Gazeta Si – Një aksident i rëndë ka ndodhur mbrëmjen e të enjtes rreth orës 22:15 në lagjen nr. 4 të Durrësit, ku një automjet me drejtues A.Xh., 26 vjeç ra nga mbikalimi i Urës së Dajlanit.
Për pasojë, ka ndërruar jetë pasagjerja 18-vjeçare. V.G., e cila nuk mundi t’u mbijetonte plagëve të rënda. Ndërsa kanë mbetur të plagosur shoferi 26-vjeçar, si dhe dy qytetarë që po kalonin rrugën në momentin kur makina ra nga ura.
Sipas policisë, ata të tre ndodhen në spital dhe po marrin ndihmën e nevojshme mjekësore. Nuk dihen ende shkaqet e aksidentit, por në këtë aks rrugor mungon ndriçimi pavarësisht se është një ndër zonat kryesore të Durrësit.
Sipas burimeve paraprake, shoferi ka qenë me mbi 100 km në orë, në momentin e aksidentit. Ai nuk ka mundur të frenojë.
Është përplasur direkt me trafik ndarësen dhe nga aty ka fluturuar për 50 metra horizontalisht për të përfunduar te dyqani i luleve, ku ka përplasur rojen me një person tjetër.
Grupi hetimor ndodhet në vendngjarje dhe po punon për sqarimin e plotë të rrethanave dhe shkaqeve të aksidentit.
Gjykata Kushtetuese i ka dhënë të drejtë kryedemokratit Sali Berisha, pasi ka konkluzuar se kohëzgjatja e masës së ‘arrestit shtëpiak’ ndaj tij ishte e tejzgjatur.
Këtë vendim Kushtetuesja e mori teksa shqyrtoi lidhur me tre vendimet e gjykatave më të ulëta për masën e arrestit shtëpiak.
Burime bëjnë të ditur se vendimi është dhënë në përfundim të seancës, pa praninë e palëve.
Kujtojmë se avokatët e Berishës gjatë seancave të raportimit dymujor, kundërshtonin vazhdimisht kërkesën e SPAK, i cili insistonte në vijimin e masës së ‘arrestit shtëpiak’.
Po ashtu sjellim në vëmendje se në janar të vitit 2025, masa e arrestit shtëpiak ndaj ish-kryeministrit u ndryshua në “detyrim paraqitjeje”.
Nga Gazeta ‘Si’- Shtetet e Bashkuara vendosën të enjten sanksione ndaj pesë zyrtarëve iranianë, të cilët i akuzojnë si përgjegjës për shtypjen e protestave në vend, ndërsa thanë se po ndjekin fondet e drejtuesve iranianë që po transferohen drejt bankave ndërkombëtare, në një kohë kur presidenti amerikan Donald Trump po rrit presionin ndaj Teheranit.
Departamenti Amerikan i Thesarit njoftoi në një deklaratë se sanksionet përfshijnë Sekretarin e Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit, si dhe komandantë të Gardës Revolucionare Islamike dhe të forcave të rendit, të cilët Uashingtoni i cilëson si arkitektë të represionit ndaj protestave.
SHBA vendosi gjithashtu sanksione ndaj burgut Fardis, ku sipas Departamentit të Shtetit, gratë e ndaluara kanë “përjetuar trajtim mizor, çnjerëzor dhe poshtërues”.
Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, në një mesazh video të publikuar të enjten, tha se mesazhi i Uashingtonit për udhëheqësit iranianë është i qartë.
“Thesari i SHBA-së e di se, si minjtë në një anije që po mbytet, ju po transferoni me nxitim fonde të vjedhura nga familjet iraniane drejt bankave dhe institucioneve financiare në mbarë botën. Jini të sigurt se ne do t’i gjurmojmë ato dhe ju,” tha Bessent.
“Por ende ka kohë, nëse zgjidhni të bashkoheni me ne. Ashtu siç ka thënë presidenti Trump: ndaloni dhunën dhe qëndroni përkrah popullit iranian,” shtoi ai.
Misioni i Iranit pranë Kombeve të Bashkuara në Nju Jork nuk iu përgjigj menjëherë një kërkese për koment. Autoritetet iraniane kanë fajësuar prej kohësh Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin për nxitjen e trazirave në vend.
Presidenti iranian Masoud Pezeshkian deklaroi po ashtu të enjten se qeveria po përpiqet të adresojë disa nga problemet ekonomike që fillimisht nxitën protestat. Ai tha se autoritetet synojnë të luftojnë korrupsionin dhe të rregullojnë politikat e kursit të këmbimit, duke shtuar se këto masa do të përmirësojnë fuqinë blerëse të shtresave më të varfra.
Trazirat nisën si protesta kundër rritjes së fortë të çmimeve, por më pas u shndërruan në një nga sfidat më të mëdha për establishmentin klerikal që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979. Sipas grupit për të drejtat e njeriut me bazë në SHBA, HRANA, deri tani janë verifikuar 2,435 protestues të vrarë dhe 153 persona të lidhur me qeverinë.
Trump ka kërcënuar në mënyrë të përsëritur se mund të ndërhyjë në mbështetje të protestuesve në Iran, ku autoritetet kanë ndërmarrë një goditje të ashpër ndaj protestave mbarëkombëtare që prej 28 dhjetorit.
Departamenti i Thesarit vendosi gjithashtu sanksione ndaj 18 personave, të cilët i akuzon për përfshirje në pastrimin e të ardhurave nga shitjet e naftës dhe produkteve petrokimike iraniane në tregjet e huaja, përmes rrjeteve të ashtuquajtura të “bankave hije” të institucioneve financiare iraniane tashmë të sanksionuara.
Veprimet e së enjtes përbëjnë hapin më të fundit kundër Teheranit që prej rikthimit nga Trump të fushatës së tij të “presionit maksimal” ndaj Iranit. Kjo strategji përfshin përpjekje për të ulur në zero eksportet iraniane të naftës dhe për të penguar Teheranin të zhvillojë armë bërthamore — diçka që Irani e mohon, duke deklaruar se nuk synon prodhimin e armëve bërthamore./ Reuters
Nga Gazeta ‘Si’- Presidenti rus Vladimir Putin deklaroi të enjten se situata ndërkombëtare po përkeqësohet dhe se rreziqet globale janë në rritje, ndërsa shmangu komentet për zhvillimet në Venezuelë, Iran dhe tensionet e fundit që përfshijnë Shtetet e Bashkuara.
Gjatë një fjalimi në Kremlin para ambasadorëve të rinj, Putin theksoi se konfliktet e vjetra po intensifikohen dhe se po shfaqen vatra të reja krize në botë.
Ai nuk përmendi drejtpërdrejt SHBA-në apo presidentin amerikan Donald Trump, por kritikoi vendet që, sipas tij, përpiqen të imponojnë vullnetin e tyre përmes forcës.
“Rusia mbetet e përkushtuar ndaj një bote shumëpolare,” u shpreh Putin, duke bërë thirrje për diskutimin e propozimeve ruse për krijimin e një arkitekture të re sigurie në Europë.
Deklaratat vijnë në një kohë tensionesh të larta ndërkombëtare, ndërsa lufta në Ukrainë vazhdon të përbëjë përplasjen më të madhe mes Rusisë dhe Perëndimit që nga Kriza e Raketave Kubane në vitin 1962.
Nga Gazeta ‘Si’- Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, pas ditësh kërcënimesh me sulm ndaj Iranit në mbështetje të protestave që sfidojnë qeverinë në Teheran, duket se ka zbutur retorikën.
Megjithatë, edhe pse ai nuk përjashtoi plotësisht një sulm ushtarak, rekordi i tij politik sugjeron se mundësia e një sulmi amerikan ndaj Iranit në ditët në vijim mbetet një kërcënim real.
Më poshtë, një vështrim i rasteve të mëparshme:
Rrëmbimi i Maduros
Që prej gushtit, Shtetet e Bashkuara kishin pozicionuar dislokimin më të madh ushtarak në Detin e Karaibeve në dekada.
Ushtria amerikane bombardoi më shumë se 30 anije, të cilat pretendonte – pa paraqitur prova – se po transportonin drogë drejt SHBA-së, duke shkaktuar vdekjen e mbi 100 personave në këto sulme. Për muaj me radhë, Trump dhe ekipi i tij akuzuan presidentin e Venezuelës, Nicolas Maduro, se drejtonte operacione masive të trafikut të narkotikëve, sërish pa prova konkrete. Mes bombardimeve të anijeve, Trump deklaroi madje se SHBA mund të godiste edhe territorin tokësor të Venezuelës.
Por në fund të nëntorit, Trump u tha gazetarëve se kishte folur me liderin venezuelian. Pak ditë më vonë, telefonata u konfirmua nga vetë Maduro, i cili e përshkroi atë si “kordiale”.
SHBA më pas goditi atë që Trump e përshkroi si një strukturë ankorimi për anijet e drogës në Venezuelë. Pas kësaj, më 1 janar, Maduro i shtriu Trumpit ‘një degë ulliri’, duke thënë se ishte i hapur për bisedime me Uashingtonin mbi trafikun e drogës dhe madje edhe për mundësimin e aksesit amerikan në naftën venezueliane. Trump dukej se po merrte atë që, në pamje të parë, dëshironte: akses në naftë dhe frenim të trafikut të drogës nga Venezuela.
Por vetëm disa orë më vonë, forcat amerikane goditën kryeqytetin dhe rrëmbyen Maduron dhe bashkëshorten e tij, nën akuzat për trafik narkotikësh, duke i transportuar në Shtetet e Bashkuara.
Bombardimi i Iranit – kur “dy javë diplomaci” dukeshin të afërta
Venezuela nuk ishte hera e parë që Trump ndërmori një sulm dramatik pikërisht në momentin kur diplomacia dukej se po merrte hov.
Në qershor, Irani e mësoi në mënyrën më të vështirë se fjalët dhe veprimet e Trumpit nuk përputhen gjithmonë.
Mes rritjes së tensioneve për shkak të akuzave amerikane se Irani po nxitonte drejt pasurimit të uraniumit për armë bërthamore, Uashingtoni dhe Teherani u përfshinë në javë negociatash intensive. Trump paralajmëronte vazhdimisht se koha për Iranin po mbaronte, por më pas rikthehej në tryezën e bisedimeve.
