania planifikon të dërgojë një kapsulë më të madhe banimi njerëzor - hotelin - që do të mbronte vizitorët nga rrezatimi kozmik dhe rreziqe të tjera.

Deri në vitin 2032, kompania do ta ketë hotelin e vogël në sipërfaqen hënore në funksion dhe do të jetë në gjendje të akomodojë mysafirë për qëndrime disaditore.

“SpaceX po na dërgon atje, apo jo? Por duhet të ketë një destinacion ku ia vlen të qëndrosh”, tha Chan. /Telegrafi/

Pas një jave demonstratash, rrugët e Iranit kanë rënë përsëri në heshtje.

Një banor i Teheranit e krahasoi atmosferën në kryeqytet me ditët rreth Novruzit, Vitit të Ri Iranian, kur shumë njerëz largohen nga qyteti dhe dyqanet mbyllen herët.

Por nuk ka gëzim festiv, vetëm heshtje të frikshme, thanë ata.

Jeta vazhdon në hijen e një shtypjeje vdekjeprurëse ndaj protestuesve dhe nën spektrin e një përballjeje të re të mundshme ushtarake me Shtetet e Bashkuara.

Republika Islamike shpreson të festojë 47-vjetorin e revolucionit që e solli në pushtet muajin tjetër, shkruan CNN.

Megjithatë, atmosfera ka të ngjarë të jetë shumë më pak festive, pasi regjimi përballet me kërcënimin më të madh për mbijetesën e tij deri më tani.

Mund të ketë qenë në gjendje të shtypë valën e fundit të protestave, por ankesat themelore që i motivojnë protestuesit nuk janë zhdukur.

Si arriti deri këtu?

E enjtja dhe e premtja e kaluar po dalin si disa nga ditët më vendimtare në historinë e kohëve të fundit të Iranit.

Protestat ekonomike që filluan në pazaret e Teheranit papritmas u transformuan në atë që mund të rezultojë të jetë kërcënimi më i madh me të cilin përballet Republika Islamike që nga themelimi i saj në vitin 1979.

Turma të mëdha dolën në rrugë anembanë vendit duke brohoritur “vdekje diktatorit”, duke bërë thirrje për rrëzimin e regjimit dhe, në një zhvillim relativisht të ri, disa bënë thirrje për kthimin e Reza Pahlavit, djalit në mërgim të Shahut të fundit të Iranit.

Mbyllja e paprecedentë digjitale, e cila i ka izoluar iranianët nga bota, do të thotë se shkalla e vërtetë e brutalitetit ende nuk është kuptuar plotësisht.

Gati 3,000 njerëz janë vrarë që nga fillimi i shtypjes së Iranit ndaj disidentëve, sipas Agjencisë së Lajmeve të Aktivistëve të të Drejtave të Njeriut (HRANA) me seli në SHBA.

A do të përballen SHBA dhe Irani?

Gjatë javëve të fundit, presidenti i SHBA-së, Donald Trump, kërcënoi vazhdimisht se do të sulmonte Iranin nëse regjimi do të përdorte dhunë kundër protestuesve.

Megjithatë, të enjten, Trump u tha gazetarëve se "burime shumë të rëndësishme nga pala tjetër" e kishin informuar se vrasjet kishin ndaluar në Iran - duke sugjeruar se nuk do të kishte asnjë veprim të menjëhershëm ushtarak të SHBA-së.

Zyrtarët e Gjirit thanë gjithashtu se Katari, Omani, Arabia Saudite dhe Egjipti i kanë kërkuar SHBA-së të shmangë sulmet ndaj Iranit , duke paralajmëruar për rreziqet e sigurisë dhe ekonomike që mund të ndikojnë si në SHBA ashtu edhe në rajonin e gjerë.

Këto përpjekje diplomatike duket se kanë çuar në një ulje të tensioneve.

Por kjo mund të jetë e përkohshme.

Analistët thonë se kërcënimi i sulmeve amerikane ose izraelite ndaj Iranit nuk ka mbaruar ende.

“Nuk ka pasur asnjë zgjidhje për rrënjën e vërtetë të tensioneve”, thotë Trita Parsi, nënkryetare ekzekutive e Institutit Quincy për Shtetësi të Përgjegjshme, duke shtuar se tensionet e Izraelit me Iranin nuk kishin të bënin kurrë me protestat.

A ka ende vend për diplomaci?

