Nga Gazeta ‘SI’ – Një raport monitorimi i organizatës Qëndresa Qytetare ka gjetur se qindra projekte të parashikuara nga qeveria, në buxhetin e vitit 2024, kanë mbetur vetëm në letra.
Sipas QQ-së, disa nga projektet e parealizuara janë jetike për vendin dhe do të ndikonin në përmirësimin e jetesës së qytetarëve.
Konkretisht, bëhet fjalë për 275 projekte investimesh të parashikuara në Planin Buxhetor, me një vlerë totale rreth 33.7 miliard lekë nga 7 ministritë kryesore.
Në ministrinë e Bujqësisë 11 projekte (2.87 miliard lekë), përfshirë cilësinë dhe kontrollin e ushqimit, nuk janë nisur.
Në ministrinë e Infrastrukturës dhe Energjitikës, 120 projekte (11.96 miliard lekë), kryesisht ndërtimi dhe rehabilitimi i ujësjellësve; 112 projekte ujësjellësash nuk u realizuan.
Financat dhe Ekonomia: 24 projekte (2 miliard lekë), kryesisht për përmirësimin e banimit dhe lehtësimin e tregtisë.
Arsimi dhe Sportet: 59 projekte (4.3 miliard lekë), përfshirë transportin për nxënës dhe mësues, laboratorë dhe projekte kërkimore.
Shëndetësia dhe Mirëqënia Sociale: 21 projekte (836 milionë lekë), kryesisht ndërtimi i qendrave shëndetësore dhe furnizimi me pajisje laboratorike.
Brendshme: 20 projekte (1.06 miliard lekë), për modernizimin e sistemeve dhe parandalimin e rreziqeve të sigurisë.
Mbrojtja: 20 projekte (10.68 miliard lekë), përfshirë modernizimin dhe rritjen e kapaciteteve në kuadër të NATO-s.
Në përfundim, Qëndresa Qytetare rekomandon që për të përmirësuar situatën, duhet rritur transparenca dhe të gjurmohet me kujdes ecuria e projekteve publike, duke vendosur një kod unik për secilin projekt që të lehtësohet monitorimi. Po ashtu, projektet, sugjeron QQ, duhet të klasifikohen sipas rëndësisë, duke i dhënë përparësi atyre më strategjikë, ndërsa çdo mos-realizim duhet shpjeguar publikisht, për të garantuar llogaridhënie dhe besueshmëri ndaj qytetarëve dhe parave të tyre.
Nga Gazeta ‘SI’ – Një ligj i ri për koncesion dhe PPP-të ka hyrë në fuqi, ku bëhet me detyrim paraqitja e një studimi fizibiliteti për çdo kontratë publike. Në studimin e fizibilitetit duhet të përcaktohet vlera totale e projektit dhe tarifat shtesë kur koncesioni të nisë zbatimin, përveç se në fushën e sportit apo shëndetësisë.
Në studimin e fizibilitetit, qeveria thekson se duhet të merren parasysh, interesi publik mbrojtja e mjedisit, qëndrueshmëria, përshtatshmëria financiare e projektit, treguesit e vlerës për para, risqet direkte e indirekte financiare si dhe interesi i tregut dhe aftësia për të tërhequr operatorët e interesuar ekonomikë dhe mbështetësit financiarë.
Një pikë e rëndësishme e ligjit të ri është vendosja e një kufiri monetar për PPP-të e koncesionit, që miratohet nga kabineti qeveritar.
Por ligji i miratuar ndryshe nga drafti fillestar, nuk vendos kufizime për “propozimet e pakërkuara”, duke e lënë këtë mundësi të hapur për çdo operator ekonomik. Fillimisht, ministria e Ekonomisë e pati kufizuar këtë mundësi vetëm në sektorët me rëndësi jetike.
Ligji i ri përfshin një nen të dedikuar parandalimit të korrupsionit dhe konfliktit të interesit, ndërsa sjell përcaktime të reja në lidhje me konfiedencialitetin, një klauozlë që shpesh përdoret për të mos bërë publike të dhënat e kontratave koncesionare. Sipas propozimeve të reja, operatori ekonomik nuk mund të klasifikojë si konfidencial: çmimin e ofertës, listën e çmimeve, katalogun, informacionin lidhur me kriteret e përzgjedhjes së ofertës, dokumentet publike, fragmente nga regjistrat publikë, etj.
Nga Gazeta ‘SI’ – Qeveria ka miratuar krijimin e një shoqërie aksionare me pronësi tërësisht shtetërore, e cila do të marrë në administrim shërbimin e sterilizimit në të gjitha spitalet publike të vendit.
Sipas vendimit të botuar në Fletoren Zyrtare, “Operatori i Shërbimeve të Integruara të Sterilizimit” SHA do të financohet fillimisht me 200 milionë lekë nga buxheti i shtetit për vitin 2026 dhe do të përfitojë pa pagesë asetet që i kalojnë shtetit pas përfundimit të kontratës koncesionare të nënshkruar në vitin 2015.
Shoqëria e re shtetërore do të menaxhojë të gjithë zinxhirin e shërbimeve të sterilizimit, nga furnizimi me instrumente kirurgjikale sterile dhe materiale njëpërdorimëshe, te funksionimi i Stacionit Qendror të Sterilizimit në QSUT, trajtimi i mbetjeve spitalore me rrezik biologjik dhe digjitalizimi i proceseve. Të ardhurat e saj do të sigurohen nga tarifat e shërbimeve dhe burime të tjera të ligjshme.
Sipas vendimit, Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale ka një afat prej 30 ditësh nga hyrja në fuqi e aktit për miratimin e statutit dhe regjistrimin e shoqërisë në Qendrën Kombëtare të Biznesit, ndërsa injektimi i kapitalit fillestar do të kryhet menjëherë pas regjistrimit.
Kontrata e sterilizimit, e nënshkruar në vitin 2016 me afat dhjetëvjeçar, u shndërrua shpejt në një nga kontratat më problematike për qeverinë. Kostoja e saj rezultoi ndjeshëm më e lartë se parashikimi fillestar, duke arritur rreth 15 miliardë lekë, ndërsa kontrata dhe kushtet e zbatimit të saj janë nën hetim prej vitesh, së bashku me ish-zyrtarë dhe përfaqësues të biznesit.
Nga Gazeta ‘SI’- Agjencia për Zhvillim Bujqësor dhe Rural ka reaguar pas një lajmi ku raportohej se i ka dhënë fonde që i dedikohen bujqësisë, një kontigjenti kriminal në qytetin e Durrësit.
Sipas lajmit të publikuar, drejtoresha e AZHBR Durrës ka firmosur dhënien e një granti 22.5 milionë lekë të vjetra për Xhevdet Troplinin.
Në një deklaratë për mediat, AZHBR thotë se proceset për dhënien e fondit janë kryer në përputhje me ligjin dhe se subjekti në fjalë ishte legjitim.
Por, AZHBR thekson se në fazën e pagesës, procedurat janë refuzuar nga autoriteti sepse subjekti, në këtë rast, Troplini, nuk i kishte përmbushur kushtet.
Reagimi i AZHBR:
Agjencia për Zhvillim Bujqësor dhe Rural dëshiron të sqarojë opinionin publik lidhur me një lajm të pasaktë që po qarkullon në disa portale, mbi një pagesë të supozuar të kryer nga AZHBR.