Më 13 qershor, ai shkroi në Truth Social se ekipi i tij “mbetet i përkushtuar për një zgjidhje diplomatike të çështjes bërthamore iraniane”.
E gjithë administrata e tij, tha ai, ishte “urdhëruar të negociojë me Iranin”.
Por vetëm disa orë më vonë, aleati i SHBA-së, Izraeli, goditi Iranin. Shumica e ekspertëve besojnë se Izraeli nuk do ta kishte ndërmarrë një sulm të tillë pa miratimin e Trumpit.
Ndërsa Izraeli dhe Irani shkëmbyen sulme në ditët pasuese, Trump u përball me pyetje nëse SHBA do ta bombardonte Iranin.
Më 20 qershor, zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, citoi Trumpin të kishte thënë se ai do të “merrte vendimin brenda dy javësh”.
Por larg nga përdorimi i plotë i këtyre dy javëve, Trump e mori vendimin brenda dy ditësh.
Në orët e para të 22 qershorit, bombarduesit amerikanë B-2 Spirit hodhën 14 bomba shkatërruese bunkerësh mbi objektin bërthamor të Fordow, të ndërtuar thellë brenda një mali pranë Qom. SHBA bombardoi gjithashtu objektet bërthamore në Natanz dhe Isfahan, duke përdorur bombat konvencionale më të fuqishme në arsenalin amerikan.
Sulmi tronditi shumë vëzhgues, pjesërisht për shkak të asaj që dukej si një manovër e përpunuar diplomatike mashtruese që i parapriu atij.
Llogaritë për protestat në Iran: cili është plani i Trumpit?
Tani, sytë janë kthyer sërish nga Irani, ku demonstratat kundër qeverisë kanë qenë në zhvillim për dy javët e fundit, përpara se të zbeheshin më herët gjatë kësaj jave.
Ndërsa trazirat u bënë më vdekjeprurëse javën e kaluar, Trump u bëri thirrje iranianëve të vazhdojnë protestat.
“Patriotë iranianë, VAZHDONI PROTESTAT – MERRNI NË DORË INSTITUCIONET TUAJA!!!… NDIHMA ËSHTË NË RRUGË,” shkroi Trump në Truth Social më 13 janar, pa sqaruar se çfarë forme do të merrte kjo ndihmë.
Por brenda 24 orësh, gjatë një takimi me gazetarët në Uashington, Trump tha se kishte marrë garanci se vrasjet e protestuesve në Iran kishin ndaluar.
“Ata kanë thënë se vrasjet kanë ndaluar dhe se ekzekutimet nuk do të ndodhin – sot duhej të kishte shumë ekzekutime, por ato nuk do të ndodhin – dhe ne do ta verifikojmë këtë,” tha Trump të mërkurën.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, në një intervistë për Fox TV, mohoi gjithashtu se Teherani planifikonte ekzekutimin e protestuesve antiqeveritarë. “Varja është jashtë çdo diskutimi,” u shpreh ai.
Ekspertë si Jeremy Shapiro, drejtor kërkimi në Këshillin Europian për Marrëdhënie me Jashtë, argumentojnë se Trump përdor kërcënimet për të frikësuar kundërshtarët dhe zakonisht përdor forcën vetëm kundër objektivave më të dobëta.
Në një studim të publikuar në maj, Shapiro sugjeron se Trump shpesh kërcënon me veprime ushtarake, por rrallë i çon ato deri në fund. Ai është më i prirur të veprojë kur rreziku i përshkallëzimit është i ulët, ndërsa kërcënimet ndaj shteteve të armatosura bërthamor ose ushtarakisht të forta shërbejnë kryesisht për retorikë politike.
“Trump shpesh përdor kërcënime madhështore, por pranon vetëm operacione të kufizuara dhe me rrezik të ulët. Ai e përdor politikën e jashtme si teatër politik, duke synuar po aq bazën e tij të brendshme dhe ciklin mediatik, sa edhe kundërshtarët e huaj,” shkruan Shapiro.
Disa analistë besojnë se kjo qasje i jep Trumpit avantazhe taktike, duke i mbajtur kundërshtarët në pasiguri dhe duke rritur presionin psikologjik. Të tjerë, megjithatë, mbeten skeptikë, duke e cilësuar sjelljen e tij si të çrregullt dhe kontradiktore.
Pyetja mbetet: a po tërhiqet vërtet Trump nga ideja e një sulmi ndaj Iranit, apo thjesht po bën bllof?
Sipas disa analistëve, ndryshimi i tonit mund të jetë rezultat i mesazheve nga aleatët amerikanë në rajon se një sulm ndaj Iranit nuk është i mençur. Megjithatë, me mbështetjen e Izraelit, rreziku që Trump të gjejë një mënyrë për ta goditur Iranin mbetet real.// Al Jazeera
Nga Gazeta ‘Si’– Kryetarja e Komisionit Europian ka deklaruar se Bashkimi Europian po shqyrton vendosjen e sanksioneve të tjera ndaj Iranit, duke e cilësuar vrasjen e të rinjve si një tragjedi njerëzore.
Duke folur për gazetarët në Limassol, Ursula von der Leyen u shpreh se ajo që po ndodh në Iran është e papranueshme.
“Ajo që po ndodh në Iran është e neveritshme dhe vrasja e të rinjve është një tragjedi njerëzore,” tha ajo.
Aktualisht, BE-ja ka vendosur një sërë sanksionesh të gjera ndaj Iranit, përfshirë masa kufizuese ndaj më shumë se 230 zyrtarëve iranianë, efektivëve të policisë, gjyqtarëve, si dhe ndaj mbi 40 institucioneve shtetërore, përfshirë policinë e moralit dhe burgjet.
Sanksionet e Bashkimit Europian propozohen nga Komisioni Europian, por duhet të miratohen njëzëri nga të 27 shtetet anëtare.
Ndërkohë, edhe pse BE-ja ka vendosur sanksione ndaj disa anëtarëve të Gardës Revolucionare Islamike, ajo nuk ka arritur asnjëherë të bjerë dakord për ta shpallur këtë strukturë si organizatë terroriste.
Von der Leyen tha se BE-ja po shqyrton thellimin e mëtejshëm të sanksioneve ndaj Iranit, duke theksuar se ato tashmë po japin efekt.
“Ne po shohim mundësinë për të thelluar sanksionet ndaj Iranit. Ato janë goditëse dhe po japin rezultat,” u shpreh ajo.
Sipas saj, sanksionet ndihmojnë për të ushtruar presion ndaj regjimit iranian dhe për të nxitur ndryshime.
“Sanksionet ndihmojnë që ky regjim të shkojë drejt fundit dhe të ndodhë një ndryshim,” tha von der Leyen.
Ajo shtoi se protestuesit kundër regjimit iranian po kërkojnë që Garda Revolucionare Islamike dhe persona të tjerë përgjegjës për mizoritë të futen në listën e zezë.
“Ata po na kërkojnë që t’i fusim në listë dhe, duke parë atë që po ndodh në Iran, e kuptoj plotësisht sa e rëndësishme është kjo. Po, ne do ta bëjmë,” deklaroi ajo.
Von der Leyen nuk dha detaje të mëtejshme mbi hapat konkretë që pritet të ndërmerren.
Nga Gazeta Si- “Duke pasur parasysh se treni do të jetë në funksion së shpejti, do të jetë e thjeshtë që studentët në Tiranë të strehohen në kampusin e Durrësit, prandaj do ndërtojmë një kompleks studentor rezidencial”, tha Rama në një takim me rektorët e universiteteve.
Rama përmendi edhe çmimet e larta të qirave si një arsye pse studentët që studiojnë në Tiranë të shkojnë të jetojnë në Durrës.
Rama tha se është hapur procesi për kampusin e universitetit Aleksandër Moisiu.
Ai ndër të tjera tha se ligji për arsimin e lartë duhet të riformatohet, duke nisur me përgatitjen e bazës për korrektimet që do të kryhen.
“Është koha për të rivizituar ligjin e arsimit të lartë, pasi ka kaluar një periudhë e mjaftueshme për të reflektuar ndryshimet që ka sjellë koha. Ligji aktual është shkruar me kontributin tuaj dhe ma ha mendja se ky do të jetë rasti përsëri. Shpresoj e besoj që edhe për shkak të eksperiencës dhe se në këtë rast nuk bëhet fjalë për përmbysje, por korrektime, do të jetë e mundur ta bëjmë në një kohë të arsyeshme dhe nuk do presim sesionin tjetër të parlamentit për ta përgatitur bazën, pastaj procedura parlamentare mund të jetë në fund të sesionit, por ajo që është e rëndësishme është të organizohemi në një grup të përbashkët”, u tha Rama rektorëve.
Gazeta Si – SPAK ka kërkuar burg përjetë për Altin Hajrin, i cili akuzohet për rrëmbimin dhe zhdukjen e Jan Prengës në janar 2020.
Hajri, pronar i resortit ku dyshohet se ndërroi jetë Prenga, po gjykohet në mungesë, pasi ndodhet në arrati, që kur u shpall në kërkim nga SPAK.
Prenga u rrëmbye më 17 janar 2020 në Kamëz, si pjesë e një konflikti kriminal për 260 kg kokainë të humbur në Angli, ku dyshohet se ishte përfshirë vëllai i tij.
Ai u dërgua në “Golden Resort” në Shijak, ku mendohet se u vra dhe trupi i tij më pas u zhduk. Sipas hetimeve, Dritan Rexhepi dhe Altin Hajri janë dy nga figurat kyçe të dyshuara për organizimin e rrëmbimit dhe zhdukjes së Prengës, ndërsa pamjet e sigurisë dhe komunikimet në aplikacione të enkriptuara janë pjesë e provave kyçe të prokurorisë.
Sa i takon ngjarjes, Festim Bexhdili (kopshtari i resortit) është dënuar me burg përjetë nga GJKKO. Ai është shpallur fajtor për rrëmbimin me pasojë vdekjen dhe zhdukjen e kufomës së Jan Prengës. Ende sot e kësaj dite ende nuk është gjetur trupi i tij.
