Gjykata Kushtetuese: Zgjedhja e Nenad Rashiqit si nënkryetar i Kuvendit është anti-kushtetuese
Gjykata Kushtetuese e Kosovës, ka marrë sot një vendim në lidhje me zgjedhjen e Nenad Rashiqit si nënkryetar i Kuvendit të Kosovës nga minoriteti serb, nuk përputhet me Kushtetutën.
Përmes një njoftimi për media Gjykata ka bërë të ditur se pozita e nënkryetarit serb, i takon grupit parlamentar me më së shumti deputet nga komunitetet.
âNĂ« kontekst tĂ« procedurĂ«s pĂ«r zgjedhjen e nĂ«nkryetarit nga radhĂ«t e deputetĂ«ve qĂ« nuk janĂ« shumicĂ«, Aktgjykimi nĂ«nvizon se e drejta e propozimit, sikurse qĂ« Ă«shtĂ« pĂ«rcaktuar me Rregulloren e Kuvendit dhe nĂ« shkronjĂ«n dhe frymĂ«n e KushtetutĂ«s, tĂ« konfirmuar edhe nĂ« praktikĂ«n gjyqĂ«sore tĂ« GjykatĂ«s, i takon shumicĂ«s apo numrit mĂ« tĂ« madh tĂ« deputetĂ«ve nga radhĂ«t e deputetĂ«ve tĂ« komuniteteve qĂ« nuk janĂ« shumicĂ«, tĂ« zgjedhur sipas nĂ«nparagrafĂ«ve 1 dhe 2 tĂ« paragrafit 2 tĂ« nenit 64 [Struktura e Kuvendit] tĂ« KushtetutĂ«s, tĂ« cilĂ«t gĂ«zojnĂ« legjitimitetin mĂ« tĂ« madh demokratik brenda komuniteteve pĂ«rkatĂ«se. Aktgjykimi thekson se, ky standard Ă«shtĂ« me rĂ«ndĂ«si thelbĂ«sore pĂ«r mbrojtjen kushtetuese tĂ« tĂ« drejtave tĂ« komuniteteve qĂ« nuk janĂ« shumicĂ« edhe nĂ« kuptim tĂ« kĂ«rkesave tĂ« paragrafit 7 tĂ« nenit 58 [PĂ«rgjegjĂ«sitĂ« e Shtetit] tĂ« KushtetutĂ«s, ngase Ă«shtĂ« pĂ«rgjegjĂ«si e shumicĂ«s qĂ« tĂ« sigurojĂ« pĂ«rfaqĂ«sim efektiv tĂ« komuniteteve qĂ« nuk janĂ« shumicĂ« nĂ« institucionet shtetĂ«rore tĂ« RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s, gjegjĂ«sisht nĂ« KryesinĂ« e Kuvendit. NjĂ«kohĂ«sisht, Ă«shtĂ« pĂ«rgjegjĂ«si e komuniteteve qĂ« nuk janĂ« shumicĂ«, qĂ« nĂ« realizimin e tĂ« drejtave kushtetuese, tĂ« sillen nĂ« pĂ«rputhje me kĂ«rkesat kushtetuese dhe ligjore tĂ« RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«sâ, ka thĂ«nĂ« Gjykata Kushtetueses.
Gjithashtu, në aktgjykim thuhet se mekanizmat e debllokimit, përfshirë që votimi për kandidatin/en e njëjtë mund të realizohet vetëm deri në 3 herë për të njëjtin kandidat, dhe procedura e shortit duhet të vijnë në shprehje vetëm në rrethana përjashtimore dhe për qëllimin për të cilin ato janë përcaktuar, përkatësisht në funksion të konstituimit të Kuvendit, duke pasur parasysh edhe afatet kohore të përcaktuara në Kushtetutë, në mënyrë që organi legjislativ të bëhet funksional brenda afatit prej 30 (tridhjetë) ditësh, sikurse përcaktohet me paragrafin 1 të nenit 66 [Zgjedhja dhe Mandati] të Kushtetutës.