Në zbatim të Udhëzimit nr. 22, datë 19.09.2024, “Për kriteret, procedurat dhe mënyrën e administrimit të fondit të programit për bujqësinë dhe zhvillimin rural”, subjekti në fjalë është kontraktuar në përputhje të plotë me kriteret dhe procedurat e parashikuara në këtë akt.
Megjithatë, në fazën e pagesës, subjekti i kontraktuar në fjalë, është 𝐫𝐞𝐟𝐮𝐳𝐮𝐚𝐫 pasi nuk ka përmbushur kushtet e përcaktuara në kontratën e grantit.
AZHBR garanton fermerët dhe qytetarët se çdo proces zhvillohet në përputhje të plotë me legjislacionin në fuqi dhe me detyrimet që rrjedhin prej tij, duke zbatuar parimet e transparencës dhe përgjegjshmërisë.
Nga Gazeta ‘SI’ – Banka Kombëtare Tregtare (BKT) ka konfirmuar se disa klientë të saj kanë rënë pre e një skeme mashtrimi, duke humbur para nga llogaritë e tyre.
Në një njoftim publik, banka bëri me dije se ishte klonuar një numër kartash, nga të cilat janë tërhequr fondet. Të gjithë klientët e prekur janë kontaktuar dhe do të rimbursohen plotësisht, njofton BKT.
Lajmi u bë publik një ditë më parë, kur shumë qytetarë raportuan se fondet e tyre ishin vjedhur nga veprime të kryera në shtete të tjera të rajonit.
Bankat në Shqipëri përballen vazhdimisht me sulme kibernetike, por sipas tyre, deri tani janë prekur vetëm të dhënat dhe jo fondet financiare. Sipas vlerësimeve të Bankës së Shqipërisë, sulmet kibernetike mbeten risku më i madh për sistemin bankar, edhe pse shpesh flitet për nevojën e rritjes së masave të mbrojtjes në infrastrukturën digjitale.
Nga Gazeta ‘SI’ – Sipas parashikimeve të Oxford Economics, Shqipëria pritet të jetë në Top 40 të destinacioneve më tërheqëse për turistët gjatë vitit 2026. Studimi tregon se vendi ka shënuar rritjen më të madhe në rang global si destinacion turistik, duke kaluar nga vendi i 67-të në vitin 2010 në vendin e 36-të (të parashikuar) për vitin 2026.
Shumica e kësaj rritjeje ka ardhur vitet e fundit falë çmimeve të përballueshme, zgjerimit të linjave ajrore me kosto të ulët, lehtësirave për hyrje pa viza dhe strategjive të efektshme marketingu, analizojnë ekspertët e Oxford.
Përveç Shqipërisë, edhe Mali i Zi dhe Malta pritet të jenë destinacione të preferuara për turistët. Lista e destinacioneve më tërheqëse kryesohet nga Franca, Spanja, Italia, Turqia dhe Greqia. Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara pritet të regjistrojnë një rënie të vizitorëve, e cila mund të kompensohet pjesërisht nga Kupa e Botës që do të zhvillohet atje.
Analiza e Oxford sugjeron gjithashtu monitorimin e vendeve të reja me rritje të shpejtë turistike. Një shembull është Maroku, i cili, ndonëse ndodhet më poshtë në renditjen globale, ka përjetuar një rritje të konsiderueshme falë pozicionimit si destinacion i përballueshëm dhe me oferta kulturore autentike. Ekspertët presin që Maroku të vazhdojë të rritet në turizmin ndërkombëtar gjatë vitit 2026 dhe në perspektivën afatmesme dhe afatgjatë, veçanërisht për shkak të investimeve të bëra përpara Kupës së Botës FIFA 2030, ku vendi do të jetë bashkëpritës.
Nga Gazeta ‘SI’ -Banka e Shqipërisë ka publikuar strategjinë e saj për katër vitet e ardhshme, me fokus tek shëndeti i të gjithë sistemit bankar.
Një ndër masat kryesore që parashikon BSH është monitorimi i kujdesshëm i rrezikut të kredisë dhe cilësisë së tij, veçanërisht në rastet e ekspozimeve të ndjeshme apo në sektorët më vulnerabël.
Banka gjithashtu synon të vendosë kërkesa të diferencuara të kapitalit, në varësi të bankës dhe nivelit të rrezikut që ajo mbart. Strategjia parashikon edhe shkëmbimin e informacionit dhe realizimin e ekzaminimeve të përbashkëta me autoritete të ndryshme brenda vendit, si Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare, Agjencia e Sigurimit të Depozitave dhe Agjencia e Inteligjencës Financiare, si dhe me autoritete të huaja.
Një objektiv tjetër është edhe integrimi i faktorëve ESG (mjedisorë, socialë dhe të qeverisjes) në procesin mbikëqyrës. Kjo përfshin edhe vlerësimin e ndikimit të rreziqeve financiare të lidhura me klimën dhe mjedisin në bilancet e bankave.
Përmirësimi i cilësisë së drejtimit, rritja e rolit dhe e pavarësisë së strukturave që menaxhojnë rreziqet dhe funksionet e kontrollit të brendshëm, mbetet një tjetër objektiv kryesor i Bankës.
Po ashtu, parashikohen kontrolle periodike për vlerësimin e ekspozimit ndaj rrezikut kibernetik dhe për adaptimin e teknologjive të reja, përfshirë Inteligjencën Artificiale, në funksion të përmirësimit të shërbimeve ndaj klientëve.
Nga Gazeta ‘SI’ – Presidenti i vendit ka dekretuar Paketën Fiskale 2026, e cila përfshin edhe marrëveshjen e njohur si “Paqja Fiskale” për bizneset. Sipas afateve zyrtare, pritet që në muajin shkurt të nisë procesi i faljes së gjobave dhe kamatëvonesave për bizneset që nuk kanë shlyer detyrimet, si dhe të krijohet mundësia për rikorrigjimin e deklaratave financiare të mëparshme.
Një element kyç i kësaj pakete është ofrimi i mundësisë që bizneset të paguajnë një tatim më të lartë, por në këmbim të mos i nënshtrohen kontrolleve tatimore. Bizneset me të ardhura vjetore mbi 14 milionë lekë do të mund të përfshihen vullnetarisht në marrëveshjen e paqes me shtetin, duke parapaguar një tatim mbi fitimin me bazë më të gjerë dhe pa pasur vizita nga kontrollorët tatimorë gjatë periudhës së marrëveshjes.
Konkretisht, një biznes që kalon fashën e të ardhurave 14 milionë lekë do të paguajë tatim bazuar mbi deklarimet e mëhershme, të shoqëruara me një shtesë prej 18%. Në rast se fitimi real në fund të vitit tejkalon këtë nivel, diferenca do të tatohet me normën 5%. Kjo marrëveshje mund të rinovohet deri në dy herë, nga një vit secila, duke e çuar kohëzgjatjen totale deri në tre vite.
500 mln euro falje
Sipas draftit, qeveria parashikon t’u falë bizneseve më shumë se 500 milionë euro detyrime të papaguara në kuadër të Paqes Fiskale. Projektligji i Ministrisë së Financave parashikon fshirjen e plotë të detyrimeve tatimore direkte dhe indirekte të papaguara që i përkasin periudhave deri më 31 dhjetor 2014, me përjashtim të kontributeve të sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore.
Për debitorët e periudhës janar 2015 deri në dhjetor 2019 parashikohet fshirja e pjesshme e detyrimeve nëse tatimpaguesi zgjedh të paguajë 50% të detyrimit njëherësh brenda datës 30 qershor 2026, ndërsa pjesa tjetër shuhet, ose nëse zgjedh pagesën me këste mujore të barabarta deri më 31 dhjetor 2026 të 75% të detyrimit. Në të dyja rastet, gjobat dhe kamatëvonesat për periudhat përkatëse fshihen plotësisht.