Gjykata Kushtetuese ka zbardhur vendimin e dhënë në Korrik të këtij viti, për rastin e Onejda Ymerajt, e cila kishte kundërshtuar sekuestrimin e telefonit të saj me urdhër të Prokurorisë së Posaçme, me pretendimin se nuk ishte person nën hetim. Vendimi është marrë në Korrik të vitit të kaluar, ndërsa Onejda Ymerajt i ishte sekuestruar telefoni, si pjesë e veprimeve hetimore në ngarkim të ish-numrit 2 të qeverisë Arben Ahmetaj. Gjykata Kushtetuese ka pranuar pjesërisht vendimin për Ymerajn, punonjëse në spitalin Amerikan, dhe më pas drejtoreshë në Agjensinë e Kontrollit të Barnave, ndërkohë që ka urdhëruar Prokurorinë e Posaçme që të fshijë çdo material tjetër që nuk kanë lidhje me hetimin.
Në vendimin e Gjykatës Kushtetuese, prej 60 faqesh, ka një arsyetim të gjatë të kufirit të hollë që ka mes cënimit të privatësisë dhe jetës private, dhe interesit publik, që përdoret si mburojë nga ana e Prokurorisë apo efektivëve të Policisë Gjyqësore. Gjykata Kushtetuese sqaron në vendimin e saj se kontrolli i celularit duhet të kufizohet vetëm në informacionin që ka lidhje me hetimin konkret dhe nuk mund të përdoret për të administruar apo përvetësuar të dhëna personale, përfshirë ato intime.
Ky vendim i Kushtetueses është parë si një fitore për mbrojtjen e privatësisë dhe të drejtave të qytetarëve në hetimet penale, ndërsa shumë prej dosjeve që janë aktualisht në fazën hetimore apo të gjykimit, janë të mbështetura në materialet që janë përfituar nga sekuestrimi i telefonave. Megjithatë në arsyetimin e Gjykatës thuhet se “ky vendim nuk ka efekte prapavepruese në çështje të ngjashme të sekuestrimit të të dhënave kompjuterike, në të cilat nuk është paraqitur ankim kushtetues individual ose për të cilat është paraqitur ankim dhe kontrolli gjyqësor ka përfunduar”.
PJESË NGA VENDIMI I GJYKATËS KUSHTETUESE
Gjykata vëren se kërkesa nuk mund të pranohet në tërësinë e saj, pasi autoritetet publike, në funksion të parandalimit dhe ndjekjes penale, mund të përdorin masa për sigurimin e provave, për aq kohë sa ndërhyrja është e parashikuar nga ligji, ndjek një qëllim legjitim dhe është e domosdoshme në rrethanat konkrete, duke u shoqëruar me garanci kundër abuzimit. Megjithatë, Gjykata ka arritur në përfundimin se kopjimi dhe sekuestrimi i të gjitha të dhënave kompjuterike në përmbajtjen e telefonit të kërkueses, si dhe kërkimi e përpunimi i tyre, pa kufizime të arsyeshme të fushëveprimit dhe pa arsye të veçanta që ta justifikojnë këtë shtrirje, ka shkuar përtej asaj që ka qenë e nevojshme për të arritur qëllimin legjitim.
Për rrjedhojë, kërkesa pranohet vetëm në masën që lidhet me pjesën e ndërhyrjes joproporcionale dhe me pasojat e saj, si dhe me urdhërimin e masave riparuese që sigurojnë respektimin e së drejtës për mbrojtjen e të dhënave personale dhe fshehtësinë e korrespondencës në kuptim të neneve 35 dhe 36 të Kushtetutës ose të së drejtës për jetë private dhe të korrespondencës në kuptim të nenit 8 të KEDNJ-së.
Në vlerësim të Gjykatës, pranimi i pjesshëm pasqyron ekuilibrin që duhet ruajtur ndërmjet interesit publik për mbarëvajtjen e hetimit penal dhe nevojës për mbrojtje efektive të të drejtave kushtetuese të kërkueses.
-Gjykata vlerëson se, së pari, është rasti të konstatojë cenimin e të drejtave kushtetuese të kërkueses për mbrojtjen e të dhënave personale dhe fshehtësinë e korrespondencës për të dhënat kompjuterike që nuk lidhet me objektin e hetimit penal. Siç u parashtrua, nga faktet e çështjes, rezulton se interesi real i hetimit lidhet, në thelb, me komunikimet e kërkueses me persona të lidhur me hetimin, ndaj është e justifikueshme që ndërhyrja të mund të shtrihet vetëm në atë pjesë të korrespondencës dhe të dhënave personale që lidhen me objektin konkret të hetimit penal.
Nga ana tjetër, për të legjitimuar kopjimin dhe sekuestrimin e të gjitha të dhënave të tjera në përmbajtjen e telefonit të kërkueses, si dhe për kërkimin e përpunimin në tërësi të tyre, kërkohen arsye të veçanta dhe të mjaftueshme, çka në rastin konkret nuk janë parashtruar as në vendimin e sekuestrimit, as në vendimin e ekspertimit teknik-elektronik të telefonit, dhe as në ndonjë dokument tjetër. Për pasojë, ekstraktimi, kopjimi, sekuestrimi dhe shqyrtimi i korrespondencës dhe i të dhënave personale që nuk lidhen me objektin e hetimit cenojnë fshehtësinë e korrespondencës dhe të drejtën për mbrojtjen e të dhënave personale të kërkueses. Për rrjedhojë, Gjykata konstaton cenimin e fshehtësisë së korrespondencës dhe së drejtës për mbrojtjen e të dhënave personale, për pjesën që nuk lidhet me objektin e hetimit penal, pasi nuk provohet të jetë gjetur ekuilibri i drejtë ndërmjet interesave të përfshirë.
-Së dyti, Gjykata vlerëson se është rasti të urdhërojë asgjësimin e kopjes të të dhënave që nuk lidhen me objektin e hetimit. Ajo vëren se konstatimi i cenimit të të drejtave kushtetuese të kërkueses do të ishte i pamjaftueshëm, nëse nuk do të shoqërohej me masa riparuese konkrete. Në këtë kuptim, për sa kohë që kopjet e korrespondencës dhe të dhënave personale që nuk lidhen me objektin e hetimit penal vazhdojnë të mbahen nga organi i ndjekjes penale, ndërhyrja në të drejtat e kërkueses vazhdon në kohë dhe rreziku i aksesimit ose përdorimit të mëtejshëm mbetet aktual.
Për rrjedhojë, Gjykata çmon se asgjësimi i kopjeve të korrespondencës dhe i të dhënave personale të nxjerra nga telefoni celular i kërkueses, për pjesën që nuk lidhet me objektin e hetimit penal, është një masë riparuese e domosdoshme për të ndaluar ndërhyrjen e pajustifikuar dhe për të rivendosur, sa të jetë e mundur, respektimin e të drejtave të saj. Kjo masë buron nga detyrimi i autoriteteve publike për të mos mbajtur nën kontroll të dhëna që nuk justifikohen nga qëllimi legjitim i hetimit. Në këtë drejtim, Gjykata mban parasysh se realizimi i këtij asgjësimi presupozon identifikimin teknik të të dhënave që duhet të zhduken. Në rrethanat kur kopja mbahet vetëm nga organi i ndjekjes penale, subjekti i interesuar, është ky organ që ka mundësi për të kryer identifikimin dhe asgjësimin material të të dhënave përkatëse.
Megjithatë, duke qenë se cenimi i konstatuar lidhet pikërisht me shtrirjen e pakufizuar dhe mungesën e mbikëqyrjes reale, identifikimi dhe asgjësimi nuk mund të mbeten diskrecionale, por duhet të realizohen në mënyrë të verifikueshme, sipas garancive procedurale të përcaktuara në arsyetimin e këtij vendimi dhe nën mbikëqyrjen e gjykatës së zakonshme.
-Nga ana tjetër, Gjykata, së treti, vlerëson se është rasti të shprehet për vijimin e mbajtjes në sekuestro të të dhënave kompjuterike që kanë lidhje me objektin e hetimit, por duke ia nënshtruar këtë kontrollit gjyqësor. Në masën që ekzistojnë të dhëna që lidhen me objektin e hetimit penal, Gjykata çmon se ruajtja e tyre mund të jetë e domosdoshme për sigurimin e provës dhe mbarëvajtjen e procedimit penal. Megjithatë, vijimi i mbajtjes së këtyre të dhënave nuk mund të konsiderohet i ligjshëm dhe proporcional vetëm mbi bazën e interesit të hetimit, pa u vendosur nën kufij të qartë dhe mbikëqyrje gjyqësore të efektshme, sidomos kur ndërhyrja fillestare është konstatuar si e shtrirë në mënyrë të pakufizuar dhe pa kontroll gjyqësor ex post real e të plotë.
Mbikëqyrja gjyqësore në rastin konkret duhet të përfshijë verifikimin e lidhjes së kategorive të të dhënave me objektin e hetimit, domosdoshmërinë e ruajtjes së tyre, si dhe kufijtë në shtrirje dhe në kohë të kësaj mbajtjeje, në mënyrë që ruajtja të kufizohet vetëm në të dhënat që lidhen me objektin e hetimit penal dhe të mos tejkalojë masën e pashmangshme. Në këtë drejtim, Gjykata vëren se, në parim, kontrolli gjyqësor duhet të bëhet me kontradiktoritet, me pjesëmarrjen e palëve. Megjithatë, në rrethanat kur hetimi në rastin konkret është ende në vijim dhe ekziston rrezik real që zbulimi i materialit të cenojë sekretin hetimor, duke mbajtur parasysh edhe faktin se kërkuesja nuk është subjekt nën hetim, gjykata e zakonshme e shkallës së parë mund të kufizojë kontradiktoritetin vetëm për aq sa është e domosdoshme dhe në mënyrë proporcionale, duke kompensuar çdo kufizim me garanci procedurale që ruajnë karakterin real dhe efektiv të kontrollit, të tilla, si: shqyrtim të plotë, vendimmarrje të arsyetuar dhe dokumentim të kufijve të masës.
Duke mbajtur në konsideratë që Gjykata nuk është në pozicionin e duhur për të vlerësuar rrezikun që mund t’i vijë integritetit të hetimit penal, ajo vëren se kufizimi i kontradiktoritetit mund të shtrihet tek e drejta e njohjes me aktet e çështjes nëse verifikohet rreziku i cenimit të integritetit të hetimit penal, por gjithsesi kjo mbetet çështje për t’u zbatuar nga prokuroria dhe gjykata e zakonshme, sipas standardeve të këtij vendimi. Në këtë kuptim, kontrolli gjyqësor nuk duhet të mbetet formal, por duhet të ushtrohet realisht mbi ndërhyrjen që prek nenet 35 dhe 36 të Kushtetutës dhe nenin 8 të KEDNJ-së, pra mbi përpunimin dhe ruajtjen e të dhënave.
