Presidenti amerikan Donald Trump ka thënë se nuk ndien më detyrim të mendojë “thjesht për paqen”, në një letër dërguar kryeministrit të Norvegjisë, ku përpiqet të justifikojë kërcënimet e tij kundër Grenlandës.

Letra iu drejtua kryeministrit norvegjez Jonas Gahr Store dhe iu dërgua një numri ambasadash evropiane në Uashington.

Në të, Trump akuzoi Norvegjinë se kishte vendosur të mos i jepte Çmimin Nobel për Paqen, të cilin ai tha se e meritonte “për ndalimin e 8 luftërave”.

Si rezultat, ai tha: “Nuk ndiej më detyrimin të mendoj vetëm për paqen, megjithëse ajo do të jetë gjithmonë mbizotëruese, por tani mund të mendoj për atë që është e mirë dhe e përshtatshme për Shtetet e Bashkuara të Amerikës.”

Bëhet e ditur se parlamenti norvegjez emëron pesë anëtarët e Komitetit të Nobelit, por qeveria nuk e zgjedh drejtpërdrejt fituesin, shkkruan the Journal.

Javën e kaluar, fituesja e çmimit, udhëheqësja e opozitës venezueliane, Maria Corina Machado, i dhuroi Trumpit medaljen gjatë një vizite në Shtëpinë e Bardhë, por Komiteti i Nobelit këmbënguli se posedimi i medaljes nuk do të thotë të jesh laureat.

“Pavarësisht se çfarë mund të ndodhë me medaljen, diplomën apo shumën e çmimit, është dhe mbetet laureati origjinal ai që është regjistruar në histori si marrësi i çmimit”, tha komiteti në një deklaratë.

“Edhe nëse medalja ose diploma më vonë bie në zotërim të dikujt tjetër, kjo nuk e ndryshon se kush është vlerësuar me Çmimin Nobel për Paqen”, shtoi ajo.

Në letrën e tij drejtuar Store, Trump përsëriti pohimin se Danimarka, territor i së cilës është Grenlanda, nuk është në gjendje të mbrojë ishullin Arktik.

“Danimarka nuk mund ta mbrojë atë tokë nga Rusia apo Kina, dhe pse ata kanë një të drejtë pronësie gjithsesi. Nuk ka dokumente të shkruara, vetëm se një anije zbarkoi atje qindra vjet më parë, por edhe ne kishim anije që zbarkuan atje”, tha Trump.

Presidenti amerikan gjithashtu deklaroi se kishte bërë “më shumë për NATO-n se çdo person tjetër që nga themelimi i saj, dhe tani, NATO duhet të bëjë diçka për Shtetet e Bashkuara”.

“Bota nuk është e sigurt nëse nuk kemi kontroll të plotë dhe total të Grenlandës. Faleminderit! President DJT”, vazhdoi ai. /Telegrafi/

Hakerët ndërprenë transmetimet satelitore të televizionit shtetëror iranian për të transmetuar pamje që mbështesnin Princin e Kurorës në mërgim të vendit dhe u bënin thirrje forcave të sigurisë të mos "i drejtonin armët nga populli".

Sulmi kibernetik vjen në një kohë kur numri i të vdekurve në protesta arriti në të paktën 3,919 persona të vrarë, thanë aktivistët.

Pamjet u transmetuan në shumë kanale të transmetuara me satelit nga Islamic Republic of Iran Transmeting, transmetuesi shtetëror i vendit i cili ka monopolin në transmetimet televizive dhe radiofonike, shkruan Abc News.

Videoja transmetoi dy klipe të Princit të Kurorës në mërgim Reza Pahlavi, më pas përfshinte pamje të forcave të sigurisë.

“Ky është një mesazh për ushtrinë dhe forcat e sigurisë”, shkruhej në një grafikë.

“Mos i drejtoni armët nga populli. Bashkohuni me kombin për lirinë e Iranit.”

“Kam një mesazh të veçantë për ushtrinë. Ju jeni ushtria kombëtare e Iranit, jo ushtria e Republikës Islamike”, tha Pahlavi në transmetimin e hakuar.

“Ju keni detyrë të mbroni jetën tuaj. Nuk ju ka mbetur shumë kohë. Bashkohuni me popullin sa më shpejt të jetë e mundur”, shtoi ai. /Telegrafi/

Edhe në një treg të drejtuar nga cikle të shpejta modelesh dhe inovacion të pandërprerë, disa automjete vërtetohen çuditërisht rezistente ndaj ndryshimit.

Toyota HiAce e Japonisë është ky përjashtim nga rregulli.

Ndërsa pjesa më e madhe e botës kaloi në një brez të ri në vitin 2019, ky furgon ka qenë në përdorim që nga viti 2004.

Megjithatë, pavarësisht moshës së tij, automjeti mbetet mjaftueshëm popullor në Japoni për të justifikuar praninë e tij të vazhdueshme, dhe për vitin 2026, ai merr përditësimin e tij më të plotë në më shumë se një dekadë.

Për vitin 2026, Toyota i ka mbajtur ndryshimet delikate, duke i kufizuar përditësimet e jashtme në dritat e reja.

Brenda, HiAce LCV më në fund merr një prekje më moderne.

Të gjitha variantet tani vijnë standard me një ekran me prekje që është i shoqëruar me një panel instrumentesh.

Padyshim ndryshimet më domethënëse janë në departamentin e sigurisë. HiAce i përditësuar përfiton nga paketa më e fundit Safety Sense e Toyota-s, e cila tani përfshin veçori më të përparuara të asistencës për shoferin.