âNĂ« aplikimin e parimeve tĂ« lartcekura nĂ« rrethanat e rastit konkret, Gjykata, siç ka sqaruar nĂ« Aktgjykim, arriti nĂ« pĂ«rfundimin se shumica e deputetĂ«ve nga radhĂ«t e deputetĂ«ve tĂ« komunitetit Serb ka shfrytĂ«zuar tĂ« drejtĂ«n e propozimit pĂ«r nĂ«nkryetar tĂ« Kuvendit, respektivisht, anĂ«tar tĂ« KryesisĂ« sĂ« Kuvendit, duke propozuar 9 (nĂ«ntĂ«) kandidatĂ«. PĂ«r pasojĂ«, zgjedhja e deputetit z. Nenad RaĆĄiÄ nĂ« pozitĂ«n e nĂ«nkryetarit tĂ« Kuvendit nuk ka ardhur si propozim nga shumica e deputetĂ«ve nga radhĂ«t e komunitetit Serb, si dhe nuk ka pasur refuzim pĂ«r tĂ« shfrytĂ«zuar kĂ«tĂ« tĂ« drejtĂ« nga ana e shumicĂ«s sĂ« deputetĂ«ve nga radhĂ«t e komunitetit Serb. Rrjedhimisht, Gjykata konstatoi se, nĂ« rrethanat e rastit konkret, mekanizmat debllokues, nuk ishin pĂ«rdorur nĂ« pajtim me frymĂ«n dhe qĂ«llimin pĂ«r tĂ« cilin ishin paraparĂ«â, thuhet ndĂ«r tĂ« tjera nĂ« aktgjykim.
Njoftimi i plotë
Gjykata Kushtetuese e RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s, mĂ« 28 janar 2026, ka vendosur nĂ« rastin KO325/25, lidhur me vlerĂ«simin e kushtetutshmĂ«risĂ« sĂ« âProcesverbaleve nga seanca e Kuvendit tĂ« KosovĂ«sâ, e mbajtur mĂ« 10 tetor 2025, tĂ« parashtruar nga Igor SimiÄ dhe 9 (nĂ«ntĂ«) deputetĂ« tĂ« tjerĂ« tĂ« Kuvendit tĂ« RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s, bazuar nĂ« paragrafin 5 tĂ« nenit 113 [Jurisdiksioni dhe PalĂ«t e Autorizuara] tĂ« KushtetutĂ«s sĂ« RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s.
Gjykata, ka vendosur: (i) të deklarojë, me 6 (gjashtë) vota për dhe 1 (një) kundër, kërkesën të pranueshme; (ii) të konstatojë, me 5 (pesë) vota për dhe 2 (dy) kundër, që Vendimi [Nr.09-V-071] i Kuvendit të Republikës së Kosovës i 10 tetorit 2025, për zgjedhjen e nënkryetarit të Kuvendit nga radhët e deputetëve të komunitetit Serb, nuk është në përputhshmëri me paragrafin 4 të nenit 67 [Zgjedhja e Kryetarit dhe Nënkryetarëve] të Kushtetutës së Republikës së Kosovës në lidhje me nënparagrafin 1 të paragrafit 6 dhe paragrafin 7 të nenit 12 (Zgjedhja e nënkryetarëve të Kuvendit) të Rregullores së Kuvendit të Republikës së Kosovës; (iii) të konstatojë, me 5 (pesë) vota për dhe 2 (dy) kundër që, bazuar në parimin e sigurisë juridike, ky aktgjykim në rrethanat e rastit konkret nuk ka efekt prapaveprues; si dhe (iv) të refuzojë, njëzëri, kërkesën për masë të përkohshme.
