Pas më shumë se pesë muajsh protestash, studentët në Serbi kanë kërkuar shpërbërjen e menjëhershme të Kuvendit dhe shpalljen e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare, duke sfiduar si Qeverinë ashtu edhe opozitën.
StudentĂ«t protestues e arsyetuan kĂ«rkesĂ«n e tyre pĂ«rmes njĂ« njoftimi nĂ« Instagram se âpushteti nuk po tregon as iniciativĂ«n mĂ« tĂ« vogĂ«lâ pĂ«r tâi pĂ«rmbushur kĂ«rkesat e tyre.
Përgjegjësia për vdekjen e 16 njerëzve nga rrëzimi i një strehe betoni në stacionin hekurudhor në Novi Sad, si dhe ndjekja penale e atyre që kanë sulmuar studentë dhe pjesëmarrës të tjerë gjatë protestave, janë ndër kërkesat kryesore që studentët ua kanë paraqitur institucioneve të Serbisë.
âKonstatojmĂ« se rrĂ«njĂ«t e korrupsionit tĂ« pushtetit kanĂ« depĂ«rtuar thellĂ« nĂ« institucionet shtetĂ«rore, duke pamundĂ«suar ushtrimin e pavarur tĂ« detyrave nga kĂ«to institucioneâ, thuhet nĂ« deklaratĂ«n e studentĂ«ve, e publikuar mĂ« 5 maj.
NĂ« rast se mbahen zgjedhje, studentĂ«t kanĂ« bĂ«rĂ« tĂ« ditur se nuk do tĂ« paraqesin listĂ« kandidatĂ«sh, por do tĂ« mbĂ«shtesin ato parti apo lista qĂ«, sipas tyre, mund tĂ« formojnĂ« njĂ« qeveri qĂ« do tâi pĂ«rmbushĂ« kĂ«rkesat e tyre.
Si po reagon opozita ndaj kërkesës së studentëve?
Shumica e partive opozitare kanë shprehur mbështetje për studentët protestues dhe për kërkesën e tyre për zgjedhje të parakohshme parlamentare.
Partia Demokratike (DS) ka deklaruar se Ă«shtĂ« e gatshme tĂ« ofrojĂ« âçdo ndihmĂ« pĂ«r njĂ« listĂ« universitare-studentoreâ, por vetĂ« nuk do tĂ« garojĂ« nĂ« ato zgjedhje. MegjithatĂ«, DS-ja thekson se ânĂ« Serbi nuk ekzistojnĂ« kushte pĂ«r zgjedhje tĂ« lira dhe tĂ« ndershmeâ.
Fronti i gjelbĂ«r majtist (ZLF) e konsideron tĂ« arsyeshme kĂ«rkesĂ«n pĂ«r zgjedhje tĂ« reja, duke thĂ«nĂ« se âPartia PĂ«rparimtare Serbe (SNS) ka humbur çdo legjitimitet pĂ«r tĂ« udhĂ«hequr vendinâ. Ata theksuan se qĂ«llimi i tyre kryesor Ă«shtĂ« rrĂ«zimi i pushtetit aktual.
Mbështetje për këtë kërkesë kanë dhënë edhe lëvizja Kreni-promeni (Lëviz-Ndrysho), Kryengritja Ekologjike dhe Partia Socialdemokrate (SDS).
âE vetmja mĂ«nyrĂ« pĂ«r tĂ« dalĂ« nga kjo situatĂ« e rĂ«ndĂ« dhe jashtĂ«zakonisht e rrezikshme Ă«shtĂ« mbajtja e zgjedhjeve tĂ« parakohshme parlamentareâ, ka shkruar Boris Tadiq, kryetar i SDS-sĂ«, nĂ« rrjetin social X.
Kryetari i PartisĂ« sĂ« Re Demokratike tĂ« SerbisĂ« (NDSS), Millosh Jovanoviq, ka deklaruar se Ă«shtĂ« âdĂ«m i madh nĂ«se Ă«shtĂ« hequr dorĂ« nga ideja e njĂ« Qeverie tranzitoreâ.
