Last Updated on 06/02/2026 by Kesjana

Me afrimin e 14 shkurtit, ditën e Shën Valentinit, autoritetet në Kenya kanë nxitur një paralajmërim të fortë ndaj trendit të ri të dhurimit — buqetat e luleve të bëra me para të gatshme (cash bouquets). Banka Qendrore e Kenias (Central Bank of Kenya – CBK) tha se kjo praktikë është e paligjshme, sepse dëmton monedhën dhe shkel ligjin penal të vendit. 

💸 Çfarë është “buqeta me para”?

Trend i përhapur kryesisht në rrjetet sociale ku llogaritet se njerëzit palosin, ngjisin ose kapin me këpucë banknota për t’i dhënë si dhuratë, zakonisht për Shën Valentinin, ditëlindje ose evente të tjera festive. Këto buqeta janë bërë shumë të kërkuara vitet e fundit dhe shpesh shoqërohen me lule të vërteta ose dekorime të tjera. 

👮‍♂️ 

Përse paralajmëron CBK?

Banka Qendrore shpjegon se:

• Palosja, ngjitja, kapja apo shpuarja e banknoteve dëmton integritetin e monedhës.
• Këto veprime i bëjnë banknotat të paafta për tu përdorur në ATM-a, makinat e numërimit të parasë dhe pajisje të tjera bankare.
• Kushton miliona shilinka zëvendësimi i parave që dëmtohen para kohe.  

📜 

Ligji penal dhe sanksionet

Sipas Kodi Penal të Kenias (neni që ndalon dëmtimin e monedhës), këto praktika konsiderohen shkelje penale. Ata që do të kapen duke bërë apo promovuar këto buqeta mund të përballen me **gjoba të rënda dhe deri në 7 vjet burg në rast të dënimit nga gjykatat. 

🌺 Reagimet e publikut dhe bizneset

Vendimi i CBK ka shkaktuar reagime të ndryshme:

• Disa qytetarë dhe të dashuruar e kanë pritur me lehtësim si një justifikim për të krijuar dhurata më të thjeshta dhe më të sigurta.
• Të tjerë janë zhgënjyer, sepse buqetat me para janë bërë mjaft popullore dhe simbolikisht të rëndësishme në mjedisin lokal.  

💡 Zgjidhje dhe alternativa

Floristët dhe shitësit e dhuratave tashmë po kërkojnë mënyra të reja dhe ligjore për të dhuruar para pa prekur banknotat:

• Paratë vendosen në qese transparente ose letër dekorative pa u dëmtuar.
• Dhurata me kartë bankare, ku shuma e parave tregohet në kartë, por monedha mbetet e paprekur.
• Transfertë digjitale (p.sh. M-Pesa) dhe dhurata të tjera romantike si lule të vërteta, çokollata apo bizhuteri.  /kb

Plani i administratës Trump për të shpërndarë një valë reaktorësh të vegjël bërthamorë futuristikë për të furnizuar epokën e inteligjencës artificiale po kthehet te një strategji e lashtë për të hequr qafe mbeturinat shumë toksike: varrosja në fund të një grope shumë të thellë.

Por ka një problem. Nuk ka asnjë gropë shumë të thellë, dhe stoku prej rreth 100 mijë ton mbeturinash radioaktive që ruhen përkohësisht në termocentrale dhe vende të tjera në Shtetet e Bashkuara po rritet gjithnjë e më shumë.

Për të zgjidhur këtë problem, Reuters shkruan se administrata amerikane tani po ofron një “karotë radioaktive”.

Shtetet po kërkohen të vullnetarizohen për të pritur një depo gjeologjike të përhershme për karburantin e përdorur, si pjesë e një kampusi objektesh që përfshijnë reaktorë të rinj bërthamorë, përpunimin e mbeturinave, pasurimin e uraniumit dhe qendrat e të dhënave, sipas një propozimi të publikuar nga Departamenti i Energjisë (DOE) javën e kaluar.

Kërkesa e tij për informacion (RFI) shënon një ndryshim të madh në politikë. Plani për të zgjeruar energjinë bërthamore tani kombinohet me një kërkesë për të gjetur një vend të përhershëm për mbeturinat dhe vendos vendimet në duart e komuniteteve lokale, vendime që vlejnë dhjetëra miliarda dollarë investime dhe mijëra vende pune, sipas një zëdhënësi të Zyrës së Energjisë Bërthamore të DOE.

“Duke i kombinuar të gjitha në një paketë, është çështje e vendosjes së karotave të mëdha pranë një objekti mbetjesh që është më pak i dëshirueshëm,” tha Lake Barrett, ish-zyrtar në Komisionin Rregullator Bërthamor të SHBA (NRC) dhe DOE. Ai shtoi se shtete si Utah dhe Tennessee tashmë kanë shprehur interes për investime në energjinë bërthamore.

Zyra bërthamore tha se kërkesa kishte nxitur interes, por nuk komentoi mbi shtete individuale, të cilat kanë 60 ditë kohë për të përgjigjur.

Presidenti Donald Trump dëshiron të katërfishojë kapacitetin e energjisë bërthamore të SHBA-ve, duke e çuar atë në 400 gigavat deri në vitin 2050, ndërsa kërkesa për energji elektrike rritet për herë të parë në dekada falë bumit të qendrave të të dhënave që nxisin inteligjencën artificiale dhe elektrifikimin e transportit.

Në vitin 2025, DOE zgjodhi 11 dizajne të reaktorëve të avancuar bërthamorë për licencim të shpejtë dhe synon të ndërtojë tre pilotë deri më 4 korrik të këtij viti.

Megjithatë, pranimi publik i energjisë bërthamore varet pjesërisht nga premtimi për të varrosur mbeturinat bërthamore thellë nën tokë, sipas studimeve të qeverive të SHBA-ve dhe Britanisë, si dhe Komisionit Evropian.

“Një strategji e plotë bërthamore duhet të përfshijë rrugë të sigurta dhe të qëndrueshme për disponim të fundit, dhe kjo mbetet një element i kërkuar i RFI-së,” tha zëdhënësi i Zyrës së Energjisë Bërthamore.

Përpjekjet e mëparshme për të gjetur një zgjidhje kanë hasur në kundërshtim të fortë lokal./kb

Qeveria shqiptare ka për qëllim që të rrisë pagat për ushtarakët në mesataren e NATO-s deri në vitin 2029. Kështu shprehet ministri i Mbrojtjes, Pirro Vengu, në një postim në rrjetet sociale.

Sipas tij, pagat do të vijojnë trajektoren e rritjes në këtë mënyrë: 60-70% për nivelet bazë dhe 30-40% për nivelet e larta të komandimit.
“Forcimi i kapaciteteve njerëzore nuk vjen vetëm përmes trajnimeve, por edhe përmes pagave që reflektojnë përgjegjësinë, profesionalizmin dhe sakrificën”, shkruan Vengu./kb

Nisin sot në mbrëmje Lojërat Olimpike Dimërore Milano-Kortina 2026 të cilat do të mbahen deri më datën 22 shkurt.