Edhe nëse Teherani dhe Uashingtoni përpiqen të ringjallin diplomacinë, Irani do ta bëjë këtë nga pozicioni i tij më i dobët deri më tani.

Objektet kryesore bërthamore të Iranit u dëmtuan rëndë nga sulmet amerikane verën e kaluar, duke degraduar pjesë kyçe të programit të tij, dhe shumica e ndërmjetësve që përdori për të projektuar fuqinë janë neutralizuar në mënyrë efektive nga Izraeli.

Ndërsa Irani ende mban një rezervë të konsiderueshme të uraniumit të pasuruar në masë të madhe - një përbërës kyç për një bombë bërthamore - goditja fizike dhe simbolike është e rëndësishme.

“Iranianët, në shumë mënyra, kanë humbur një sasi të madhe ndikimi”, mendon Parsi, duke parashikuar se “Trump do të mbajë një qëndrim shumë maksimalist” nëse negociatat rifillojnë.

Përtej çështjes bërthamore, çdo rinovim i bisedimeve ka të ngjarë të mbulojë një gamë më të gjerë çështjesh.

SHBA do të ishte e gatshme të frenojë programin raketor të Iranit dhe mbështetjen e tij për grupe të ndërlidhura si Hamasi, Hezbollahu, si dhe milicitë shiite në të gjithë rajonin.

Këtu gjërat mund të bëhen më të ndërlikuara.

Ndërkohë që lidershipi i Iranit në të kaluarën ka treguar njëfarë lirie veprimi për një marrëveshje bërthamore me SHBA-në, ai e ka trajtuar programin e raketave dhe mbështetjen për ato që i quan grupe "rezistence" si të panegociueshme.

Çdo kompromis në këto fronte do të shihej si asgjë më pak se kapitullim i plotë ndaj kërkesave amerikane.

Por kjo nuk do të ishte hera e parë që Irani revolucionar detyrohet të pranojë një marrëveshje të papërsosur.

Në fund të luftës Iran-Irak në vitin 1988, Republika Islamike ra dakord për një armëpushim të cilit i kishte rezistuar prej kohësh, me themeluesin e revolucionit Ruhollah Khomeini që tha në mënyrë të famshme se ishte si "të pije nga një kupë e helmuar".

Gati katër dekada më vonë, regjimi e ka gjetur veten në një situatë edhe më të pasigurt.

Ai mund të jetë i gatshëm të bëjë kompromise të dhimbshme për të siguruar përsëri mbijetesën.

Por edhe nëse e bën, kjo mund të mos jetë e mjaftueshme për të rifituar legjitimitetin që ka humbur pas vrasjes së kaq shumë qytetarëve.

“Kontrata sociale” është 'dëmtuar përgjithmonë'

Ekspertët thonë se protestat e fundit kanë treguar se kontrata shoqërore midis Republikës Islamike dhe popullit të saj është thyer në mënyrë të pakthyeshme .

Shteti jo vetëm që ka dështuar të mbrojë qytetarët e tij nga sulmet e huaja, të ofrojë prosperitet ekonomik ose të lejojë liri politike dhe shoqërore; ai gjithashtu ka demonstruar vazhdimisht një gatishmëri për të përdorur dhunë brutale për t'i heshtur ata.

“Kontrata sociale ishte tashmë e dobët”, tha Parsi.

“Tani ajo është dëmtuar përgjithmonë”, shtoi ajo.

Për shumë iranianë, asgjë më pak se ndryshimi themelor nuk do të mjaftojë. Kjo është një detyrë jashtëzakonisht e vështirë.

Gjatë dekadave në pushtet, Khamenei dhe aparati i tij i gjerë i sigurisë kanë shtypur sistematikisht çdo formë të opozitës së brendshme të aftë për të sfiduar seriozisht sundimin e tij.

Figura të tilla si Mostafa Tajzadeh, ish-zëvendësministër i Brendshëm, ose Narges Mohammadi , fituese e Çmimit Nobel për Paqen - një aktiviste fituese e të drejtave të njeriut, kanë kaluar vite pas hekurave për shkak se e kanë sfiduar sistemin nga brenda.

Nëse do të shfaqej ndonjëherë një ndryshim domethënës, ka më shumë të ngjarë që ai të vijë nga brenda të njëjtave struktura të sigurisë dhe pushtetit që kanë përfituar më shumë nga regjimi, sesa nga kampi reformist që është zbrazur vazhdimisht.

“Skenari më i mundshëm është që të ekzistojë një variant tjetër i regjimit, përmes elementëve nga brenda të njëjtit regjim”, parashikon Parsi.