âNDSS ende beson se kjo Ă«shtĂ« e vetmja zgjidhje e mundshme, qĂ« mund tĂ« realizohet vetĂ«m nĂ«pĂ«rmjet bashkimit tĂ« tĂ« gjithĂ« qytetarĂ«ve me bindje opozitareâ, tha Jovanoviq pĂ«r agjencinĂ« Beta.
Lëvizja Popullore e Serbisë, nën udhëheqjen e Miroslav Alleksiq, ka qenë për zgjedhje të parakohshme edhe para kërkesës së studentëve.
Deri në përfundim të këtij artikulli, Partia e Lirisë dhe e Drejtësisë (SSP) nuk është prononcuar për zgjedhjet e mundshme të parakohshme.
Si po reagon pushteti?
Partia Përparimtare Serbe (SNS) nuk i është përgjigjur pyetjes së Radios Evropa e Lirë për kërkesën e studentëve.
Kryetarja e Kuvendit, Ana BĂ«rnabiq, ka shkruar nĂ« rrjetin X se âkĂ«rkesat origjinale tĂ« studentĂ«veâ kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« me prokurorinĂ« dhe gjyqĂ«sorin, dhe jo me pushtetin legjislativ apo ekzekutiv.
âAto institucione nuk ndryshohen nĂ«pĂ«rmjet zgjedhjeve parlamentareâ, ka shkruar BĂ«rnabiq.
Ajo ka vënë në dyshim edhe kërkesën e studentëve për shpalljen e konkursit për anëtarët e rinj të Këshillit të Entit Rregullator për Mediat Elektronike (REM), për të cilin komisioni përkatës parlamentar ka njoftuar se do të mbahet më 8 maj.
âNĂ«se tani kĂ«rkoni shpĂ«rbĂ«rje urgjente dhe tĂ« pakushtĂ«zuar tĂ« Kuvendit, pĂ«rse e keni bllokuar RTS-nĂ« pĂ«r 15 ditĂ«?â, ka shkruar BĂ«rnabiq nĂ« rrjetin X.
Studentët kanë bllokuar ndërtesat e RTS-së për dy javë, duke kërkuar shpalljen e një konkursi të ri për përzgjedhjen e anëtarëve të Këshillit të REM-it.
Komisioni për Informim i Kuvendit ka nisur këtë procedurë më 28 prill, dhe siç është bërë e ditur, njoftimi publik do të publikohet më 8 maj në Fletoren Zyrtare.
Kryetari i Partisë Socialiste të Serbisë (SPS), Ivica Daçiq, partner i koalicionit të SNS-së, ka deklaruar se nuk sheh arsye për zgjedhje të parakohshme.
âQeveria ka njĂ« shumicĂ« tĂ« qĂ«ndrueshme parlamentare. Nuk jam pĂ«r ngjarje tĂ« jashtĂ«zakonshme, por pĂ«r zgjedhje tĂ« rregullta â dhe kĂ«tĂ« nuk e kam fshehur kurrĂ«â, ka thĂ«nĂ« Daçiq pĂ«r TV Pink.
Opozita ânĂ« provĂ«â
Analisti politik Boshko Jakshiq i ka thĂ«nĂ« Radios Evropa e LirĂ« se kĂ«rkesa e studentĂ«ve Ă«shtĂ« âepilog logjik dhe i pritshĂ«m i ngjarjeve tĂ« muajve tĂ« funditâ.
Sipas tij, kjo kĂ«rkesĂ« Ă«shtĂ« ânjĂ« provĂ« e madheâ pĂ«r opozitĂ«n.
âNĂ«se partitĂ« opozitare nuk janĂ« tĂ« gatshme tĂ« lĂ«nĂ« mĂ«njanĂ« identitetet e tyre dhe tĂ« bashkohen nĂ« njĂ« front tĂ« vetĂ«m, ato qĂ« nuk e bĂ«jnĂ« kĂ«tĂ«, apo shprehin rezerva, mund tĂ« pĂ«rjashtohen nga skena politikeâ, ka thĂ«nĂ« Jakshiq.
Rruga deri te kërkesa për zgjedhje
Pas shembjes së strehës në stacionin hekurudhor në Novi Sad më 1 nëntor, shpërthyen protesta në shumë qytete të Serbisë.