-Gjykata, po ashtu, së katërti, vlerëson se është rasti të urdhërojë zbatimin e garancive procedurale për vijimin e mbajtjes në sekuestro të telefonit celular të kërkueses, si send që mbart korrespondencë dhe të dhëna personale. Duke ritheksuar se telefoni celular është send që mbart të dhëna personale dhe të korrespondencë dhe, për rrjedhojë, mbajtja e tij në sekuestro dhe çdo veprim i mëtejshëm për përmbajtjen e tij përbëjnë ndërhyrje në nenet 35 dhe 36 të Kushtetutës dhe nenin 8 të KEDNJ-së,
Gjykata çmon se vijimi i mbajtjes në sekuestro i telefonit duhet të shoqërohet me garancitë procedurale të evidentuara në arsyetimin e këtij vendimi, të afta për të parandaluar arbitraritetin dhe për të kufizuar ndërhyrjen brenda kuadrit të hetimit penal. Këto garanci synojnë që ndërhyrja të mos jetë potencialisht e pakufizuar, që çdo akses dhe kërkim të jetë i justifikuar dhe i kufizuar vetëm në të dhënat që lidhen me hetimin penal dhe të mos tejkalojë masën e pashmangshme, si dhe që të mundësohet kontroll gjyqësor efektiv për respektimin e kufijve të masës.
Në këtë drejtim, Gjykata vëren se, duke qenë se kërkuesja nuk është subjekt nën hetim, por person që ka dijeni për rrethana të tij, zbatimi rigoroz i garancive procedurale merr peshë të shtuar, pasi ndërhyrja mbi të drejtat e saj nuk mund të shtrihet përtej minimumit të domosdoshëm që justifikohet nga hetimi penal.
Gjykata gjithashtu, së fundmi, vlerëson se është rasti për të ngarkuar Prokurorinë e Posaçme për ekzekutimin e vendimit dhe përcaktimin e një afati deri në 3 muaj për ekzekutimin. Në lidhje me këtë, Gjykata vëren se ekzekutimi i vendimit të saj kërkon kryerjen e veprimeve konkrete mbi kopjen e të dhënave të nxjerra nga telefoni, kopje e cila, siç u përmend, mbahet aktualisht nga Prokuroria e Posaçme. Për pasojë, vetëm ky organ ka mundësi faktike të kryejë ndarjen/filtrimin dhe asgjësimin material të të dhënave që nuk kanë lidhje me hetimin si dhe të administrojë në vijim atë pjesë të të dhënave kompjuterike që pretendohet se kanë lidhje me të.
Megjithatë, Gjykata çmon se ngarkimi i Prokurorisë së Posaçme me ekzekutimin nuk nënkupton lënien e vlerësimit përfundimtar në diskrecionin e saj. Përkundrazi, ekzekutimi duhet të kuptohet si realizim teknik i detyrimeve që rrjedhin nga ky vendim dhe si detyrim për të vënë në lëvizje kontrollin gjyqësor për vijimin e mbajtjes në sekuestro të të dhënave kompjuterike që kanë lidhje me hetimin. Për këtë qëllim, Prokuroria e Posaçme duhet t’i paraqesë gjykatës së zakonshme të shkallës së parë kërkesën për miratimin e vijimit të sekuestrimit të të dhënave që pretendon se kanë lidhje me hetimin, duke arsyetuar në mënyrë konkrete këtë lidhje dhe domosdoshmërinë e ruajtjes të të dhënave, si dhe duke siguruar zbatimin e garancive procedurale të përcaktuara në arsyetimin e këtij vendimi.
Gjykata çmon se afati 3-mujor është i domosdoshëm për të garantuar efektivitetin e vendimit dhe për të shmangur zgjatjen në kohë të një ndërhyrjeje të konstatuar si joproporcionale. Ky afat detyron subjektin e interesuar për të kryer, brenda një kohe të arsyeshme, veprimet e nevojshme për ndarjen/filtrimin dhe asgjësimin e atyre të dhënave kompjuterike që nuk kanë lidhje me hetimin, si dhe për të paraqitur kërkesën për kontroll gjyqësor për vijimin e mbajtjes në sekuestro të të dhënave të tjera (atyre që kanë lidhje me hetimin), duke respektuar garancitë procedurale të përcaktuara në arsyetimin e këtij vendimi.
-Në përfundim, Gjykata, bazuar në rrethanat e çështjes dhe arsyetimin e mësipërm, vlerëson se urdhërimet si më lart në dispozitivin e vendimit janë të përshtatshme dhe të domosdoshme për të bërë efektive mbrojtjen kushtetuese të të drejtave të kërkueses, duke garantuar njëkohësisht interesin publik për mbarëvajtjen e hetimit penal dhe duke vendosur mekanizma të verifikueshëm që parandalojnë arbitraritetin, në përputhje me kërkesën për gjetjen e një ekuilibri të drejtë ndërmjet interesave të përfshirë.
– Gjykata, duke ritheksuar detyrimin kushtetues që rrjedh nga neni 132 i Kushtetutës për zbatimin e vendimeve të saj, të cilat janë përfundimtare dhe të detyrueshme për organet publike, çmon se, duke pasur parasysh natyrën e çështjes, duhet të shprehet edhe për efektet e këtij vendimi, në kuptim të nenit 76, pika 3, të Ligjit Organik të saj. Në këtë kuadër, duke iu referuar dhe rregullimit ligjor për fuqinë prapavepruese të vendimeve të saj në rastet përjashtimore (pika 7), Gjykata thekson se ky vendim nuk ka efekte prapavepruese në çështje të ngjashme të sekuestrimit të të dhënave kompjuterike, në të cilat nuk është paraqitur ankim kushtetues individual ose për të cilat është paraqitur ankim dhe kontrolli gjyqësor ka përfunduar. Ky vendim prodhon efektet e tij në kuadër të këtij rasti konkret dhe brenda kufijve të urdhërimeve të dispozitivit, por edhe në çdo rast tjetër në të ardhmen, duke orientuar organet përgjegjëse për zbatimin e masave hetimore të kësaj natyre, në përputhje me garancitë procedurale të përcaktuara në arsyetimin e tij./ZËRI/
Imagjinoni për një moment që biznesi juaj aktual, të mos ketë asnjë tatim.
Mendoni sikur pagat e punonjësve tuaj të përjashtohen nga të gjitha taksat për 10 vite. Shtoni te mendimet që të gjitha mallrat, pajisjet dhe shërbimet tuaja të përjashtohen nga TVSH-ja, nga taksa e ndikimit në infrastrukturë dhe nga taksat për pasuritë e paluajtshme.
Gjithashtu mendoni që shteti t’ju paguajë për trajnimin e punonjësve tuaj. Që kontributet për sigurimet të paguhen gjithmonë në nivelin e pagës minimale. Një ëndërr? Quhet Durana.
Lehtesite e Durana
Dhe aktualisht është kryefjala e denoncimeve në media për dyshime se ky projekt është një ‘parajsë fiskale’.
Por çfarë është Durana?
Durana është një park teknologjik i krijuar më 20 shkurt 2025 dhe është pronë e Korporatës Shqiptare të Investimeve. Në bazë të ligjit shqiptar, zhvilluesi i parkut është KSHI dhe drejtoresha Elira Kokona.
Por le të shpjegojmë së pari çfarë do të thotë një park teknologjik. Në vitin 2022, presidenti Barjam Begaj dekretoi një ligj të kaluar më herët në Parlament, “për krijimin, organizimin dhe funksionimin e parqeve teknologjike dhe shkencore”.
Ky ligj, është edhe dera e parë hapëse për parqet teknologjike në Shqipëri, si qendra inovacioni të produkteve më të reja teknologjike. Dhe deri këtu, çdo gjë është në rregull. Parku i ri teknologjik kërkon edhe një terren të ri.
Në këtë moment, Durana ende nuk kishte lindur, pasi regjistrimi zyrtar i saj në shtetin shqiptar është bërë më 20 shkurt 2025. Pra gati 11 muaj më pas.
Por edhe pse ka kaluar 2 vite që nga koha kur Durana mori tokën nga shteti, dhe 1 vit nga momenti që u regjistrua, në Xhafzotaj të Durrësit, toka është djerrë. Asgjë nga ajo që shihet nuk duket si një park teknologjik.
Vendi ku duhet të ishte sot Durana
Me çfarë kemi të bëjmë?
Për këtë le të shpjegojmë pak çfarë po ndodhte në Shqipëri ndërkohë që projektohej ndërtimi i Durana Tech Park. Nga 1 janari i vitit 2026, e gjithë industria e zhvillimit dhe prodhimit të softuerëve në Shqipëri hyri në një regjim të ri tatimor. I gjithë ky sektor u përjashtua nga norma e reduktuar me 5% e tatimit mbi fitimin, duke bërë që të gjitha bizneset e kësaj fushe të kalojnë në një regjim standart me 15% të tatimit mbi fitimin. Rekomandimet e FMN dhe BE për mos të patur privilegje ushtruan një presion pozitiv mbi qeverinë shqiptare, duke bërë që në paketën e re fiskale, edhe këto biznese do të trajtoheshin po njësoj.
Por kush janë më të mëdhenjtë e tregut të IT? Kompanitë kryesore të zhvillimit të softwerëve në Shqipëri, përftuese të parave publike deri më tani dihen se janë dyshja Ermal Beqiri dhe Ergys Agasi të shpallur në kërkim. Shumë prej kontratave të AKSHI-t janë fituar nga Beqiri bashkë me biznesmenin Gëzim Hoxha. Ky i fundit me kompaninë e tij FIRST, në vetëm 1 tender sekret nga AKSHI ka përfituar plot 60 milionë euro.
Kështu, 53 kompani, të listuara në këtë tabelë, u bënë pjesë e “DURANA” duke përfituar lehtësirat fiskale që do të hynin për ta në fuqi nga 1 janari i vitit 2025, kohë kur paralelisht konkurrentët e tyre në sektor do të paguanin 15% tatimin mbi fitimin përfshirë edhe detyrime të tjera.
