Hulumtimet arkeologjike duhet të respektojnë në mënyrë rigoroze lejet e tyre dhe për këtë synohet të vendoset një monitorim më i gjerë. Në një udhëzim të Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sporteve përcaktohet konkretisht se cilat janë këto rregulla të reja.

Kështu së pari sipas udhëzimit nënvizohet se hulumtimet arkeologjike kryhen vetëm mbi bazën e lejes së miratuar nga Këshilli Kombëtar i Trashëgimisë Kulturore Materiale (KKTKM), sipas procedurave të parashikuara në ligjin nr. 27/2018, i ndryshuar dhe VKM-në nr. 220/2021.2. « Institucioni i specializuar që kryen veprimtari të hulumtimit arkeologjik ose subjekti i licencuar në fushën e arkeologjisë, i pajisur me leje nga KKTKM-ja për kryerjen e hulumtimeve arkeologjike mban përgjegjësi të plotë për zbatimin e kushteve të përcaktuara në leje dhe në projektin e miratuar Çdo leje lidhet me një drejtues projekti, i cili mban  përgjegjësi  individuale  për  korrektësinë metodologjike, raportimin dhe ruajtjen e të dhënave » thuhet në udhëzim.

I njëjti përcakton se subjekti përfitues i lejes ka një sërë detyrimesh ku së pari të njoftojë institucionin përgjegjës për fillimin dhe përfundimin e hulumtimit.

Së dyti të zhvillojë hulumtimin arkeologjik brenda kufijve dhe koordinatave të përcaktuara në lejen përkatëse, të miratuar nga KKTKM-ja.

Së treti të zbatojë projektin e miratuar dhe standardet profesionale të hulumtimit arkeologjik. Së katërti të  njoftojë  institucionet  përgjegjëse  për trashëgiminë kulturore në çdo rast ku vlerësohet dhe gjykohet e nevojshme për ndryshime në projektin e miratuare.

Po kështu të garantojë mbrojtjen, ruajtjen dhe integritetin e gjetjeve dhe/apo vlerave të trashëgimisë kulturore të zbuluara gjatë hulumtimit.

Së pesti të sigurojë kushte ruajtjeje ndaj ndikimit të kushteve atmosferike, siguri fizike si dhe  të  bashkëpunojë  gjatë  mbikëqyrjes  nga institucionet përgjegjëse të specializuara. Së gjashti  të kryejë dhe të përpilojë dokumentacionin teknik, në përputhje me kriteret e përcaktuara në kuadrin ligjor vendas.

Autoritetet përgjegjëse në vend kanë të drejtë që të kryejnë inspektime në vendet ku po zbatohet leja e hulumtimit arkeologjik pa njoftim paraprak.

Udhëzimi parashikon se pas përfundimit të hulumtimit, institucioni i specializuar  që  kryen  veprimtari  të  hulumtimit arkeologjik ose subjekti i licencuar në fushën e arkeologjisë,  i  pajisur  me  leje  për  hulumtime arkeologjike, paraqet raportin përfundimtar pranë institucionit përgjegjës.  Raporti  përfundimtar  përbën  kusht  për vlerësimin  e  veprimtarisë  së  institucionit  apo subjektit  dhe  për  shqyrtimin  e  kërkesave  të ardhshme për leje.

Rritja e interesit turistik për Shqipërinë ka rritur vëmendjen edhe për segmenti kulturor në vend ku sitet arkeologjike dhe objektet e trashëgimisë kanë fituar vit pas viti gjithmonë e më shumë vëmendje. Në vitin 2025 sipas të dhënave zyrtare Ministria raportoi se ishin 1.5 milionë turistë që kanë vizituar sitet arkeologjike dhe institucionet kulturore në vend. / N.Maho

The post Hulumtimet arkeologjike, rregullat për lejet dhe monitorimin e tyre appeared first on Revista Monitor.

Sektori bankar ka shpejtuar ritmin e rritjes për të dytin vit radhazi gjatë 2025.

Sipas statistikave të Bankës së Shqipërisë, në fund të muajit nëntor 2025, aktivet e sektorit bankar arritën vlerën e 2.29 trilionë lekëve, në rritje vjetore me 9.4%. Ky ritëm rritje është më i lartë krahasuar me atë prej 7.7% të një viti më parë dhe 1.8% të dy viteve më parë.

Ecuria e totalit të aktiveve në vitet e fundit është ndikuar ndjeshëm edhe nga ecuria e kursit të këmbimit. Forcimi i vazhdueshëm i Lekut ndaj Euros ka dhënë një efekt negativ mbi vlerën e aktiveve valutore, të raportuara statistikisht në monedhën vendase.

Në fund të vitit 2025, kursi i këmbimit Euro-Lek pësoi rënie të mëtejshme me 1.4% krahasuar me fundin e vitit 2024. Megjithatë, ritmet e rënies ishin më të ulëta krahasuar me zhvlerësimin prej 5.5% që monedha europiane kishte pësuar një vit më parë. Ecuria më e stabilizuar e kursit, mes të tjerash, ka ndikuar në një rritje më të larta të aseteve të sektorit bankar gjatë vitit 2025.

Rritja e sektorit bankar është mbështetur kryesisht nga zgjerimi i depozitave të publikut. Në fund të nëntorit, totali i depozitave u rrit me 8.9% krahasuar me një vit më parë. Vitin e kaluar, rritja e depozitave kishte qenë 5%.

Shtesa e depozitave është përkthyer, në krahun tjetër të bilancit, në një zgjerim të shpejtë të grupeve kryesore të aseteve, kredisë për sektorin privat dhe investimit në letra me vlerë.

Portofoli i kredisë (duke përfshirë edhe kredinë për jorezidentët) arriti vlerën e 986 miliardë lekëve, me një rritje vjetore prej 14.8%. Kreditimi po rritet me ritmet më të larta në 16 vitet e fundit, i mbështetur sidomos nga kredia për individët. Pavarësisht masave frenuese të bankës së Shqipërisë, kredia madje po rritet me një ritëm lehtësisht më të ngadaltë krahasuar me ritmet e vitit 2024.

Paralelisht, bankat kanë zgjeruar edhe portofolin e letrave me vlerë, që arriti në 900.5 miliardë lekë, me një rritje prej 7.2% krahasuar me një vit më parë. Bankat kanë rritur njëkohësisht investimin në letrat me vlerë të qeverisë shqiptare dhe ato në titujt e emetuesve të huaj. Rritja e vazhdueshme e depozitave në valutë ka bërë që në vitet e fundit edhe investimet në letra me vlerë jashtë vendit të rriten.

Zgjerimi i aktiveve, rritja e normave të interesit dhe përmirësimi i mëtejshëm i cilësisë së portofolit të kredisë ka ndikuar pozitivisht edhe performancën financiare të sektorit.

Sipas të dhënave mbështetur në standardet mbikëqyrëse të raportimit, fitimi neto në fund të 11-mujorit 2025 arriti në 32.1 miliardë lekë. Megjithatë, fitimi i sektorit ka pësuar rënie me 4.5% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2024, kryesisht për shkak të uljes së normave të interesit të Lekut dhe Euros.

Edhe kthimi nga kapitali ka shënuar rënie në nivelin 15.77%, nga 17.96% që kishte qenë në të njëjtën periudhë të një viti më parë. / E.Shehu

Burimi: Banka e Shqipërisë

The post Sektori bankar e shpejtoi rritjen për të dytin vit radhazi në 2025 appeared first on Revista Monitor.

Sektori i bujqësisë dhe ekonomia e vendit do të përballen me humbje që përllogariten deri në 17 miliardë dollarë deri në vitin 2050 nga ndryshimet klimaterike sipas skenarëve që ka zhvilluar Programi i Kombeve të Bashkuara (PNUD) në kuadër të planit Kombëtar të adoptimin ndaj klimës.

Klima në Shqipëri pritet të ndryshojë ndjeshëm deri në vitin 2050, me rritje të temperaturave, ulje të reshjeve dhe rritje të ngjarjeve ekstreme, sipas projeksioneve kombëtare të klimës. Temperaturat mesatare vjetore do të rriten me rreth 2 gradë, ndërsa temperaturat maksimale me 2.8 gradë.

Reshjet vjetore pritet të ulen me 5.8%, ndërsa niveli i detit do të rritet me 28 cm, ndërsa numri i ditëve me reshje ekstreme do të arrijë 16, ndërsa vendi do të përballet me katër valë të nxehtësisë dhe 16 ditë shumë të ftohta në vit, thuhet në dokumentin e PNUD.

Këto ndryshime pritet të ndikojnë rëndë sektorin e bujqësisë dhe pyjeve, që përbën një nga shtyllat kryesore të ekonomisë shqiptare. Bujqësia, ku përfshihet edhe blegtoria, punëson rreth një të tretën e fuqisë punëtore dhe kontribuon me 15% të PBB-së, ndërsa pyjet mbulojnë 39% të territorit, por kanë humbur 334 mijë hektarë që nga viti 1938 për shkak të prerjeve të paligjshme, zjarreve dhe menaxhimit të dobët.

Për të përballuar këto sfida vetëm për sektorin bujqësor duhen zbatuar 66 masa, me një kosto të përgjithshme prej 9.8 miliardë dollarë, që synojnë në rregullimin e sistemeve të ujitjes dhe përmirësimin e menaxhimit të ujit për bujqësinë.

Në qendër të masave janë restaurimi i tokave dhe ekosistemeve për parandalimin e përmbytjeve dhe erozionit, mbrojtjen e fermerëve përmes sigurimeve dhe fondeve të kompensimit, zbatimin e programeve të pyllëzimit dhe agropylltarisë, forcimin e sistemeve kundër zjarreve dhe promovimin e financimit të qëndrueshëm për pyjet, etj.

Ekspertët paralajmërojnë se pa këto masa, humbjet e mundshme nga ndryshimet klimatike mund të tejkalojnë 17 miliardë dollarë. Ndërhyrjet synojnë të rrisin qëndrueshmërinë e ekosistemeve, të mbështesin rritjen e qëndrueshme dhe të përputhen me objektivat globale për adaptimin ndaj klimës.

Sektori i bujqësisë është kryesisht familjar, me 85% të fermave që kanë mesatarisht vetëm 1.2 hektarë, gjë që kufizon produktivitetin. Bimët janë më të rrezikuara se blegtoria, sidomos drithërat dhe perimet. Tek blegtoria, gjedhi dhe kuajt janë më të ndjeshëm ndaj ndryshimeve klimatike. Ndërkohë, pyjet përballen me rritje të thatësirave, zjarreve dhe përhapjes së insekteve dhe sëmundjeve, që rrisin vulnerabilitetin e ekosistemeve./ B.Hoxha

The post Pa masa, ndryshimet e klimës do të krijojnë 17 mld USD humbje në bujqësi appeared first on Revista Monitor.