Nga ana sportive, Shqipëria përfaqësohet në këto Lojëra Olimpike nga 4 skiatorët Lara Colturi, Denni Xhepa, Lisa Brunga dhe Semire Dauti.

Lara Colturi, e cila renditet e pesta në botë është pretendente për të fituar medalje olimpike. Gara kryesore e saj do të zhvillohet më 15 dhe 18 shkurt, ku ajo do të garojë për të siguruar një medalje për Shqipërinë.
Për çeljen e siparit të Lojërave Olimpike, do të organizohen tri ceremoni, një në San Siro Milano, një tjetër në Kortina, ku Lara Colturi do të mbajë flamurin shqiptar, dhe një e tretë në Borno./kb

Last Updated on 06/02/2026 by Kesjana

Shkëlqim Hajdari është emëruar ditën e sotme prefekt i Tiranës.

Hajdari dha dorëheqjen nga posti i Kryeinspektorit të Përgjithshëm./kb

Kanadaja do të hapë konsullatën e saj të parë diplomatike në Groenlandë, në një hap të rëndësishëm politik dhe diplomatik që vjen pas deklaratave të presidentit amerikan Donald Trump për marrjen nën kontroll të territorit.

Një delegacion i nivelit të lartë kanadez, i kryesuar nga Guvernatorja e Përgjithshme Mary Simon dhe ministrja e Jashtme Anita Anand, mbërrin të premten në Nuuk për inaugurimin zyrtar të konsullatës. Delegacioni shoqërohet edhe nga një anije e Rojës Bregdetare Kanadeze.

Në një fjalim përpara vizitës, Mary Simon deklaroi se Kanadaja “qëndron fuqishëm në mbështetje të popullit të Groenlandës, i cili do të vendosë vetë për të ardhmen e tij”.

Hapja e konsullatës kanadeze përkon me një vizitë të ngjashme të zyrtarëve francezë, të cilët po ashtu do të inaugurojnë konsullatën e tyre në Groenlandë po të njëjtën ditë. Deri më tani, vetëm Islanda dhe Shtetet e Bashkuara kishin përfaqësi konsullore zyrtare në Nuuk.

Ky zhvillim shihet si një sinjal i qartë i mbështetjes së aleatëve të NATO-s ndaj Groenlandës, pas deklaratave të përsëritura të Trump se SHBA-ja duhet ta “zotërojë” territorin për arsye të sigurisë kombëtare. Presidenti amerikan më pas i zbuti këto deklarata, duke thënë se po shqyrton mundësinë e një marrëveshjeje pas bisedimeve me Danimarkën, aleatët evropianë dhe Kanadanë.

Konsullata ishte paralajmëruar që në fillim të vitit 2024, gjatë rishikimit të politikës së jashtme arktike të Kanadasë. Fillimisht e planifikuar për fundin e vitit 2025, hapja u shty për shkak të kushteve të pafavorshme të motit.

Sipas profesorit Michael Myers nga Universiteti i British Columbia, konsullata ka një rëndësi të veçantë për shkak të lidhjeve të ngushta mes Groenlandës dhe Kanadasë arktike. Ai thekson se kryeqyteti i territorit kanadez Nunavut, Iqaluit, ndodhet vetëm një orë fluturim larg nga Nuuk.

Guvernatorja e Përgjithshme Mary Simon, me prejardhje inuit, është guvernatorja e parë kanadeze që viziton Groenlandën që nga viti 1982. Vizita e saj konsiderohet si një konfirmim simbolik i lidhjeve kulturore dhe etnike mes komuniteteve inuit të Kanadasë dhe Grenlandës.

Nga ana e tij, Natan Obed, president i organizatës Inuit Tapiriit Kanatami, tha se hapja e konsullatës është rezultat i viteve të përpjekjeve për forcimin e bashkëpunimit mes komuniteteve inuit. Rreth 50 inuitë nga Kanadaja pritet të marrin pjesë në ceremoninë e inaugurimit në Nuuk.

Arktiku është cilësuar prej vitesh si një zonë strategjike dhe e ndjeshme për sigurinë e Kanadasë. Qeveria e kryeministrit Mark Carney ka premtuar një prani të përhershme ushtarake në rajon dhe investime mbi 1 miliard dollarë kanadezë në infrastrukturën veriore.

Ministrja e Jashtme Anita Anand e ka cilësuar mbrojtjen e Arktikut si një prioritet kyç të sigurisë kombëtare të Kanadasë.

Përveç inaugurimit të konsullatës, Mary Simon do të zhvillojë një takim me kryeministrin e Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, ndërsa Anita Anand do të takohet me homologen e saj, Vivian Motzfeldt./kb

Last Updated on 06/02/2026 by Kesjana

Prokuroria pranë Gjykatës së Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm, Tiranë, ka përfunduar hetimet dhe ka dërguar në gjyq shtatë persona në lidhje me humbjen e jetës së të miturit Brian Spahiu, 3 vjeç, pas një ndërhyrjeje dentare të kryer në një klinikë private në kryeqytet.

Në kuadër të procedimit penal nr. 6477 të vitit 2023, Prokuroria ka ngritur akuza ndaj:

Ronald Xhaxho dhe Marta Gina, për veprat penale “Vrasje nga pakujdesia” dhe “Mashtrim”, kryer në bashkëpunim;

Ina Xhaxho, për “Vrasje nga pakujdesia”, “Mashtrim” në bashkëpunim dhe “Ushtrim i aktivitetit të paligjshëm”;

D.A. dhe V.H., për veprën penale “Neglizhenca në trajtimin mjekësor”.

Ngjarja ka ndodhur më 28 shtator 2023, kur i mituri iu nënshtrua një ndërhyrjeje dentare në 14 dhëmbë në klinikën “Splendent”, e drejtuar nga mjekët R.Xh. dhe I.Xh. Pas ndërhyrjes, fëmija është kthyer në banesë, por brenda pak orësh është dërguar në gjendje të rëndë shëndetësore, në gjendje kome dhe me insuficiencë respiratore akute, në Spitalin e Pediatrisë në Qendrën Spitalore Universitare “Nënë Tereza”. I mituri ka ndërruar jetë më 1 tetor 2023.

Sipas aktit të riekspertimit dhe ekspertimit mjekoligjor shtesë, të kryer nga një grup ekspertësh italianë, shkaku kryesor i vdekjes ka qenë shoku septik i rëndë, i cili ka sjellë insuficiencë progresive shumëorganore. Ekspertët kanë konstatuar se gjatë ndërhyrjes dentare dhe procedurës së anestezisë janë kryer shkelje të rënda të protokolleve mjekësore ndërkombëtare, të cilat kanë pasur lidhje shkakësore të drejtpërdrejtë me vdekjen e të miturit.