Lista e kompanive qe hyne ne Durana
Kështu që vendimi për t’u bërë pjesë e Duranas kundrejt një tarife prej 50 euro në vit ishte qartësisht në interesin e tyre.
Skema e ndërtuar për t’ju dhënë lehtësi këtyre bizneseve bie ndesh ndërkohë me ligjin shqiptar për procedurat tatimore, por edhe ligjin e miratuar në vitin 2022 për parqet teknologjike. Ligji i 2022, në pikën 12 të tij përcakton qartë se transferimi i një veprimtarie ekzistuese në territorin shqiptar në park, me qëllim kryesor përfitimin e lehtësive të parashikuara në këtë ligj, është i ndaluar. Çdo transaksion, që në thelb rezulton në transferimin e veprimtarisë ekonomike sipas përcaktimit të mësipërm, është i ndaluar. Përkthimi i tij krahasuar me ligjin për procedurat tatimore, ndalon që një biznes ose ortakë të rishpikë veten në një tjetër emër por me aktivitet të ngjashëm vetëm për të shpëtuar nga detyrimet fiskale.
Nga verifikimi që ZËRI i bëri listës, në mbi 90% të saj, të njëjtët ortakë dhe aksionerë kanë disa kompani të tjera jashtë parkut me të njëjtin status ku ndryshon forma por jo përmbajtja.
Shembulli më i mirë për këtë është biznesmeni Gëzim Hoxha, i cili në Durana ka hyrë me kompaninë “Cybermind” dhe Box Artificial Logic. Brenda parkut, Hoxha hyn me ICT, dixhitalizim, siguri kibernetike, AI, ML, IoT si pjesë e kërkimit dhe inovacionit, ndërsa jashtë me kompaninë First, zhvillon software, SaaS, cybersecurity, sisteme të sigurisë elektronike dhe kibernetike, në një përputhje thelbësore në It dhe kibernetikë. Të dyja kompanitë e Gëzim Hoxhës përputhen në fushë, kompetenca, standard dhe output profesional. Kaq do të mjaftonte që në zbatim të ligjit për parqet teknologjike, ai të mos pranohej si anëtar i Durana. Kjo nuk ka ndodhur. Ai bashkë me kompanitë e Beqirit, Agasit, Koromanit, Cikos etj, janë bërë pjesë e Durana.
ZËRI iu drejtua me një kërkesë për informacion zhvillueses së Parkut, znj. Elira Kokona. Pyetjeve tona se cilat kanë qenë procedurat e pranimit të kompanive, filtrat për të shmangur një kalim fiktiv të veprimtarisë në Durana, deri në publikimin e artikullit, nuk kanë marrë një përgjigje.
Ndërkohë burime i thanë ZËRI se këto kompani nga 1 janari deri më 15 janar, nuk kanë kryer asnjë aktivitet ekonomik qoftë edhe virtualisht si pjesë e Durana, gjë që ngre dyshime për suksesin e Duranas që fill pas goditjes së dyshes Agasi-Beqiri nga SPAK, nuk kanë kryer asnjë shërbim ekonomik.
Plani u prish?!
ZËRI u konsultua me shumë ekspertë IT dhe kontabilistë që shpjeguan sesi Durana do të funksiononte dhe se deri tani “pasoja nuk ka ardhur”. E projektuar si qendër inovacioni dhe kërkimi digjital, çdo ditë që kalon Durana duket si një strehë fiskale për klientë favoritë që janë furnizuar nga kontratat publike.
“Baza ligjore ndalon shoqëritë tregtare (sh.p.k.) që të riprodhojnë ose riorganizojnë aktivitetin e tyre brenda entiteteve të “përshtatura” si parqet teknologjike, me qëllim shmangien e detyrimeve fiskale ndaj shtetit. Ligji synon të parandalojë pikërisht skemat ku një kompani mbyll ose dobëson aktivitetin jashtë parkut dhe e rihap praktikisht të njëjtin aktivitet brenda parkut teknologjik, për të përfituar nga lehtësitë tatimore. Po ashtu, ndalohet që aksionerët apo ortakët e një kompanie ekzistuese jashtë parkut teknologjik të hapin një kompani tjetër me të njëjtin ose thelbësisht të ngjashëm aktivitet brenda parkut, nëse qëllimi është shmangia e taksave, kontributeve apo detyrimeve të tjera ligjore. Kjo vlen edhe në rastet kur ndryshohet vetëm emri i subjektit, por ruhet struktura reale e biznesit, klientët, stafi ose modeli i funksionimit.
E gjithë kjo situatë lidhet drejtpërdrejt me paketën e re fiskale, e cila solli ndryshime të ndjeshme për sektorin e teknologjisë së informacionit. Konkretisht, tatimi mbi fitimin për kompanitë IT u rrit nga 5% në 15%, pas kërkesave të përsëritura nga Bashkimi Europian, me arsyetimin se regjimi preferencial krijonte shtrembërime tregu dhe konkurrencë të padrejtë.
Për të shmangur këtë rritje të barrës fiskale, disa kompani planifikuan që nga 1 janari të transferonin aktivitetin e tyre në zonën e Durranës (Durana), e shpallur si park teknologjik, ku parashikohen taksa zero ose lehtësime ekstreme fiskale. Në këtë skemë përfshiheshin edhe kompani të lidhura me emra të njohur të sektorit, si ato të grupit të Gysit, Ermalit, Gëzimit, etj., të cilat synonin të vazhdonin të njëjtin aktivitet ekonomik, por nën një regjim shumë më të favorshëm tatimor.
Megjithatë, legjislacioni aktual dhe parimi i “substance over form” (thelbi mbi formën) u jep të drejtë institucioneve tatimore që ta konsiderojnë këtë veprim si shmangie fiskale, nëse provohet se aktiviteti real nuk ka ndryshuar dhe se parku teknologjik po përdoret vetëm si strehë ligjore për të mos paguar taksat.”-shpjegoi një kontabilist për ZËRI në kushtet e anonimatit.
Deri më tani, ëndrra e një parajse fiskale është ngrirë.
A do të merrte Durana para nga shteti? Deri më tani, asnjë transaksion i tillë nuk ka ndodhur.
Nga kërkimet e ZËRI, në fakt ne hasëm në një tjetër tentativë për të ndryshuar ligjin e vitit 2022.
Një projektligj i propozuar nga deputeti socialist Ramion Kurti, i kaluar tashmë për shqyrtim në Parlament për disa shtesa në ligjin për “Parqet teknologjike dhe shkencore” parashikon dy ndryshime të rëndësishme që prekin direkt parkun e vetëm teknologjik të vendit, që është Durana. Konkretisht, në gërmën (dh), në fund të paragrafit shtohet fjalia” ” Përdoruesi rezident i parkut regjistrohet në territorin e parkut me NIPT/NUIS parësor ose/dhe me NIPT/NUIS dytësor në territore të ndryshme nga territori i parkut.”
Projektligji per parqet teknologjike i depozituar ne Kuvend
Ky ndryshim përcakton në thelb se përdoruesit e parkut, mund të kenë dy nipte. Njërin brenda parkut dhe një tjetër jashtë parkut, por duke gëzuar privilegjet e parkut. Ky ndryshim është një derë e hapur që hyrja në Durana të jetë vetëm formale, ndërkohë që aktiviteti të vazhdojë jashtë parkut.
Një tjetër ndryshim i përgatitur në parlament është edhe përfitimi nga paratë publike. Më konkretisht, në nenin 5 të po këtij ligji parashikohet që kompanitë e parkut, mund ti shesin enteve publike ose sipërmarrjeve të përbashkëta, produktet e prodhura në park me një cmim më të ulët.
“(c) përfitojnë, në mënyrë preferenciale, mallrat/shërbimet/krijimet/produktet e realizuara në park nga një përdorues që ka aksioner mbi 51% një ent publik apo një shoqëri të përbashkët / sipërmarrje të përbashkët me nje enti publik kundrejt një cmimi preferencial që parashikohet në “Marëveshjen e bashkëpunimit për një produkt inovativ” bazuar në kontratën e modelit tip të miratuar me Vendim të Këshillit të Ministrave. (ç) lidhin marrëveshje bashkëpunimi për një produkt inovativ me përdoruesit të cilët kanë aksioner një apo më shumë ente publike përfshirë edhe zhvilluesin, lidhur me mallrat/shërbimet/produktet inovative/krijimet e tyre në park.”-thuhet në projektligjin e dorëzuar në Kuvend, që në një kuptim më të gjerë do ti hapte rrugën në të ardhmen anëtarëve të Durana të hynin në tendera publikë në fushën e teknologjisë.
Projektligji per parqet teknologjike i depozituar ne Kuvend
Në fund, ajo që shihet nga historia e Duranas është një paralajmërim se transparenca dhe kontrolli janë thelbësorë për çdo skemë që preket nga paratë publike dhe privilegjet fiskale. Durana mund të bëhet një qendër inovacioni që sjell vlerë reale për ekonominë dixhitale, por vetëm nëse aktiviteti brenda parkut është i matshëm, real dhe i ndarë nga çdo lloj shfrytëzimi fiskal të dyshimtë.
Nëse kjo nuk ndodh, Durana rrezikon të mbetet simbol i privilegjeve për pak të zgjedhur, një “parajsë fiskale” e ngrirë që nuk krijon inovacion dhe nuk shërben për zhvillimin e sektorit. Për shqiptarët, dhe për ata që duan një treg të ndershëm IT, pyetja e vetme që mbetet është: A do të ketë një aktivitet ekonomik Durana jashtë gardhit të përfituesve të kontratave publike? Projektligji i fundit, i propozuar nga deputeti Ramion Kurti duket se do të thellojë këto privilegje, ndërkohë që hetimi i SPAK për faktin se Durana nuk ekziston në terren vazhdon!// Marrë nga ZËRI
Nga Gazeta Si- Një studim i ri ka hedhur poshtë studimet e mëparshme që e lidhin kohën e kaluar në rrjetet sociale me rritjen e gjendjes së ankthit dhe depresionit.
Sipas studimit, koha e kaluar para ekranit duke luajtur lojëra ose duke përdorur mediat sociale nuk shkakton probleme të shëndetit mendor tek adoleshentët.