Asnjë opozitë e qëndrueshme

Jashtë Iranit, pamja bëhet edhe më e errët.

Grupet opozitare me bazë jashtë vendit mbeten thellësisht të përçara.

Reza Pahlavi , djali në mërgim i Shahut të fundit, është rishfaqur si një figurë e mundshme mbështetëse.

Ai këmbëngul se do të ishte një udhëheqës tranzitor i gatshëm ta drejtonte Iranin drejt një të ardhmeje demokratike më të begatë.

Por pas më shumë se katër dekadash në mërgim, ai ka luftuar për të ndërtuar një koalicion të larmishëm ndërpolitik ose për të hartuar një plan për të sjellë ndryshime që nuk përfshijnë ndërhyrjen nga SHBA.

Dhe ai nuk është as kandidati i preferuar i Trumpit për të sunduar vendin.

“Shumica e figurave të opozitës kanë qenë jashtë vendit dhe nuk e kanë bërë punën e zakonshme”, thekson Dina Esfandiary, drejtuese e Bloomberg Economics për Lindjen e Mesme me seli në Gjenevë, duke shtuar se dikush si Pahlavi “është një figurë shumë përçarëse dhe do t’i ndante ndjeshëm iranianët”.

Është kjo pasiguri që i rëndon shumë iranianë, ndërsa ata shqyrtojnë se deri ku mund të shkojnë për ndryshim.

Një shqetësim tjetër i mundshëm është nëse rënia e mundshme e regjimit do të sjellë rënien e Iranit si komb.

Me diversitetin e tij etnik dhe rajonal, rreziku i fragmentimit është një mundësi e qartë.

Me shumë gjasa është vetëm çështje kohe para se të shfaqet një valë tjetër protestash.

Dhe siç do ta kujtojnë me siguri udhëheqësit në Teheran, revolucioni i vitit 1979 ishte vetë një kulminacion i një lëvizjeje protestash njëvjeçare përpara se të rrëzonte përfundimisht regjimin e Shahut.

“Nuk mendoj se kjo është protesta e fundit”, mendon Esfandiary.

“Është kaluar një vijë dhe kemi arritur në një pikë pa kthim”, shtoi ajo. /Telegrafi/

Takimi dypalësh me NATO-n në Madrid, i njohur si 'Hapi 3', do të vërë në diskutim gjendjen e aftësive ushtarake të Spanjës.

Mbrojtja do t'u paraqesë përfaqësuesve të NATO-s në fund të janarit objektivin e aftësive të Shefit të Shtabit, rritjen e trupave dhe 79 programet që janë aktualisht në zhvillim e sipër.

Këto programe mbulojnë sistemet tokësore, detare, hapësinore, kibernetike dhe të informacionit.

Ato përfshijnë 31 Plane Speciale Modernizimi, duke filluar nga automjetet luftarake të gjurmueshme deri te përmirësimi i fregatave F-100, sistemeve të luftës elektronike dhe helikopterëve.

Plani Industrial dhe Teknologjik për Sigurinë dhe Mbrojtjen, i miratuar në prill 2024, ka mobilizuar 10,741 milionë euro shtesë këtë vit, një shumë që, sipas burimeve nga departamenti i drejtuar nga Margarita Robles, është ekzekutuar plotësisht.

Përplasja mbi përqindjen e GDP-së

Spanja u zotua në samitin e Hagës të ndajë 2% të GDP-së për mbrojtjen, në krahasim me 5% të rënë dakord nga aleatët e tjerë.

Qeveria e Pedro Sanchez pohon se me 2.1% të GDP-së mund të përmbushë kërkesat e dakorduara për kapacitete.

Megjithatë, NATO konsideron se nevojitet të paktën 3.5%.

Investimi synon gjithashtu të forcojë autonominë strategjike kombëtare dhe bazën industriale të mbrojtjes, me një pjesëmarrje të lartë të kompanive spanjolle në programe.

Planet përfshijnë transferimin e njohurive dhe uljen e varësive të huaja.

Prani ndërkombëtare e forcuar

Në nivel operacional, Spanja ka rreth 4,000 personel ushtarak dhe roje civile të vendosur në 15 vende gjatë vitit 2025, siç është miratuar nga Këshilli i Ministrave më 23 dhjetor.

Megjithatë, për momentin nuk ka prani ushtarake spanjolle në Grenlandë.