Opsionet e sistemit të fuqisë janë gjithashtu të vlefshme, me një motor benzine 2.0 litra që prodhon 158 kuaj fuqi si dhe një motor nafte 2.8 litra që prodhon 149 kuaj fuqi.

Të dy motorët janë të çiftëzuar me një transmision automatik me gjashtë shpejtësi dhe ofrohen në konfigurime me tërheqje në të pasmet dhe në të katër rrotat. /Telegrafi/

Disa modele të Apple iPhone 18 mund të kushtojnë më shumë se iPhone 17, pohon yeux1122 , informatori me bazë në Korenë e Jugut.

Analiza e tyre bazohet në parashikimet e institucioneve financiare Citigroup, Bank of America dhe JP Morgan Research.

Modelet e iPhone 18 me kapacitet më të lartë ka të ngjarë të kushtojnë më shumë.

Bazuar në parashikimet e firmave të mëdha të shërbimeve financiare, rritja e çmimeve të RAM-it dhe ruajtjes NAND do të ndikojë në serinë iPhone 18 .

Pavarësisht kontrollit të jashtëzakonshëm të zinxhirit të furnizimit dhe ndikimit negociues të Apple, rritja e paparë e kostove të memories do të rrisë në mënyrë të pashmangshme shpenzimet.

Apple ka të ngjarë t'ua kalojë një pjesë të kësaj rritjeje çmimi klientëve.

Me sa duket, modelet me kapacitet të ulët të iPhone 18 do të kenë të njëjtin çmim si vitin e kaluar, ndërsa versionet me kapacitet më të lartë do të kushtojnë më shumë.

Rritja e çmimeve do të rritet me çdo nivel pasues të ruajtjes, kështu që klientët mund të presin të paguajnë më shumë se kurrë më parë për opsione më të mëdha ruajtjeje.

Ndoshta nuk është vetëm Apple që do të rrisë çmimet e produkteve të saj, pasi rritja e çmimeve të komponentëve të memories dhe ruajtjes së të dhënave nuk i ka lënë kompanitë pa zgjidhje tjetër. /Telegrafi/

Një grua nga Ontario, Kanada, ndau së fundmi transformimin e habitshëm të maces së saj siberiane, e cila u rrit shumë më e madhe nga sa priste.

Ajo e kishte adoptuar atë duke menduar se do të mbetej një mace e vogël, por macja kishte plane të tjera.

Postimi në Instagram e tregon fillimisht Sprout si një kotele të vogël.

Një foto e mëvonshme e tregon atë të rritur, të shtrirë në divan dhe duke e parë pronarin e saj nga larg.

Mbishkrimi thoshte se pronari nuk e kishte imagjinuar kurrë se do të rritej kaq shumë. /Telegrafi/

Qeveria e Irakut ka njoftuar se forcat amerikane kishin përfunduar një "tërheqje të plotë" nga objektet ushtarake brenda territorit federal të vendit, gjë që përjashton rajonin gjysmë-autonom të Kurdistanit ku mbeten trupat amerikane.

Ministria e Mbrojtjes e Irakut tha se kontingjenti i fundit i këshilltarëve amerikanë ishte larguar nga Baza Ajrore Al-Asad në provincën Anbar në Irakun perëndimor, e cila priti trupat amerikane për më shumë se dy dekada.

Ushtria amerikane ka qenë duke u tërhequr për disa vite pasi qeveria irakiane bëri thirrje që ta bënte këtë në vitin 2023, shkruan CNN.

Koalicioni i udhëhequr nga SHBA për të luftuar kundër grupit të Shtetit Islamik, u tërhoq gjithashtu nga selia e Komandës së Operacioneve të Përbashkëta, duke i lënë instalimet nën kontrollin e plotë të forcave irakiane të sigurisë, shtoi deklarata e ministrisë.

Por, forcat amerikane ende qëndrojnë në Bazën Ajrore Harir në provincën Erbil, e cila ndodhet në Rajonin e Kurdistanit.

Prania ushtarake amerikane në Irak ka ndryshuar shumë që nga pushtimi i vitit 2003.

Në kulmin e saj, SHBA kishte 170,000 trupa në Irak. Në vitin 2011, ish-presidenti Barack Obama tërhoqi forcat amerikane nga vendi.

Rreth 5,000 trupa u vendosën në vend në vitin 2014 me kërkesë të qeverisë irakiane, e cila kërkoi ndihmën e SHBA-së në luftën kundër ISIS-it.

Që nga dhjetori i vitit 2021, kur ushtria amerikane njoftoi përfundimin e rolit të saj luftarak në vend, SHBA ka pasur afërsisht 2,500 trupa në Irak në një kapacitet këshillimi dhe ndihme.

Komanda Qendrore e Departamentit të Mbrojtjes të SHBA-së tha CNN se “deklarata e Ministrisë së Mbrojtjes së Irakut që tregonte dorëzimin ishte faktike”, pa dhënë detaje të mëtejshme.

Ndryshe, tërheqja vjen mes tensioneve rajonale midis SHBA-së dhe Iranit, ndërsa presidenti i SHBA-së, Donald Trump, shqyrton nëse do ta sulmojë Iranin mes protestave vdekjeprurëse në rrugë kundër regjimit autoritar të vendit. /Telegrafi/

Një ish-ligjvënës britanik ka thënë se regjimi iranian mund të ketë përdorur "substanca kimike toksike" për të shtypur protestat që kanë përfshirë vendin në javët e fundit.