Si do të kryhen procedurat e “Paqes” dhe fshirjes së detyrimeve
Marrëveshja e Paqes Fiskale mes biznesit dhe administratës tatimore do të realizohet përmes një aplikimi elektronik nga tatimpaguesi në platformën e-filing, brenda afatit të dorëzimit të deklaratës vjetore të të ardhurave për vitin paraardhës. Për vitin e parë të zbatimit, afati i aplikimit do të përcaktohet me udhëzim të posaçëm nga Drejtori i Përgjithshëm i Tatimeve. Pas aplikimit, administrata tatimore harton propozimin e marrëveshjes dhe ia komunikon biznesit përmes e-filing, duke përcaktuar vlerën e fitimit të tatueshëm dhe detyrimin tatimor për periudhën përkatëse. Tatimpaguesi ka të drejtë ta pranojë ose ta refuzojë këtë propozim deri më 15 prill dhe, në rast pranimi dhe nënshkrimi elektronik, marrëveshja konsiderohet e lidhur dhe prodhon efekte ligjore për vitin tatimor përkatës. Biznesi është i detyruar të deklarojë dhe të paguajë tatimin sipas marrëveshjes, ndërsa mosrespektimi i saj trajtohet si shkelje tatimore.
Ndërkohë, ligji për fshirjen, shuarjen dhe pagesën e detyrimeve tatimore dhe doganore do të hyjë në fuqi 15 ditë pas botimit në Fletoren Zyrtare dhe do të zbatohet për periudhën nga 1 janari deri më 31 dhjetor 2026. Brenda 15 ditëve nga hyrja në fuqi, ministri përgjegjës për financat do të nxjerrë udhëzimin përkatës për zbatimin e tij.
Debati
Ideja e qeverisë për një Paqe fiskale me bizneset nuk është mirëpritur nga askush, përveç mazhorancës.
Opozita e ka quajtuar nismën një “goditje” ndaj biznesit të ndershëm që favorizon pastrimin e parave. Edhe vetë bizneset kanë pasur rezerva për ligjin e ri, të cilët po ashtu e quajnë hapësirë të larjes së parave të pista.
Fondi Monetar Ndërkombëtar, po ashtu e ka vlerësuar me risk iniciativën e qeverisë shqiptare duke theksuar se mund të “shtrembërojë regjimin tatimor”.
Nga Gazeta ‘SI’ – Grupi Teknik Ndërsektorial, autoriteti përgjegjës për menaxhimin e rasteve të braktisjes së fëmijëve, ka vendosur që tre fëmijët e gjetur në kushte të rënda në Durrës të marrin trajtim të specializuar për infeksionin e lëkurës (zgjebe). Ata do të qëndrojnë të shtruar në spital deri në përfundimin e plotë të kurimit.
Masat e marra përfshijnë sigurimin e të gjitha barnave të nevojshme, ndërhyrje mjekësore për nënën dhe fëmijët, si dhe veprime të menjëhershme higjieno-dizinfektuese në banesën ku ata jetonin. Po ashtu, është planifikuar pastrimi i plotë i apartamentit me qëllim eliminimin e çdo rreziku për përhapjen e infeksionit.
Për nënën e fëmijëve, Blerina Basha, nëpërmjet Zyrës së Punës do të shqyrtohet mundësia e sigurimit të një vendi pune me orar të rregullt 8-orësh. Kjo masë synon të reduktojë ngarkesën e saj aktuale të punës, e cila arrin deri në 16 orë në ditë, dhe t’i krijojë mundësi për t’u kujdesur më mirë për fëmijët. Ajo do të përfitojë gjithashtu mbështetje psiko-sociale.
Drejtuesja e Shërbimit Social në Bashkinë e Durrësit, Diola Xhango, bëri me dije se në mbledhjen e Grupit Teknik morën pjesë përfaqësues nga Shërbimi Social, Policia, Shëndetësia dhe organizata joqeveritare. Sipas saj, u dakordësua një plan i koordinuar për mbështetjen, rikthimin dhe integrimin e familjes në komunitet.
Autoritetet do të ndjekin edhe procedurat administrative për pajisjen e familjes me dokumentacionin e nevojshëm dhe ndryshimin e regjistrimit civil, i cili aktualisht figuron në Vaun e Dejës, ndërsa Blerina Basha është me origjinë nga Berati. Regjistrimi i ri në Durrës do t’u mundësojë atyre akses në skemat e strehimit social të bashkisë.
Nga ana e saj, 33-vjeçarja Blerina Basha ka deklaruar se nuk i ka braktisur fëmijët, por ka qenë e detyruar të punonte me orë të zgjatura për të siguruar mbijetesën. Ajo pretendon se e gjithë situata është një kurth i ngritur nga ish-vjehrra e saj.
Në dëshminë e dhënë, Basha tha se si një nënë e divorcuar me tre fëmijë, ishte e detyruar të punonte deri në 16 orë në ditë për një pagë prej 400 mijë lekësh të vjetra, nga të cilat 300 mijë shkonin për qira.
Ndërkohë, gjyshja e fëmijëve tregoi me detaje momentin kur u zbulua gjendja e tyre. Ajo tha se, pasi u kthye nga Italia, ku ka jetuar për 33 vite, shkoi për të takuar nipërit, por u përball me një situatë alarmante: fëmijët ishin të mbyllur brenda banesës, të mbuluar me batanije, ndërsa shtëpia ishte e paorganizuar dhe me erë të rëndë.
Nga Gazeta ‘SI’ – Duke ftuar qytetarët dhe opozitarët në protestën e 24 Janarit, kreu i PD-së, Sali Berisha, në ‘Foltoren’ te kryeministria, u shpreh se, ka ardhur koha që qeveria të përballet me zemërimin e shqiptarëve.
Kryedemokrati tha se mesazhi i protestës duhet të jetë i qartë: të heqë dorë nga grushti i shtetit, referuar mbrojtjes që po i bën Rama Ballukut.
‘U ftoj të bëjmë gjithçka për një kryengritje paqësore, për një revolucion të ri, i cili do të fshijë nga harta e Shqipërisë narkodiktaturën e Enver Hoxhës, do shndërrojë në vendin e bekuar të qytetarëve të ndershëm, punëtorë, të aftë’, tha kryetari i PD-së, Sali Berisha gjatë fjalës së mbajtur në ‘Foltoren’ te kryeministria.
Në fjalën e tij, Berisha tha se kreu i qeverisë po i poshtëron përditë shqiptarët duke u nxjerrë përpara zëvendës kryeministren e pandehur, Belinda Balluku, të cilën e cilësoi si “maskën e tij”.
“Edi Rama ndërkohë që shqiptarët janë të vendosur t’i japin ndëshkimin e merituar, po ecën drejt grushtit të shtetit. Po ecën drejt bllokimit të sistemit të drejtësisë. Ai, një një akt të papërgjegjshëm, sfidon dhe poshtëron shqiptarët çdo ditë, duke u nxjerrë maskën e tij, Lubi Ballukun, për t’u thënë atyre që ne as që pyesim për ju. Po ja ku do i themi ne në emër tuaj, edhe ne në mënyrë absolute nuk do pyesim për ju, dhe do kesh fatin që meriton.