Bankat që operojnë në Shqipëri presin një rritje të kredive me probleme (NPL) në periudhën në vijim, ndërkohë që përfitueshmëria e sektorit bankar mbetet nën mesataren e vendeve të Europës Qendrore, Lindore dhe Juglindore, gjetjeve të Anketës së kreditimit bankar Europën Qendrore dhe Juglindore  (EQLJL) për gjysmën e dytë të vitit 2025, e kryer nga Banka Evropiane e Investimeve (BEI), në të cilën përfshihet dhe Shqipëria.

Sipas raportit, ndonëse kërkesa për kredi në Shqipëri vijon të jetë e fortë, veçanërisht nga bizneset dhe familjet, bankat shfaqin kujdes të shtuar për cilësinë e portofolit, duke sinjalizuar se rreziqet e kreditimit po rriten. Shqipëria renditet ndër vendet ku bankat presin përkeqësim të lehtë të cilësisë së aktiveve, në kontrast me disa tregje të tjera të rajonit ku pritshmëritë janë më të qëndrueshme.

BEI thekson se pritshmëritë për rritjen e kredive me probleme lidhen me ngadalësimin e disa sektorëve kyç, rritjen e kostove për bizneset dhe pasiguritë strukturore të ekonomisë, të cilat mund të ndikojnë aftësinë e huamarrësve për të shlyer detyrimet. Në këtë kontekst, bankat raportojnë një qasje më konservatore në dhënien e kredive, edhe pse kërkesa mbetet e lartë.

Nga ana e fitueshmërisë, raporti evidenton se bankat në Shqipëri raportojnë nivele më të ulëta të rentabilitetit krahasuar me mesataren e rajonit CESEE. Kjo diferencë shpjegohet me faktorë si madhësia relativisht e vogël e tregut, presioni mbi marzhet e interesit, konkurrenca e lartë dhe struktura e kreditimit, e cila mbetet e përqendruar në sektorë me vlerë të shtuar më të ulët.

Megjithatë, pavarësisht fitueshmërisë më modeste dhe pritshmërive për rritje të kredive me probleme, bankat vijojnë ta konsiderojnë tregun shqiptar si relativisht tërheqës, duke theksuar stabilitetin makroekonomik dhe potencialin për rritje të kreditimit në afatmesëm, nëse përmirësohet klima e biznesit dhe ulen rreziqet strukturore.

Raporti nënvizon se sfida kryesore për sistemin bankar në Shqipëri mbetet ruajtja e ekuilibrit mes zgjerimit të kreditimit dhe menaxhimit të rrezikut, në një ekonomi ku rritja mbështetet ende fort te konsumi dhe shpenzimet publike, ndërsa investimet private dhe produktiviteti mbeten nën potencial.

Anketa e huadhënies bankare në EQLJL tregon tendencë pozitive në kërkesën për kredi dhe shenja të përmirësimit të ofertës

Sipas një njoftimi zyrtar të BEI, Bankat në Europën Qendrore dhe Juglindore (EQLJL) raportojnë tendenca përmirësimi. Kërkesa për kredi mbetet e fortë, veçanërisht nga kompanitë, ndërsa bankat parashikojnë një përmirësim të lehtë në ofertën e kredisë pas një periudhe tkurrjeje. Predispozita për huadhënie nga bankat pritet të rritet, veçanërisht për NVM-të dhe kredinë konsumatore, megjithëse bankat tregojnë gatishmëri më të kufizuar për të zgjeruar kredinë për kompanitë e mëdha dhe për hipotekat. Një besim i tillë në rritje rreth ofertës së kredisë mund të ndihmojë në ngushtimin e hendekut ofertë-kërkesë që ka vazhduar vitet e fundit, për shkak të kërkesës së fortë për kredi dhe ofertës më të kufizuar.

Anketa e kreditimit bankar e EQLJL-së për gjysmën e dytë të vitit 2025, e kryer nga Banka Evropiane e Investimeve (BEI) dhe e prezantuar në Forumin EQL 2026 në Vjenë, tregon se dy të tretat e grupeve bankare ndërkufitare të anketuara në lidhje me planet e ardhshme afatgjata synojnë të zgjerojnë operacionet e tyre. Në Shqipëri, kërkesa për kredi është rritur më tej, ndërsa kushtet e ofertës janë shtrënguar. Gjatë gjashtë muajve të ardhshëm, pritet një tendencë e ngjashme nga ana e kërkesës, ndërsa kushtet e ofertës ka të ngjarë të mbeten neutrale. Likuiditeti dhe cilësia e kredive janë përmirësuar, megjithëse pritet një rritje e moderuar e kredive me probleme në periudhën në vijim.

“Anketa e fundit konfirmon qëndrueshmërinë dhe potencialin e fortë të sektorit bankar në Evropën Qendrore, Lindore dhe Juglindore”, u shpreh Marek Mora, zëvendëspresident i BEI-t. “Kërkesa për kredi mbetet e fortë, kushtet e ofertës po tregojnë shenja përmirësimi dhe cilësia e kredive ka vazhduar të përparojë gjatë gjashtë muajve të fundit. Këto tendenca janë shumë inkurajuese për investimet dhe zhvillimin ekonomik në rajon. Dy të tretat e bankave të pranishme në rajon po planifikojnë të rrisin ekspozimin e tyre afatgjatë atje. Kjo është një shenjë e shkëlqyer e potencialit për rritje në EQLJL-së. BEI plotëson përpjekjet e bankave tregtare dhe do të vazhdojë të kontribuojë, duke adresuar mangësitë e tregut dhe prioritetet e politikave të BE-së.“

Potenciali i tregut në rajonin e EQLJL-së konsiderohet gjerësisht si i rëndësishëm, ku shumica e bankave të anketuara e vlerësojnë atë si të lartë – veçanërisht në vende si Çekia, Rumania dhe Sllovakia – ose mesatar, kryesisht në tregjet e Ballkanit Perëndimor. Rentabiliteti në Evropën Qendrore, Lindore dhe Juglindore mbetet gjithashtu i fortë krahasuar me operacionet e përgjithshme të grupit, e karakterizuar nga një performancë veçanërisht të fortë në Bosnjë-Hercegovinë, Bullgari, Çeki, Hungari, *Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut.

Debora Revoltella, shefe e Departamentit të Ekonomisë në BEI, , u shpreh: “Këto rezultate nxjerrin në pah tendenca shumë pozitive të kreditimit për bankat që operojnë në zonën e EQLJL-së, të cilat po përfitojnë nga performanca e fortë e sektorëve bankarë globalë dhe evropianë. Megjithatë, faktorë të ndryshëm – si vendas ashtu edhe ndërkombëtarë, veçanërisht zhvillimet rregullatore – vazhdojnë të peshojnë në kushtet e ofertës së kreditimit në rajon.”

Për më tepër, aksesi në financim në EQLJL si për grupet bankare ndërkufitare ashtu edhe për degët e tyre ka mbetur i fortë gjatë gjashtë muajve të fundit dhe pritet të përmirësohet më tej. Kjo perspektivë pozitive mbështetet nga rritja e depozitave me pakicë dhe të korporatave dhe aksesi i vazhdueshëm në financim nga institucionet financiare ndërkombëtare (IFN), siç është BEI.

Cilësia e kredive ka vazhduar të përmirësohet gjatë gjashtë muajve të fundit, me më pak kredi të këqija të raportuara. Këto fitime kanë qenë veçanërisht të forta në segmentin e shitjes me pakicë dhe në sektorin e korporatave. Pavarësisht këtyre zhvillimeve pozitive, bankat mbeten të kujdesshme për gjashtë muajt e ardhshëm, duke parashikuar një përkeqësim të mundshëm të cilësisë së kredisë.

The post Bankat shqiptare presin rritje të huave me probleme, raportojnë përfitueshmëri më të ulët se rajoni appeared first on Revista Monitor.

Gjoba që arrijnë deri në 500 mijë lekë për çdo 24 orë vonesë janë arma kryesore e ligjit të ri për të detyruar platformat dhe ofruesit e shërbimeve online të heqin përmbajtjet e dëmshme në internet.

Me vendim të Këshillit të Ministrave, qeveria ka përcaktuar mekanizmin administrativ që i jep Autoritetit të Komunikimeve Elektronike dhe Postare (AKEP) kompetenca të drejtpërdrejta ndëshkuese ndaj subjekteve që nuk zbatojnë vendimet gjyqësore për mbrojtjen e viktimave nga dhuna digjitale.

Sipas vendimit, AKEP do të vendosë gjoba administrative nga 30 mijë deri në 500 mijë lekë për çdo 24 orë vonesë ndaj ofruesve të shërbimeve online që nuk heqin, bllokojnë ose fshijnë përmbajtje digjitale të përcaktuara si masa mbrojtëse nga gjykata. Këtu përfshihen, ndër të tjera, imazhet intime të publikuara pa pëlqimin e viktimës, llogaritë apo fjalëkalimet e përdorura për përndjekje, si edhe profilet ose lidhjet elektronike të përdorura për ngacmim.

Gjobat e vendosura nga AKEP përbëjnë titull ekzekutiv dhe derdhen në buxhetin e shtetit. Subjektet përgjegjëse përfitojnë një ulje automatike prej 15% të shumës së gjobës, nëse pagesa kryhet brenda 30 ditëve nga njoftimi i vendimit. Ndërkohë, ligji parashikon të drejtën e ankimit brenda 45 ditëve në gjykatën administrative kompetente.

Përtej sanksioneve financiare, ligji zgjeron ndjeshëm juridiksionin territorial të autoriteteve shqiptare. Masat mbrojtëse dhe administrative zbatohen në territorin e Republikës së Shqipërisë, por AKEP dhe autoriteti rregullator i medias audiovizive mund të urdhërojnë heqjen, bllokimin ose kufizimin e përmbajtjes digjitale pavarësisht vendndodhjes së serverit apo ofruesit të shërbimit.

Në raste të caktuara, gjykata civile mund të shkojë edhe më tej, duke urdhëruar ndalimin e kontaktit online dhe offline, si dhe sekuestrimin e çdo mjeti digjital të përdorur për ushtrimin e dhunës, për sa kohë që këto mjete ndodhen brenda territorit të vendit.

Procedurat, formatet e kërkesës dhe mënyra e njoftimit elektronik për këto masa do të miratohen me një vendim të përbashkët të Këshillit të Lartë Gjyqësor, autoritetit përgjegjës për drejtësinë dhe Autoritetit të Komunikimeve Elektronike dhe Postare, duke synuar standardizimin dhe përshpejtimin e ndërhyrjeve në mjedisin digjital./ D.Hyka

The post Gjoba ditore deri në 500 mijë lekë, ligji i ri me sanksione ndaj përmbajtjes së dëmshme online appeared first on Revista Monitor.