Hetimi ka provuar gjithashtu se stomatologët I.Xh. dhe M.G. kanë mashtruar prindërit e të miturit, duke marrë pagesë për mbushjen e 14 dhëmbëve, ndërkohë që nga autopsia rezultoi se 6 dhëmbë nuk ishin mbushur, por vetëm ishin hapur. Për këtë fakt është ngritur akuza për mashtrim. Po ashtu, rezultoi se stomatologia I.Xh. ka vijuar ushtrimin e aktivitetit pa rinovuar licencën përkatëse.

Gjatë hetimeve u konstatuan shkelje edhe nga ekspertë të Institutit të Mjekësisë Ligjore, si dhe nga mjekët e pediatrisë që kanë trajtuar fëmijën pas paraqitjes në spital. Sipas aktit të riekspertimit, megjithëse janë evidentuar mangësi në trajtimin mjekësor, vdekja e të miturit nuk erdhi si pasojë e veprimeve të tyre, por nga veprimet dhe mosveprimet e mjekëve që kryen ndërhyrjen dentare dhe anestezinë./kb

Greqia është tronditur nga një rast i rëndë spiunazhi, ku një oficer i lartë i Forcave të Armatosura dyshohet se u ka shitur Kinës informacion të klasifikuar ushtarak, përfshirë të dhëna që lidhen me NATO-n. Zyrtarët grekë njoftuan se oficeri u arrestua brenda kampit ku shërbente, pasi ishte nën vëzhgimin e Shërbimit Kombëtar të Inteligjencës (EYP).

Sipas autoriteteve, oficeri kishte akses në informacion të ndjeshëm mbi sigurinë kombëtare, mbrojtjen dhe zhvillimin e teknologjive të avancuara të ushtrisë. Ai dyshohet se kishte dërguar elektronikisht këto të dhëna në Kinë. Ai ishte komandant i një njësie të Forcave Ajrore në Kavouri dhe kohët e fundit dyshohet se tentonte të rekrutonte edhe të tjerë për këtë veprim.

Autoritetet ushtarake njoftuan se çështja kalon tani në hetim të thelluar dhe oficeri do të dalë përpara drejtësisë ushtarake për shpërndarje të informacioneve sekrete që mund të dëmtojnë interesat kombëtare.

Mediat greke shkruajnë se një pjesë e informacionit lidhet me plane të NATO-s, gjë që rrit ndjeshëm rëndësinë e çështjes dhe ka tërhequr interes edhe nga aleatët, përfshirë SHBA-të. Autoritetet greke po kryejnë kontroll edhe në mjediset e punës së oficerit, për të sqaruar nëse ai ka ndërtuar një rrjet informacioni për të furnizuar palët e treta.

Deklarata e Shtabit të Përgjithshëm të Forcave të Armatosura njofton se arrestimi u krye në bashkëpunim me autoritetet shtetërore dhe me praninë e prokurorit kompetent, pas indikacioneve të qarta për veprime penale sipas Kodit Penal Ushtarak, për përhapje të informacionit sekret ushtarak me rrezik për interesat kombëtare./kb

Në sondazhin e fundit të ARD-Deutschlandtrend, SPD ka fituar çuditërisht simpati, ndërsa CDU dhe CSU kanë humbur disi mbështetjen e qytetarëve.

Humbje të lehta për konservatorët e kancelarit Friedrich Merz, rritje e lehtë simpatie për partinë bashkëqeverisëse, social-demokratët. Këto janë gjetjet kryesore të sondazhit të emisionit ARD-Deutschlandtrend të kryer nga instituti infratest-dimap. Nga tjetër një numër gjithnjë e në rritje njerëzish në Gjermani besojnë se në vend ka padrejtësi kryesisht sepse hendeku midis të pasurve dhe të varfërve po zgjerohet.

Konservatorët po humbasin, edhe AfD-ja, ndërsa SPD po fiton terren

Edhe këtë herë pyetja e sondazhit të ARD-Deutschlandtrend ishte se për cilën parti do të votonin njerëzit nëse të dielën e ardhshme do të zhvilloheshin zgjedhjet për parlamentin. E ashtuquajtura “pyetje e së dielës” ofron një tregues të mirë se sa simpati gëzojnë partitë aktualisht. Në fillim të shkurtit, dy partitë konservatore, CDU dhe CSU, morën 26 përqind të votave, duke pësuar humbje të lehta krahasuar me fillimin e vitit. Alternativa për Gjermaninë (AfD), e cila konsiderohet pjesërisht ekstremiste e djathtë, humbi pak mbështetje gjithashtu, por mbeti partia e dytë më e fortë me 24 përqind. Socialdemokratët, partneri i vogël i koalicionit në qeverinë federale, fitoi çuditërisht dy përqind. Dy partitë opozitare, të Gjelbrit dhe Partia e Majtë, mbetën në nivelet e tyre të janarit.

Lars Klingbeil fitues i sondazhit për shkak të kritikave ndaj Trumpit?

Vlen të përmendet se kënaqësia e përgjithshme kundrejt qeverisë është rritur pak, megjithëse në një nivel i ulët. Kurse social-demokratët po përfitojnë, kryesisht sepse kreu i partisë së tyre, Ministri i Financave Lars Klingbeil, ka një rritje të ndjeshme popullariteti në publik. Politikani më i vlerësuar në Gjermani mbetet prej shumë muajsh Ministri i Mbrojtjes Boris Pistoriusi SPD-së, që vazhdon të jetë qartësisht në krye. Ai pasohet nga Ministri i Jashtëm Johann Wadephul (CDU), pastaj Klingbeil, i cili ka fituar pesë përqind. Friedrich Merz është në 25 përqind. Klingbeil kohët e fundit përdori një ton më të ashpër se Kancelari në lidhje me politikat shpesh të paparashikueshme të Presidentit të SHBA-së Donald Trump.

Shqetësimet për gjendjen në Gjermani po rriten

Në favor të social-demokratëve shkon edhe shqetësimi në rritje i popullsisë për gjendjen në Gjermani. Në shkurt, 62 përqind e të anketuarve mendonin se në Gjermani po rritet padrejtësia. Të pyetur për arsyet për këtë, shumica e njerëzve në këtë grup theksuan se hendeku midis të pasurve dhe të varfërve po zgjerohet. 13 përqind më shumë se në sondazhin e mëparshëm besojnë se barra e taksave dhe e kontributevenuk shpërndahet në mënyrë të drejtë. Por vetëm 9 përqind, më pak se në sondazhin e mëparshëm, besojnë se të huajve dhe azilkërkuesve u jepet trajtim preferencial krahasuar me gjermanët. Njëzet e katër përqind e të anketuarve u besojnë më shumë social-demokratëve që mund të sigurojnë drejtësi më të madhe sociale. Kjo është shifra më e lartë nga të gjitha partitë.