Opozita shqiptare ka vendosur të thërrasë një protestë me datën 24 janar, në të cilën të japim mesazhet e qarta, përfundimtare Edi Ramës. Hiq dorë nga grushti i shtetit, prano ligji dhe Kushtetutën, përndryshe do të nxjerrim ne jashtë ligjit, jashtë Kushtetutës.Ndaj dhe me 24, të gjithë në këtë shesh për të treguar fuqinë e bashkimit të shqiptarëve, fuqinë e guximit të shqiptarëve, vizionin ne tyre, shpirtin e pamposhtur të popullit opozitar”, u shpreh Berisha.
Nga Gazeta ‘SI’ – Një udhëzim i ri i Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë sjell ndryshime rrënjësore në procesin e kontrollit teknik të mjeteve rrugore në Shqipëri, duke synuar përafrimin e plotë me legjislacionin e Bashkimit Europian.
Sipas këtij dokumenti, i cili i shtrin efektet e tij nga data 1 dhjetor 2026, kontrolli teknik i mjetit bëhet i detyrueshëm në momentin që ndryshon titullari i certifikatës së regjistrimit, si dhe në rastet kur mjeti ka përshkuar 160.000 kilometra.
Një tjetër risi e rëndësishme është shtimi i kritereve teknike që mund të penalizojnë qytetarët, ku si mangësi do të njihet mosfunksionimi i sistemit “eThirrje” (eCall), i cili mundëson thirrjet e urgjencës në raste rreziku.
Përveç këtij sistemi, gjatë kontrollit do të verifikohet me imtësi edhe funksionimi i sinjalit GPS, gjendja e njësisë së kontrollit elektronik dhe lidhja e komponentëve të audios, duke i konsideruar defektet në këto elemente si arsye për dështimin e mjetit në testimin teknik.
Udhëzimi zgjeron ndjeshëm gamën e mjeteve që duhet t’i nënshtrohen kolaudimit, duke përfshirë mjetet me dy ose tri rrota të kategorive L3e, L4e, L5e dhe L7e me kapacitet motorik mbi 125cm3. Gjithashtu, në skanerin e kontrollit teknik do të kalojnë edhe mjetet bujqësore dhe traktorët e kategorive T1b, T2b, T3b, T4.1b, T4.2b dhe T4.3b, që qarkullojnë kryesisht në rrugë publike me një shpejtësi maksimale që tejkalon 40km/h.
Prokuroria amerikane ka nisur një hetim kriminal ndaj Jerome Powell, kreut të Bankës Federale në SHBA, lidhur me një projekt rinovimi të godinës prej 2.5 miliardë dollarësh, duke përshkallëzuar ndjeshëm përplasjen e administratës Trump me bankën qendrore.
Powell deklaroi të dielën se Rezerva Federale ka marrë të premten thirrje nga juria e madhe (grand jury), si dhe një kërcënim për padi penale nga Departamenti i Drejtësisë, në lidhje me dëshminë e tij para Kongresit verën e kaluar për projektin e rinovimit.
Ai tha se ky veprim ligjor është një pretekst për të frenuar pavarësinë e Rezervës Federale në përcaktimin e normave të interesit. Kjo vjen në një kohë kur Trump e ka sulmuar vazhdimisht Powell-in, duke e quajtur një “mushkë kokëfortë” për refuzimin e tij për të ulur ndjeshëm kostot e huamarrjes.
“Kërcënimi i ri nuk ka të bëjë me dëshminë time të qershorit të kaluar apo me rinovimin e godinave të Rezervës Federale,” tha Powell. “Kërcënimi për akuza kriminale është pasojë e faktit që Rezerva Federale po vendos normat e interesit bazuar në vlerësimin tonë më të mirë për atë që i shërben publikut, dhe jo sipas preferencave të presidentit,” shtoi ai.
Trump mohoi çdo përfshirje në hetimin e Departamentit të Drejtësisë.
“Nuk di asgjë për këtë, por ai sigurisht që ai nuk është shumë i mirë në krye të Fed-it dhe nuk është shumë i mirë as në ndërtimin e godinave,” tha presidenti amerikan për NBC News të dielën në mbrëmje, duke pretenduar se hetimi nuk ka lidhje me refuzimin e Powell-it për të ulur normat e interesit.
Megjithatë, hetimi pritet të përkeqësojë shqetësimet e investitorëve mbi pavarësinë e bankës qendrore më të rëndësishme në botë, një shtyllë themelore e politikës ekonomike amerikane, e konsideruar jetike për stabilitetin e tregjeve financiare.
Krishna Guha, ish-zyrtar i Rezervës Federale të Nju Jorkut, e quajti këtë zhvillim “thellësisht shqetësues”.
“Administrata Trump nuk po lë asnjë dyshim mbi vendosmërinë e saj për të ndikuar drejtpërdrejt dhe në mënyrë të ashpër veprimet e politikës monetare të Fed-it, përmes çdo rruge të mundshme, përfshirë kërcënimet ligjore,” tha Eswar Prasad, profesor në Universitetin Cornell.
Powell, për të cilin Trump ka thënë disa herë se do të “donte” ta shkarkonte deklaroi të dielën se nuk do të largohet nga posti për shkak të hetimit.
“Shërbimi publik ndonjëherë kërkon që të qëndrosh i palëkundur përballë kërcënimeve,” tha kreu i Fed-it. “Do të vazhdoj të bëj punën për të cilën jam konfirmuar nga Senati, me integritet dhe përkushtim ndaj shërbimit të popullit amerikan.”
Pas deklaratës së Powell-it, dollari ra rreth 0.2% kundrejt një shporte valutash në tregtimin e hershëm në Azi të hënën, ndërsa kontratat futures për indeksin S&P 500 ranë rreth 0.4%.
Juritë e mëdha vendosin nëse prokurorët kanë paraqitur prova të mjaftueshme për të ngritur akuza penale. Gjatë hetimeve, prokurorët ndonjëherë njoftojnë subjektet përpara se të kërkojnë një aktakuzë, për t’u dhënë mundësinë të dëshmojnë, sipas udhëzimeve të Departamentit të Drejtësisë.
Mendohet se thirrjet përmbajnë kërkesa për informacion mbi përgatitjet e Poëell-it për dëshminë, si edhe dokumente të brendshme që lidhen me rinovimin e selisë.
Administrata ka përdorur projektin e rinovimit, i cili ka tejkaluar ndjeshëm buxhetin, si një linjë sulmi ndaj bankës qendrore dhe Powell-it, të cilin Trump e ka quajtur “budalla” për refuzimin e tij për të ulur normat e interesit në 1%.
Powell, i cili pritet të largohet nga posti i kryetarit në maj, i ka hedhur më parë poshtë pretendimet e Russell Vought, një aleat i ngushtë i Trump-it dhe drejtues i Zyrës së Menaxhimit dhe Buxhetit, se ai ka mashtruar Kongresin lidhur me rinovimin. Presidenti amerikan pritet të shpallë në javët në vijim kandidatin e tij për të zëvendësuar Powell-in. Ekonomisti i Shtëpisë së Bardhë dhe aleat i Trump-it, Kevin Hassett, shihet si një nga favoritët për këtë rol.
Elizabeth Warren, demokratja kryesore në komitetin bankar të Senatit, akuzoi Trump-in se po përpiqet të “vendosë një tjetër kukull për të përfunduar marrjen e korruptuar të bankës qendrore të Amerikës”.
Trump ka tentuar tashmë të shkarkojë guvernatoren e Fed-it, Lisa Cook, për akuza për mashtrim hipotekor, të cilat janë nën hetim. Cook i ka mohuar akuzat dhe është përfshirë në një betejë ligjore kundër presidentit amerikan.