Duke folur për transmetuesin britanik GB News, ish-anëtari i parlamentit Bill Rammell tha se kishte parë një "raport të besueshëm" që detajonte keqtrajtimin e rëndë të të ndaluarve gjatë demonstratave të vazhdueshme.

“Njerëzit besojnë se një lloj substance kimike toksike është përdorur kundër protestuesve”, tha Rammell, “duke bërë që disa nga të lënduarit të humbnin jetën disa ditë më vonë”.

Rammell vuri në dukje se gjetjet e raportit nuk ishin konfirmuar ende, por tha se nëse janë të vërteta, këto do të përfaqësonin një përshkallëzim "të jashtëzakonshëm" të taktikave të Teheranit kundër qytetarëve të vet, shkruan Newsweek.

Çdo shkelje e tillë e Konventës për Armët Kimike , nënshkruese e së cilës është Irani, do të sillte pasoja të rëndësishme ligjore, reputacionale dhe politike për regjimin.

Këto përfshijnë mundësinë e sanksioneve ose pasojave të tjera diplomatike kundër kombit tashmë të izoluar, ndërsa ngrenë pyetje të mëtejshme rreth "vijës së kuqe" të Perëndimit kur bëhet fjalë për trajtimin e protestuesve nga Teherani.

Ndryshe, pretendimet në lidhje me përdorimin e armëve kimike nga çdo komb trajtohen me kujdes të veçantë duke pasur parasysh pasojat e mundshme nga rastet e verifikuara.

Në rastin e protestave të vitit 2022 — të nxitura nga vdekja gjatë paraburgimit e 22-vjeçares kurdo-iraniane Mahsa Amini — protestuesit thanë se forcat e sigurisë po përdornin agjentë nervorë të ndaluar për të shuar demonstratat, megjithëse të tjerë thanë se këto ishin më shumë të ngjarë të ishin gazra lotsjellës ose përbërës të tjerë që nuk janë të ndaluar ndërkombëtarisht pavarësisht rreziqeve serioze për shëndetin që ato paraqesin.

Nuk ka pasur përdorim të verifikuar të agjentëve kimikë të ndaluar në protestat që shpërthyen në dhjetor , të cilat u ndezën nga ankesat ekonomike, por që kanë evoluar në një kundërshtim më të gjerë ndaj udhëheqjes fetare të vendit.

Qindra demonstrata duket se përfaqësojnë sfidën më të madhe ndaj regjimit të Iranit që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979 që i solli ata në pushtet. /Telegrafi/

Dëshironi të qëndroni në hotelin e parë në Hënë?

Do t'ju kushtojë shuma të mëdha parash - një depozitë fillestare midis 250,000 dhe 1 milion dollarësh - vetëm për të siguruar qëndrimin tuaj.

Kjo është ajo që një startup i quajtur GRU Space po u ofron pushuesve të mundshëm pasi kompania hapi faqen e saj të internetit për rezervime online këtë javë.

Nëse gjithçka shkon sipas planit, hoteli i parë me të vërtetë do të fillojë të akomodojë mysafirë në vitet 2030, shkruan Futurism.

E gjitha kjo tingëllon mjaft e pabesueshme, veçanërisht pasi kompania ka vetëm dy punonjës, përfshirë themeluesin Skyler Chan.

“E kuptova që linda në këtë kohë ku ne në fakt mund të bëhemi ndërplanetarë dhe kjo është ndoshta gjëja më me ndikim që një person mund të bëjë me kohën e tij”, tha Chan.

Në një dokument të publikuar në faqen e internetit të GRU Space, Chan paraqet qëllimet ambicioze të kompanisë që shkojnë përtej të qenit një hotel i thjeshtë hënor.

Kompania fillimisht do të ndërtojë një hotel, pastaj do të fillojë ndërtimin e një baze në Hënë dhe infrastrukturës tjetër të rëndësishme për një koloni njerëzore.

Pastaj, në vitin 2031, kompania planifikon të dërgojë një kapsulë më të madhe banimi njerëzor - hotelin - që do të mbronte vizitorët nga rrezatimi kozmik dhe rreziqe të tjera.

Deri në vitin 2032, kompania do ta ketë hotelin e vogël në sipërfaqen hënore në funksion dhe do të jetë në gjendje të akomodojë mysafirë për qëndrime disaditore.

“SpaceX po na dërgon atje, apo jo? Por duhet të ketë një destinacion ku ia vlen të qëndrosh”, tha Chan. /Telegrafi/

Pas një jave demonstratash, rrugët e Iranit kanë rënë përsëri në heshtje.

Një banor i Teheranit e krahasoi atmosferën në kryeqytet me ditët rreth Novruzit, Vitit të Ri Iranian, kur shumë njerëz largohen nga qyteti dhe dyqanet mbyllen herët.

Por nuk ka gëzim festiv, vetëm heshtje të frikshme, thanë ata.

Jeta vazhdon në hijen e një shtypjeje vdekjeprurëse ndaj protestuesve dhe nën spektrin e një përballjeje të re të mundshme ushtarake me Shtetet e Bashkuara.

Republika Islamike shpreson të festojë 47-vjetorin e revolucionit që e solli në pushtet muajin tjetër, shkruan CNN.

Megjithatë, atmosfera ka të ngjarë të jetë shumë më pak festive, pasi regjimi përballet me kërcënimin më të madh për mbijetesën e tij deri më tani.