Aktgjykimi fillimisht sqaron se parashtruesit e kĂ«rkesĂ«s kontestuan âprocesverbalet nga seanca e Kuvendit tĂ« KosovĂ«sâ, e mbajtur mĂ« 10 tetor 2025, pĂ«r tĂ« cilat pretenduan se janĂ« nĂ« kundĂ«rshtim me paragrafin 4 tĂ« nenit 67 [Zgjedhja e Kryetarit dhe NĂ«nkryetarĂ«ve] tĂ« KushtetutĂ«s, pikĂ«n 1 tĂ« paragrafit 6 tĂ« nenit 12 [Zgjedhja e NĂ«nkryetarĂ«ve tĂ« Kuvendit] tĂ« Rregullores sĂ« Kuvendit, si dhe praktikĂ«n gjyqĂ«sore tĂ« GjykatĂ«s, pĂ«rfshirĂ« Aktgjykimin e GjykatĂ«s nĂ« rastin KO265/25. PĂ«rveç kĂ«saj, parashtruesit e kĂ«rkesĂ«s kĂ«rkuan nga Gjykata tĂ« vendosĂ« masĂ« tĂ« pĂ«rkohshme.
NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, Gjykata theksoi se pas hyrjes nĂ« fuqi tĂ« Aktgjykimit tĂ« saj nĂ« rastin KO265/25, mĂ« 10 tetor 2025, vazhdoi Seanca Konstitutive e Kuvendit, e filluar mĂ« 15 prill 2025, pĂ«r zgjedhjen e nĂ«nkryetarit tĂ« fundit tĂ« Kuvendit, gjegjĂ«sisht nĂ«nkryetarit nga radhĂ«t e deputetĂ«ve tĂ« komunitetit Serb. Kryetari i zgjedhur i Kuvendit ftoi pĂ«rfaqĂ«suesin e shumicĂ«s sĂ« deputetĂ«ve nga radhĂ«t e deputetĂ«ve tĂ« komunitetit Serb qĂ« tĂ« propozojĂ« me shkrim dhe verbalisht kandidatin apo kandidaten pĂ«r nĂ«nkryetar/e tĂ« Kuvendit tĂ« RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s, ku ky i fundit propozoi deputetin Slavko SimiÄ. Duke qenĂ« se votimi dĂ«shtoi pĂ«r 3 (tri) herĂ« radhazi pĂ«r kandidatin e propozuar, pĂ«r shkak se i njĂ«jti nuk mori votat e nevojshme pĂ«r tâu zgjedhur nĂ«nkryetar i Kuvendit, procedura e propozimit dhe votimit pĂ«r nga 3 (tri) herĂ« u pĂ«rsĂ«rit edhe pĂ«r 8 (tetĂ«) prej deputetĂ«ve tjerĂ« tĂ« propozuar nga shumica e deputetĂ«ve nga radhĂ«t e komunitetit Serb, votime kĂ«to tĂ« cilat dĂ«shtuan nĂ« secilin rast. NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n ditĂ«, Kryetari i zgjedhur i Kuvendit kĂ«rkoi nga pĂ«rfaqĂ«suesi i shumicĂ«s sĂ« deputetĂ«ve nga radhĂ«t e komunitetit Serb qĂ« tĂ« propozojĂ« deputetin e radhĂ«s tĂ« pakandiduar deri nĂ« atĂ« moment nga radhĂ«t e deputetĂ«ve tĂ« komunitetit Serb, respektivisht, deputetin Nenad RaĆĄiÄ. MegjithatĂ«, si rezultat i refuzimit pĂ«r tĂ« propozuar tĂ« njĂ«jtin nga radha e shumicĂ«s sĂ« deputetĂ«ve tĂ« komunitetit Serb, Kryetari i zgjedhur i Kuvendit vlerĂ«soi se deputetĂ«t e kĂ«tij komuniteti po ârefuzojnĂ«â qĂ« tĂ« propozojnĂ« kandidatin e pakandiduar deri nĂ« ato momente, prandaj vazhdoi me procedurĂ«n e shortit tĂ« pĂ«rcaktuar nĂ« paragrafin 7 tĂ« nenit 12 tĂ« Rregullores sĂ« Kuvendit, me çârast, konstatoi se ka mbetur vetĂ«m njĂ« kandidat pa u votuar 3 (tri) herĂ« radhazi dhe hodhi nĂ« votim emrin e tij. Deputeti Nenad RaĆĄiÄ mori 71 (shtatĂ«dhjetĂ« e njĂ«) vota pĂ«r, 9 (nĂ«ntĂ«) kundĂ«r dhe 24 (njĂ«zet e katĂ«r) abstenime. Me kĂ«tĂ« rast, Kryetari i zgjedhur i Kuvendit konstatoi se ishte zgjedhur edhe nĂ«nkryetari i fundit i Kuvendit, pĂ«rkatĂ«sisht nĂ«nkryetari nga komuniteti Serb, dhe e pĂ«rmbylli SeancĂ«n Konstituive tĂ« Kuvendit, e cila kishte filluar mĂ« 15 prill 2025.