Merz polarizon me kritikat ndaj punës me kohë të pjesshme

Në fillim të vitit një komision ekspertësh i paraqiti qeverisë gjermane një katalog gjithëpërfshirës propozimesh se si shteti social mund të modernizohet në mënyrë kuptimplote. Këto kërkesa dominuan titujt kryesorë të gazetave për ditë të tëra.

Nevoja për të ristrukturuar sistemin social gëzon mbështetje të gjerë: 71 përqind e të anketuarve thanë se do të ishte e dobishme nëse kërkesa për ndihma dhe përfitime sociale mund të bëhet në mënyrë digjitale. Megjithatë pati kritika të konsiderueshme për deklaratën e Kancelarit Friedrich Merz se shumë njerëz në Gjermani punojnë me kohë të pjesshme. Kërkesat nga radhët e CDU-së që njerëzit duhet të paguajnë vetë për vizitat e tyre dentare gjithashtu shkaktuan kritika të mëdha. Kjo mund të shpjegojë gjithashtu rënien e përqindjes së simpative për konservatorët.

Për anketën ARD-Deutschland Trend, infratest-Dimap intervistoi afërsisht 1,300 qytetarë në periudhën 2 dhe 4 shkurt./ DW/kb

Tragjedia e familjes shqiptare që u shua dy ditë më parë në Porcari të Italisë, ka tronditur thellë komunitetin lokal. Një raportim i fundit i “La Repubblica” sugjeron se 4 anëtarët e familjes Kola edhe mund të kishin shpëtuar, nëse ambulanca nuk do të ishte vonuar për shkak të një gabimi.

Alarmit të parë iu përgjigj shërbimi i urgjencës rreth orës 20:00 të së mërkurës, kur 22-vjeçari Hajdar Kola telefonoi duke thënë se motra e tij 15-vjeçare, Xhesika, ishte pa ndjenja. Në shtëpi ndodheshin edhe prindërit, Arti dhe Jonida.

Gjatë telefonatës, operatorja dëgjoi se edhe dy prindërit humbën ndjenjat, ndërsa pak çaste më pas ra pa ndjenja edhe vetë Hajdari. Para se të binte, ai dha një adresë të gabuar: numrin 168 në vend të 186. Ky gabim, ndoshta për shkak të helmimit, bëri që ambulanca të humbiste kohë të çmuar duke kërkuar shtëpinë e gabuar, rreth 300 metra larg.

Vetëm rreth orës 21:45, pas ndërhyrjes së karabinierëve dhe familjarëve, u arrit të hynin në apartament. Brenda u gjetën trupat e pajetë, ndërsa edhe disa nga anëtarët e ekipit të shpëtimit u ndjenë keq për shkak të gazit.

Prokuroria ka sekuestruar banesën dhe kaldajën, e cila dyshohet se ka shkaktuar rrjedhjen fatale të gazit. Hetimet do të sqarojnë nëse bëhet fjalë për një problem instalimi apo mirëmbajtjeje./kb

Vetëm një ditë pas vizitës së tij në Vatikan ku u takua me Papa Leonin XIV, kryeministri Edi Rama ka ndarë mëngjesin e kësaj të premteje disa momente nga ky takim.

“Mirëmëngjes dhe me disa çaste të bukura nga takimi me Papa Leonin XIV, ju uroj një ditë të mbarë”, shkruan kryeministri krahas videos në Facebook, ku shihet i shoqëruar edhe nga bashkëshortja e tij Linda Rama dhe djali i vogël Zaho.

Takimi mes Ramës dhe Papa Leonit XIV u zhvillua në ditën e dytë të vizitës së kryeministrit shqiptar në Vatikan, në Pallatin Apostolik./kb

Tensionet mes vendeve, në prag të takimit të pritur mes presidentit turk Rexhep Taip Erdogan dhe kryeministrit grek Kyriakos Mitsotakis midis këtyre vendeve partnere në NATO.

Me sa duket Greqia dhe Turqia duan të bisedojnë përsëri – në nivelin më të lartë. Duke filluar nga e hëna (09.02.26) në Ankara do të mblidhet “Këshilli Suprem i Bashkëpunimit Greqi-Turqi”.

Nëse gjithçka shkon sipas planit në tryezë do të jenë të pranishëm edhe presidenti turk, Rexhep Taip Erdogan dhe kryeministri grek Kyriakos Mitsotakis. Ekziston edhe mundësia e një takimi posaçëm midis dy udhëheqësve në një ditë tjetër.

Pas një periudhe të vështirë dhe plot konflikte në Mesdheun Lindor, në vitin 2010 u krijua Këshilli i Lartë i Bashkëpunimit. Ndonjë sukses të madh ai ende nuk ka arritur. Megjithatë Këshilli përpiqet të promovojë një agjendë pozitive mes dy partnerëve të NATO-s, veçanërisht në fushat e ekonomisë dhe të turizmit. Por ai është mbledhur vetëm pesë herë deri tani, takimi i fundit u bë në Athinë në dhjetor 2023.

“Turqia bën kërkesa dhe pretendime territoriale të njëanshme, që nuk kanë bazë ligjore dhe nuk mund të jenë temë serioze debati”, shpjegonte në atë kohë Konstantinos Filis, drejtor i kërkimeve në Institutin e Marrëdhënieve Ndërkombëtare të Athinës në intervistë me DW. “Greqia pret që Turqia të përmbushë gjithmonë kërkesat e saj dhe të bëjë lëshime”, kundërshtonte Fuat Aksu, shkencëtar politik në Universitetin Teknik Yildiz në Stamboll.

Navtex, një pikë e re debati

Që atëherë nuk ka ndryshuar shumë në Detin Egje. Tensioneve u shtohet një pikë tjetër debati: Të enjten e kaluar Turqia përdori sistemin navigacionit detar “Navtex” për të paralajmëruar për rreziqet e sigurisë dhe aktivitetet ushtarake greke. Paralajmërime të ngjashme ka pasur edhe në të kaluarën.

Në fund të fundit bëhet fjalë për autoritet në Egje: Kush ka të drejtë të deklarohet përgjegjës për çështjet e sigurisë? Athina flet për një përpjekje të paligjshme të fqinjit të saj për të zgjeruar ujërat e tij territoriale. Një “provokim të ri turk” e konsideron këtë gazeta e njohur javore greke “To Vima”.

Nga këndvështrimi turk kjo është thjesht një çështje rutine, që përputhet me legjislacionin aktual. Por mund të jetë më shumë se kaq: sipas gazetës proqeveritare Türkiye: “Navtex ka shkaktuar panik në Greqi dhe ka ndryshuar status quonë në Egje”.