Mund të ketë qenë në gjendje të shtypë valën e fundit të protestave, por ankesat themelore që i motivojnë protestuesit nuk janë zhdukur.

Si arriti deri këtu?

E enjtja dhe e premtja e kaluar po dalin si disa nga ditët më vendimtare në historinë e kohëve të fundit të Iranit.

Protestat ekonomike që filluan në pazaret e Teheranit papritmas u transformuan në atë që mund të rezultojë të jetë kërcënimi më i madh me të cilin përballet Republika Islamike që nga themelimi i saj në vitin 1979.

Turma të mëdha dolën në rrugë anembanë vendit duke brohoritur “vdekje diktatorit”, duke bërë thirrje për rrëzimin e regjimit dhe, në një zhvillim relativisht të ri, disa bënë thirrje për kthimin e Reza Pahlavit, djalit në mërgim të Shahut të fundit të Iranit.

Mbyllja e paprecedentë digjitale, e cila i ka izoluar iranianët nga bota, do të thotë se shkalla e vërtetë e brutalitetit ende nuk është kuptuar plotësisht.

Gati 3,000 njerëz janë vrarë që nga fillimi i shtypjes së Iranit ndaj disidentëve, sipas Agjencisë së Lajmeve të Aktivistëve të të Drejtave të Njeriut (HRANA) me seli në SHBA.

A do të përballen SHBA dhe Irani?

Gjatë javëve të fundit, presidenti i SHBA-së, Donald Trump, kërcënoi vazhdimisht se do të sulmonte Iranin nëse regjimi do të përdorte dhunë kundër protestuesve.

Megjithatë, të enjten, Trump u tha gazetarëve se "burime shumë të rëndësishme nga pala tjetër" e kishin informuar se vrasjet kishin ndaluar në Iran - duke sugjeruar se nuk do të kishte asnjë veprim të menjëhershëm ushtarak të SHBA-së.

Zyrtarët e Gjirit thanë gjithashtu se Katari, Omani, Arabia Saudite dhe Egjipti i kanë kërkuar SHBA-së të shmangë sulmet ndaj Iranit , duke paralajmëruar për rreziqet e sigurisë dhe ekonomike që mund të ndikojnë si në SHBA ashtu edhe në rajonin e gjerë.

Këto përpjekje diplomatike duket se kanë çuar në një ulje të tensioneve.

Por kjo mund të jetë e përkohshme.

Analistët thonë se kërcënimi i sulmeve amerikane ose izraelite ndaj Iranit nuk ka mbaruar ende.

“Nuk ka pasur asnjë zgjidhje për rrënjën e vërtetë të tensioneve”, thotë Trita Parsi, nënkryetare ekzekutive e Institutit Quincy për Shtetësi të Përgjegjshme, duke shtuar se tensionet e Izraelit me Iranin nuk kishin të bënin kurrë me protestat.

A ka ende vend për diplomaci?

Edhe nëse Teherani dhe Uashingtoni përpiqen të ringjallin diplomacinë, Irani do ta bëjë këtë nga pozicioni i tij më i dobët deri më tani.

Objektet kryesore bërthamore të Iranit u dëmtuan rëndë nga sulmet amerikane verën e kaluar, duke degraduar pjesë kyçe të programit të tij, dhe shumica e ndërmjetësve që përdori për të projektuar fuqinë janë neutralizuar në mënyrë efektive nga Izraeli.

Ndërsa Irani ende mban një rezervë të konsiderueshme të uraniumit të pasuruar në masë të madhe - një përbërës kyç për një bombë bërthamore - goditja fizike dhe simbolike është e rëndësishme.

“Iranianët, në shumë mënyra, kanë humbur një sasi të madhe ndikimi”, mendon Parsi, duke parashikuar se “Trump do të mbajë një qëndrim shumë maksimalist” nëse negociatat rifillojnë.

Përtej çështjes bërthamore, çdo rinovim i bisedimeve ka të ngjarë të mbulojë një gamë më të gjerë çështjesh.

SHBA do të ishte e gatshme të frenojë programin raketor të Iranit dhe mbështetjen e tij për grupe të ndërlidhura si Hamasi, Hezbollahu, si dhe milicitë shiite në të gjithë rajonin.

Këtu gjërat mund të bëhen më të ndërlikuara.

Ndërkohë që lidershipi i Iranit në të kaluarën ka treguar njëfarë lirie veprimi për një marrëveshje bërthamore me SHBA-në, ai e ka trajtuar programin e raketave dhe mbështetjen për ato që i quan grupe "rezistence" si të panegociueshme.

Çdo kompromis në këto fronte do të shihej si asgjë më pak se kapitullim i plotë ndaj kërkesave amerikane.

Por kjo nuk do të ishte hera e parë që Irani revolucionar detyrohet të pranojë një marrëveshje të papërsosur.

Në fund të luftës Iran-Irak në vitin 1988, Republika Islamike ra dakord për një armëpushim të cilit i kishte rezistuar prej kohësh, me themeluesin e revolucionit Ruhollah Khomeini që tha në mënyrë të famshme se ishte si "të pije nga një kupë e helmuar".

Gati katër dekada më vonë, regjimi e ka gjetur veten në një situatë edhe më të pasigurt.

Ai mund të jetë i gatshëm të bëjë kompromise të dhimbshme për të siguruar përsëri mbijetesën.

Por edhe nëse e bën, kjo mund të mos jetë e mjaftueshme për të rifituar legjitimitetin që ka humbur pas vrasjes së kaq shumë qytetarëve.