NĂ« meritat e kĂ«rkesĂ«s, Gjykata konstatoi se objekt i vlerĂ«simit nĂ« kĂ«tĂ« rast, Ă«shtĂ« çështja nĂ«se procedura pĂ«r zgjedhjen e deputetit Nenad RaĆĄiÄ si nĂ«nkryetar i Kuvendit nga radhĂ«t e deputetĂ«ve tĂ« komunitetit Serb, nĂ«pĂ«rmjet Vendimit [Nr.09-V-071] tĂ« Kuvendit tĂ« 10 tetorit 2025, Ă«shtĂ« nĂ« kundĂ«rshtim me paragrafin 4 tĂ« nenit 67 [Zgjedhja e Kryetarit dhe NĂ«nkryetarĂ«ve] tĂ« KushtetutĂ«s nĂ« lidhje me nĂ«nparagrafin 1 tĂ« paragrafit 6 dhe paragrafin 7 tĂ« nenit 12 (Zgjedhja e nĂ«nkryetarĂ«ve tĂ« Kuvendit) tĂ« Rregullores sĂ« Kuvendit.
Duke iu referuar parimeve të përgjithshme që burojnë nga Kushtetuta dhe Rregullorja e Kuvendit, të cilat janë të përcaktuara në praktikën gjyqësore të Gjykatës, e që janë relevante në rrethanat e rastit konkret, rezulton se: (i) Kuvendi i Kosovës nga radhët e veta zgjedh Kryetarin dhe 5 (pesë) nënkryetarë, të cilët formojnë Kryesinë e Kuvendit; (ii) 3 (tre) nënkryetarë propozohen nga 3 (tri) grupet më të mëdha parlamentare; ndërsa 2 (dy) nënkryetarë përfaqësojnë komunitetet që nuk janë shumicë në Kuvend, përkatësisht komunitetin Serb dhe komunitet tjera që nuk janë shumicë; si dhe (iii) në mënyrë që të zgjedhën kandidatët për Kryetar/e dhe nënkryetarë, kërkohen votat e shumicës së të gjithë deputetëve të Kuvendit, përkatësisht 61 (gjashtëdhjetë e një) vota.
Në kontekst të procedurës për zgjedhjen e nënkryetarit nga radhët e deputetëve që nuk janë shumicë, Aktgjykimi nënvizon se e drejta e propozimit, sikurse që është përcaktuar me Rregulloren e Kuvendit dhe në shkronjën dhe frymën e Kushtetutës, të konfirmuar edhe në praktikën gjyqësore të Gjykatës, i takon shumicës apo numrit më të madh të deputetëve nga radhët e deputetëve të komuniteteve që nuk janë shumicë, të zgjedhur sipas nënparagrafëve 1 dhe 2 të paragrafit 2 të nenit 64 [Struktura e Kuvendit] të Kushtetutës, të cilët gëzojnë legjitimitetin më të madh demokratik brenda komuniteteve përkatëse. Aktgjykimi thekson se, ky standard është me rëndësi thelbësore për mbrojtjen kushtetuese të të drejtave të komuniteteve që nuk janë shumicë edhe në kuptim të kërkesave të paragrafit 7 të nenit 58 [Përgjegjësitë e Shtetit] të Kushtetutës, ngase është përgjegjësi e shumicës që të sigurojë përfaqësim efektiv të komuniteteve që nuk janë shumicë në institucionet shtetërore të Republikës së Kosovës, gjegjësisht në Kryesinë e Kuvendit. Njëkohësisht, është përgjegjësi e komuniteteve që nuk janë shumicë, që në realizimin e të drejtave kushtetuese, të sillen në përputhje me kërkesat kushtetuese dhe ligjore të Republikës së Kosovës.