Departamenti Amerikan i Shtetit njoftoi të mërkurën se do të pezullojë përpunimin e vizave të emigrimit për shtetasit e 75 vendeve, përfshirë edhe Shqipërinë, qytetarët e të cilave vlerësohet se kanë gjasa të përfitojnë ndihmë publike gjatë qëndrimit në Shtetet e Bashkuara.

Departamenti i Shtetit, i drejtuar nga Sekretari Marco Rubio, bëri të ditur se u ka kërkuar zyrtarëve konsullorë të ndalojnë shqyrtimin e aplikimeve për viza emigrimi nga vendet e prekura, në përputhje me një urdhër më të gjerë të nxjerrë në muajin nëntor, i cili ashpërson rregullat për emigrantët potencialë që mund të shndërrohen në “barrë për fondet publike” në SHBA.

Pezullimi, i cili do të hyjë në fuqi më 21 janar, nuk do të zbatohet për aplikantët që kërkojnë viza jo-emigrimi, përfshirë vizat e përkohshme turistike ose të biznesit.

“Administrata Trump po i jep fund abuzimit me sistemin e emigracionit të Amerikës nga ata që synojnë të përfitojnë nga pasuria e popullit amerikan”, thuhet në deklaratën e Departamentit të Shtetit. “Përpunimi i vizave të emigrimit nga këto 75 vende do të pezullohet, ndërsa Departamenti i Shtetit rishikon procedurat e emigracionit për të parandaluar hyrjen e shtetasve të huaj që do të përfitonin nga ndihmat sociale dhe përfitimet publike.”

Sipas raportimit të Fox News, lista e plotë e vendeve që preken nga pezullimi përfshin 75 shtete, mes tyre edhe disa nga Ballkani Perëndimor, me përjashtim të Serbisë.

Lista e plotë e vendeve:

Afganistan, Shqipëria, Algjeria, Antigua dhe Barbuda, Armenia, Azerbajxhani, Bahamas, Bangladeshi, Barbados, Bjellorusia, Belize, Butani, Bosnje-Hercegovina, Brazili, Burma (Myanmar), Kamboxhia, Kameruni, Kepi i Gjelbër, Kolumbia, Bregu i Fildishtë, Kuba, Republika Demokratike e Kongos, Dominika, Egjipti, Eritrea, Etiopia, Fixhi, Gambia, Gjeorgjia, Gana, Grenada, Guatemala, Guinea, Haiti, Irani, Iraku, Xhamaika, Jordania, Kazakistani, Kosova, Kuvajti, Kirgistani, Laosi, Libani, Liberia, Libia, Maqedonia e Veriut, Moldavia, Mongolia, Mali i Zi, Maroku, Nepali, Nikaragua, Nigeria, Pakistani, Republika e Kongos, Rusia, Ruanda, Shën Kits dhe Nevis, Shën Luçia, Shën Vincent dhe Grenadinet, Senegali, Sierra Leone, Somalia, Sudani i Jugut, Sudani, Siria, Tanzania, Tajlanda, Togo, Tunizia, Uganda, Uruguaji, Uzbekistani dhe Jemeni.

The post SHBA pezullon nga 21 janari përpunimin e vizave të emigrimit për 75 vende, përfshirë Shqipërinë appeared first on Revista Monitor.

Mashtrimet digjitale po marrin hov edhe në Kosovë. Përmes mesazheve SMS që shfaqen si njoftime nga bankat, qytetarëve po u kërkohen të dhëna financiare dhe personale, ndërsa autoritetet paralajmërojnë për rritje të rasteve dhe kërkojnë kujdes maksimal.

Banka Qendrore e Republikës së Kosovës dhe Shoqata e Bankave të Kosovës kanë paralajmëruar qytetarët për një valë të re mashtrimesh që po qarkullon përmes mesazheve SMS në emër të bankave komerciale, duke synuar vjedhjen e të dhënave bankare dhe financiare të klientëve.

Këto fushata mashtruese, të njohura ndryshe si “phishing”, janë shtuar ndjeshëm gjatë muajve të fundit, veçanërisht në dhjetor 2025 dhe janar 2026, duke përfshirë edhe Kosovën në trendin global të këtij fenomeni.

Sipas njoftimit të BQK-së, mesazhet mashtruese paraqiten si komunikime të rreme nga bankat komerciale dhe zakonisht përmbajnë kërkesa urgjente për verifikim ose përditësim të të dhënave bankare, shoqëruar me lidhje (linke) të dyshimta.

Klikimi në këto lidhje mund të çojë në faqet e krijuara që imitojnë pamjen zyrtare të bankave, përmes të cilave mashtruesit mund të marrin të dhënat e kartelave, PIN-at, fjalëkalimet apo kodet e konfirmimit që klientët përdorin për qasje në llogaritë e tyre.

BQK ka bërë thirrje për kujdes të shtuar dhe ka këshilluar qytetarët që të mos ndajnë asnjëherë të dhënat personale ose financiare përmes SMS-ve, telefonatave apo email-eve, duke theksuar se asnjë bankë nuk kërkon këto informacione në këtë mënyrë. Po ashtu, qytetarët këshillohen të mos hapin lidhje të dyshimta, të mos vendosin të dhëna bankare në faqe të panjohura dhe të përdorin vetëm aplikacionet dhe platformat zyrtare të bankave. BQK thekson rëndësinë që klientët të aktivizojnë njoftimet automatike për çdo transaksion dhe të kontrollojnë rregullisht historinë e pagesave, në mënyrë që të identifikojnë menjëherë ndonjë aktivitet të dyshimtë.

Në rast se një qytetar pranon një mesazh të tillë, BQK kërkon që ai të raportojë menjëherë te banka përkatëse ose te institucionet financiare përkatëse. “Mos u mashtroni dhe tregoni kujdes për sigurinë tuaj online”, thuhet në apelin e këtij institucioni.

Edhe Shoqata e Bankave të Kosovës ka konfirmuar një rritje të ndjeshme të rasteve të mashtrimeve përmes SMS-ve, duke theksuar se ky fenomen është bërë më i përhapur sidomos gjatë muajve të fundit të vitit të kaluar.

“Gjatë muajit dhjetor 2025 dhe muajit janar 2026 është vërejtur një ngritje e numrit të mashtrimeve me SMS globalisht, dhe ky fenomen ka përfshirë edhe Kosovën. Për këtë arsye, bankat në vazhdimësi bëjnë thirrje publike për më shumë kujdes ndaj këtyre mashtrimeve”, thuhet në reagimin e SHBK-së.

Sipas Shoqatës, parandalimi i këtyre rasteve mbështetet kryesisht në ndërgjegjësimin e klientëve dhe në reagimin e shpejtë të institucioneve financiare.

“Masa më e rëndësishme preventive është që klientët të jenë të vetëdijshëm për mënyrën si paraqiten mesazhet mashtruese dhe të praktikojnë komunikim të sigurt, duke mos shpalosur asnjëherë të dhëna personale, pasi bankat nuk i kërkojnë këto informacione në asnjë rast”.

Shoqata ka bërë të ditur se të gjitha bankat në Kosovë kanë krijuar mekanizma të posaçëm raportimi dhe reagimi emergjent. Bankat ofrojnë kanale kontakti 24 orë në ditë, shtatë ditë në javë, që u mundësojnë klientëve të raportojnë rastet e dyshimta dhe të bllokojnë menjëherë llogaritë për të parandaluar dëme të mëtutjeshme. Megjithatë, SHBK ka theksuar se në rastet kur klienti ka shpalosur të dhënat personale dhe ka autorizuar vetë një transaksion, rikuperimi i mjeteve të humbura është i kufizuar dhe shpesh i pamundur, pasi transaksioni konsiderohet i autorizuar.

Raste konkrete të mashtrimeve tashmë janë regjistruar në vend, përfshirë një grua nga Prishtina që humbi mijëra euro pasi përditësoi të dhënat e saj bankare në një link të dërguar përmes SMS-it, i cili rezultoi i rremë. Ky është vetëm një prej disa rasteve që ilustrojnë rreziqet e larta që paraqet mungesa e kujdesit gjatë përdorimit të shërbimeve digjitale.

Shoqata apelon që qytetarët të jenë veçanërisht të kujdesshëm ndaj çdo komunikimi që kërkon të dhëna personale, si PIN, fjalëkalime, kode verifikimi apo të dhëna të kartelave. “Bankat nuk kërkojnë kurrë të dhëna konfidenciale përmes mesazheve, email-eve apo rrjeteve sociale”, thuhet në njoftim.

The post Rriten rastet e mashtrimeve përmes SMS-ve në emër të bankave në Kosovë appeared first on Revista Monitor.

Forumi për Evropën Qendrore dhe Lindore, i organizuar nga Financial Times, u rikthye në Vjenë më 13 dhe 14 janar për edicionin e tij të 31-të, duke mbledhur ministra të financave, guvernatorë të bankave qendrore, banka lidere, korporata dhe investitorë globalë. Forumi shërben për të ndërlidhur aktorët kryesorë, për të shkëmbyer ide dhe për të formësuar drejtimin e financimit dhe investimeve në të gjithë rajonin e EQL-së.

Në këtë platformë prestigjioze ndërkombëtare, Banka Kombëtare Tregtare organizoi për herë të gjashtë një panel të dedikuar për Shqipërinë. Këtë vit tema e diskutimit ishte “Anëtarësimi i Shqipërisë në BE: A është sistemi financiar gati?”, duke riafirmuar rolin e saj si një zë institucional kyç i Shqipërisë në arenën financiare ndërkombëtare. Përmes këtij organizimi, BKT vepron si një urë e rëndësishme lidhëse mes Shqipërisë dhe tregjeve globale, duke mbështetur axhendën e integrimit evropian të vendit, duke nxitur dialogun me investitorë dhe institucione ndërkombëtare dhe duke pozicionuar Shqipërinë si një destinacion investimi i besueshëm dhe konkurrues.

Paneli i diskutimit u moderua nga z. Seyhan Pencablıgil, Drejtor i Përgjithshëm dhe Anëtar i Bordit të BKT-së, me pjesëmarrjen e z. Gent Sejko, Guvernator i Bankës së Shqipërisë, znj. Delina Ibrahimaj, Ministre e Ekonomisë dhe Inovacionit, si dhe znj. Adela Xhemali, Drejtore e Përgjithshme Ekzekutive e Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare.

Në fjalën e tij hapëse, z. Pencablıgil theksoi se viti 2025 shënoi një pikë kthese për Shqipërinë, duke e cilësuar atë si “Viti i Integrimit”, një vit në të cilin vendi kaloi me vendosmëri nga faza e përgatitjes në përafrimin praktik me Bashkimin Evropian.