“Kontrata sociale” është 'dëmtuar përgjithmonë'

Ekspertët thonë se protestat e fundit kanë treguar se kontrata shoqërore midis Republikës Islamike dhe popullit të saj është thyer në mënyrë të pakthyeshme .

Shteti jo vetëm që ka dështuar të mbrojë qytetarët e tij nga sulmet e huaja, të ofrojë prosperitet ekonomik ose të lejojë liri politike dhe shoqërore; ai gjithashtu ka demonstruar vazhdimisht një gatishmëri për të përdorur dhunë brutale për t'i heshtur ata.

“Kontrata sociale ishte tashmë e dobët”, tha Parsi.

“Tani ajo është dëmtuar përgjithmonë”, shtoi ajo.

Për shumë iranianë, asgjë më pak se ndryshimi themelor nuk do të mjaftojë. Kjo është një detyrë jashtëzakonisht e vështirë.

Gjatë dekadave në pushtet, Khamenei dhe aparati i tij i gjerë i sigurisë kanë shtypur sistematikisht çdo formë të opozitës së brendshme të aftë për të sfiduar seriozisht sundimin e tij.

Figura të tilla si Mostafa Tajzadeh, ish-zëvendësministër i Brendshëm, ose Narges Mohammadi , fituese e Çmimit Nobel për Paqen - një aktiviste fituese e të drejtave të njeriut, kanë kaluar vite pas hekurave për shkak se e kanë sfiduar sistemin nga brenda.

Nëse do të shfaqej ndonjëherë një ndryshim domethënës, ka më shumë të ngjarë që ai të vijë nga brenda të njëjtave struktura të sigurisë dhe pushtetit që kanë përfituar më shumë nga regjimi, sesa nga kampi reformist që është zbrazur vazhdimisht.

“Skenari më i mundshëm është që të ekzistojë një variant tjetër i regjimit, përmes elementëve nga brenda të njëjtit regjim”, parashikon Parsi.

Asnjë opozitë e qëndrueshme

Jashtë Iranit, pamja bëhet edhe më e errët.

Grupet opozitare me bazë jashtë vendit mbeten thellësisht të përçara.

Reza Pahlavi , djali në mërgim i Shahut të fundit, është rishfaqur si një figurë e mundshme mbështetëse.

Ai këmbëngul se do të ishte një udhëheqës tranzitor i gatshëm ta drejtonte Iranin drejt një të ardhmeje demokratike më të begatë.

Por pas më shumë se katër dekadash në mërgim, ai ka luftuar për të ndërtuar një koalicion të larmishëm ndërpolitik ose për të hartuar një plan për të sjellë ndryshime që nuk përfshijnë ndërhyrjen nga SHBA.

Dhe ai nuk është as kandidati i preferuar i Trumpit për të sunduar vendin.

“Shumica e figurave të opozitës kanë qenë jashtë vendit dhe nuk e kanë bërë punën e zakonshme”, thekson Dina Esfandiary, drejtuese e Bloomberg Economics për Lindjen e Mesme me seli në Gjenevë, duke shtuar se dikush si Pahlavi “është një figurë shumë përçarëse dhe do t’i ndante ndjeshëm iranianët”.

Është kjo pasiguri që i rëndon shumë iranianë, ndërsa ata shqyrtojnë se deri ku mund të shkojnë për ndryshim.

Një shqetësim tjetër i mundshëm është nëse rënia e mundshme e regjimit do të sjellë rënien e Iranit si komb.

Me diversitetin e tij etnik dhe rajonal, rreziku i fragmentimit është një mundësi e qartë.

Me shumë gjasa është vetëm çështje kohe para se të shfaqet një valë tjetër protestash.

Dhe siç do ta kujtojnë me siguri udhëheqësit në Teheran, revolucioni i vitit 1979 ishte vetë një kulminacion i një lëvizjeje protestash njëvjeçare përpara se të rrëzonte përfundimisht regjimin e Shahut.

“Nuk mendoj se kjo është protesta e fundit”, mendon Esfandiary.

“Është kaluar një vijë dhe kemi arritur në një pikë pa kthim”, shtoi ajo. /Telegrafi/

Takimi dypalësh me NATO-n në Madrid, i njohur si 'Hapi 3', do të vërë në diskutim gjendjen e aftësive ushtarake të Spanjës.

Mbrojtja do t'u paraqesë përfaqësuesve të NATO-s në fund të janarit objektivin e aftësive të Shefit të Shtabit, rritjen e trupave dhe 79 programet që janë aktualisht në zhvillim e sipër.

Këto programe mbulojnë sistemet tokësore, detare, hapësinore, kibernetike dhe të informacionit.

Ato përfshijnë 31 Plane Speciale Modernizimi, duke filluar nga automjetet luftarake të gjurmueshme deri te përmirësimi i fregatave F-100, sistemeve të luftës elektronike dhe helikopterëve.

Plani Industrial dhe Teknologjik për Sigurinë dhe Mbrojtjen, i miratuar në prill 2024, ka mobilizuar 10,741 milionë euro shtesë këtë vit, një shumë që, sipas burimeve nga departamenti i drejtuar nga Margarita Robles, është ekzekutuar plotësisht.

Përplasja mbi përqindjen e GDP-së

Spanja u zotua në samitin e Hagës të ndajë 2% të GDP-së për mbrojtjen, në krahasim me 5% të rënë dakord nga aleatët e tjerë.