Për kryeministrin grek Mitsotakis mosmarrëveshja për Navtex do të thotë edhe më shumë presion nga e djathta. “Turqia po rrëmben gjysmën e Egjeut, por qeveria jonë nuk sheh asnjë arsye për shqetësim”, ankohet Kyriakos Velopoulos, kryetar i partisë së djathtë populiste “Zgjidhja Greke” (EL), e cila sipas sondazheve ka arritur vendin e tretë, përsa i përket mbështetjes së votuesve.

Grindje pa fund megjithë konvetën e OKB-së për Ligjin e Detit

Prej dekadash Greqia dhe Turqia grinden për shelfin kontinental para bregdetit turk, shfrytëzimin e lëndëve të para dhe për një zgjerim të mundshëm të ujërave territoriale në Egje. Në kuadër të doktrinës së saj ushtarake aktuale “Atdheu Blu” Turqia pretendon edhe territore detare prej më shumë se 450.000 kilometra katrorë para bregdetit të saj.

Si busull ligjore në raste të tilla shërben Konventa e Kombeve të Bashkuara e vitit 1982 mbi të Drejtën e Detit, megjithëse Turqia nuk e ka nënshkruar atë. Por ajo mund të zbatohej: sipas mendimit mbizotërues të juristëve ky traktat pasqyron të drejtën ndërkombëtare zakonore ekzistuese – dhe për këtë arsye është i detyrueshëm edhe për ata, që nuk e kanë nënshkruar.

Asnjë marrëveshje në horizont

Sipas Konventës së OKB-së mbi të Drejtën e Detit çdo shtet mund të përcaktojë në parim ujërat territoriale, që shtrihen deri në 12 milje detare. Por ekziston një përjashtim i rëndësishëm: Në rastet e kufijve të paqartë ose mbivendosjeve, palët e përfshira duhet të arrijnë një marrëveshje dypalëshe. Por marrëveshja midis Greqisë dhe Turqisë është ende në pritje.

Që në vitin 1995 parlamenti turk e pati shpallur zgjerimin e ujërave territoriale greke në Detin Egje “shkak për luftë”. Sepse në një rast të tillë Egjeu do të bëhej një lloj deti i brendshëm grek.

Në vitin 2021 qeveria e Athinës i zgjeroi ujërat e saj territoriale në 12 milje detare në Detin Jon drejt Italisë. Sot Greqia rezervon në mënyrë të qartë të drejtën për të zgjeruar ujërat e saj territoriale edhe në Detin Egje, tha së fundmi ministri i Mbrojtjes Nikos Dendias për stacionin televiziv të Athinës “Open”.

Si instancë e fundit në të gjitha çështjet e së drejtës ndërkombëtare konsiderohet Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (GJND) në Hagë. Por ky organ i Kombeve të Bashkuara nuk vepron me iniciativën e vet. Si Greqia ashtu edhe Turqia do të duhet të paraqesin një kërkesë të përbashkët, për të autorizuar gjykatën që të ndërmjetësojë. Për këtë debatohet që nga viti 1976. Deri tani pa sukses./ DW/kb

Toyota, prodhuesi më i madh i automjeteve në botë, njoftoi të premten se drejtori ekzekutiv Koji Sato do të japë dorëheqjen pas vetëm tre vitesh në krye të kompanisë, për t’u zëvendësuar nga drejtori financiar Kenta Kon.

Ky ndryshim në menaxhim, ku Sato do të marrë rolin e nënkryetarit dhe drejtorit kryesor për industrinë, vjen ndërsa kompania është nën presion për blerjen e planifikuar të filialit Toyota Industries, një marrëveshje që investitorët minoritarë kanë kritikuar si jo transparente dhe me çmim të ulët.

Ndryshimi i menaxhimit nuk pritej. Toyota e bëri njoftimin paralel me publikimin e fitimeve të tremujorit të tretë, ku rriti parashikimin për fitimin vjetor me gati 12%, ndihmuar nga dobësimi i jenit dhe masat e kursimit të kostove.

Sato do të mbajë një konferencë për shtyp këtë të premte lidhur me këto ndyshime.

Reuters shkruan se në rolet e reja, Kon do të fokusohet në menaxhimin e brendshëm të kompanisë, ndërsa Sato do të merret me industrinë më gjerë, tha kompania në një deklaratë. Ndryshimi synon të përshpejtojë marrjen e vendimeve në përgjigje të tronditjeve të mëdha që po përfshijnë industrinë, tha prodhuesi i automjeteve.

“Duket sikur ka një ndryshim regjimi brenda Toyota-s,” tha James Hong, kreu i kërkimeve mbi mobilitetin në Macquarie. Ai shtoi se ndërsa produkti ka qenë gjithmonë prioriteti kryesor për Toyota, tani do të ketë shumë më tepër vendime për t’u marrë rreth bizneseve jo-automobilistike.

Sato mori drejtimin e kompanisë nga Akio Toyoda, nipi i themeluesit, në prill të vitit 2023, në një kohë kur Toyota ishte nën presion të madh për qasjen e ngadaltë ndaj automjeteve elektrike me bateri.

Basti i kundërt i kompanisë mbi hibridet benzinë-elektrik ka rezultuar i mençur dhe ka ndihmuar në mbështetjen e viteve me shitje rekord, përfshirë vitin e kaluar kur Toyota ruajti titullin si shitësi më i madh në botë.

Gjatë mandatit të Sato-s, aksionet e Toyota-s u rritën me 111%, përfshirë dividentët, duke tejkaluar dyfishimin e indeksit Nikkei në të njëjtën periudhë.
Megjithatë, Toyota humbi edhe një pjesë të tregut gjatë asaj kohe ndaj rivalëve më të shpejtë kinezë si BYD në rajone si Azia Juglindore. Kompania është përballur gjithashtu me kritika mbi qeverisjen, së fundmi rreth blerjes së Toyota Industries. Kon shihet si “truri” pas kësaj blerjeje.

“Kon, mendoj se ka më shumë përvojë në trajtimin e çështjeve financiare të kompanisë sesa Sato-san, i cili në thelb vinte nga ana e zhvillimit të produktit,” shtoi Hong./kb

Të ardhurat reale të familjeve për person në Bashkimin Evropian janë rritur mesatarisht me 17% gjatë dekadës 2014–2024, ndërsa që nga periudha para pandemisë COVID-19 rritja arrin në rreth 7%, sipas të dhënave të Eurostat të analizuara nga Euronews Business.

Pandemia shkaktoi një ngadalësim të fortë në vitin 2020, me disa vende që regjistruan edhe rënie të të ardhurave, por vitet pasuese sollën rimëkëmbje graduale. Megjithatë, rritja nuk ka qenë e njëtrajtshme në të gjithë Evropën.

Evropa Lindore kryeson rritjen pas pandemisë

Gjatë periudhës 2019–2024, Kroacia regjistroi rritjen më të lartë të të ardhurave reale familjare për person me 26%, e ndjekur nga Malta (24%), Hungaria (20%), Rumania (19%) dhe Polonia (16%). Shumica e këtyre vendeve janë jashtë eurozonës, çka reflekton edhe ndikimin e monedhave kombëtare.