Gjykata e Lartë ka marrë në shqyrtim një çështje që pritet të jetë historike, lidhur me kompetencat e degës ekzekutive për të shkarkuar zyrtarë të lartë të bankës qendrore, dhe do të dëgjojë argumentet më vonë gjatë këtij muaji.
Departamenti i Drejtësisë nuk iu përgjigj menjëherë kërkesës për koment./FinancialTimes
Nga Gazeta ‘SI’ – Në muajin nëntor të vitit 2025, stoku i kredive të këqija ra lehtë në 4.2%, nga 4.3% që ishte në tetor.
Sipas Bankës së Shqipërisë, ky tregues nuk përbën gjithmonë një përkthim të saktë të vlerave absolute, pasi shpesh ndikohet nga efekte statistikore, si diferencat nga kursi i këmbimit apo ecuria e kredisë së re.
Gjatë vitit 2025, Banka e Shqipërisë raporton një zgjerim të stokut të huave me probleme në vlerë nominale, si rezultat i prurjeve të reja. Ky tregues do të ishte edhe më i lartë nëse nuk do të ishin fshirë rreth 6.3 miliardë lekë kredi të humbura.
Vlera e kredive të fshira në periudhën e fundit përfaqëson rreth 17.6% të tepricës së përgjithshme të kredive me probleme në portofolin e bankave, nga rreth 2.7% në gjashtëmujorin e kaluar.
Shifrat duket se pasqyrojnë shqetësimin e Bankës Qendrore, e cila ka bërë thirrje për moderim të kreditimit, veçanërisht në sektorin imobiliar. Për këtë segment, Banka e Shqipërisë ka vendosur kufizime në financim, duke përcaktuar që maksimumi i huasë të mos tejkalojë 80% të vlerës së pronës që blihet.
Nga Gazeta ‘SI’ – Për sa kohë që EUR/USD tregtohet mbi nivelin 1.162, trendi në fillim të javës pritet të mbetet rritës, me target fillestar në 1.169. Një reagim pozitiv mbi këtë nivel mund të pasohet nga një avancim i mëtejshëm drejt rezistencës 1.172. Në rast se çmimi zbret nën 1.162, rënia thellohet drejt suportit 1.1565.
Për sa kohë që GBP/USD tregtohet nën nivelin 1.3415, trendi mbetet negativ, me target në 1.33. Tregtimi mbi nivelin 1.3415 hap rrugën për testimin e rezistencës 1.346.
Për sa kohë që USD/JPY tregtohet mbi nivelin 157.5, trendi mbetet pozitiv, me objektiv 158.9. Tregtimi nën 157.5 do ta vononte këtë tentativë, duke u paraprirë nga testimi i suportit 157.3.
Për sa kohë që indeksi Dow Jones tregtohet mbi nivelin 49,300, trendi mbetet bullish, me target 50,100. Tregtimi nën 49,300 do të shoqërohej me testimin e suportit 48,850.
Për sa kohë që Crude Oil tregtohet nën nivelin 59.1, trendi mbetet rënës, me target 58. Tregtimi mbi nivelin 59.1 rikthen tentativën për testimin e rezistencës 59.75.
Për sa kohë që BTC/USD tregtohet nën nivelin 90,750, trendi mbetet bearish, me target 83,800. Tregtimi mbi nivelin 90,750 do të pasohej nga testimi i rezistencës 93,600.
Nga Gazeta ‘SI’ – Kryeministri Edi Rama bashkë me ministren e Infrastrukturës e Energjisë, Belinda Balluku, vizituan sot parkun eolik të Tropojës, një nga investimet më të rëndësishme në sektorin e energjisë vendas.
Për kreun e qeverisë, parku me kapacitet 600 MW, me financim nga kompania amerikane CWP është dëshmi se Shqipëria po ecën drejt një të ardhmeje energjetike të fortë dhe të qëndrueshme.
Kryeministri Edi Rama gjatë fjalës së tij tha se tashmë Shqipëria do të jetë një vend sovran në prodhimin e energjisë.
“Më vjen shumë mirë që ne sot finalizojmë një përpjekje 2-vjeçare. Një përpjekje e përbashkët me kompaninë e mirënjohur për gjithë procesin përgatitor. Ne shpresojmë që gjithçka të shkojë ashtu siç duhet. Ky park i madh i energjisë së erës në Tropojë, të hyjë në rrjetin e prodhuesve të energjisë së rinovueshme në vendin tonë. Edhe ky investim shkon në atë drejtim strategjik dhe në rrugën e përmbushjes së atij objektivi të madh strategjik për ta bërë Shqipërinë vend sovran në prodhimin e energjisë. Kur na ka munguar shiu na është dashur të dalim në tregun ndërkombëtar dhe të blejmë energji me çmime të kripura, ndërsa kur shiu ka ardhur me shumicë shumë nga kjo vlerë potenciale që është uji të derdhet. Koha kur Shqipëria duhet të dalë në treg për të blerë energji po shkon drejt fundit. Do të jemi në kategorinë e atyre vendeve që gëzojnë pavarësi të plotë kur vjen puna të prodhimi i kësaj lënde vitale për organizmin e një shteti”, tha Rama.
Sipas kryeministrit, deri në fund të kësaj dekade, 30% e energjisë së prodhuar në vend do të jetë nga era dhe dielli. “Me këtë 30% do kemi të garantuar që sistemi ynë do të jetë i vetëmjaftueshëm dhe cdo gjë e prodhuar përtej nevojave tona do ta eksportojmë. Kjo do të thotë jo më para për të blerë energji, por energji e shitur për të sjellë më shumë të ardhura”, tha kreu i qeverisë.
Nga ana tjetër, për ministren Balluku, projekti i financuar nga amerikanët është një provë që tregon besimin e investitorëve të huaj në Shqipëri.
Parku eolik i Tropojës nuk është vetëm një investime energjike, por është dëshmi i transformimit që po merr Shqipëria. Dëshmon sektori energjetikshqiptar po kalon në një fazë të re. Shqipëria tashmë nuk është më e varur. Po shkojmë drejt një ekonomie të qëndrueshme. Ku tranzicion nuk është vetëm një ide apo premtim, është një realitet që po merr formë çdo ditë. Është një skemë e re energjetike që bazohet në krijimin e energjive alternative. Është një realitet që po merr formë çdo ditë. Investimet e huaja janë një tregues mbi besimin tonë strategjik. Ky besim, sot është i dukshëm dhe i gatshëm. 1.5 miliardë euro investime private janë në proces”, tha ministrja Balluku.
Balluku theksoi se këto investime rrisin te ardhurat dhe fuqizojnë ekonominë lokale duke sjellë edhe vende të reja pune duke shtuar se sektori energjitik luan një rol kyç edhe në procesin e anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Europian.
Mburrja e Donald Trump se do ta “drejtojë” Venezuelën dhe se paratë nga shitja e miliona fuçive nafte “do të kontrollohen nga unë, si President”, e ka shtyrë botën drejt një epoke të re gjeopolitike. Megjithatë, përdorimi i fuqisë ushtarake amerikane për të marrë kontrollin e naftës venezueliane nuk ngjan shumë me një hap drejt së ardhmes, por me një rikthim në të kaluarën.