Ai nënvizoi dy momente kyçe me rëndësi strategjike: hapjen e të 33 kapitujve të negociatave të BE-së dhe anëtarësimin zyrtar të Shqipërisë në Zonën Unike të Pagesave në Euro (SEPA) në tetor 2025. Sipas z. Pencablıgil, këto zhvillime tregojnë se sistemi financiar shqiptar nuk është më vetëm në proces konvergjence me Evropën, por tashmë po operon brenda infrastrukturës financiare evropiane.

Guvernatori z. Sejko prezantoi zhvillimet më të fundit ekonomike dhe financiare në vend, duke theksuar rëndësinë e investimeve të huaja direkte në mbështetje të rritjes ekonomike. Ai u ndal gjithashtu në zhvillimet në sektorin bankar shqiptar, duke theksuar se treguesit financiarë dëshmojnë për një sistem bankar të shëndetshëm, rezistent ndaj goditjeve dhe të aftë të kontribuojë në zhvillimin ekonomik të vendit.

Ai nënvizoi angazhimin e vazhdueshëm të Bankës së Shqipërisë në drejtim të modernizimit të infrastrukturës financiare ashtu edhe të avancimit të agjendës së integrimit evropian. Aderimi i Shqipërisë në Zonën Unike të Pagesave në Euro (SEPA), e pozicionon vendin tonë në të njëjtin nivel funksional me tregun evropian të pagesave.

Znj. Ibrahimaj theksoi rolin qendror të sektorit financiar në strategjinë e Shqipërisë për anëtarësim në BE, duke vënë në pah fokusin e qeverisë në dixhitalizim, inovacion dhe rritjen e produktivitetit.

Ajo shpjegoi se Shqipëria po zbaton në mënyrë aktive Planin e Rritjes të BE-së për Ballkanin Perëndimor, duke e përdorur atë si një instrument financiar dhe strategjik për të përshpejtuar konvergjencën me BE-në dhe për të tërhequr investime të huaja direkte me vlerë të lartë, veçanërisht në sektorët FinTech dhe ata të drejtuar nga inovacioni.

Në fjalën e saj, znj. Xhemali vuri në dukje rëndësinë kyçe të mbikëqyrjes së tregut financiar jobankar, në përputhje me kuadrin ligjor të Bashkimit Evropian, si dhe nevojën për rritjen e standardeve të transparencës dhe forcimin e besimit institucional.

Ajo prezantoi për të pranishmit tre komponentët themelorë të kuadrit Solvency II, të cilët përfshijnë kërkesat sasiore lidhur me mjaftueshmërinë e kapitalit dhe aftësinë paguese, standardet për qeverisjen korporative dhe menaxhimin e rrezikut, si edhe detyrimet për raportim, publikim informacioni dhe transparencë. Zbatimi i këtij kuadri pritet të sjellë përgjegjësi dhe kërkesa të shtuara, si për autoritetin mbikëqyrës, ashtu edhe për subjektet që veprojnë në sektorin e sigurimeve.

Procesi i kalimit drejt këtij regjimi të ri mbikëqyrës është planifikuar të realizohet në disa etapa, duke përfshirë fazën përgatitore, miratimin e ndryshimeve të nevojshme ligjore dhe rregullatore, si edhe zbatimin e plotë të tij.

BKT është banka më e madhe në Shqipëri me një total aktivi prej rreth 8 miliardë dollarë në baza të konsoliduara grupi bankar në fund të dhjetorit 2025, duke zotëruar gjithashtu 25% të aseteve totale të sistemit bankar në Shqipëri. Ajo operon në Shqipëri nëpërmjet 62 degëve dhe agjencive dhe u shërben më shumë se 850,000 klientëve me produkte dhe shërbime novatore. Grupi BKT përfshin Bankën Kombëtare Tregtare Kosovë me 25 degë dhe Institucionin e Parasë Elektronike BKT Pay.

Në sajë të performancës së saj të lartë BKT është vlerësuar ndër vite me çmime të ndryshme prestigjioze si “Banka më e Mirë në Shqipëri” nga institucione të mirënjohura në nivel kombëtar dhe ndërkombëtar si The Banker, Global Finance, Euromoney, Emea Finance, Finance Central Europe etj. Vlerësime pozitive ka patur gjithashtu edhe nga agjenci të mirënjohura vlerësimi të kreditit si S&P Global Ratings dhe JCR Eurasia Rating apo banka korrespondente si Deutsche Bank. Aksionari i vetëm i bankës është Çalık Holding, themeluar në vitin 1981 në Stamboll që operon në sektorë të ndryshëm duke përfshirë atë të energjisë, ndërtimit, tekstileve, minierave dhe financës.

The post BKT drejtoi panelin “anëtarësimi i Shqipërisë në BE’’ në forumin e Financial Times appeared first on Revista Monitor.

Për brezin e të rinjve që përpiqen të ndërtojnë jetën e tyre në kushtet ekonomike të sotme, strehimi është shndërruar në mekanizmin e heshtur përmes të cilit trashëgohet avantazhi, sipas një raporti të ri të Institutit për Studime Fiskale të Mbretërisë së Bashkuar (Institute for Fiscal Studies – IFS).

Raporti pranon se, ndonëse pagat ose arsimi ndihmojnë, aftësia e prindërve për të mbështetur financiarisht vendin ku jetojnë fëmijët e tyre mund të ketë një ndikim të madh në perspektivat e tyre dhe, rrjedhimisht, në atë se sa mund të fitojnë.

Ekonomistët David Sturrock dhe Peter Levell këmbëngulin se bumi afatgjatë i çmimeve të banesave në Britani ka riformësuar lëvizshmërinë shoqërore duke forcuar rolin e pasurisë familjare në përcaktimin e mundësive të jetës, dhe duke e bërë më të vështirë për ata që nuk e kanë këtë rrjet sigurie.

“Kostot e strehimit po shndërrohen në një barrierë gjithnjë e më të madhe për të rinjtë për të hyrë në tregje pune me produktivitet të lartë dhe zgjedhjet e banesës, vendndodhjes dhe karrierës së individit po përcaktohen gjithnjë e më shumë nga sasia e mbështetjes financiare që marrin nga familja”, thuhet në raport.

Pika e nisjes është e njohur për ata që analizojnë ekonominë britanike. Çmimet e banesave u rritën me vrull që nga vitet 1990 e në vazhdim, veçanërisht në Londër dhe Juglindje, ndërsa pronësia e banesave mes të rinjve ra.

Por pretendimi qendror i studimit nuk është thjesht se strehimi u bë më pak i përballueshëm. Është se rritja e çmimeve e shndërroi pasurinë e pronave të prindërve në një faktor vendimtar që formëson se ku jetojnë të rinjtë, çfarë lloj punësh bëjnë dhe sa pasuri grumbullojnë vetë.

“Rritja e pasurisë së banesave të prindërve shkakton transferta më të mëdha pasurie drejt fëmijëve të rritur, prindërit më të pasur i ndihmojnë fëmijët e tyre të kapërcejnë kufizimet e likuiditetit për t’u zhvendosur në pjesë të vendit me çmime të larta banesash.”

Studiuesit shtuan se të jetuarit në Londër po bëhet gjithnjë e më shumë një privilegj për ata që vijnë nga familje të pasura. Kjo, nga ana tjetër, u mundëson pasardhësve akses në punë më të mira dhe fitime më të larta.

Avantazhi i trashëguar

Këto vëzhgime kanë rëndësi sepse qëndrueshmëria e pasurisë është tashmë e lartë në Mbretërinë e Bashkuar sipas standardeve ndërkombëtare, me vendin që shfaq lëvizshmëri ndërbreznore të pasurisë dhe të të ardhurave më të ulët se mesatarja.

Raporti këmbëngul se bumi i banesave jo vetëm që e ka forcuar pabarazinë, por edhe ka përshpejtuar transmetimin tashmë ekzistues të avantazhit mes brezave.

Pa këtë bum, lidhja mes pasurisë së banesave të prindërve dhe asaj të fëmijëve do të kishte qenë dukshëm më e dobët, edhe pse historikisht e pranishme në Mbretërinë e Bashkuar.

“Të kesh prindër që kanë 100,000 paund më shumë pasuri bruto në banesa bën që një fëmijë të arrijë rreth 15,000 paund më shumë pasuri bruto në banesa në moshën 28 deri në 37 vjeç”, thuhet në raport.

Londra nuk është thjesht tregu më i shtrenjtë i banesave në Britani. Ajo është, në mënyrë thelbësore, edhe tregu i punës me të ardhurat më të larta në vend.

Duke lehtësuar kufizimet e depozitës përmes dhuratave ose transfertave, prindërit u mundësojnë fëmijëve të tyre akses në një rajon ku pagat, përparimi në karrierë dhe rrjetet profesionale janë më të fortat.

“Zhvendosja në Londër çon në rritje më të lartë të të ardhurave. Vlerësohet se rritja fillestare e të ardhurave e shkaktuar nga zhvendosja në Londër nga një zonë me paga të ulëta është 15%, duke u rritur në mbi 50% tetë vjet më vonë.”

Kjo ndikon edhe në llojet e karrierave që zgjedhin brezat më të rinj, veçanërisht nëse zhvendosja në një qytet më të shtrenjtë lidhet në mënyrë të pashmangshme me atë karrierë.

Të dhënat tregojnë se njerëzit nga familje më të pasura kanë më pak gjasa sesa bashkëmoshatarët e tyre më të pafavorizuar të punojnë në profesione të shkencës, inxhinierisë ose shëndetësisë jashtë Londrës. Ndërkohë, ata me prejardhje më të pasur kanë më shumë gjasa të punojnë në profesione krijuese si media, artet, dizajni, moda dhe sporti në Londër.

Hyn në lojë edhe gjinia

Efekti është veçanërisht i theksuar për burrat, ku pasuria e banesave të prindërve rrit gjasat për të hyrë në profesione me të ardhura shumë të larta në Londër.

Për gratë, efektet janë më të përziera, duke reflektuar si efektet mbi të ardhurat ashtu edhe vendimet për ofertën e punës.

“Burrat me diplomë universitare që zhvendosen fitojnë mesatarisht 10% më shumë sesa ata që nuk zhvendosen, duke kontrolluar për karakteristikat e prejardhjes dhe për universitetin e ndjekur dhe fushën e studimit. Për gratë, diferenca është 4%.”

Aftësia për t’u zhvendosur dhe për të jetuar në një zonë të shtrenjtë mund të ndikojë madje edhe nëse një burrë ose grua me arsim universitar përfundon në një kategori me të ardhura të larta, përkundrejt kategorisë së mesme ku mund të jetë rritur.