Hulumtuesit në Universitetin e Mançesterit ndoqën 25,000 fëmijë të moshës 11 deri në 14 vjeç gjatë tre viteve shkollore, duke ndjekur zakonet e tyre të vetë-raportuara të mediave sociale, frekuencën e lojërave dhe vështirësitë emocionale për të zbuluar nëse përdorimi i teknologjisë parashikoi vërtet vështirësi të mëvonshme të shëndetit mendor.
Pjesëmarrësve iu pyetën se sa kohë në një ditë normale jave gjatë kohës së semestrit kalonin në TikTok, Instagram, Snapchat dhe media të tjera sociale, ose lojëra. Atyre iu bënë gjithashtu pyetje në lidhje me ndjenjat, humorin dhe shëndetin e tyre mendor në përgjithësi.
Studimi nuk gjeti prova për djemtë ose vajzat që përdorimi më i madh i mediave sociale ose lojërat më të shpeshta rritën simptomat e ankthit ose depresionit tek adoleshentët gjatë vitit të ardhshëm.
Autorët zbuluan se rritja e përdorimit të mediave sociale nga vajzat dhe djemtë nga viti 8 në vitin 9 dhe nga viti 9 në vitin 10 nuk kishte asnjë ndikim të dëmshëm në shëndetin e tyre mendor vitin pasardhës. Më shumë kohë e kaluar duke luajtur lojëra gjithashtu nuk kishte asnjë efekt negativ në shëndetin mendor të nxënësve.
“Ne e dimë që familjet janë të shqetësuara, por rezultatet tona nuk e mbështesin idenë se thjesht kalimi i kohës në mediat sociale ose lojërat çojnë në probleme të shëndetit mendor, historia është shumë më komplekse se kaq”, tha autori kryesor Dr. Qiqi Cheng.
Hulumtimi, i botuar në Journal of Public Health, shqyrtoi gjithashtu nëse mënyra se si nxënësit përdorin mediat sociale bën një ndryshim, me pjesëmarrësit që u pyetën se sa kohë kalojnë duke biseduar me të tjerët, duke postuar histori, fotografi dhe video, duke shfletuar burime, profile ose duke shfletuar foto dhe histori. Shkencëtarët zbuluan se bisedat aktive në mediat sociale ose shfletimi pasiv i burimeve nuk dukej se shkaktonin vështirësi në shëndetin mendor.
Autorët theksuan se gjetjet nuk do të thoshin se përvojat online ishin të padëmshme. Mesazhet e dëmshme, presionet online dhe përmbajtja ekstreme mund të kenë efekte të dëmshme në mirëqenie, por përqendrimi vetëm në kohën para ekranit nuk ishte i dobishëm, thanë ata.
“Gjetjet tona na tregojnë se zgjedhjet e të rinjve rreth mediave sociale dhe lojërave mund të formësohen nga mënyra se si ndihen, por jo domosdoshmërisht anasjelltas”, tha Prof. Neil Humphrey, bashkautor.
“Në vend që të fajësojmë vetë teknologjinë, duhet t’i kushtojmë vëmendje asaj që bëjnë të rinjtë në internet, me kë lidhen dhe sa të mbështetur ndihen në jetën e tyre të përditshme.”
Gazeta Si – Gjykata e Apelit në Tiranë, ka vendosur të lirojë nga burgu tre personat e dyshuar për vrasjen e 26-vjeçarit Martin Çeço, duke zëvendësuar masën e “arrestit në burg”, me “arrest shtëpie”.
Bëhet fjalë për Valter Mollajn, Edlir Mollajn dhe Bleti Angjon, të cilët akuzohen për vrasjen e 26-vjeçarit në Kolanec të Maliqit.
Vendimi i Apelit u mor me argumentin se janë tejkaluar afatet e hetimeve dhe se prokuroria nuk ka paraqitur prova të reja që t’i lidhin drejtpërdrejt me ngjarjen.
Ndërkohë, për Tina Pajollarin, gjykata ka vendosur vijimin e masës së sigurisë “arrest me burg”. Megjithatë, hetimet për zbardhjen e plotë të ngjarjes vijojnë.
Vrasja e të riut ndodhi në qershor të vitit 2022, kur ai u qëllua për vdekje dhe më pas trupi i tij u hodh në rezervuarin e fshatit Kolanec, në Maliq.
Tre të dyshuarit u arrestuan fillimisht pas dëshmisë së Pajollarit, e cila aktualisht ndodhet në burg për këtë çështje.
Vajza dyshohet se ka qenë e pranishme në momentin e vrasjes dhe dëshmia e saj ishte vendimtare për arrestimin e personave të tjerë të përfshirë në ngjarje.
Fillimisht i riu u mbyt me litar e më pas trupin e tij e hodhën në rezervuar, aty ku u gjet pa shenja jete nga policia.
Nga Gazeta ‘Si’– Kryetari i partisë Demokratike, Sali Berisha, në mbledhjen e Grupit parlamentar, akuzoi qeverinë dhe mazhorancën për skandale dhe afera korruptive.
Sipas tij, kryeministri Edi Rama është i përfshirë direkt në dy dosjet e SPAK, me Belinda Ballukun dhe AKSHI-n, teksa nënvizoi se ka edhe përfshirje familjare.
Berisha përsëriti akuzat ndaj Ramës, sipas të cilave, ai ka bllokuar procedurën kushtetuese për të hequr imunitetin deputetëve dhe ministrave që akuzohen nga organet e drejtësisë, referuar çështjes së Ballukut.
“Parashikimet tona kanë qenë të drejta. Nuk heq dot ai sepse në dosjen e Lubi Ballukut, në tre rreshta, dy janë për Edi Ramën.
Pra, Balluku nuk pranon në mënyrë kategorike dhe i thotë je ti, dhe unë jam mbrapa. Se e vërteta kështu është. Të themi atë që është. Dhe tani që dosja në tre rreshta, dy i ka për Ramën, ai nuk pranon kurrsesi.
Nuk pranon në asnjë mënyrë ta dërgojë atë në bankën e akuzës. Ka me borxh të mbyllë parlamentit, të shkelmojë Kushtetutën, të krijojë çdo lloj konflikti, por pushtetin nuk e dorëzon”, tha Berisha.
Berisha aludoi se kryeministrin Rama po e tradhton administrata e tij, pasi drejt Zvicrës, aty ku ndodhet Arben Ahmetaj po shkojnë informacione të shumta.
“Po dosjet që paraqiti Arben Ahmetaj. E dini ju që administrata po dërgon në Lugano një fluks të madh informacionesh dokumentesh, kjo e ka tmerruar. Njëherë thotë e kam nga Damiani, njëherë nga Spiropali, paçka se i shkruan tekstet e Elisës. Nga të gjitha këto qytetarët presin nga opozita dhe ne nuk do ti zhgënjejmë. Në kemi caktuar një datë, jemi të betuar, kemi betimin tonë të vazhdimit të betejës deri në largimin e këtij hajduti që kombi nuk e ka regjistruar në histori”, mbylli fjalimin Berisha para deputetëve demokratë.
Ai u ndal edhe te protesta që PD do të mbajë më 24 janar ku tha se do do të ngrënë në këmbë çdo qytetar për të rrëzuar pushtetin e Ramës.
“Kjo është thirrje për çdo qytetar të ndershëm, të fillojmë betejën për largimin sa më parë të tij nga pushteti. PD nuk vjen në pushtet me dhunë, por do të hapë rrugën për votën e lirë të shqiptarëve dhe veprimin e ligjit dhe kushtetutës” tha Berisha.
Nga Gazeta ‘Si’– Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha, ka mbledhur grupin parlamentar këtë të enjte nga ku dhe foli për situatën e shkaktuar në vend nga përmbytjet.
Sipas Berishës, qytetarët e prekur nuk morën mbështetje nga institucionet përkatëse, duke cilësuar se këto të fundit janë dhe shkaktarë të situatës.
“Shqiptarët e nisën këtë vit në shumë zona të vendit, nga Gjirokastra në Shkodër, por veçanërisht në Durrës dhe qarkun e Durrësit, në një përmbytje të përmasave të papara ndonjëherë. Në një përmbytje me pasoja të rënda. Në një përmbytje në të cilën shteti jo që nuk ishte një mbështetje për qytetarët, por shteti me korrupsionin e tij të çmendur, të papërmbajtur, ishte shkaku i thellë i kësaj përmbytje të paparë ndonjëherë në qarkun e Durrësit, por edhe në disa qarqe të tjera. Në fakt, në ujërat që përmbytën mijëra e mijëra banesa, nga veriu në jugun e vendit, u përmbyt gjithashtu morali i kalbur i kësaj qeverie“, u shpreh ai.
Duke përmendur dhe zjarret e sezonit veror, kryedemokrati u shpreh se “satelitet i vërboi korrupsioni”, duke akuzuar kështu qeverinë për mos marrje të masave të nevojshme për këto fatkeqësi.
“Shqiptarët panë se si këta gobsekë vazhdonin ahengjet, udhëtimet, ndërkohë që ujërat shtoheshin çdo ditë në shtëpitë e tyre. Shqiptarët panë me sytë e tyre shkaqet e vërteta të kësaj drame që pësuan dhe që edhe sot janë në të. Në çdo vend dhe çdo qeveri në botë, ndërtohet një infrastrukturë kundër përmbytjeve. Dhe në ligjin e sigurisë kombëtare, emergjenca ndaj fatkeqësive natyrore ka një përparësi absolute. Pra, Shqipëria u dogj sa asnjëherë tjetër në historinë e saj. Satelitët e Peleshit mbushën xhepat e Edi Ramës. Firmosja e një marrëveshje se na duhen satelitët për të parë vatrën e parë të zjarrit që të shkojmë dhe ta fikim menjëherë, ky mashtrues i paskrupullt, i pamoral, zjarret dogjën njerëz të gjallë, dogjën familje, shtëpi si asnjëherë tjetër, dhe satelitët i verboi korrupsioni“, tha ai.
Duke e rikthyer vëmendjen tek përmbytjet, Berisha u shpreh sërish se hidrovorët nuk ishin në funksionin e tyre të plotë, teksa shtoi akuzat ndaj kreut të qeverisë.