Qeveria e Pedro Sanchez pohon se me 2.1% të GDP-së mund të përmbushë kërkesat e dakorduara për kapacitete.

Megjithatë, NATO konsideron se nevojitet të paktën 3.5%.

Investimi synon gjithashtu të forcojë autonominë strategjike kombëtare dhe bazën industriale të mbrojtjes, me një pjesëmarrje të lartë të kompanive spanjolle në programe.

Planet përfshijnë transferimin e njohurive dhe uljen e varësive të huaja.

Prani ndërkombëtare e forcuar

Në nivel operacional, Spanja ka rreth 4,000 personel ushtarak dhe roje civile të vendosur në 15 vende gjatë vitit 2025, siç është miratuar nga Këshilli i Ministrave më 23 dhjetor.

Megjithatë, për momentin nuk ka prani ushtarake spanjolle në Grenlandë.

Pjesëmarrja më e rëndësishme është përqendruar në krahun lindor të NATO-s, me trupa në Letoni, Sllovaki dhe Rumani.

Dega ekzekutive e përshkruan bilancin e vitit 2025 si shumë pozitiv dhe siguron se investimet ushtarake do të vazhdojnë. /Telegrafi/

Një 'apokalips bore' ka goditur Kamchatkan e Rusisë, siç e përshkruajnë vendasit, pasi reshje rekord të borës kanë goditur vendin.

Pas një stuhie masive dëbore, autoritetet në fillim të kësaj jave shpallën një gjendje emergjence në rajon.

Dy burra rreth të 60-ave vdiqën nën borën që ra nga çatitë, raportoi ministria lokale e emergjencave.

- YouTube youtube.com

Ndërkohë, zyrtarët thanë se dy persona kanë vdekur në Lindjen e Largët të Rusisë nga bora që binte nga çatitë e ndërtesave.

Disa video dhe imazhe u bënë virale në rrjete sociale që tregonin borën që arrinte në katet e dyta të apartamenteve shumëkatëshe.

Ndërkohë, veturat mbetën “të varrosura” në rrugë, të mbuluara me një shtresë të trashë bore.

Ndërsa reshjet e dendura të borës nuk janë të rralla në rajonin e Kamchatkas, një gadishull në Lindjen e Largët të Rusisë, intensiteti i pazakontë i stuhisë ka paralizuar vendin.

Autoritetet kanë mbyllur shkollat dhe bizneset, ndërsa qyteti është i detyruar të kalojë në punë nga distanca për shkak të një sasie të madhe bore në rrugë. /Telegrafi/

Ekipi i shpëtimit me bazë në SHBA, Grey Bull, ka publikuar një video të shkurtër që tregon se si e ndihmuan udhëheqësen e opozitës venezueliane, Maria Corina Machado, të arratisej nga vendi muajin e kaluar.

Machado u largua nga Venezuela në fillim të dhjetorit pas pothuajse një viti të fshehur, në mënyrë që të merrte Çmimin Nobel për Paqen në Norvegji.

Ajo hipi në një varkë nga bregu i Venezuelës dhe lundroi drejt një pike takimi në Detin e Karaibeve.

Atje, ajo u mor nga themeluesi i Grey Bull dhe veterani i forcave speciale, Bryan Stern, dhe ekipi i tij, të cilët po e prisnin në një varkë tjetër.

Videoja e redaktuar dy-minutëshe tregon momentin kur Machado arriti dhe hipi në anijen e dytë në mes të natës.

“Janë ata, janë ata, janë ata”, dëgjohet të thotë Stern ndërsa dritat nga varka e Machados shfaqen në distancë dhe i afrohen mjetit të tij.

Pasi konfirmon identitetin e Machados, dëgjohet Stern duke e ndihmuar të hipë në varkën e tij, megjithëse momenti i saktë i transferimit mezi shihet për shkak të errësirës.

“Përshëndetje, Maria. Emri im është Bryan. Gëzohem që të njoh”, thotë ai ndërsa ajo vazhdon të flasë.

Videoja vazhdon me Machadon e veshur me një xhaketë të errët dhe kapelë, duke folur drejtpërdrejt me kamerën: “Unë jam Maria Corina Machado. Jam gjallë. Jam shëndoshë e mirë dhe shumë mirënjohëse ndaj Grey Bull.”

Videoja përfundon me imazhe të ndryshme statike të Machados me Sternin dhe ekipin e tij.

- YouTube www.youtube.com

Stern tha më parë se ata arritën në breg herët në mëngjes pas një udhëtimi të gjatë, të ftohtë dhe të tensionuar.

Nga atje, Machado hipi në një aeroplan me destinacion Norvegjinë, ku do të merrte Çmimin Nobel dhe do të shihte familjen e saj.

Grey Bull tha muajin e kaluar se misioni zgjati gati 16 orë dhe u krye kryesisht në mes të natës nëpër ujëra të trazuara.

Machado më herët refuzoi të komentonte mbi operacionin, duke përmendur shqetësime për sigurinë e atyre që ishin të përfshirë.

“Një ditë do të jem në gjendje t'jua them, sepse sigurisht që nuk dua t'i vë në rrezik tani”, tha ajo. /Telegrafi/

“Do të ishte fundi i rendit botëror siç e njohim ne nëse SHBA do të pushtonte Grenlandën me forcë”, tha ish-kreu i NATO-s.

Anders Fogh Rasmussen, i cili është gjithashtu ish-kryeministër danez, tha se Trump po përdor gjuhë për Grenlandën të ngjashme me atë të "gangsterëve" në Rusi dhe Kinë që ai duhet të përpiqet t'i kontrollojë, shkruan skynews.