Pjesëmarrja më e rëndësishme është përqendruar në krahun lindor të NATO-s, me trupa në Letoni, Sllovaki dhe Rumani.

Dega ekzekutive e përshkruan bilancin e vitit 2025 si shumë pozitiv dhe siguron se investimet ushtarake do të vazhdojnë. /Telegrafi/

Një 'apokalips bore' ka goditur Kamchatkan e Rusisë, siç e përshkruajnë vendasit, pasi reshje rekord të borës kanë goditur vendin.

Pas një stuhie masive dëbore, autoritetet në fillim të kësaj jave shpallën një gjendje emergjence në rajon.

Dy burra rreth të 60-ave vdiqën nën borën që ra nga çatitë, raportoi ministria lokale e emergjencave.

- YouTube youtube.com

Ndërkohë, zyrtarët thanë se dy persona kanë vdekur në Lindjen e Largët të Rusisë nga bora që binte nga çatitë e ndërtesave.

Disa video dhe imazhe u bënë virale në rrjete sociale që tregonin borën që arrinte në katet e dyta të apartamenteve shumëkatëshe.

Ndërkohë, veturat mbetën “të varrosura” në rrugë, të mbuluara me një shtresë të trashë bore.

Ndërsa reshjet e dendura të borës nuk janë të rralla në rajonin e Kamchatkas, një gadishull në Lindjen e Largët të Rusisë, intensiteti i pazakontë i stuhisë ka paralizuar vendin.

Autoritetet kanë mbyllur shkollat dhe bizneset, ndërsa qyteti është i detyruar të kalojë në punë nga distanca për shkak të një sasie të madhe bore në rrugë. /Telegrafi/

Ekipi i shpëtimit me bazë në SHBA, Grey Bull, ka publikuar një video të shkurtër që tregon se si e ndihmuan udhëheqësen e opozitës venezueliane, Maria Corina Machado, të arratisej nga vendi muajin e kaluar.

Machado u largua nga Venezuela në fillim të dhjetorit pas pothuajse një viti të fshehur, në mënyrë që të merrte Çmimin Nobel për Paqen në Norvegji.

Ajo hipi në një varkë nga bregu i Venezuelës dhe lundroi drejt një pike takimi në Detin e Karaibeve.

Atje, ajo u mor nga themeluesi i Grey Bull dhe veterani i forcave speciale, Bryan Stern, dhe ekipi i tij, të cilët po e prisnin në një varkë tjetër.

Videoja e redaktuar dy-minutëshe tregon momentin kur Machado arriti dhe hipi në anijen e dytë në mes të natës.

“Janë ata, janë ata, janë ata”, dëgjohet të thotë Stern ndërsa dritat nga varka e Machados shfaqen në distancë dhe i afrohen mjetit të tij.

Pasi konfirmon identitetin e Machados, dëgjohet Stern duke e ndihmuar të hipë në varkën e tij, megjithëse momenti i saktë i transferimit mezi shihet për shkak të errësirës.

“Përshëndetje, Maria. Emri im është Bryan. Gëzohem që të njoh”, thotë ai ndërsa ajo vazhdon të flasë.

Videoja vazhdon me Machadon e veshur me një xhaketë të errët dhe kapelë, duke folur drejtpërdrejt me kamerën: “Unë jam Maria Corina Machado. Jam gjallë. Jam shëndoshë e mirë dhe shumë mirënjohëse ndaj Grey Bull.”

Videoja përfundon me imazhe të ndryshme statike të Machados me Sternin dhe ekipin e tij.

- YouTube www.youtube.com

Stern tha më parë se ata arritën në breg herët në mëngjes pas një udhëtimi të gjatë, të ftohtë dhe të tensionuar.

Nga atje, Machado hipi në një aeroplan me destinacion Norvegjinë, ku do të merrte Çmimin Nobel dhe do të shihte familjen e saj.

Grey Bull tha muajin e kaluar se misioni zgjati gati 16 orë dhe u krye kryesisht në mes të natës nëpër ujëra të trazuara.

Machado më herët refuzoi të komentonte mbi operacionin, duke përmendur shqetësime për sigurinë e atyre që ishin të përfshirë.

“Një ditë do të jem në gjendje t'jua them, sepse sigurisht që nuk dua t'i vë në rrezik tani”, tha ajo. /Telegrafi/

“Do të ishte fundi i rendit botëror siç e njohim ne nëse SHBA do të pushtonte Grenlandën me forcë”, tha ish-kreu i NATO-s.