Ai tha se PD do të bëjë një inventar për dëmet dhe kur të vijë në pushtet do dëmshpërblejë ata për çdo qindarkë që kanë humbur në këto përmbytje.
“Më dramatike është situata e përmbytjeve, homemade, e bërë nga dora e njeriut, jo shi, nuk e ka sjellë njeriu. Por problemi është se në Durrës dy hidrovorë të fuqishëm, e dy kanale kryesore që e mbrojnë territorin e këtij qarku, ishin jashtë funksionit“, tha ai.
Gazeta Si – Gjithsej 33 të burgosur të mbajtur në paraburgimin e Durrësit janë transferuar në institucione të tjera të vuajtjes së dënimit, si në Fier dhe Peqin, pas arratisjes dy ditë më parë të Altin Ndocit nga Spitali i Durrësit, ku ndodhej për mjekim.
Ata janë lëvizur mbrëmjen e të mërkurës me mbështetjen e Forcave Shqiponja, Forcave të Ndërhyrjes së Shpejtë dhe ato të Drejtorisë së Burgjeve, për shkaqe sigurie.
Mes emrave të transferuar janë dhe të “burgosurit e famshëm” Lulzim Berisha dhe Astrit Avdyli. Berisha njihet si kreu i bandës së Durrësit dhe u kap në Spanjë, pasi kishte ndryshuar krejtësisht pamjen e tij. Ndërsa, Astrit Avdyli është kreu i grupit të Shijakut dhe dyshohej se drejtonte një grup kriminal në zonë.
Burgu i Durrësit nuk klasifikohet si institucion me siguri të lartë, por të zakonshme. Ai kategorizohet si institucion paraburgimi, ndaj DPB ka vlerësuar pas arratisjes së Altin Ndocit, që personat me rrezikshmëri të lartë të mos qëndrojnë më në këtë strukturë. Masat nuk përfshijnë zyrtarët e arrestuar, të cilët do të vijojnë të qëndrojnë në Durrës.
Pas ngjarjes së paprecedentë, u shkarkua gjithë zinxhiri i burgut të Durrësit, si dhe drejtori i këtij institucioni të vuajtjes së dënimit, ndërkohë që 8 persona u arrestuan.
Lulzim Berisha (majtas) dhe Astrit Avdylaj
Transferimet nga burgu i Durrësit:
1- Agim Gjini – Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
2- Lulëzim Selimi – Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
3- Algert Rrapi – Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
4- Enea Kume (vellai i deputetit te PS Loer Kume ) – Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
5- Elvis Ndreca – Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
6- Dhimiter Nina – Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
7- Endri Seiti – Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
8- Aldi Zonja – Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
9- Erind Lasku – Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
10- Artur Hoxhosmani – Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
11- Artion Çaushllari alias Gjika – Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
12- Armando Ndreca – Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
13- Armand Marvataj – Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
14- Astrit Avdyli alisa Balliu- Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
15– Samuel Alfonso Moreno Serrano (shtetas nga Venezuela ) – Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
16- Braniol Liço alias Ago – Nga IEVP Durres në IEVP Fier
17- Orges Molla – Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
18- Dorian Beu – Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
19- Lulzim Berisha – Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
20- Emirjan Beu – Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
21 – Juxhin Koka – Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
22- Enkeli Kërtalli – Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
23 – Jose Ramos Zacarias Rodrigues Vasques (shtetas nga Venezuela) Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
24- Skënder Sufaj – Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
25- Gëzim Thartori – Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
26- Ismail Zeneli – Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
27- Geis Sejfullai – Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
28- Klajdi Merkaj – Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
29- Ervin Zeqiri – Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
30- Klevis Hoxhosmani – Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
Një stuhi e fortë në shtetin australian të Viktorias shkaktoi përmbytje ditën e sotme, duke i detyruar autoritetet të mbyllin Rrugën e Madhe të Oqeanit, një nga rrugët bregdetare më të famshme dhe piktoreske në botë, me gjatësi 240 km.
Makinat u përmbytën në det dhe mijëra banorë mbetën pa energji elektrike.
Gazeta Si – Atraksioni i parë në Calle 5, që del nga Tibú drejt El Refugio-s, janë bordellot. Këtu i quajnë Chonga ose postri-bar: burrat pinë birrë në karrige plastike, pastaj shtrihen në dyshekë të pistë në dhoma të vogla që ngjajnë me qeli burgu.
Shumë prej tyre janë luftëtarë guerilas. Pesëmbëdhjetë deri në njëzet minuta, 60,000 peso kolumbiane (më pak se 14 euro). Dhe 10,000 i shkojnë pronarit të lokalit.
Vajzat janë kryesisht të droguara ose të dehura. Magdalena është shtatë muajshe shtatzënë, por nuk ndalet, “përndryshe kush do të më mbështesë”.
Camila mendon për dy vajzat që la pas diku tjetër, “Këtu fitoj 540 dollarë në javë; kur gatuaja për ‘cocaleros’ nuk fitoja as 70 dollarë”.
Të gjitha janë venezueliane, emigrante në një qytet kufitar të Perëndimit të Egër, që luftojnë për të mbijetuar. Tibú është tre orë larg me makinë nga Cucuta dhe disa minuta nga Venezuela, në rajonin Catatumbo.
Ndodhet në rrugën e kontrabandës dhe trafikimit të drogës. Një rrugë e mbushur me gropa dhe plot rrezik, e rrethuar nga tubacione për nxjerrjen e paligjshme të naftës dhe plantacione palme vaji që ndotin tokën. Më lart, drejt maleve, mbillet koka (bima e lëndës narkotike).
Hyrja në një nga lokalet e zonë të kthyera në bordello
Sot, Catatumbo krenohet me përqendrimin më të lartë të të korrave të kokës në botë (42,000 hektarë) dhe komuna e Tibú-s është “kryeqyteti” i saj me 22,000 hektarë.
Një tokë rrëmbimesh dhe biznesesh të pista, ku paraushtarakët kanë kryer masakrat më të këqija në të kaluarën.
“Kontrolli mbi trafikun e drogës dhe minierat e paligjshme është forca lëvizëse pas një konflikti që filloi një vit më parë, me të paktën 300 vdekje dhe një numër të panjohur të zhdukurish”, shpjegon Junior Maldonado, zëdhënës i Shoqatës Fshatare Catatumbo, 17 udhëheqësit e së cilës janë vrarë vitet e fundit.
Është një betejë deri në vdekje midis guerilëve disidentë të Frontit 33 të FARC, të cilët refuzuan të nënshkruanin një traktat paqeje me qeverinë e Bogotës në vitin 2016 dhe Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare (ELN), e cila ka refuzuar vazhdimisht të shpërbëhet.
“Me kalimin e kohës, ELN është bërë një grup i armatosur dykombësh, që vepron në të dyja anët e një kufiri mbi 2,200 kilometra të gjatë.
Ata janë luftëtarë guerilas në Kolumbi dhe paraushtarakë në Venezuelë, të sponsorizuar dhe të mbështetur nga qeveria në Karakas.
Forcat ushtarake ELN
Mbërritën nga Arauca, përtej kufirit, me automjete të Gardës Kombëtare Bolivariane, për të dëbuar disidentët e FARC nga Catatumbo.
Ata masakruan dhjetëra njerëz, me dijeninë e plotë të Nicolás Maduros”, pohon ish-ministri i Brendshëm kolumbian, Fabio Valencia Cossio, i cili tani ulet në tryezën e negociatave të paqes me FARC-un disident, duke përfaqësuar Qendrën Demokratike të opozitës.
“Qeveria venezueliane donte një prapavijë të grupeve të armatosura ilegale me dy kombësi për të kontrolluar kufirin, ku kalojnë droga dhe të ardhurat e bizneseve të paligjshme..”
Pro-marksist dhe pro-çavist, ELN ka dënuar ndërhyrjen e SHBA-ve në Venezuelë dhe arrestimin e Maduros dhe që nga 3 janari, është ripozicionuar në Kolumbi, nga frika se mos humbasë drejtimin e forcave të armatosura venezueliane.
“Nuk përjashtohet që presidenti i SHBA-ve, Donald Trump dhe pPresidenti kolumbian, Gustavo Petro, në takimin e tyre në Shtëpinë e Bardhë në shkurt, të vendosin për një sulm të përbashkët kundër ELN-së, ndoshta duke përfshirë edhe presidenten venezueliane, Delcy Rodríguez”, deklaron Maldonado.
Fushat e Coca-s në Catatumbo
“Nga ana tjetër, sulmet e SHBA-ve ndaj anijeve në Karaibe tashmë po dëmtojnë biznesin e trafikimit të drogës. Kartelet po lëvizin, sepse nuk është më fitimprurëse të qëndrosh në Catatumbo”.
Megjithatë, guerilasit mbeten dhe mbjellin vdekje. Fushat e minuara, bombardimet, sulmet e armatosura, masakrat dhe zhdukjet, janë në rend të ditës.
“Sulmi i parë, më 16 janar 2025, rezultoi në mbi 80 vdekje dhe 87,000 persona të zhvendosur vetëm në pak ditë, eksodi më i madh i brendshëm në historinë kolumbiane”, thotë Imzot Israel Bravo, Peshkop i Tibusë dhe anëtar i Komisionit Humanitar që ndërmjetëson me grupet e armatosura për të liruar fëmijët e rrëmbyer ose të miturit e rekrutuar me forcë.
“Qeveria dha premtime dhe nuk i mbajti; në fund, shumë u kthyen në të vetmet gjëra që zotëronin: fermat e tyre, tokën e tyre”. Por konflikti për kontrollin e territorit vazhdoi në valë dhe është intensifikuar përsëri që nga Krishtlindjet.
“Përdorimi i dronëve të prodhuar në shtëpi po i përkeqëson gjërat. Ata i fluturojnë mbi tregje, duke vrarë shumë civilë”. Ditët e fundit, rreth dyzet persona janë larguar nga komuniteti i La Gabarrës.
Ushtarë të ushtrisë kolumbiane në Tibu
Jaime Botero, president i 36 shoqatave të lagjeve, juntave të Tibusë, na udhëheq nëpër rrugët e pluhurosura të lagjes “La Esperanza” për të vizituar personat e zhvendosur që po strehohen nga familjet vendase, “Campesinos që lënë gjithçka pas, përfshirë pulat, me shpresën për t’u kthyer”.