"Për mua, ka qenë një proces i dhimbshëm. Që nga fëmijëria, i kam konsideruar Shtetet e Bashkuara si udhëheqësin natyror të botës së lirë. Madje kam folur për SHBA-në si policin e botës", tha Rasmussen, i cili dërgoi trupa daneze për të luftuar përkrah SHBA-së në Afganistan.

"Tani shohim Shtetet e Bashkuara të përdorin një gjuhë që është shumë e ngjashme me atë të gangsterëve që duhet të kontrollojnë në Moskë e Pekin", shtoi ai.

“Ndarjet në perëndim janë në favor të Rusisë. Jam i sigurt që Moska shpreson që Grenlanda të bëhet ajsbergu që fundos NATO-n”, vazhdoi ish-kreu i NATO-s.

"Pra, kjo shkon përtej Danimarkës dhe Grenlandës... Pushtimi i Groenlandës do të ishte fundi i rendit botëror siç e njohim ne", përfundoi ai. /Telegrafi/

Edhe pse shpesh portretizohet si një destinacion që duhet ta vizitosh, ka pak vende në tokë aq të rrezikshme sa Mali Everest, me malin më të lartë në botë që ka marrë jetë të panumërta.

Megjithatë, asnjë nga këto viktima nuk është aq e çuditshme, apo aq tronditëse, sa vdekja e Maurice Wilson, i cili u përpoq të ngjitej në vitin 1934.

Wilson, një oficer i Ushtrisë Britanike i lindur në Bradford, me pothuajse asnjë përvojë në alpinizëm, u përpoq të ngjitej në mal vetë, i bindur se nëpërmjet lutjes do të ishte në gjendje të arrinte në majë i sigurt.

Në fund të fundit, përpjekja e tij ndodhi dekada para ngjitjeve me guidë.

Wilson besonte se Everesti do t'u vërtetonte masës bindjet e tij të thella shpirtërore dhe do t'i tregonte botës fuqinë e pandalshme të besimit.

Pasi i mbijetoi Luftës së Parë Botërore dhe më vonë e bindi veten se e kishte shëruar tuberkulozin nëpërmjet lutjeve, ai u fiksua me idenë se kjo do t’i ndihmonte të kishte sukses aty ku alpinistët profesionistë kishin dështuar.

Në pranverën e vitit 1934, Wilson u nis i vetëm në anën e largët veriore të malit.

Ai injoroi pajisjet thelbësore.

Shënimi i tij i fundit në ditar, i datës 31 maj, shkruante thjesht: "Sërish, ditë e mrekullueshme".

Ai nuk u pa më kurrë i gjallë.

Vitin pasardhës, trupi i Wilson u zbulua nga një ekspeditë britanike e udhëhequr nga Eric Shipton.

Ai shtrihej i ngrirë pranë rrënojave të tendës së tij, me shumë mundësi duke vdekur nga lodhja ose uria. Ai u varros aty pranë. /Telegrafi/

Prodhuesit e automjeteve po garojnë për të ndërtuar fabrikën e parë të veturave ku robotët, jo njerëzit, merren me çdo detyrë.

Vizioni i një fabrike plotësisht të automatizuar nuk është më fantastiko-shkencore, por një objektiv konkret për dekadën e ardhshme, me prodhuesit e mëdhenj që e trajtojnë atë si kufirin e ardhshëm konkurrues.

Është e qartë se fabrika e parë në botë e veturave të ndërtuara nga robotë nuk është një ëndërr e largët, por një garë industriale që është tashmë në zhvillim e sipër.

Por, që një robot të funksionojë vetëm në fabrikë, duhet të përballojë detyrat me të cilat njerëzit janë përballur prej kohësh, dhe këtu robotët humanoide po fillojnë të kenë rëndësi.

Prodhuesit e automjeteve tani flasin për një fabrikë të parë veturash plotësisht të automatizuara që mund të hapet në Kinë ose SHBA deri në vitin 2030.

Një fabrikë që mund të funksionojë me prani minimale njerëzore premton të ulë kostot e punës, të zvogëlojë defektet dhe potencialisht të sjellë modele të reja në treg deri në 50% më shpejt. /Telegrafi/

OpenAI tha se do të fillojë të shfaqë reklama në ChatGPT për disa përdorues amerikanë, duke rritur përpjekjet për të gjeneruar të ardhura nga chatboti me Al, për të financuar kostot e larta të zhvillimit të teknologjisë.

OpenAI tha se reklamat do të testohen me përdoruesit në nivelin falas të kompanisë dhe planin me çmim më të ulët Go që tani po e zgjeron globalisht.

Ato do të shfaqen në javët e ardhshme dhe do të jenë të ndara nga përgjigjet e gjeneruara nga ChatGPT.

Përdoruesit në nivelet më të shtrenjta Plus, Pro, Business dhe Enterprise nuk do të kenë reklama.

OpenAI tha gjithashtu se reklamat nuk do të ndikojnë në rezultatet e ChatGPT dhe se bisedat e përdoruesve nuk do të ndahen me tregtarët.

Ky veprim shënon një ndryshim të madh për kompaninë që deri më tani mbështetej te abonimet.