Për qindra vjet, bota ka qenë e ndarë në sfera influence, ku konkurrenca për burime, nga erëzat dhe ari, te goma dhe nafta, çoi në kolonizimin e kombeve dhe përcaktimin e kufijve shtetërorë. Vetëm në periudhën pas Luftës së Dytë Botërore, e drejta ndërkombëtare dhe rregullat e tregtisë globale arritën të vendosin një rend relativisht të qëndrueshëm. Sot, ky rend duket se po shpërbëhet dhe po kthehet drejt një epoke të vjetër, të karakterizuar nga imperializmi i burimeve.
“Papritur, shekulli i 19-të dhe periudha para dy luftërave botërore po dëgjohen gjithnjë e më fort, ndërsa bota largohet nga besimi te globalizimi, kufijtë e hapur dhe tregtia relativisht e lirë,” thotë Daniel Yergin, historian i energjisë dhe nënkryetar i S&P Global. “Kemi lënë pas epokën ku kishte besim themelor se tregjet do të funksiononin mirë dhe kemi hyrë në një fazë ku dora e dukshme e qeverive është shumë më e pranishme.”
Natyra ekstreme e veprimit amerikan, përfshirë rrëmbimin e jashtëzakonshëm të udhëheqësit të Venezuelës, Nicolás Maduro, ka pak precedentë të afërt. Megjithatë, ajo ka përqendruar vëmendjen globale mbi dy ndryshime thelbësore, por të ndërlidhura, në politikën e jashtme amerikane.
Ndryshimi i parë lidhet kryesisht me kapitalizmin shtetëror të Kinës, veçanërisht suksesin e saj në ndërtimin e një monopoli pothuajse të plotë mbi mineralet e rralla, të domosdoshme për industrinë e gjysmëpërçuesve dhe mbrojtjes, si dhe me pozicionin dominues në minerale si kobalti dhe nikeli, të nevojshme për tranzicionin energjetik.
Si reagim, Trump po kërkon të zgjerojë politikën industriale amerikane përtej kufijve, me qëllim sigurimin e aksesit të SHBA-së në energjinë dhe mineralet që nevojiten për të fuqizuar ekonominë, industrinë e mbrojtjes dhe zhvillimin e inteligjencës artificiale.
Ndërgjegjësimi i ngadaltë në Uashington për ndjekjen e pamëshirshme të Kinës ndaj mineraleve strategjike mori, sipas Yergin, një “goditje elektrike” në prill të vitit të kaluar, kur Pekini, si kundërpërgjigje ndaj tarifave të Trump, vendosi kufizime mbi eksportin e tokave të rralla.
“Mendimi i vjetër për atë që unë e quaj ‘globalizim i lehtë’ po del gjithnjë e më shumë jashtë loje,” thotë Yergin. “Shtetet dhe qeveritë, përfshirë Shtetet e Bashkuara, po përqendrohen shumë më tepër te qëndrueshmëria, cënueshmëria dhe kontrolli.”
Ndryshimi i dytë në politikë është riafirmimi nga Trump i Doktrinës Monroe të vitit 1823, tashmë e quajtur me ironi “Doktrina Donroe”, cila fillimisht paralajmëronte Europën të qëndronte larg “oborrit” latino-amerikan të Uashingtonit. Strategjia amerikane e sigurisë kombëtare për vitin 2025 e riktheu këtë doktrinë, që e lidh ndikimin e SHBA-së në hemisferën perëndimore me kontrollin e burimeve natyrore.
Sipas strategjisë, hemisfera duhet të mbetet “e lirë nga ndërhyrja ose pronësia armiqësore e aseteve kyçe”. Duke iu referuar Alexander Hamilton-it, Sekretarit të parë të Thesarit të SHBA-së dhe një proteksionist i fortë, dokumenti thekson se “Shtetet e Bashkuara nuk duhet të varen kurrë nga ndonjë fuqi e jashtme për komponentët thelbësorë, nga lëndët e para te pjesët dhe produktet e gatshme, të nevojshme për mbrojtjen ose ekonominë kombëtare”.
Një pikturë e vitit 1912 nga Clyde Osmer DeLand me titullin “Lindja e Doktrinës Monroe”, tregon Presidentin James Monroe duke mbajtur një mbledhje kabineti në vitin 1823 për të diskutuar politikën e shquar të jashtme.
Nuk është vetëm në Amerikën Latine ku ndihen efektet e ndjekjes agresive të burimeve nga Uashingtoni. Në prill të vitit të kaluar, administrata Trump nënshkroi një marrëveshje me Ukrainën për të krijuar një fond rindërtimi që do të merrte 50 për qind të të drejtave të fituara nga projektet e reja minerale dhe të naftës. Ideja është që, në mungesë të garancive të sigurisë, Uashingtoni të motivohet nga interesat tregtare për të mbrojtur Ukrainën nga agresioni i mundshëm rus në të ardhmen.
Republika Demokratike e Kongos gjithashtu ra dakord në dhjetor që t’u jepte kompanive amerikane akses preferencial në minerale, në këmbim të ndihmës së Uashingtonit për të ndërmjetësuar një marrëveshje të brishtë paqeje me Ruandën. Si pjesë e marrëveshjes, qeveria amerikane dhe tregtari zviceran Mercuria angazhuan secili deri në 1 miliard dollarë fonde të reja për projekte minerale në vend, i cili zotëron të paktën gjysmën e rezervave botërore të kobaltit dhe është prodhuesi më i madh i bakrit pas Kilit.
Peter Pham, i emëruar special i Trump për rajonin e Liqeneve të Mëdha në Afrikë, thotë se ideja është që një pjesë e mineraleve kongoleze të shkëputet nga zinxhiri i furnizimit kinez. Ai shton se kompanitë private kanë nevojë për këtë mbështetje nga Uashingtoni kur konkurrojnë drejtpërdrejt me rivalë të fuqishëm nga Kina ose shtetet e Gjirit, të cilët mund të mendojnë afatgjatë dhe të operojnë me humbje nëse është e nevojshme. “Ne nuk jemi gjithmonë në botën perfekte të Adam Smith-it,” thotë ai.
Qindra punëtorë nxjerrin kobalt dhe bakër në minierën artizanale Shabara, në provincën Lualaba, Republika Demokratike e Kongos.
Komentet e fundit të Trump dhe këshilltarëve të tij sugjerojnë se përkufizimi i hemisferës perëndimore po zgjerohet. Trump ka kërcënuar se mund të marrë Groenlandën, një territor gjigant arktik nën kontrollin e Danimarkës, edhe me forcë nëse është e nevojshme. Përveç rëndësisë strategjike, veçanërisht me hapjen e rrugëve detare për shkak të ngrohjes globale, Groenlanda ka edhe rezerva premtuese mineralesh dhe tokash të rralla që SHBA-ja i konsideron jetike.
Daniel Drezner, profesor i politikës ndërkombëtare në Universitetin Tufts, thotë se një normë që u ruajt deri në aneksimin e Krimesë nga Rusia në vitin 2014 ishte ideja se “kufijtë nuk mund të ndryshohen me forcë”. “Kjo normë shpesh u shkel, dhe kritikët theksonin hipokrizinë e rendit liberal, si në rastin e pushtimit të Irakut në vitin 2003,” thotë ai. “Por tani kemi arritur në një pikë ku përjashtimet po e përmbytin rregullin.”
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, duke mbrojtur ndërhyrjen ushtarake në Venezuelë, e lidhi hapur kontrollin territorial me dominimin mbi burimet. “Ajo që nuk do të lejojmë është që industria e naftës në Venezuelë të kontrollohet nga armiqtë e Shteteve të Bashkuara,” tha ai. “Pse i duhet Kinës nafta e tyre? Pse i duhet Rusiëë? Pse i duhet Iranit? Kjo është hemisfera perëndimore. Këtu jetojmë ne.”