“Për burrat, pasuria prindërore shkakton një largim nga të ardhurat në mesin e shpërndarjes së fitimeve. Ka një rritje prej 1.5 pikë përqindjeje të probabilitetit për të fituar mbi një nivel që përcakton 20% më të lartin e të ardhurave. Kjo rritje e probabilitetit për të qenë në krye pothuajse tërësisht shpjegohet nga rritja e probabilitetit për të fituar në një nivel që e vendos individin në 5% më të lartin”, thuhet në raport.

Mes grave, pasuria e banesave të prindërve nuk rrit gjasat për t’u pozicionuar në majë të shpërndarjes së të ardhurave. Në vend të kësaj, ajo rrit lehtë gjasat për të dalë fare nga puna e paguar ose sjell një zhvendosje të vogël larg të ardhurave të nivelit të mesëm. / Euronews

The post Banka e mamit dhe babit: a e forcoi bumi i banesave pasurinë e trashëguar në Britani? appeared first on Revista Monitor.

Qeveria ka hartuar një projektligj të ri për donacionet dhe sponsorizimet që synon të zëvendësojë ligjin ekzistues të vitit 1994 të rishikuar ndër vite.

Ministri i Shtetit per Administraten Publike dhe Antikorrupsionin në bashkëpunim me Ministrin për Turizmin, Kulturën dhe Sportin hodhën këtë draft për konsultim ku sipas relacionit që e shoqëron nënvizohet se në fokus është rritja e transparencës dhe llogaridhënies së institucioneve në rastet e donacioneve.

“Projektligji për donacionet dhe sponsorizimet është një ligj kuadër që synon të rrisë transparencën dhe llogaridhënien e organeve publike kur pranojnë donacione dhe sponsorizime, si dhe të nxisë sponsorizimet në Shqipëri në fusha që përbëjnë interes publik.

Në lidhje me organizatat jofitimprurëse, me qëllim mbrojtjen e interesit publik, projektligji ka një fokus më të ngushtë, duke përcaktuar rregulla vetëm në rastin e lidhjes së kontratave të sponsorizimit dhe nuk prek donacionet apo grantet që organizatat jofitimprurëse mund të përfitojnë. I njëjti parim vlen edhe kur përfitues janë organizatat sportive, shoqëritë sportive, subjektet tregtare në fushën e prodhimit të filmit dhe industrisë audiovizive, si dhe individët në fushën e kulturës, artit, sportit në rastet kur përfaqësojnë Republikën e Shqipërisë në nivel ndërkombëtar” thuhet në relacion.

I njëjti nënvizon fushat e zbatimit për donacionet dhe sponsorizimet e veprimtarive publike të tilla si: shërbimet sociale dhe veprimtaritë humanitare në mbështetje të grupeve në nevojë; artin, kulturën dhe mbrojtjen e trashëgimisë; zhvillimin dhe edukimin e fëmijëve dhe të të rinjve; shëndetin publik dhe kujdesin shëndetësor; mbrojtjen e mjedisit dhe të klimës; sporti dhe edukimi fizik; shkenca, inovacioni dhe transformimi digjital; të drejtat e njeriut dhe barazia gjinore.

“Pavarësisht synimit për të vendosur një kuadër të unifikuar rregullash për organet publike në rastet e pranimit të donacioneve ose sponsorizimeve për realizimin e veprimtarive me interes publik, projektligji parashikon shprehimisht se nuk zbatohet në rastet kur ligje të posaçme përmbajnë rregullime të ndryshme për donacionet e organeve publike, si dhe për donacionet që rrjedhin nga veprimtaria e institucioneve publike ndërkombëtare. Po ashtu, për shkak të rregullimeve të veçanta nga kuadri ligjor në fuqi, sindikatat dhe partitë politike nuk janë subjekte të këtij ligji. Nga ana tjetër, ky projektligj nuk krijon mbivendosje me kuadrin ligjor në fuqi për pastrimin e parave, luftën kundër terrorizimit apo parandalimin e konfliktit të interesave. Ai përforcon masat e integritetit dhe përmban një sërë rregullash që synojnë të rrisin transparencën dhe besimin e qytetarëve te organet publike” thuhet në relacion.

Sipas draftit për herë të parë parashikohet që Shqipëria të ketë një Regjistër Elektronik Kombëtar për Donacionet dhe Sponsorizimet. Ky regjistër do të jetë i aksesueshëm nga publiku në çdo kohë në faqen zyrtare në internet të Drejtorisë së Përgjithshme të Tatimeve për të dhënat që lidhen me donacionet dhe sponsorizimet e organeve publike.

Organet ligjzbatuese që kanë kompetenca në luftën kundër pastrimit të parave, korrupsionit dhe terrorizmit do të kenë akses të pakufizuar në Regjistër për të dhënat që lidhen si me organet publike ashtu edhe për subjektet e tjera përfituese të sponsorizimeve, donatorët e organeve publike dhe sponsorizuesit.

The post Projektligj i ri për donacionet e sponsorizimet, Regjistër Kombëtar te Tatimet, akses për të gjithë appeared first on Revista Monitor.

Investimet e Huaja Direkte (IHD) në Bosnjë dhe Hercegovinë ranë me 12.5% në bazë vjetore në gjysmën e parë të vitit 2025, në kushtet e perspektivave të dobëta globale për investimet, njoftoi Agjencia për Promovimin e Investimeve të Huaja e vendit (FIPA).

Të dhënat paraprake nga Banka Qendrore e Bosnjës dhe Hercegovinës tregojnë se Investimet e Huaja Direkte, përfshirë fitimet e riinvestuara, arritën në 780.1 milionë marka (468.06 milionë dollarë amerikanë) nga janari në qershor, nga 891.5 milionë marka në të njëjtën periudhë të vitit 2024.

FIPA tha se rënia pasqyron tendenca më të gjera globale. Konferenca e Kombeve të Bashkuara për Tregtinë dhe Zhvillimin (UNCTAD) ka paralajmëruar se fërkimet tregtare, rritja e pasigurisë ekonomike dhe politike, si dhe luhatjet në tregjet financiare kanë çuar në një tkurrje të fortë të aktivitetit investues global në fillim të vitit 2025.

Pavarësisht rënies së përgjithshme, pjesëmarrja në kapital u rrit me 65.4% në bazë vjetore, duke arritur në 241.4 milionë marka, dhe përbënte 30.9% të flukseve totale, krahasuar me 16.4% një vit më parë. Fitimet e riinvestuara mbetën përgjithësisht të qëndrueshme në 458.7 milionë marka, ndërsa kapitali tjetër shënoi rënie të fortë.

Kroacia, Gjermania dhe Serbia ishin burimet më të mëdha të investimeve gjatë kësaj periudhe, ndërsa sektorët që tërhoqën flukset më të mëdha ishin shërbimet financiare, tregtia me pakicë dhe tregtia me shumicë.

FIPA theksoi se, ndonëse investimet e huaja në gjysmën e parë të vitit 2025 ishin mbi mesataren 10-vjeçare, ato mbetën nën mesataren e pesë viteve të fundit dhe paralajmëroi se blerjet e kompanive me kapital të huaj nga investitorë vendas mund të ndikojnë negativisht në flukset e ardhshme të investimeve.

The post Investimet e Huaja Direkte ranë me 12.5% në Bosnjë dhe Hercegovinë appeared first on Revista Monitor.

Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, Gent Sejko, mori pjesë në punimet e Forumit të Vendeve të Europës Qendrore dhe Lindore (EQL), organizuar më 13–14 janar 2026 nga FT Live në Vjenë, Austri.

Ky forum i përvitshëm mbledh personalitete të spikatura nga akademia, ekonomia dhe sektori financiar i vendeve të Evropës Qendrore dhe Lindore, për të diskutuar zhvillimet më të fundit ekonomike dhe financiare, me fokus të veçantë rajonin lindor dhe juglindor të Evropës.

Punimet e forumit u zhvilluan në disa panele dhe Guvernatori Sejko ishte i ftuar si folës në panelin e guvernatorëve të bankave qendrore të këtij rajoni. Temat e diskutuara në forum lidhen me kthimin te bazat e politikës monetare, normat e interesit dhe stabilitetin e çmimeve, goditjet nga ana e ofertës, financimin e gjelbër dhe rolin e politikës monetare, rreziqet klimatike, mbikëqyrjen bankare, pavarësinë e bankave qendrore, SEPA-n, përfshirjen financiare përmes bankingut digjital, si dhe perspektivat e monedhës digjitale të bankës qendrore.

Në fjalën e tij, Guvernatori u ndal në tre çështje kryesore: kthimin te bazat e politikës monetare dhe menaxhimin e goditjeve nga ana e ofertës; rolin e politikës monetare në mbështetjen e financimit të gjelbër; si dhe perspektivat e monedhës digjitale të bankës qendrore.

Ai theksoi se Banka e Shqipërisë arriti të përballojë me sukses goditjet inflacioniste të viteve 2022–2023, duke siguruar një kosto të ulët për rritjen ekonomike dhe stabilitetin financiar. Politika monetare e ndjekur kontribuoi në ankorimin e pritjeve inflacioniste, ndërkohë që zhvillimet pozitive në turizëm mbështetën stabilitetin makroekonomik.

Në lidhje me financimin e gjelbër, Guvernatori nënvizoi angazhimin e Bankës së Shqipërisë për integrimin e rreziqeve klimatike dhe mjedisore në kuadrin mbikëqyrës, në përputhje me procesin e integrimit evropian, duke ruajtur njëkohësisht fokusin parësor te stabiliteti i çmimeve.

Sa i përket monedhës dixhitale, ai theksoi se Banka e Shqipërisë po ndjek një qasje të kujdesshme dhe të mirëanalizuar, duke vlerësuar kostot, përfitimet dhe parakushtet e nevojshme për një zbatim të suksesshëm, në një mjedis me zhvillime teknologjike.

Gjatë sesionit të pyetjeve dhe përgjigjeve, Guvernatori theksoi rëndësinë e faktorëve vendas në përcaktimin e politikës monetare, si dhe nevojën për mbrojtjen e pavarësisë së bankave qendrore. Ai nënvizoi se procesi i integrimit evropian forcon kornizën institucionale dhe besueshmërinë e Bankës së Shqipërisë, duke garantuar stabilitetin afatgjatë ekonomik të vendit.

Gjatë punimeve të forumit, një vëmendje e veçantë iu kushtua Shqipërisë, përmes një tryeze të posaçme diskutimi, ku Guvernatori Sejko prezantoi zhvillimet më të fundit ekonomike dhe financiare në vend, duke theksuar rëndësinë e investimeve të huaja direkte, në mbështetje të rritjes ekonomike. Ai u ndal gjithashtu në zhvillimet në sektorin bankar shqiptar, duke theksuar se treguesit financiarë dëshmojnë për një sistem bankar të shëndetshëm, rezistent ndaj goditjeve dhe të aftë të kontribuojë në zhvillimin ekonomik të vendit.