Në të kundërt, vendet nordike shënuan rritjen më të ulët: Suedia (1%), Finlanda (2%) dhe Danimarka (3%), pjesërisht për shkak të rritjes më të fortë të papunësisë gjatë krizës së COVID-19.

Edhe ekonomitë më të mëdha të BE-së mbetën nën mesataren evropiane. Franca dhe Spanja regjistruan rritje prej 6%, ndërsa Gjermania dhe Italia vetëm 4%.

Rritje e fortë në 10 vite, por jo në eurozonë

Në periudhën 2014–2024, rritjen më të madhe e shënoi Rumania me 76%, e ndjekur nga Turqia (68%), Hungaria dhe Malta (55%), Kroacia (51%), Bullgaria (45%) dhe Polonia (42%). Sipas Eurostat, rritja reale e PBB-së në eurozonë ka qenë më e dobët krahasuar me BE-në gjatë dy dekadave të fundit.

Ku janë të ardhurat më të larta?

Në terma të standardeve të fuqisë blerëse (PPS), Luksemburgu kryeson me 41,552 PPS për person, i ndjekur nga Gjermania, Austria, Holanda dhe Zvicra. Ndërkohë, Bullgaria mbetet vendi me të ardhurat më të ulëta familjare për person, me 7,802 PPS.

Ekspertët theksojnë se, megjithëse shumë vende të Evropës Lindore po afrohen gradualisht me mesataren e BE-së, hendeku në nivelet reale të të ardhurave mbetet ende i madh në të gjithë kontinentin./Kb

Zyrtarë të lartë amerikanë dhe iranianë pritet të takohen këtë të premte në Oman për bisedime të drejtpërdrejta, mes një krize që ka ngritur frikën e një përballjeje ushtarake mes dy vendeve.

Diskutimet vijnë pas një grumbullimi të forcave ushtarake amerikane në Lindjen e Mesme, si përgjigje ndaj shtypjes së dhunshme nga Irani të protestave mbarëkombëtare kundër qeverisë muajin e kaluar, që grupet e të drejtave të njeriut thonë se kanë shkaktuar mijëra viktima.

Pasiguria mbi vendndodhjen dhe përmasat e takimit kishte rrezikuar zhvillimin e bisedimeve, të cilat janë pjesë e një përpjekjeje diplomatike nga ndërmjetës rajonalë për të ulur tensionet.
Të dy vendet mbeten larg në pozicionet e tyre. Siç shkruan BBC, shpresa është që, nëse bisedimet kanë sukses, ato mund të çojnë në krijimin e një kornize për negociata.

SHBA-të kërkojnë që Irani të ngrijë programin e tij bërthamor dhe të heqë dorë nga stoku i uraniumit të pasuruar, dhe kanë thënë se bisedimet duhet të përfshijnë gjithashtu raketat balistike të Iranit, mbështetjen e tij për grupet e armatosura rajonale dhe trajtimin e qytetarëve të vet.
Irani, megjithatë, ka deklaruar se diskutimet do të kufizohen vetëm në programin bërthamor, dhe nuk është e qartë nëse këto dallime janë zgjidhur.

Irani ka premtuar se do të përgjigjet me forcë ndaj çdo sulmi, duke kërcënuar se do të godasë asetet ushtarake amerikane në Lindjen e Mesme dhe Izrael.

Delegacioni iranian do të kryesohet nga ministri i Jashtëm Abbas Araghchi, i cili javën e kaluar tha se forcat e armatosura të vendit të tij ishin “me gishtin në këmbëz”, ndërsa SHBA-të do të përfaqësohen nga i dërguari special Steve Witkoff dhe dhëndri i Trump-it, Jared Kushner.

Ky do të jetë takimi i parë mes zyrtarëve amerikanë dhe iranianë që nga lufta mes Izraelit dhe Iranit qershorin e kaluar, kur SHBA-të bombarduan tre objektet kryesore bërthamore të Iranit.
Irani thotë se aktiviteti i pasurimit të uraniumit u ndal pas sulmeve.

Për udhëheqësit e dobësuar të Iranit, bisedimet mund të jenë shansi i fundit për të shmangur një veprim ushtarak amerikan që mund të destabilizojë më tej regjimin, i cili sipas analistëve është në pozitën më të dobët që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979./kb

Shqipëria bën pjesë në grupin e vendeve ku mbi gjysma e popullsisë e sheh ekonominë si problemin kryesor kombëtar, me 58% të të rriturve që përmendin çmimet e larta, pagat e ulëta dhe standardin e jetesës si shqetësimin dominant.

Këto të dhëna vijnë nga një studim i ri global i Gallup, i prezantuar në World Governments Summit, i cili bazohet në përgjigjet e të rriturve në 107 vende, të cilëve u është kërkuar të shprehin me fjalët e tyre se cili është problemi më i rëndësishëm me të cilin përballet vendi i tyre.

Në nivel global, mesatarisht 23% e të rriturve e përmendin ekonominë si çështjen më të rëndësishme kombëtare. Banorët e vendeve me të ardhura më të ulëta kanë më shumë gjasa sesa ata të vendeve me të ardhura të larta ta identifikojnë ekonominë si problemin kryesor.

Tri vendet e para në këtë listë i përkasin rajoneve dhe konteksteve të ndryshme ekonomike, nga pasiguria e lartë ushqimore në Malawi, te kolapsi ekonomik i Venezuelës në kushtet e krizës politike dhe vështirësitë e Bolivisë me inflacionin, por të gjitha kanë të përbashkët një popullsi që i vendos shqetësimet ekonomike mbi çdo problem tjetër.

Sipas nivelit të të ardhurave, në vendet me të ardhura të larta, mesatarisht 21% e qytetarëve përmendin ekonominë ose pamundësinë për të përballuar nevojat bazë, si ushqimi dhe strehimi. Kjo përqindje rritet në 31% në vendet me të ardhura mesatare të larta, në 36% në vendet me të ardhura mesatare të ulëta dhe në 38% në vendet me të ardhura të ulëta, ku 14% përmendin konkretisht nevojat bazë për ushqim dhe strehim, shumë më tepër se në çdo grup tjetër sipas nivelit të të ardhurave.

Raporti: 12 kategoritë kryesore të problemeve

Në tërësi, qytetarët në mbarë botën i grupojnë shqetësimet e tyre në 12 kategori kryesore. Vetëm 1% deklarojnë se vendi i tyre nuk ka probleme, ndërsa 4% refuzojnë të përgjigjen ose thonë se nuk e dinë.