Aktgjykimi më tutje sqaron se mekanizmat e debllokimit, përfshirë (i) që votimi për kandidatin/en e njëjtë mund të realizohet vetëm deri në 3 (tre) herë për të njëjtin kandidat; dhe (ii) procedura e shortit, duhet të vijnë në shprehje vetëm në rrethana përjashtimore dhe për qëllimin për të cilin ato janë përcaktuar, përkatësisht në funksion të konstituimit të Kuvendit, duke pasur parasysh edhe afatet kohore të përcaktuara në Kushtetutë, në mënyrë që organi legjislativ të bëhet funksional brenda afatit prej 30 (tridhjetë) ditësh, sikurse përcaktohet me paragrafin 1 të nenit 66 [Zgjedhja dhe Mandati] të Kushtetutës.
Siç Ă«shtĂ« elaboruar nĂ« Aktgjykim, zbatimi i kĂ«tyre mekanizmave nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« do tâi mundĂ«sonte shumicĂ«s sĂ« deputetĂ«ve tĂ« Kuvendit tĂ« pĂ«rcaktojĂ« pĂ«rfaqĂ«suesin e njĂ« komuniteti qĂ« nuk Ă«shtĂ« shumicĂ«, pa propozimin e deputetĂ«ve tĂ« atij komuniteti, nĂ« thelb, do tĂ« pĂ«rbĂ«nte anashkalim tĂ« garancive formale tĂ« pĂ«rcaktuara nĂ« Rregulloren e Kuvendit. Kjo pĂ«r arsye se, propozimi i kandidatĂ«ve pĂ«r nĂ«nkryetarĂ« nga radhĂ«t e komuniteteve qĂ« nuk janĂ« shumicĂ« Ă«shtĂ« e drejtĂ« e shumicĂ«s sĂ« deputetĂ«ve tĂ« atyre komuniteteve.
Ky parim ka rëndësi veçanërisht duke pasur parasysh përfaqësimin e komuniteteve që nuk janë shumicë, të cilët nuk i kanë votat e nevojshme për të siguruar zgjedhjen e përfaqësuesve të tyre në Kryesinë e Kuvendit.
NĂ« aplikimin e parimeve tĂ« lartcekura nĂ« rrethanat e rastit konkret, Gjykata, siç ka sqaruar nĂ« Aktgjykim, arriti nĂ« pĂ«rfundimin se shumica e deputetĂ«ve nga radhĂ«t e deputetĂ«ve tĂ« komunitetit Serb ka shfrytĂ«zuar tĂ« drejtĂ«n e propozimit pĂ«r nĂ«nkryetar tĂ« Kuvendit, respektivisht, anĂ«tar tĂ« KryesisĂ« sĂ« Kuvendit, duke propozuar 9 (nĂ«ntĂ«) kandidatĂ«. PĂ«r pasojĂ«, zgjedhja e deputetit z. Nenad RaĆĄiÄ nĂ« pozitĂ«n e nĂ«nkryetarit tĂ« Kuvendit nuk ka ardhur si propozim nga shumica e deputetĂ«ve nga radhĂ«t e komunitetit Serb, si dhe nuk ka pasur refuzim pĂ«r tĂ« shfrytĂ«zuar kĂ«tĂ« tĂ« drejtĂ« nga ana e shumicĂ«s sĂ« deputetĂ«ve nga radhĂ«t e komunitetit Serb. Rrjedhimisht, Gjykata konstatoi se, nĂ« rrethanat e rastit konkret, mekanizmat debllokues, nuk ishin pĂ«rdorur nĂ« pajtim me frymĂ«n dhe qĂ«llimin pĂ«r tĂ« cilin ishin paraparĂ«.
Gjykata në fund sqaron që, bazuar në parimin e sigurisë juridike, ky Aktgjykim në rrethanat e rastit konkret nuk ka efekt prapaveprues.
Sinjali â aty ku e vĂ«rteta flet para lajmit!
The post Gjykata Kushtetuese: Zgjedhja e Nenad Rashiqit si nënkryetar i Kuvendit është anti-kushtetuese appeared first on Sinjali.