Guvernatori vlerësoi se sistemi financiar shqiptar paraqitet i qëndrueshëm e i mirëkapitalizuar, ku depozitat mbështesin kreditimin dhe investimet në instrumente financiare. Ai nënvizoi angazhimin e vazhdueshëm për harmonizimin e kuadrit ligjor dhe praktikave mbikëqyrëse me standardet e Bashkimit Europian, përfshirë zbatimin e standardeve ndërkombëtare të raportimit financiar (IFRS) dhe kërkesat prudenciale të BE-së.

Në kuadër të vizitës në Vjenë, Guvernatori Sejko zhvilloi takime me drejtues të lartë të Bankës Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH).

Gjatë këtyre takimeve, Guvernatori vlerësoi kontributin dhe mbështetjen e vazhdueshme të BERZH-it në zhvillimin ekonomik të Shqipërisë, përmes investimeve financiare në sektorë kyç të ekonomisë dhe asistencës teknike ofruar Bankës së Shqipërisë. Ai theksoi rëndësinë e zhvillimit të tregjeve të kapitaleve në Shqipëri dhe nevojën për mbështetje nga partnerët ndërkombëtarë në këtë drejtim, duke nënvizuar se zhvillimi i këtyre tregjeve do të kontribuonte ndjeshëm në financimin e bizneseve në rajonin e Europës Qendrore dhe Lindore.

The post Sejko: Monedha dixhitale kërkon qasje të kujdesshme appeared first on Revista Monitor.

Numri i abonentëve të internetit me linja fikse u rrit më tej gjatë 3-mujorit të tretë të vitit të kaluar.

Të dhënat e Autoritetit të Komunikimeve Elektronike dhe Postare (AKEP) tregojnë se numri i abonentëve në fund të muajit shtator 2025 arriti në rreth 710 mijë, në rritje me 2.4% krahasuar me tremujorin e mëparshëm dhe 7.1% krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë.

Tregu i internetit nga linjat fikse vazhdon të ndjekë një tendencë të qëndrueshme në rritje, duke ngushtuar pjesërisht prapambetjen në depërtimin e linjave fikse të komunikimit.

AKEP vlerëson se tashmë linjat e internetit fiks kanë depërtuar në më shumë se 92% të familjeve shqiptare. Sidoqoftë, ky raport duket të jetë tepër optimist për disa arsye. Kjo llogaritje mbështetet në numrin e përgjithshëm të abonentëve, ku përfshihen edhe bizneset. Deri më sot, AKEP nuk ofron statistike të diferencuara për numrin e abonentëve familjare dhe të atyre biznes.

Nga ana tjetër, sipas burimeve nga tregu, disa operatorë kanë tendencën të raportojnë shifra më të larta të abonentëve nga sa kanë në të vërtetë, kryesisht duke mos reflektuar në statistika abonentët që largohen drejt kompanive të tjera. Për këto arsye, depërtimi real i internetit në Shqipëri mund të jetë disi më i ulët nga sa tregojnë statistikat zyrtare.

Megjithatë, tregu në përgjithësi po shfaq rritje dhe konkurrencë të lartë, veçanërisht në qendrat e mëdha urbane, ku përqendrimi i popullsisë është më i madh. Operatorët e kanë rinovuar gradualisht infrastrukturën drejt teknologjive më të reja, të fibrës optike, që ka ndikuar në rritjen e shpejtësisë mesatare të lidhjes për përdoruesit.

Sipas të dhënave më të fundit, të vitit 2024, rreth 84% e pajtimtarëve kishin linja me shpejtësi më të madhe se 30 Mbps (megabit për sekondë), nga 69% që kishte qenë ky tregues në fund të vitit 2023. Ndërkohë, 42% e pajtimtarëve zotërojnë lidhje me shpejtësi mbi 100 Mbps, nga 28% që kishte qenë ky tregues për vitin 2023.

Gjithmonë duke iu referuar shifrave të 2024, rreth 69% e lidhjeve të internetit nga rrjetet fikse mbështeten në teknologjinë e fibrës optike.

Sipas të dhënave nga AKEP, në fund të tremujorit të tretë 2025, tregu kryesohej nga One Albania, që raportonte pothuajse 153 mijë abonentë në shërbimin e internetit me brez të gjerë, shifër që përbën 21.5% të numrit të përgjithshëm të abonentëve të tregut. One Albania megjithatë ka pësuar rënie në  numrin e abonentëve, me 1.3% më pak krahasuar me një vit më parë.

Vodafone Albania në fund të tremujorit të tretë raportonte rreth 151 mijë abonentë, në rritje të me 15.2% krahasuar me një vit më parë. Vodafone mban vendin e dytë në tregun e internetit fiks, me afërsisht 21.3% të numrit të përgjithshëm të abonentëve.

Kompanitë e tjera janë ende larg dy aktorëve mbizotërues në treg. E treta pozicionohet ASC (Tring), me 8.5% të numrit të abonentëve, e ndjekur nga Abissnet, me 6.4%, Digicom, me 5.3% dhe Nisatel, me 4.2%.

Në këtë treg veprojnë edhe një numër i konsiderueshëm operatorësh më të vegjël rajonale dhe lokalë, që, të marrë së bashku, sipas vlerësimeve të AKEP, zotërojnë afërsisht 33% të numrit të përgjithshëm të abonentëve.

Burimi: AKEP

The post Interneti fiks, numri i abonentëve ka arritur në më shumë se 710 mijë appeared first on Revista Monitor.

Nga Carlos Cuerpo*

Kur Bashkimi Europian nisi negociatat tregtare me bllokun tregtar të Amerikës së Jugut, Mercosur, në vitin 1999, bota ishte e mbushur me shpresë. Euro sapo kishte debutuar në tregjet globale; Polonia, Hungaria dhe Republika Çeke kishin dalë nga prapa Perdes së Hekurt dhe po i bashkoheshin NATO-s në një moment historik pas Luftës së Ftohtë; dhe një valë e re demokratizimi po përhapej nëpër kontinente.

Më shumë se një çerek shekulli më vonë, megjithatë, bota duket shumë më e pasigurt dhe më e rrezikshme. Luftërat tregtare, shtrëngimi ekonomik dhe ushtarak, si dhe një shpërfillje gjithnjë e më e madhe ndaj normave globale po gërryejnë rendin liberal që solli dekada prosperiteti dhe sigurie të përbashkët.

Në këtë sfond, nënshkrimi këtë javë në Asunción të Paraguait i një marrëveshjeje BE–Mercosur, e vonuar prej kohësh, dërgon një mesazh të qartë shprese: Europa do të qëndrojë e vendosur në mbrojtjen e sistemit tregtar dhe shumëpalësh të bazuar në rregulla, mbi të cilin është ndërtuar dhe prej të cilit kanë lulëzuar demokracia dhe tregtia e hapur.

Në një kohë kur “rregulli i më të fortit” duket se po rikthehet, Europa duhet të projektojë lidership global përmes vlerave dhe parimeve të saj, jo përmes forcës brutale. Bashkëpunimi dhe integrimi duhet të mbizotërojnë mbi kërcënimet dhe unilateralizmin. Kjo është e vetmja mënyrë për të krijuar prosperitet për të gjithë.

Marrëveshja me Argjentinën, Brazilin, Paraguain dhe Uruguain mishëron angazhimin e BE-së ndaj këtyre parimeve. Si marrëveshja më e madhe tregtare që BE-ja ka përfunduar ndonjëherë, ajo do të krijojë zonën më të madhe tregtare në botë, duke përfshirë gati një të katërtën e ekonomisë globale. Duke mbuluar një popullsi të kombinuar prej më shumë se 700 milionë banorësh, marrëveshja hap tregje të reja të gjera për bizneset në të dy anët e Atlantikut, tregje që kanë uri për qartësi dhe parashikueshmëri në mes të mjegullës së proteksionizmit dhe pasigurisë së tarifave që ndryshojnë vazhdimisht. Ajo gjithashtu e pozicionon Europën në mënyrë strategjike në një rajon me potencial të jashtëzakonshëm rritjeje. Eksportet europiane drejt Mercosur pritet të rriten me gati 70%, dhe kompanitë e BE-së mund të kursejnë rreth 4 miliardë euro në vit nga detyrimet doganore.

Ndryshe nga marrëveshjet tregtare të viteve 1990, kjo është një marrëveshje moderne me një shtrirje më të gjerë për të nxitur qëndrueshmëri të vërtetë ekonomike. Ajo përfshin angazhime të zbatueshme për klimën dhe punën, dhe do të hapë sektorë shërbimesh dhe tregje të prokurimeve publike, duke mbështetur krijimin e vendeve të punës me cilësi të lartë në financë, telekomunikacion dhe teknologji. Ajo gjithashtu forcon autonominë strategjike të Europës duke nxitur sisteme pagesash ndërkufitare dhe duke përforcuar rolin e euros në tregtinë ndërkombëtare dhe si monedhë rezervë.

Qasja ndaj mineraleve kritike si litiumi, kobalti dhe metalet e rralla, do të reduktojë varësitë e Europës dhe do të sigurojë zinxhirët e furnizimit për tranzicionin e gjelbër dhe atë dixhital. Me kërkesën globale për këto minerale që pritet të rritet katër deri në gjashtë herë deri në vitin 2040, marrëveshja i jep BE-së një avantazh konkurrues në sektorë që variojnë nga automjetet elektrike dhe energjia e rinovueshme deri te mbrojtja.

Marrëveshja është gjithashtu e balancuar. Ajo ofron masa mbrojtëse për fermerët europianë duke ruajtur standardet strikte të sigurisë ushqimore të BE-së dhe duke zbatuar kontrolle të tjera, ndërkohë që hap mundësi për sektorin europian agro-ushqimor lider në botë. Produkte spanjolle të regjistruara dhe të mbrojtura, si vaji i ullirit dhe vera, pritet të përfitojnë ndjeshëm nga akses më i mirë në tregjet e Amerikës së Jugut, dhe marrëveshja u jep europianëve akses më të mirë në mallra si soja, duke ndihmuar në diversifikimin e burimeve të furnizimit.

Më e rëndësishmja, marrëveshja riafirmon angazhimin e Europës për të rifituar zërin e saj në skenën botërore. Ndërsa të tjerët kthehen nga brenda, BE-ja po zgjeron rrjetin e aleatëve strategjikë, duke negociuar marrëveshje të reja ose të përditësuara tregtare me Indinë, Tajlandën dhe Malajzinë, ndër të tjera.