Katër tema dominojnë në nivel global. Çështjet ekonomike renditen në krye, me një mesatare globale prej 23%, të ndjekura nga puna dhe punësimi (10%), politika dhe qeverisja (8%) si dhe siguria dhe rendi (7%). Së bashku, këto përbëjnë rreth gjysmën e të gjitha përgjigjeve.

Në nivelin pasues renditen ushqimi dhe strehimi (3%), çështjet sociale (3%), mjedisi dhe ndryshimet klimatike (3%) si dhe shëndetësia (3%). Një tjetër 2% përmendin arsimin, 1% secili përmendin emigracionin dhe infrastrukturën, ndërsa më pak se 1% e identifikojnë median si problemin kryesor.

Sipas rajoneve, ekonomia renditet në vendin e parë kudo, përveç Amerikës së Veriut (SHBA dhe Kanada), ku politika është shqetësimi kryesor. Në Azi-Paqësor dhe Europë, pakënaqësia politike renditet e dyta, ndërsa në Afrikën Sub-Sahariane, vendet e ish-Bashkimit Sovjetik dhe në Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut, më të theksuara janë problemet që lidhen me punësimin.

Në Amerikën Latine dhe Karaibe, siguria dhe rendi renditen në vendin e dytë, por bien në vendin e tretë në shumicën e rajoneve të tjera.

Në thelb, raporti tregon se njerëzit i gjykojnë problemet kombëtare përmes përvojës personale: nëse arrijnë të përballojnë jetesën, të gjejnë punë të qëndrueshme, t’u besojnë institucioneve dhe të ndihen të sigurt, më shumë sesa përmes treguesve makroekonomikë./Marrë nga Monitor.al/kb

Të paktën 18 minatorë kanë humbur jetën dhe një tjetër është plagosur rëndë pas një shpërthimi të ndodhur në një minierë qymyri që operohej ilegalisht.

Sipas policisë, shpërthimi ndodhi të enjten rreth orës 11:00 sipas orës lokale, në zonën East Jaintia Hills. Reuters shkruan se operacionet e kërkim-shpëtimit vijojnë ende, ndërsa ekziston frika se disa punëtorë mund të jenë të bllokuar nën tokë.

Shefi i policisë së shtetit, Vikash Kumar, deklaroi se aksidenti lidhet me praktikën e rrezikshme të njohur si “rat-hole mining”, e cila përfshin përdorimin e dinamitit për hapjen e tuneleve shumë të ngushta, ku minatorët punojnë të përkulur për të nxjerrë qymyr. Kjo metodë është e ndaluar me ligj, por sipas aktivistëve, vijon të përdoret në disa zona të Meghalaya-s.

Autoritetet dyshojnë se shpërthimi u shkaktua nga dinamiti i përdorur brenda minierës. Deri më tani janë nxjerrë 18 trupa nga vendngjarja, ndërsa një person me djegie të rënda është transportuar për trajtim mjekësor në spitalin e qytetit Shillong. Numri i saktë i personave që mund të jenë ende të bllokuar nuk dihet.

Miniera ndodhej në një zonë pyjore, rreth 72 kilometra larg kryeqytetit të shtetit, Shillong. Policia ka hapur një çështje penale ndaj personave ende të paidentifikuar dhe po punon për të përcaktuar përgjegjësit dhe identitetin e viktimave.

Kryeministri i Indisë, Narendra Modi, njoftoi se familjet e viktimave do të përfitojnë një ndihmë financiare prej 200 mijë rupish, ndërsa i plagosuri do të marrë 50 mijë rupish. Edhe kryeministri i shtetit Meghalaya, Conrad Sangma, deklaroi se përgjegjësit do të përballen me masa të rrepta ligjore.

“Përgjegjësia do të përcaktohet dhe ata që janë përgjegjës do të përballen me veprime të rrepta ligjore,” tha kryeministri Sangma në një deklaratë.

Sipas banorëve lokalë, shumica e minatorëve që humbën jetën dyshohet se ishin nga shteti fqinj Assam. Kryeministri i këtij shteti, Himanta Biswa Sarma, u shpreh se autoritetet e Assam-it janë të gatshme të ofrojnë mbështetje për familjet e prekura, nëse kjo konfirmohet zyrtarisht.

“Nëse kjo vërtetohet, ne do të ofrojmë çdo ndihmë dhe mbështetje të mundshme për familjet e prekura nga Assam.”, janë fjalët e Sarma.

Ky shpërthim konsiderohet një nga aksidentet më të rënda minerare në Meghalaya vitet e fundit. Në vitin 2018, një tjetër incident i rëndë në një minierë të ngjashme la të bllokuar 15 minatorë, pas përmbytjes nga uji i një lumi pranë.

Aktivistët theksojnë se minierat ilegale të qymyrit vazhdojnë në disa rajone të Indisë, pavarësisht ndalimit të plotë të vendosur nga Tribunali Kombëtar i Gjelbër në vitin 2014 dhe të konfirmuar më vonë nga Gjykata e Lartë. Sipas tyre, kërkesa e lartë për qymyr, varfëria, zbatimi i dobët i ligjit dhe mungesa e kontrollit efektiv vazhdojnë të rrezikojnë jetën e dhjetëra punëtorëve./kb

Europa duket se po i vlerëson talentet shqiptare, teksa po jep gjithnjë e më shumë karta blu, që është një leje pune dhe qëndrimi për persona me kualifikime të larta nga vendet jo anëtare të Bashkimit Europian (BE).

Eurostat raportoi se që nga viti 2014 janë dhënë gjithsej 5405 karta blu për shtetasit shqiptarë. Rritja ka qenë e fortë nga viti 2019, kur nisi dhe një cikël masiv emigracioni, po këtë herë i personave me kualifikim të lartë.

Në vitin 2023 u dhanë 825 karta, ndërsa në 2024-n, ra në 592. Në krahasim me vitet e mëparshme rritja është e fortë. Në vitin 2012 ishin dhënë vetëm 15 karta të tilla, ndërsa në 2021-n, që është rekordi i deritanishëm, shifra arriti në 882.

Rritja e dhënies së kartës blu për shqiptarët ka ardhur për shkak të hyrjes në lojë të Gjermanisë. Në vitin 2021 ky shtet dha 823 karta blu për shtetasit shqiptarë, ose 93% të totalit të shteteve të BE-së. Në 2023-n u dhanë 716 leje, ose 87% e totalit dhe në 2024-n numri i tyre zbriti në 513, ose 87% e totalit. Ata që kanë përfituar këtë kartë në Gjermani paguhen me të paktë 43 mijë euro në vit (rreth 3,600 euro në muaj), që është dhe kriteri minimal për të aplikuar për kartë blu.

Në vend të dytë për kartat blu është Italia, por me nivele shumë më të ulëta në raport me Gjermaninë (23 në 2022, 41 në 2023 dhe 20 në 2024-n). Pas saj renditet Austria (11 në 2022, 30 në 2023 dhe 18 në 2024-n). një shtet tjetër që po tërheq talentet shqiptare është dhe Polonia, që dha 11 karta blu për shtetas shqiptarë në 2023-n dhe 13 në 2024-n.