Anders Fogh Rasmussen, i cili është gjithashtu ish-kryeministër danez, tha se Trump po përdor gjuhë për Grenlandën të ngjashme me atë të "gangsterëve" në Rusi dhe Kinë që ai duhet të përpiqet t'i kontrollojë, shkruan skynews.

"Për mua, ka qenë një proces i dhimbshëm. Që nga fëmijëria, i kam konsideruar Shtetet e Bashkuara si udhëheqësin natyror të botës së lirë. Madje kam folur për SHBA-në si policin e botës", tha Rasmussen, i cili dërgoi trupa daneze për të luftuar përkrah SHBA-së në Afganistan.

"Tani shohim Shtetet e Bashkuara të përdorin një gjuhë që është shumë e ngjashme me atë të gangsterëve që duhet të kontrollojnë në Moskë e Pekin", shtoi ai.

“Ndarjet në perëndim janë në favor të Rusisë. Jam i sigurt që Moska shpreson që Grenlanda të bëhet ajsbergu që fundos NATO-n”, vazhdoi ish-kreu i NATO-s.

"Pra, kjo shkon përtej Danimarkës dhe Grenlandës... Pushtimi i Groenlandës do të ishte fundi i rendit botëror siç e njohim ne", përfundoi ai. /Telegrafi/

Edhe pse shpesh portretizohet si një destinacion që duhet ta vizitosh, ka pak vende në tokë aq të rrezikshme sa Mali Everest, me malin më të lartë në botë që ka marrë jetë të panumërta.

Megjithatë, asnjë nga këto viktima nuk është aq e çuditshme, apo aq tronditëse, sa vdekja e Maurice Wilson, i cili u përpoq të ngjitej në vitin 1934.

Wilson, një oficer i Ushtrisë Britanike i lindur në Bradford, me pothuajse asnjë përvojë në alpinizëm, u përpoq të ngjitej në mal vetë, i bindur se nëpërmjet lutjes do të ishte në gjendje të arrinte në majë i sigurt.

Në fund të fundit, përpjekja e tij ndodhi dekada para ngjitjeve me guidë.

Wilson besonte se Everesti do t'u vërtetonte masës bindjet e tij të thella shpirtërore dhe do t'i tregonte botës fuqinë e pandalshme të besimit.

Pasi i mbijetoi Luftës së Parë Botërore dhe më vonë e bindi veten se e kishte shëruar tuberkulozin nëpërmjet lutjeve, ai u fiksua me idenë se kjo do t’i ndihmonte të kishte sukses aty ku alpinistët profesionistë kishin dështuar.

Në pranverën e vitit 1934, Wilson u nis i vetëm në anën e largët veriore të malit.

Ai injoroi pajisjet thelbësore.

Shënimi i tij i fundit në ditar, i datës 31 maj, shkruante thjesht: "Sërish, ditë e mrekullueshme".

Ai nuk u pa më kurrë i gjallë.

Vitin pasardhës, trupi i Wilson u zbulua nga një ekspeditë britanike e udhëhequr nga Eric Shipton.

Ai shtrihej i ngrirë pranë rrënojave të tendës së tij, me shumë mundësi duke vdekur nga lodhja ose uria. Ai u varros aty pranë. /Telegrafi/

Prodhuesit e automjeteve po garojnë për të ndërtuar fabrikën e parë të veturave ku robotët, jo njerëzit, merren me çdo detyrë.

Vizioni i një fabrike plotësisht të automatizuar nuk është më fantastiko-shkencore, por një objektiv konkret për dekadën e ardhshme, me prodhuesit e mëdhenj që e trajtojnë atë si kufirin e ardhshëm konkurrues.

Është e qartë se fabrika e parë në botë e veturave të ndërtuara nga robotë nuk është një ëndërr e largët, por një garë industriale që është tashmë në zhvillim e sipër.

Por, që një robot të funksionojë vetëm në fabrikë, duhet të përballojë detyrat me të cilat njerëzit janë përballur prej kohësh, dhe këtu robotët humanoide po fillojnë të kenë rëndësi.

Prodhuesit e automjeteve tani flasin për një fabrikë të parë veturash plotësisht të automatizuara që mund të hapet në Kinë ose SHBA deri në vitin 2030.

Një fabrikë që mund të funksionojë me prani minimale njerëzore premton të ulë kostot e punës, të zvogëlojë defektet dhe potencialisht të sjellë modele të reja në treg deri në 50% më shpejt. /Telegrafi/