Me shumicën e shteteve anëtare të BE-së që u bashkuan për të kapërcyer rezistencën ndaj marrëveshjes me Mercosur, blloku ka treguar se mund të triumfojë mbi dallimet politike brenda dhe jashtë kufijve. Të tregosh një vendosmëri të tillë është një hap thelbësor që BE-ja të forcojë besueshmërinë dhe ndikimin e saj global. E njëjta vendosmëri do të ndihmojë në përshpejtimin e përpjekjeve për të shembur barrierat e brendshme tregtare dhe për të shfrytëzuar plotësisht tregun e përbashkët dhe popullsinë prej 450 milionë banorësh. Qasja me dy shtylla e Europës, zgjerimi i rrjetit të marrëveshjeve tregtare ndërsa thellohet integrimi i brendshëm, është formula fituese për konkurrueshmërinë.

Marrëveshja me Mercosur ka rëndësi edhe më të madhe sepse partneriteti shkon përtej ekonomisë ose logjikës thjesht transaksionale. Europa dhe Amerika Latine ndajnë vlera të rrënjosura thellë: demokracinë, shtetin e së drejtës dhe angazhimin ndaj shumëpalëshmërisë.

Spanja, një nga mbështetëset më të forta të marrëveshjes, e ilustron përfitimin nga lidhjet më të ngushta me rajonin. Ajo është investitori i dytë më i madh i huaj në Brazil, gjë që ka ndihmuar shumë kompani spanjolle në sektorë si telekomunikacioni, infrastruktura dhe energjia e pastër të shndërrohen në liderë globalë.

Prandaj, Spanja e shikon këtë marrëveshje si një trampolinë për angazhim më të thellë me Amerikën Latine, një angazhim i rrënjosur në lidhjet historike dhe kulturore që bashkojnë rajonet politikisht të larmishme. Marrëveshja është provë se dallimet mund të kapërcehen përmes bashkëpunimit. Nëse duam një botë më të sigurt dhe më të parashikueshme, na duhen më shumë marrëveshje si ato BE–Mercosur.

* Carlos Cuerpo është Ministër i Ekonomisë, Tregtisë dhe Biznesit i Spanjës.

Copyright: Project Syndicate, 2026.
www.project-syndicate.org

The post Marrëveshja BE–Mercosur i kthen parimet në praktikë appeared first on Revista Monitor.

Drejtoresha Ekzekutive e Autoritetit Shqiptar të Mbikëqyrjes Financiare (AMF), Adela Xhemali, mori pjesë si paneliste në forumin rajonal Euromoney në 13-14 Janar në Vjenë, ku diskutoi mbi progresin e Shqipërisë në përshtatjen e sektorit financiar jo-bankar me standardet e Bashkimit Evropian, në tryezën e rrumbullakët “Anëtarësimi i Shqipërisë në BE: A është gati sistemi financiar?”.

Gjatë diskutimeve të nivelit të lartë në kuadër të Forumit të 31-të të Europës Qendrore dhe Lindore, të organizuar nga Financial Times, zonja Xhemali theksoi rolin gjithnjë e më të rëndësishëm të sigurimeve, fondeve të investimeve, pensioneve private dhe tregjeve kapitale në mbështetje të rritjes së qëndrueshme ekonomike në Shqipëri.

Ajo prezantoi qasjen graduale dhe të strukturuar të AMF-së për implementimin e një kuadri mbikëqyrës të tipit Solvency II, duke nënvizuar se reformat e vazhdueshme, të mbështetura nga një roadmap (udhërrëfyesi) i Bankës Botërore, po forcojnë mbikëqyrjen bazuar në riskun, qeverisjen dhe qëndrueshmërinë e kapitalit.

“Këto reforma rrisin transparencën, parashikimin rregullator dhe besimin e investitorëve, duke mbështetur progresin e vazhdueshëm të Shqipërisë drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian,” theksoi zonja Xhemali.

The post Drejtoresha e AMF: Sektori financiar po mbështet rritjen e qëndrueshme ekonomike appeared first on Revista Monitor.

Pavarësisht pranisë së gjerë të varieteteve të huaja të rrushit, në Shqipëri mbizotërojnë ato autoktone në sipërfaqen e kultivuar me synim prodhimin e verës.

Një studim i posacëm për këtë sektor, i publikuar nga Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural, tregon se në kadastrën e vreshtave të menaxhuara nga Qendra për Transferimin e Teknologjisë Bujqësore të Fushë-Krujës, janë evidentuar në total 73 varietete hardhie, nga të cilat 51 varietete janë për prodhim vere dhe 22 me rrush tavoline apo përdorime për përpunim pije alkoolike.

“Nga varietetet e përshtatshme për prodhimin e verës, rezultojnë 17 varietete autoktone dhe 34 varietete të huaja (të regjistruara si varietete me origjinë të huaj). Referuar të dhënave të kadastrës sipërfaqja e vreshtave që përdoren për prodhimin e verës zënë në total rreth 91.3% të vreshtave.

Nga vreshtat për prodhim vere, varietetet autoktone zënë të 78.1% të sipërfaqes totale të vreshtave për prodhim vere.

Vetëm dy varietete, Shesh i zi dhe Shesh i bardhë, së bashku zënë 62.6% (përkatësisht 43.54% dhe 19.06%) të sipërfaqes së vreshtave për verë, ose 89.3% të sipërfaqes që zënë varietetet autoktone (62.14% Sheshi i zi dhe 27.19% Sheshi i bardhë)”, thuhet në studim.

Në studim nënvizohet se nga varietetet e huaja ai Merlot është i përhapur në të gjitha rrethet dhe zë sipërfaqen më të madhe, me 12.34% në raport me vreshtat për verë, i ndjekur nga Sangiovese 2.23%, Tokaj 2.08%, Vranac 1.81%, Kabërnet Sovinjon 1.51%, Riesling 1.49%, etj.

Raporti vlerëson se kantinat prodhojnë mesatarisht 57.5% të rrushit që përpunojnë në vreshtat e tyre, ndërsa 42.4% të rrushit e blejnë në zonën përreth kantinës.

Sa i takon zonës ku janë të përhapur, varietetet e rrushit rezulton se Sheshi i bardhë, është i përhapur në të gjithë vendin, por përqendrimin më të madh e ka në Qarqet e Fierit, Tiranës, Elbasanit, Beratit, Durrësit dhe Vlorës, ku janë mbi 60% e sipërfaqes. Qarku i Dibrës dhe i Kukësit renditen me sipërfaqet më të vogla përkatësisht 0.2 dhe 0.5%.

Edhe Sheshi i zi shtrihet në të gjitha Qarqet e vendit, ku Qarku i Fierit, Vlorës, Beratit, Tiranës, Elbasanit dhe Durrësit kanë rreth 80.8% të sipërfaqes, me përqendrimet në Bashkitë e Vlorës, Fierit, Beratit, Tiranës, Lushnjës, Durrësit, Roskovecit, Kurbinit dhe Mallakastrës, që kanë rreth 61 % të sipërfaqes totale që ka Sheshi i Zi.

Nga varietetet e huaja Merloti kultivohet në të gjitha qarqet e vendit, me dominim në Qarqet Gjirokastër, Durrës dhe Fier ku janë rreth 62% e sipërfaqes, (është më i përhapur në Bashkitë e Durrësit, Përmetit, Lushnjës dhe Vlorës ku janë rreth 45% e sipërfaqes).

Varieteti Kallmet është i përqendruar në Qarkun e Shkodrës (57%) dhe Lezhës (40%), me sipërfaqet më të mëdha në Bashkitë e Mirditës (33.3%), Shkodrës (31.7%) dhe Malësisë së Madhe (20.5%).

Varieteti Debinë e bardhë shtrihet në Qarkun e Gjirokastrës (91.3%) dhe të Korçës (8.7%) kurse varieteti Vlosh, shtrihet në Qarkun e Fierit (55%), Gjirokastrës (30.7%) dhe Vlorës (9.8%)./ N.Maho

The post Prodhimi i verës, studimi: 78% e sipërfaqes së vreshtave në vend me varietete autoktone appeared first on Revista Monitor.

Tranzicioni i gjelbër kërkon marrjen e një sërë masave nga ana e vendeve të ndryshme për të arritur objektivat e vendosur.

Por jo të gjithë vendet kanë mundësi që t’i përgjigjen me kapacitetin e nevojshëm njerëzor këtyre masave edhe për shkak të profileve arsimore dhe trajnimeve që duhet të ndiqen.

Konkretisht Shqipëria është një nga ato me pjesëmarrje të ulët në arsimin profesional që mund të shërbejë si një udhëheqës në këtë aspekt sa i takon nevojave për kapacitetin njerëzor.

Një raport i Fondacionit Europian të Trajnimeve analizon modelet e arsimore në të gjithë rajonin duke i parë në këndvështrimin e kapaciteteve që kanë këto sisteme kombëtare për t’iu përgjigjur tranzicionit të gjelbër dhe atij energjetik.

“Ndryshimet në nivelet e arritjes arsimore përcaktojnë si shkallën, ashtu edhe natyrën e zhvillimit të aftësive të nevojshme: vende si Shqipëria, ku pjesëmarrja në arsimin profesional mbetet relativisht e ulët, përballen me një nevojë urgjente për trajnim afatshkurtër, të orientuar drejt praktikës, për të mbështetur masa që kërkojnë shumë fuqi punëtore, siç janë ndërhyrjet për rritjen e eficiencës energjetike.

Në të kundërt, sistemet me pjesëmarrje më të lartë në arsimin e lartë, si Gjeorgjia ose Ukraina, duhet të japin përparësi rrugëve të konvertimit dhe specializimeve të aplikuara për t’iu përgjigjur roleve të reja teknike dhe menaxheriale në fushën e energjive të rinovueshme dhe integrimit të rrjeteve energjetike (Vakulchuk & Overland, 2024). Këto dallime strukturore nënvizojnë rëndësinë e përafrimit të strategjive të zhvillimit të aftësive me profilet e arritjeve arsimore, në mënyrë që tranzicioni të jetë njëkohësisht efektiv dhe gjithëpërfshirës” thuhet në raport.

I njëjti analizon edhe mënyrën sesi orientohen zgjidhjet për masat e tranzicionit të gjelbër të lidhur ngushë me ndryshimet klimatike. Një nga këto elementë është ajo e uljes së emetimeve të karbonit.

“Emetimet e karbonit në vendet partnere të ETF-së ndryshojnë ndjeshëm, duke reflektuar dallime të mëdha në përmasat e ekonomisë. Në përputhje me këto dallime, vendet ndryshojnë ndjeshëm edhe për sa i përket emetimeve të gazeve serrë (GHG).

Burimi më i madh i emetimeve është sektori i energjisë, me diferenca në peshën e tij në totalin e emetimeve (duke përjashtuar FOLU) që variojnë nga 93% në Turkmenistan deri në 62% në Shqipëri, me një mesatare prej 90.5%, e ndarë pothuajse në mënyrë të barabartë midis prodhimit dhe kërkesës për energji” thuhet në raport. Në këtë aspekt ajo që e favorizon Shqipërinë sa i takon emetimeve është fakti që prodhimi i energjisë është i mbështetur nga hidrocentralet çka e bën atë të pastër./N.Maho

The post Tranzicioni i gjelbër, raporti: Shqipëria ka nevojë për kapacitete njerëzore që të jetë efektive appeared first on Revista Monitor.