Gjermania ka qenë vitet e fundit një magnet për profesionistët nga Shqipëria, kryesisht nga fusha e teknologjisë së informacionit dhe mjekësisë, që u nxitën të punonin në ekonominë më të madhe të Europës, të joshur nga pagat e larta dhe zbutja e kritereve në shtetin që po vuante mungesën e fuqisë punëtore si rrjedhojë e plakjes së popullsisë.

Ndërsa talentet largohen, Shqipëria po e ndjen gjithnjë e më shumë ikjen e tyre. Raporti i fundit i Bankës Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) “Një botë e vjetër, por më e guximshme”, tregon se rreth 23% e të arsimuarve nga vendi ynë tashmë kanë emigruar.

Shqipëria ka nivel të lartë të emigracionit në popullsinë e arsimuar në vitet 2023-2024 dhe kthime shumë më të ulëta të tyre krahasuar me 38 vende të Rajonit të BERZH.

Edhe në Indeksin Global të Konkurrueshmërisë së Talenteve 2025, vendi ka rënë me 7 pozicione, në vendin e 63-të, duke treguar përkeqësim në zhvillimin e aftësive, cilësinë e arsimit dhe mbajtjen e profesionistëve.

Kartat blu në BE

Sipas të dhënave më të fundit të disponueshme nga Eurostat, në vitin 2023 u dhanë rreth 89 mijë Karta Blu në nivel BE-je dhe struktura e shpërndarjes mbeti e përqendruar në disa shtete kryesore.

Gjermania mbeti vendi dominues, duke lëshuar rreth 69 mijë leje, ose rreth 78% të totalit, e ndjekur nga Polonia me rreth 7 mijë dhe Franca me rreth 4 mijë.

Për sa i përket shtetësive përfituese, shtetasit e Indisë vijuan të jenë përfituesit kryesorë të Kartës Blu, të ndjekur nga shtetas nga Rusia, Turqia dhe Bjellorusia, duke reflektuar kërkesën e lartë të tregut europian për profesionistë në sektorë teknikë dhe me kualifikim të lartë.

Çfarë është Karta blu

Karta Blu e BE-së është një leje pune dhe qëndrimi që u jepet shtetasve jo të Bashkimit Europian me kualifikime të larta profesionale, për të punuar në një vend anëtar të BE-së.

Ajo synon të tërheqë specialistë të huaj në profesione të kërkuara, duke u ofruar atyre kushte të favorshme pune, përfshirë të drejtën e qëndrimit familjar, mobilitet brenda BE-së dhe mundësi për qëndrim afatgjatë. Karta Blu jepet mbi bazën e një kontrate pune me pagë minimale të përcaktuar dhe kualifikime universitare.

Për të përfituar nga Karta Blu e BE-së, aplikantët duhet të plotësojnë një prag minimal page, i cili ndryshon sipas vendit anëtar dhe sektorit të punës. Këto pragje përcaktohen nga autoritetet kombëtare dhe zakonisht përfaqësojnë një përqindje të caktuar të pagës mesatare bruto në vendin përkatës. Për shembull, në Gjermani për vitin 2025, paga minimale vjetore bruto për Kartën Blu është 48,300 euro për profesionet e përgjithshme dhe 43,759.80 euro për profesionet me mungesë të theksuar, si IT, inxhinieri dhe kujdes shëndetësor.

Profesionet me prioritet të lartë për Kartën Blu të BE-së janë Teknologjia e Informacionit dhe Komunikimit (TIK); Inxhinieri; Mjekësi dhe kujdes shëndetësor; Shkencat natyrore dhe matematika;  Arsimi i lartë dhe kërkimi shkencor; Financa dhe kontabiliteti./Marrë nga Monitor.al/kb

Këtë të premte, një dollar amerikan do të blihet me 81.2 lekë dhe shitet me 82.4 lekë.

Euro blihet me 96.2 lekë dhe do të shitet me 96.9 lekë.

Franga zvicerane blihet me 104.7 lekë dhe shitet me 105.7 lekë.

Paundi britanik blihet me 110 lekë dhe shitet me 111.2 lekë.

Dollari kanadez këmbehet me 59.3 lekë në blerje dhe me 60.5 lekë në shitje./kb

Last Updated on 06/02/2026 by Kesjana

 Nëse Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Rusia nuk arrijnë një marrëveshje të re për armët bërthamore, njerëzimi mund të rikthehet në një periudhë të ngjashme me epokën e Luftës së Ftohtë, ku kërcënimi bërthamor mbante botën në tension. Kjo është ideja kyçe që artikulli i sotëm nis të trajtojë, duke analizuar rolin e marrëveshjeve ndërkombëtare për armët bërthamore. 

Në dekadat e fundit, marrëveshjet e kontrollit të armëve bërthamore ndërmjet Moskës dhe Uashingtonit luajtën një rol kyç për të kufizuar arsenalet e tyre dhe për të ulur rrezikun e ndërhyrjeve bërthamore aksidentale apo të qëllimshme. 

Në vitet e fundit, New START — marrëveshja më e fundit dhe më e rëndësishme e tillë — ka qenë një shtyllë e këtij sistemi kontrolli. Nën këtë traktat, dy fuqitë më të mëdha bërthamore i kufizonin arsenalet e tyre strategjike në një nivel të caktuar dhe pranonin inspektime reciproke për të garantuar zbatimin e rregullave. 

Por New START skadoi më 5 shkurt 2026, pa një marrëveshje të re që e zëvendëson ose zgjat atë. Kjo skadencë ishte një moment kyç sepse, për herë të parë në dekada, nuk ka më një kufizim ligjor të detyrueshëm ndërmjet SHBA dhe Rusisë për numrin e armëve strategjike bërthamore që secila palë mund të mbajë. 

Historikisht, bota ka kaluar nga periudha të rrezikshme pa kontrolle bërthamore — si gjatë viteve të Luftës së Ftohtë — në epoka më të qëndrueshme kur marrëveshjet SALT, START dhe pastaj New START ndaluan përshkallëzime të pakontrolluara. 

Sipas analizës, edhe pse kufizimet e New START-it ishin më të ulëta sot se në periudhat e mëparshme (p.sh. limit për 1,550 kokë bërthamore të vendosura për secilën palë), ato ishin thelbësore për stabilitetin strategjik dhe për zvogëlimin e rrezikut të gabimeve të madhdimensionuara. 

Ekspertë të politikave ndërkombëtare, përfshirë analistë amerikanë, paralajmërojnë se mosarritja e një traktati të ri apo të paktën një marrëveshjeje për të ruajtur kufizimet ekzistuese mund të çojë në një kapërcim drejt një gare të re bërthamore — me pasojat e rrezikshme që dihen nga historia. /kb