Pavarësisht referencave ndaj shekullit të 19-të, paralelizmat më të afërta me veprimet e Trump në Venezuelë janë Irani i vitit 1953 dhe Guatemala e vitit 1954. Në Iran, CIA, së bashku me shërbimin sekret britanik MI6, organizoi një grusht shteti për të rrëzuar kryeministrin Mohammad Mosaddegh, pasi ai guxoi të nacionalizonte interesat britanike të naftës. Në Guatemalë, CIA mbështeti një tjetër grusht shteti për të rrëzuar presidentin Jacobo Árbenz, pasi qeveria e tij nacionalizoi tokat e kompanisë amerikane United Fruit.
Paralelizmi më i afërt me veprimet e Trump në Venezuelë mund të shihet në Iranin e vitit 1953, ku CIA-ja, së bashku me shërbimin sekret britanik MI6, organizoi një grusht shteti për të rrëzuar kryeministrin Mohammad Mosaddegh, i cili kishte guxuar të nacionalizonte interesat britanike të naftës.
Përdorimi i forcës amerikane për të mbrojtur interesat tregtare në Venezuelë i ngjan këtyre ndërhyrjeve, edhe pse, ndryshe nga Mosaddegh dhe Árbenz, Maduro nuk ishte zgjedhur në mënyrë legjitime. Trump e paraqiti hapur ndërhyrjen si hakmarrje për konfiskimin e interesave amerikane të naftës gjatë presidencës së Hugo Chávez-it, i cili në vitin 2007 zgjeroi kontrollin shtetëror mbi fushat e naftës të operuara nga ConocoPhillips dhe ExxonMobil.
“Ne do të nxjerrim një sasi të jashtëzakonshme pasurie nga toka,” tha Trump në një konferencë për shtyp në Mar-a-Lago. “Ata na morën të gjitha të drejtat tona energjetike; na morën gjithë naftën… dhe ne e duam mbrapsht.”
Edhe pse SHBA ka fituar njëfarë kontrolli mbi naftën venezueliane, mbetet e paqartë se çfarë synon të bëjë konkretisht Trump me të. Ai ka inkurajuar kompanitë amerikane të naftës të investojnë miliarda dollarë në Venezuelë, e cila prodhon naftë të rëndë, të përshtatshme për disa rafineri amerikane.
Megjithatë, sektori i naftës në Venezuelë, i cili prodhonte gati 3.5 milionë fuçi në ditë në fund të viteve ’90, sot është një hije e vetvetes, me prodhim të rënë në rreth 800 mijë fuçi në ditë. Infrastruktura është në gjendje shokuese dhe analistët vlerësojnë se do të duhen të paktën pesë vite investimesh masive për të rikthyer prodhimin në nivele domethënëse. Për më tepër, nafta venezueliane nuk është aq e lirë për t’u nxjerrë sa ajo e Guajanës fqinje.
“Vlerësimi im i drejtpërdrejtë është se Marco Rubio donte largimin e Maduros dhe përdori naftën si pretekst,” thotë Drezner. “Trump mund të mendojë se gjithçka ka të bëjë me naftën, por ai gabon.”
Edhe Stephanie Junger-Moat, drejtuese e Karcsi Global, shpreh skepticizëm: “Nafta mund të ketë qenë një përfitim dytësor, narkotrafiku justifikimi, por kjo kishte të bënte me fuqinë amerikane dhe shumë pak me gjithçka tjetër.”
Ajo paralajmëron se konkurrenca me Kinën për burime në “oborrin” amerikan vetëm do të ashpërsohet. Kompanitë kineze kanë interesa të mëdha në naftë dhe minerale në Amerikën Latine, përfshirë “Trekëndëshin e Litiumit” dhe industrinë e bakrit dhe hekurit.
Strategjia amerikane po shtrihet edhe në Ukrainë dhe Afrikë, ku SHBA ka lidhur mbështetjen politike dhe të sigurisë me aksesin në minerale kritike, përfshirë kobaltin, bakrin dhe litiumin, në përpjekje për të shkëputur zinxhirët e furnizimit nga Kina.
“Zinxhirët e furnizimit nuk kanë më të bëjnë vetëm me efikasitetin,” përfundon Yergin. “Tani ata kanë të bëjnë drejtpërdrejt me politikën dhe sigurinë.”/FinancialTimes
Nga Gazeta ‘SI’ – Qeveria ka parashikuar një fond prej 50 mln eurosh për situatën e përmbytjeve në vend.
Ministri i Financave, Petrit Malaj, tha se 15 mln do të shkojnë për dëmshpërblimin e familjeve dhe bizneseve të prekura, ndërsa 10 mln euro për fondin e emergjencave civile.
Malaj tha se për këtë rast do të vihet në punë edhe Fondi Rezervë.
“Nga ana tjetër, kemi edhe fondin rezervë të Këshillit të Ministrave në vlerën rreth 25 milionë euro që do të vendoset në dispozicion në varësi edhe të vlerësimeve që do të bëhen nga strukturat përkatëse përsa i përket dëmeve të shkaktuara. Sikundër, kemi edhe fondin për digat dhe rezervuarët, i cili është një fond për shpenzimet kapitale dhe lidhet me financimin e projekteve që lidhen me sigurimin e digave dhe të rezervuarëve. Ky fond është rreth 5 milionë euro”, tha ministri.
Deklarata e Malajt erdhi pas fjalës së kryeministrit Edi Rama, i cili premtoi dëmshpërblim për çdo dëm të krijuar si pasojë e reshjeve.
Rama bëri një bilanc të përmbytjeve dhe raportoi se janë nën ujë 13.211 ha tokë bujqësore, 1.587 banesa dhe janë evakuuar 339 persona dhe 51 familje.
Kina ka hakuerar email-et e përdorura nga Kongresi Amerikan në komisione të fuqishme të Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA-së, si pjesë e një fushate masive spiunazhi kibernetik të njohur si Salt Typhoon.
Sipas personave të njohur me sulmin, inteligjenca kineze ka hyrë në sistemet e email-it të përdorura nga disa punonjës të komisionit të Dhomës, si dhe nga ndihmës të komisioneve për punët e jashtme, inteligjencën dhe shërbimet e armatosura. Ndërhyrjet u zbuluan në dhjetor.
Sulmet janë elementi më i fundit i një fushate të vazhdueshme kibernetike kundër rrjeteve të komunikimit amerikan nga Ministria e Sigurisë së Shtetit, shërbimi inteligjent i Kinës. Një person i njohur me sulmin tha se nuk ishte e qartë nëse MSS kishte pasur akses në email-et e ligjvënësve.
MSS ka operuar Salt Typhoon prej disa vitesh. Ajo i lejon Kinës të ketë akses në telefonatat, mesazhet dhe postat zanore të pakriptuara të pothuajse çdo amerikani dhe, në disa raste, mundëson edhe hyrjen në llogari email-i.
Salt Typhoon ka përgjuar gjithashtu thirrjet e zyrtarëve të lartë amerikanë gjatë dy viteve të fundit, thanë persona të njohur me fushatën.
Mark Warner, demokrati më i lartë në komisionin e inteligjencës të Senatit, tha në dhjetor se ishte “e pakuptueshme” që Salt Typhoon nuk po merrte më shumë vëmendje. “Nëse nuk jeni në një pajisje të enkriptuar, ata mund të përgjojnë cilindo prej nesh,” i tha Warner grupit Defense Writers Group.