Inflacioni bazë e mbylli në rritje vitin 2025. Sipas informacionit të Bankës së Shqipërisë, për dhjetorin inflacioni bazë arriti nivelin 3.03%, nga 2.5% që kishte qenë një vit më parë.

Inflacioni bazë gjithashtu shënoi një rritje të lehtë edhe krahasuar me nivelin 2.98% të muajit nëntor.

Inflacioni bazë iu kthye rritjes për herë të parë që prej vitit 2022, duke dëshmuar presionet në rritje inflacioniste nga ekonomia e brendshme.

Nënshporta që mat inflacionin bazë llogaritet mbi një grup produktesh dhe shërbimesh që përbëjnë 69.6% të totalit të shportës së Indeksit të Çmimeve të Konsumit. Inflacioni bazë përjashton ato produkte që kanë luhatshmëri të lartë, si produktet ushqimore dhe ato energjetike dhe ka si qëllim kryesor ta zhveshë rritjen e përgjithshme të çmimeve nga lëvizjet me natyrë më afatshkurtër. Për këtë arsye, inflacioni bazë është një indikator i rëndësishëm për të kuptuar tendencat më afatgjata të çmimeve dhe ndaj monitorohet vazhdimisht nga Banka e Shqipërisë.

Paralelisht me inflacionin bazë, edhe inflacioni bazë neto gjatë vitit të kaluar u rrit në 3.47%, nga 2.21 që kishte qenë një vit më parë.

Inflacioni bazë neto përjashton më tej nga inflacioni edhe nëngrupet e ushqimeve të përpunuara (përfshirë bukën dhe drithërat) dhe matet mbi 44.6% të shoqërisë së IÇK-së.

Ndërkohë, inflacioni që përjashton të gjitha produktet ushqimore dhe energjetike në fund të 2025 ishte në nivelin 3.32%, nga 2.2% që kishte qenë një vit më parë.

Inflacioni zyrtar në Shqipëri, i matur për të gjithë shportën e mallrave të konsumit, e mbylli vitin 2025 në nivelin 2.3%, nga 2.1% që kishte qenë një vit më parë. Rritja më e kufizuar e inflacionit i detyrohet kryesisht nivelit të ulët të inflacionit të importuar. Por, ndërkohë, presionet inflacioniste më afatgjata që po gjenerohen nga ekonomia e brendshme janë dukshëm më të larta.

Në një prononcim për “Monitor, Banka e Shqipërisë vlerësonte në dhjetor se faktori kryesor i rritjes së inflacionit bazë dhe atij të brendshëm ka qenë përshpejtimi i çmimit të qirasë. Ndërkohë, rritja e disa prej çmimeve të shërbimeve të lidhura me turizmin është balancuar nga rënia e çmimeve të disa mallrave, pjesë e këtyre matjeve të inflacionit bazë e të brendshëm.

Aktualisht, sipas Bankës së Shqipërisë, rritja e qirasë përbën burimin kryesor të presioneve të brendshme inflacioniste, por në mungesë të rritjeve të përsëritura në të ardhmen, efekti i saj mbi inflacionin pritet të jetë i përkohshëm.

Këshilli Mbikëqyrës i Bankës së Shqipërisë në mbledhjen e fundit të vitit 2025 vërejti se balanca e përgjithshme e presioneve afatmesme po afrohet gradualisht drejt objektivit të inflacionit të Bankës së Shqipërisë. Inflacioni parashikohet të kthehet në objektivin prej 3%, gjatë tremujorit të dytë të vitit 2026./ E.Shehu

Burimi: BSH

The post Çmimet e produkteve jo ushqimore u rritën me 3% në 2025, më e larta në dy vjet appeared first on Revista Monitor.

Që nga nëntori i vitit 2025 dhe deri më tani serrat e Myzeqesë janë përmbytur tre herë, por së fundmi dëmet janë kolosale si për ekonominë lokale të fermerëve dhe për atë kombëtare nga mungesa e prodhimit. Ende pa u vlerësuar dëmet e nëntorit, serrat u rrafshuan për të tretën herë.

Mirlind Saraçi nga Fshati i Kosovë e Vogël në Lushnje ka pësuar rreth 150 mijë euro dëme nga përmbytja e tre hektarëve serrë dhe dëmtimi i prodhimit gati për treg këto ditë. Si ai qindra dhe mijëra fermerë në të gjithë vendin kanë pësuar dëme të mëdha, të nxitura më shumë nga mungesa e menaxhimit se sa nga reshjet.

Fermeri tha se këtë herë sipërfaqja e përmbytur është shumë e madhe dhe se shkak për rritjen e nivelit të ujit u bë hapja e portave të HEC-it të Banjës. Hapja e portave gjeti kanalet të mbyllura (si ne foton më poshtë ) thotë Mirlindi. Në zonën e tij ka 13 vite që nuk është vënë dorë në hapjen e kanaleve dhe kolektorëve kryesorë, teksa qindra milionë euro janë investuar në serra.

Për shkak të hapjes së portave uji ka përmbytur një ditë më parë dhe vijon sipërfaqe të reja që nuk ishin prekur nga reshjet.

Ekspertët llogarisin se deri dje sipërfaqja e përmbytur ka arritur në rreth 40 mijë hektarë dhe po zgjerohet.

Ai tha se ndërtimet pa leje mbi kanale dhe kolektorë të mëdhenj janë toleruar ndër vite, duke bllokuar rrjedhën natyrore të ujit dhe duke e bërë zonën veçanërisht të rrezikuar nga përmbytjet.

Sipas tyre, ky degradim i sistemit të kullimit e ka bërë territorin të ekspozuar ndaj reshjeve, ndërsa situata është përkeqësuar ndjeshëm nga menaxhimi i digave dhe hidrocentraleve. Fermerët pretendojnë se rezervuarët janë mbushur dhe më pas portat janë hapur për shkarkim, pa i lajmëruar më parë.

Projektet e hidrocentraleve me basen po ndikojnë në sigurinë energjitike të vendit, por sakaq kanë rritur ekspozimin e pjesës tjetër të vendit ndaj përmbytjes. Zona e Shkodrës është përmbytur historikisht nga hapja e portave të kaskadave mbi lumin Drin, por ndërkohë investime me kaskada janë bërë edhe në HEC-et e tjera te vendit dhe kryesisht në Devoll.

Gjithashtu dëme ka edhe në blegtori. Në Dimal të Beratit rreth zonave Banaj dhe Sheq, ka humbje te rezervave ushqimore ndërsa mijëra shpendë kanë ngordhur. Të gjitha zonat e përmbytura janë në emergjencë për ushqime për bagëtitë.

Të dhënat zyrtare tregojnë të INSTAT tregojnë se zonat e përmbytura kontribuojnë në 65 për qind të prodhimit të perimeve në vend dhe dominojnë pothuajse 80 për qind te eksporteve të prodhimeve të freskëta.

Përveç dëmit që është krijuar në ekonominë e fermerëve, dëmtimet e këtyre ditëve pritët të ndikojnë negativisht në çmimet e pakicës të prodhimeve bujqësore dhe gjithashtu të ndikojnë negativisht eksportet e këtij grupi.

Vitin e kaluar, eksportet e ushqimeve dhe pijeve ishin të vetmet që ruajtën ritmet e rritjes gjatë gjithë vitit, ndryshe nga grupet e tjera që janë në trend rënës dhe me luhatje prej gati dy vitesh./ B.Hoxha

The post Shkarkimet nga digat dhe kanalet e bllokuara, rritet sipërfaqja e serrave të përmbytura, kostot appeared first on Revista Monitor.

Yield-et e bonove 12-mujore të thesarit u rritën lehtë në ankandin e parë të këtij viti, por duke qëndruar në nivele relativisht të ulëta dhe ende poshtë normës bazë të interesit.

Sipas informacionit nga Banka e Shqipërisë, yield-i mesatar i ponderuar arriti në 2.47%, nga 2.44% që kishte qenë në ankandin e fundit të vitit 2025.

Nga 8.5 miliardë lekë që kishte qenë shuma e shpallur për financim nga Ministria e Financave, vlera totale e kërkesave në ankand arriti në 10.44 miliardë lekë. Por rata apo pjesa e pranuar e ofertave konkurruese ishte përsëri mjaft e ulët, në nivelin 3.11%.

Rritja e yield-eve, sadoqë shumë e lehta, ishte e para që prej mesit të vitit të kaluar.

Tremujori i parë i vitit është ka edhe përqendrimin më të larta të huamarrjes së qeverisë në tregun e brendshëm financiar. Për këtë arsye, në përgjithësi ndodh që yield-et të shënojnë një korrektim të lehtë në rritje krahasuar me nivelet e vitit paraardhës.

Sipas kalendarit të emetimeve të Ministrisë së Financave, për tremujorin e parë 2026 huamarrja e planifikuar do të ketë vlerën e 134 miliardë lekëve, në rritje me 1.1% krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Kjo shumë përbën më shumë se 35% e vlerës totale vjetore të emetimeve të parashikuara në tregun e brendshëm nga qeveria shqiptare.

Megjithatë, në tërësi për vitin 2026, vlera e përgjithshme e huamarrjes së re të parashikuar për t’u financuar në tregun e brendshëm është 45 miliardë lekë, vlerë kjo 10% më e ulët krahasuar me huamarrjen e parashikuar në buxhetin e vitit 2025.

Yield-et e ulëta të titujve qeveritarë dhe sidomos të instrumenteve afatshkurtra ndikojnë edhe koston e kredisë në Lekë për sektorin privat. Duke qenë se kreditë afatgjata në monedhën vendase në përgjithësi kuotohen mbështetur mbi ecurinë e bonove të thesarit, yield-et e ulëta të tyre ndikojnë edhe nivele të ulëta të normave të interesit të kredive.

Megjithatë, ecuria e yield-eve dhe normave të interesit gjatë vitit 2026 do të përcaktohet edhe kursi i politikës monetare që do të ndjekë Banka e Shqipërisë.

Inflacioni bazë erdhi në rritje gjatë vitit 2025, duke forcuar pritshmëritë e Bankës Qendrore për një kthim të inflacionit pranë objektivit prej 3% në pjesën e dytë të vitit 2026. Rritja e inflacionit mund të sjellë një korrektim në rritje të normës bazë të interesit, që sipas vlerësimeve teorike ndodhet poshtë nivelit të saj neutral. / E.Shehu

Burimi: BSH

The post Yield-et e bonove 12-mujore u rritën lehtë për herë të parë në shtatë muaj appeared first on Revista Monitor.