Protestat udhëhiqen nga studentët që për më shumë se pesë muaj kanë bllokuar fakultetet duke kërkuar drejtësi për vdekjen e 16 njerëzve.
Studentët kanë marrë mbështetje nga profesorët, punëtorët e arsimit, bujqit, avokatët, aktorët dhe një pjesë e qytetarëve.
Ndërkohë, Serbia ka emëruar një kryeministër të ri. Kuvendi i Serbisë më 16 prill ka votuar për një qeveri të re, e cila udhëhiqet nga endokrinologu dhe profesori i Fakultetit të Mjekësisë në Beograd, Gjuro Macut.
Qeveria e re u formua pas dorëheqjes së Millosh Vuçeviqit në fund të janarit, i cili u tërhoq nga posti pas incidentit ku anëtarë të SNS-së, partisë që ai udhëheq, rrahën një studente në Novi Sad.
NĂ« mes tĂ« prillit, me nismĂ«n e presidentit Aleksandar Vuçiq, u formua nĂ« Beograd âLĂ«vizja pĂ«r popullin dhe shtetinâ. Vuçiq i paraqiti kĂ«rkesat e tij institucioneve pĂ«r ârivendosjen e rendit nĂ« shtetâ dhe ârespektimin e plotĂ« tĂ« KushtetutĂ«sâ.
Zgjedhjet e fundit parlamentare u mbajtën në dhjetor 2023, pas muajsh protestash pas dy masakrave në maj, ku humbën jetën 19 njerëz, shumica fëmijë dhe të rinj.
Sipas vĂ«zhguesve vendorĂ« dhe ndĂ«rkombĂ«tarĂ«, zgjedhjet u shoqĂ«ruan me njĂ« sĂ«rĂ« parregullsish dhe opozita i cilĂ«soi si âtĂ« pandershmeâ dhe âtĂ« manipuluaraâ.
Pas akuzave, Misioni i ODIHR-it i OSBE-së dha 25 rekomandime për përmirësimin e kushteve të zgjedhjeve.
U formua edhe një grup punues me përfaqësues të pushtetit, opozitës dhe shoqërisë civile.
Nemanja Nenadiq, drejtor programor i âTransparency Serbiaâ, tha pĂ«r REL se nĂ« vitin 2025 nuk Ă«shtĂ« mbajtur asnjĂ« mbledhje e kĂ«tij grupi.
âJo vetĂ«m qĂ« nuk janĂ« mbajtur mbledhje, por struktura nuk ekziston mĂ« siç ishte planifikuar fillimishtâ, tha ai.
Ai shtoi se kjo ndodhi pasi pĂ«rfaqĂ«suesit e opozitĂ«s dhe tĂ« OJQ-ve, pĂ«rfshirĂ« âTransparency Serbiaâ, vendosĂ«n tĂ« largohen pĂ«r shkak tĂ« mungesĂ«s sĂ« pĂ«rgjigjeve nga ana e pushtetit.
Nenadiq paralajmëron se tani ka rreziqe të reja për barazinë e garës zgjedhore dhe përdorimin e burimeve publike në fushata.
âPartia nĂ« pushtet ka mbajtur aktivitete tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pa i prezantuar si tĂ« vetat, por duke pĂ«rfshirĂ« strukturat shtetĂ«roreâ, tha ai.
Si shembull, ai pĂ«rmendi tubimin e prillit tĂ« organizuar nga presidenti Vuçiq pĂ«r promovimin e âLĂ«vizjes pĂ«r popullin dhe shtetinâ.
âEdhe sot nuk dihet kush ishte organizatori zyrtar i atij tubimiâ, tha ai.
Përmirësimi i kushteve zgjedhore ishte gjithashtu temë e takimeve të komisionares për zgjerim të BE-së, Marta Kos, në Beograd, ku ajo bëri thirrje për reforma dhe përmbushje të obligimeve ndaj BE-së.
Në raportin e fundit, raportuesi i Parlamentit Evropian për Serbinë, Tonino Picula, ka theksuar rëndësinë e zbatimit të plotë të rekomandimeve të ODIHR-it përpara çdo zgjedhjeje të re./REL
The post Kërkesa e studentëve në Serbi për zgjedhje të parakohshme, provë për pushtetin dhe opozitën appeared first on Sot News | Lajme.