Ai tregon presionin me të cilin përballet OpenAI për të rritur të ardhurat, ndërsa shpenzon shumë për qendrat e të dhënave dhe përgatitet për një ofertë publike fillestare të shumëpritur. /Telegrafi/

Një kat i një ndërtese në Paris ku ishin mbledhur rreth 50 vetë për një festë u shemb, duke lënduar dhjetëra persona.

"Sipas përditësimit të fundit nga zjarrfikësit, ka 14 persona në gjendje më të rëndë shëndetësore", tha zyra e prokurorit të Parisit.

Prefektura e policisë së Parisit raportoi se një person kishte pësuar arrest kardiak dhe ishte shtruar menjëherë në spital në gjendje kritike.

Sipas gjetjeve fillestare, shembja ishte "strukturore" dhe nuk lidhej me një rrjedhje gazi.

Rreth 145 zjarrfikës me 45 automjete, si dhe ambulanca të shumta, u mobilizuan.

"Një hetim për shkakun e lëndimeve është hapur. Hetimi është duke vazhduar", deklaroi zyra e prokurorit të Parisit. /Telegrafi/

Italia mund të mos jetë një nga vendet e kërcënuara me tarifa të reja amerikane, por kjo nuk e ka ndaluar kryeministren e saj t'i tregojë Donald Trumpit se çfarë mendon për vendimin e tij.

Giorgia Meloni tha se nuk pajtohet me njoftimin e tarifave të Trumpit dhe se ky veprim ishte një "gabim".

“Parashikimi i një rritjeje të tarifave kundër atyre kombeve që kanë zgjedhur të kontribuojnë në sigurinë e Grenlandës është një gabim dhe unë nuk pajtohem me të”, tha ajo.

Meloni zbuloi se foli me Trumpin disa orë më parë dhe i tregoi atij se çfarë mendonte për këtë çështje.

"Mendoj se ai ishte i interesuar të dëgjonte, por më duket se nga pikëpamja amerikane, mesazhi që po vinte nga kjo anë e Atlantikut nuk ishte i qartë”, shtoi Meloni.

Ajo nuk e zbuloi reagimin e Trumpit ndaj fjalëve të saj.

Meloni sugjeroi se ka të ngjarë të ketë pasur një “problem mirëkuptimi dhe komunikimi” midis Evropës dhe SHBA-së lidhur me vendimin e disa shteteve evropiane për të vendosur një numër të kufizuar trupash në Grenlandë.

Ky vendim, thekson ajo, nuk duhet të interpretohet si "anti-amerikan".

Prandaj, "dialogu duhet të rifillojë dhe të shmanget një përshkallëzim". /Telegrafi/

Një video e shpërndarë në rrjetet sociale tregon banorë të Isfahanit që brohorasin nga shtëpitë e tyre “Vdekje diktatorit”, një slogan gjithnjë e më i dëgjuar ndër protestuesit iranianë që kundërshtojnë qeverinë dhe udhëheqjen e vendit.

Ajo shprehje është përdorur gjerësisht në protesta në disa qytete të vendit dhe shpreh zemërimin ndaj udhëheqësit suprem dhe sistemit aktual politik në Iran.

Protestat u përhapën në të gjithë Iranin si reagim ndaj kolapsit të monedhës kombëtare, inflacionit të lartë dhe kushteve ekonomike shumë të vështira.

Është një nga valët më të mëdha të protestave antiqeveritare.

Ato kanë marrë një ton të gjerë kundër sistemit dhe udhëheqësve të tij, me mijëra njerëz në rrugë që brohorisnin “Vdekje diktatorit” ose “Vdekje Khameneit” — referencë direkte ndaj supremit Ayatollah Ali Khamenei, i cili ka qenë figura qendrore e regjimit për dekada.

Qeveria ka reaguar me masa të ashpra, përfshirë bllokime të internetit dhe ndërprerje të shërbimeve, me qëllim të kufizojë shpërndarjen e informacioneve.

Autoritetet kanë përdorur gaz lotsjellës, armë reale dhe është raportuar dhunë serioze në disa qytete. /Telegrafi/

Pesë skiatorë kanë humbur jetën në dy ortekë në rajonin Salzburg Pongau në Austrinë perëndimore, sipas autoriteteve.

“Kjo tragjedi tregon me dhimbje se sa serioze është situata aktuale e ortekëve”, tha Gerhard Kremser, kreu i distriktit të shërbimit të shpëtimit malor Pongau, duke vënë në dukje “paralajmërimet e qarta dhe të përsëritura” në lidhje me rrezikun e ortekëve.

Katër helikopterë shpëtimi, ekipe shpëtimi malor dhe me qen të Kryqit të Kuq, si dhe një ekip ndërhyrjeje në kriza, u nisën me urgjencë në vendngjarje.

Autoritetet thonë se janë regjistruar edhe ortekë të tjerë në zonë, por për fat të mirë, nuk kanë rezultuar në viktima.

"Ngushëllimet tona më të thella u shkojnë familjeve. Kjo tragjedi tregon me dhimbje se sa serioze është situata aktuale e ortekëve", shtoi Kremser.

Ortekët në rajon janë një dukuri e rregullt në këtë kohë të vitit.

Të martën, një djalë 13-vjeçar u vra pasi një ortek e rrëmbeu ndërsa bënte ski.

Një skiator 58-vjeçar u vra një javë më parë në një incident të ngjashëm.

Autoritetet po u bëjnë thirrje skiatorëve të tregojnë kujdes dhe të ndjekin këshillat zyrtare dhe paralajmërimet për motin, për të shmangur rreziqet e lëndimeve serioze ose vdekjes. /Telegrafi/