Jake Sullivan, këshilltari për sigurinë kombëtare i ish-presidentit Joe Biden, i tha Financial Times vitin e kaluar, pasi u largua nga Shtëpia e Bardhë, se kompanitë amerikane të telekomunikacionit ishin “jashtëzakonisht të cenueshme” ndaj Salt Typhoon.
Kjo fushatë është një nga shumë përpjekjet e spiunazhit kibernetik nga inteligjenca kineze dhe Ushtria Çlirimtare Popullore që synojnë infrastrukturën amerikane.
Në vitin 2024, FBI dhe agjenci të tjera amerikane thanë se një grup hakerësh i sponsorizuar nga shteti kinez, i quajtur Volt Typhoon, kishte depërtuar në sistemet amerikane të energjisë, transportit dhe komunikimit, në mënyra që do t’i shërbenin Kinës në rast të një konflikti me SHBA-në.
Grupet amerikane të telekomunikacionit kanë bërë pak për t’u mbrojtur nga Salt Typhoon për shkak të kostos shumë të lartë të forcimit të rrjeteve. Warner tha në dhjetor se rrjetet amerikane janë veçanërisht të cenueshme sepse u ndërtuan në një kohë kur siguria kibernetike nuk konsiderohej një shqetësim serioz.
Thesari i SHBA-së planifikoi të vendoste sanksione ndaj entiteteve të MSS për Salt Typhoon në dhjetor, por u tërhoq nga ky vendim pas shqetësimeve se kjo do të dëmtonte afrimin diplomatik që presidentët Donald Trump dhe Xi Jinping arritën në tetor.
Katër komisionet që u shënjestruan nga MSS refuzuan të komentojnë.
Ambasada kineze në SHBA mohoi akuzat për Salt Typhoon. Liu Pengyu, zëdhënësi i ambasadës, tha: “Ne e kundërshtojmë me vendosmëri që pala amerikane të bëjë spekulime dhe akuza të pabazuara, të përdorë sigurinë kibernetike për të njollosur Kinën, dhe të përhapë lloje të ndryshme dezinformimi për të ashtuquajturat kërcënime kineze nga hakerët.”/FinancialTimes
Aksionet europiane të mbrojtjes shënuan një nivel rekord, ndërsa çmimet e naftës dhe dollari u forcuan të enjten, teksa tensionet gjeopolitike që po ziejnë nga Venezuela deri në Groenlandë i mbajtën tregtarët në pasiguri.
Sekuestrimi i dy tankerëve të naftës të lidhur me Venezuelën në Atlantik u shoqërua me lajmin se Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, do të takohet javën e ardhshme me drejtuesit e Danimarkës për të diskutuar çështjen e Groenlandës. Në të njëjtën kohë, tregjet u përballën edhe me të dhëna ekonomike të përziera.
Indeksi europian STOXX i industrisë ajrore dhe të mbrojtjes (.SXPARO) arriti një nivel rekord, duke u rritur me gati 2% në orët e para të tregtimit dhe duke shënuar ditën e pestë radhazi të fitimeve. Që nga fillimi i vitit, ky indeks është rritur me 13%, ndërsa që prej pushtimit të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022, fitimet kumulative tejkalojnë 260%.
Ndërkohë, euro ishte në rrugën e rënies së tetë radhazi kundrejt dollarit.
“Investitorët po kuptojnë se kërcënimi nga gjeopolitika nuk do të zhduket,” tha Peter McLean, drejtor i zgjidhjeve për portofole shumë-asetesh në Stonehage Fleming Investment Management. “Edhe pse është pak e mundshme të shohim veprime ushtarake në Groenlandë, është e qartë se ekziston një shtysë për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes në Europë.”
Çmimet e naftës kanë rënë këtë javë për shkak të pritshmërive për rritje të prodhimit të naftës nga Venezuela, por u rikuperuan të enjten. Kontratat e së ardhmes për naftën Brent u rikthyen mbi nivelin 60 dollarë për fuçi, ndërsa nafta amerikane u rrit me 0.5% në 56.30 dollarë për fuçi.
Zyrtarë të lartë amerikanë deklaruan të mërkurën se SHBA duhet të kontrollojë për një kohë të pacaktuar shitjet dhe të ardhurat nga nafta e Venezuelës, me synim stabilizimin e ekonomisë së saj, rindërtimin e sektorit të naftës dhe sigurimin që vendi të veprojë në përputhje me interesat amerikane.
“Reagimi negativ i tregut ndaj komenteve të Trump për kontrollin e naftës venezueliane duket pak i tepruar,” tha Daniel Hynes, strateg i lartë për mallrat në ANZ. “Kontrolli amerikan mbi shitjet e naftës mund të nënkuptojë në fakt vazhdimin e sanksioneve ose kufizimeve në afatin e shkurtër, gjë që do të ishte pozitive për çmimet e naftës. Dyshoj se kjo është arsyeja pse çmimet po rikuperohen.”/Reuters
Nga Gazeta ‘SI’ – Gjatë periudhës së verës, Banka e Shqipërisë ka tërhequr nga tregu 595.3 milionë euro, rreth 50% më shumë krahasuar me të njëjtën periudhë një vit më parë. Nga kjo sasi eurosh të blera, 108 milionë euro janë përdorur për rritjen e rezervës valutore, ndërsa pjesa tjetër ka pasur si qëllim stabilizimin e kursit të këmbimit. Paralelisht me këto ndërhyrje, kursi euro/lek gjatë kësaj periudhe mbeti praktikisht i “ngrirë” në intervalin 97–98 lekë.
Në total, nga janari deri në shtator 2025, Banka e Shqipërisë ka blerë mbi 825 milionë euro në tregun valutor.
Paralelisht, në periudhën korrik–shtator, Banka realizoi operacione injektimi të likuiditetit me një vlerë mesatare ditore prej 38 miliardë lekësh, një nivel pak më i ulët se në tremujorin paraardhës. Megjithatë, në një krahasim që merr parasysh efektet sezonale, mungesa e likuiditetit rezulton të ketë rënë me rreth 64%, duke reflektuar ndikimin e drejtpërdrejtë të blerjeve valutore në rritjen e ofertës monetare në lekë.
Sipas të dhënave, blerjet e Bankës së Shqipërisë në tregun valutor kanë qenë faktori kryesor që ka kontribuar në uljen e mungesës së likuiditetit me rreth 63.66 miliardë lekë. Në të kundërt, rritja e parasë në qarkullim me 20.26 miliardë lekë, e përqendruar kryesisht gjatë muajve korrik–gusht, ka vepruar në drejtim të kundërt, duke zbutur pjesërisht efektin e ndërhyrjeve të Bankës.
Gjatë gjithë vitit 2025, euro ka shfaqur një lloj “imuniteti” artificial, i ndërtuar mbi ndërhyrjet e shpeshta të Bankës së Shqipërisë. Sipas të dhënave zyrtare, gjatë këtij viti banka qendrore ka tërhequr nga tregu rreth 800 milionë euro, me qëllim frenimin e zhvlerësimit të mëtejshëm të monedhës europiane.
Megjithatë, kjo strategji nuk është parë me sy pozitiv nga institucionet ndërkombëtare. Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) ka theksuar vazhdimisht nevojën për një regjim të lirë këmbimi, pa ndërhyrje të vazhdueshme administrative, duke argumentuar se tregu duhet të reflektojë vetë balancat reale ekonomike.
Login