Midis tyre është Yuley, një nënë beqare që iku me një motoçikletë të dëmtuar me tre fëmijët e saj dhe valixhet në bord.
Tani sytë e saj janë të mbushura me trishtim. “Njerëzit nga mali (guerilasit, redaksionale.) hedhin bomba sapo dronët shohin diçka që lëviz. Nuk e di nëse është ELN, FARC apo ushtria, por ne jemi atje poshtë”.
Në Gabarra, ajo shet kavanoza me “pâté grillo”, një benzinë e nxjerrë nga nafta bruto për të përpunuar kokainën.
Tani ajo do të donte të qëndronte në Tibu, të ndiqte një kurs manikyrësh dhe t’i nxirrte fëmijët e saj nga ky ferr. “Të gjithë po ikin nga atje lart.”.
Guerilët po luftojnë për kontrollin e Catatumbos dhe burimeve të tij. Nuk është vetëm kokainë: nëntoka e saj përmban ar, nikel, naftë, qymyr, uranium, koltan, smeralde dhe diamante.
Në lagjen “La Esperanza” të Tibusë
Qendra e Tibusë është i vetmi vend “pothuajse i sigurt”, thotë shoferi; ai nuk shkon më tej. Është dhjetë blloqe i gjatë, i përshkuar nga një rrugë e vetme e shtruar, plot aktivitet.
Bare, dyqane hekuri, tregtarë ari, supermarkete dhe spitali. Emigrantët venezuelianë shesin karamele, ushqim rruge, qese mbeturinash dhe çorape.
Kamionë, makina dhe motoçikleta kalojnë të ngarkuar me rezervuarë ushqimi, plehrash dhe benzine. Pas gjithë kësaj, fshihet terrori.
Në Calle 5, përtej bordellove, arrin në “kufirin e padukshëm”. Policia nuk do të hyjë përtej tij, dhe madje edhe Botero ndalet këtu.
Kjo është zona e kontrolluar nga FARC. Mund ta dallosh nga shtyllat e dritave me vija të kuqe, blu dhe të verdha.
ELN, nga ana tjetër, është kuq e zi. Ne vazhdojmë me Jesus, një ish-ushtar që tani mbron “objektivat ushtarake” të guerilëve, kryesisht udhëheqës socialë.
Qendra e Tibusë
Ata vranë 70 prej tyre në Catatumbo. Ai i bie borisë për Komandantin që kontrollon hyrjen në territorin “e tij” dhe vazhdon me 30 kilometra në orë – “çdo gjë më e lartë është e ndaluar” – deri në El Refugio de Bertrania, një ish-qendër rekreative përgjatë lumit që ka qenë një kamp për dhjetëra familje të zhvendosura për një vit.
Na presin Don Aldemar Pinilla dhe Paolo Telles, udhëheqës socialë, urrejtja e të cilëve për ELN-në nuk lindi nga dëshira për ta bërë këtë.
“Janë guerilasit që shtypin fermerët: një taksë prej 500,000 pesos (115 €) për çdo kilogram paste kokaine, e cila u paguhet 2.4 milionë fshatarëve (556 €).
Prej andej, shkon te trafikantët e drogës të cilët e transformojnë atë në hidroklorur kokaine me pastërti të lartë, i cili më pas dërgohet në veri me aeroplanë të vegjël.
Kur të arrijë në Guatemalë ose Republikën Dominikane, ai kilogram tashmë vlen 28 milionë pesos (pothuajse 6,500 €). Kur lënda mbërrin në SHBA, çmimi rritet ndjeshëm”.
Si mund ta zhdukim industrinë e drogës? “Në Catatumbo, na duhen institucione, jo më shumë trupa”, thotë Monsinjor Israel. “Na duhen gjyqtarë dhe infrastrukturë”.
Zona e kontrolluar nga FARC-u në kufi, shtyllat e lyera me ngjyrat e flamurit kolumbian
Qeveria në Bogotá ka tentuar një rikonvertim. Ata u përpoqën të mbjellin kakao, banane dhe maniokë, por nuk ka rrugë për t’i transportuar ato. Koka nuk e ka këtë problem: trafikantët e drogës vijnë për ta blerë. Qeveria mendoi se do të mjaftonte të subvenciononte kultivimin e kakaos për një vit, me koston e një page minimale. Nuk funksionoi. Nevojiten projekte më ambicioze”.
Telles ndan këtë mendim. “Ata i paguanin fermerit 600,000 peso në muaj për të kultivuar kakao, kur ai fitonte midis 7 dhe 10 milionë me kokainë. Dhe është një zinxhir i madh furnizimi. Fermeri, tregtari, transportuesi, trafikanti i drogës dhe mbi të gjitha kartelet dhe mafiet që kontrollojnë të gjithë tregtinë, sepse kanë liri të plotë – pistat e avionit, kufijtë, taksat mbi drogën dhe birrën. Dhe kushdo që nuk paguan, vritet”.
Por ka një ekonomi tjetër që nuk gjeneron kaq shumë para, por gjeneron paqe. “Në vend që të shpenzohen për ndërhyrje ushtarake, sa miliona peso mund të ishin investuar në komunitete në mënyrë që të rinjtë të mund të merrnin një arsim”, thotë Don Aldemar. “Kur një i ri studion, ai nuk merr më armë në dorë”.
Kjo është arsyeja pse Lay Mogaly, 46 vjeçe, iku nga një lokal në Catatumbo, ku punonte si kuzhiniere, ndërsa burri dhe fëmijët e saj ishin “raspuchin”, mbledhës gjethesh kokaine, të paguar 10,000 peso për 12 kg.
Një luftëtar i FARC-ut
Ajo nuk donte që fëmijët e saj 15 dhe 20-vjeçarë të rekrutoheshin nga guerilasit ose nga karteli Tren de Aragua.
Ne e takojmë atë në komunitetin e El Talento, në periferi të Cucuta-s, ku ajo, së bashku me 24,000 persona të tjerë të zhvendosur, është përfituese e një projekti të Bashkëpunimit Italian, të financuar nga Ministria e Punëve të Jashtme përmes Agjencisë Italiane për Bashkëpunim Zhvillimor (AICS) dhe të zbatuar nga OJQ-të, CISP, Terre des Hommes dhe Fondazione Juventud Lider.
“Fëmijët atje nuk shkonin në shkollë; shkolla më e afërt ishte tre orë larg në këmbë. Unë u nisa këtë vit për fëmijët e mi. Burrat e armatosur kishin filluar të hynin në kasollet e punëtorëve të fermës sonë. Ata po kërcënonin se do t’i merrnin më të vegjlit. Filluan t’i rekrutonin që në moshën dymbëdhjetë vjeç”.
Nga Genti Kromidha- Ligji i ri për gjuetinë në Shqipëri, i miratuar në dhjetor 2025, rikthen aktivitetin e gjuetisë pas një moratoriumi 12-vjeçar, duke pretenduar masa të rrepta për mbrojtjen e biodiversitetit dhe zhvillimin e qëndrueshëm. Ai e konsideron faunën e egër pasuri kombëtare dhe vendos mekanizma për monitorim e kontroll, por ekziston frika se gjuetia mund të kthehet në presion mbi speciet e rrezikuara, për shkak të mungesës së burimeve të mjaftueshme institucionale për zbatimin e ligjit në terren.
Procedurat e lejeve dhe kriteret e moshës synojnë ta bëjnë aktivitetin më të kontrollueshëm, ndërsa gjobat e larta dhe monitorimi institucional janë menduar si garanci kundër abuzimeve. Megjithatë, organizatat mjedisore nuk kanë reaguar fuqishëm ndaj miratimit të ligjit, duke e parë kryesisht si një hap pozitiv drejt kontrollit të gjuetisë, pa u ndalur në problematikat e dispozitave specifike.
Genti Kromidha, drejtor i Institutit për ruajtjen e natyrës në Shqipëri.
Çështja më kritike e ligjit është përcaktimi dhe menaxhimi i zonave të gjuetisë. Ligji ngarkon bashkitë me përgjegjësinë e përcaktimit të zonave, megjithëse dihet se ato nuk kanë mjetet dhe burimet e nevojshme për ta kryer këtë proces si duhet. Menaxhimi i zonës së gjuetisë i besohet një menaxheri të përzgjedhur me tender, i cili ka kompetenca të plota, përfshirë hartimin e planit vjetor të përdorimit të faunës së egër. Ky rol i gjerë i menaxherit, i orientuar drejt biznesit, ngre shqetësime mbi saktësinë e inventarit të llojeve dhe rrezikun e manipulimeve, sidomos kur ligji lejon gjuetinë vetëm deri në 10 për qind të shtesës natyrale të popullatës së një lloji.
Ligji përcakton gjithashtu që qiraja e zonës së gjuetisë të llogaritet mbi bazën e vlerës së gjuetisë vjetore, duke e lidhur drejtpërdrejt me inventarizimin e kafshëve të egra. Por, në mungesë të menaxherit, nuk është e qartë kush e kryen inventarin, duke lënë hapësirë për pasaktësi dhe abuzime. Për më tepër, menaxheri përcakton edhe tarifat për përdorimin e zonës, duke i bazuar në planin e biznesit që i ka siguruar menaxhimin.
Dispozitat kalimtare e ngarkojnë qeverisjen vendore me të gjitha përgjegjësitë e menaxherit deri në përzgjedhjen e tij, duke krijuar mbingarkesë dhe konfuzion. Njëkohësisht, ligji përcakton se gjuetia nuk mund të ushtrohet në asnjë zonë pa miratimin e planit vjetor të përdorimit të zonës së gjuetisë, i cili duhet të hartohet nga bashkitë. Kjo ose e bën të pamundur hapjen e gjuetisë, duke zgjatur moratoriumin me pengesa ligjore, ose krijon hapësira të gjera për abuzime.
Si përfundim, ligji i ri për gjuetinë, ndonëse paraqitet si një instrument modern për menaxhimin e faunës së egër, në praktikë ngre më shumë pikëpyetje sesa zgjidhje. Ngarkimi i bashkive me detyra që tejkalojnë kapacitetet e tyre, fuqizimi i menaxherit privat me kompetenca të gjera dhe paqartësitë mbi inventarizimin e faunës krijojnë një terren të pasigurt për zbatimin e ligjit. Pa transparencë, pa burime të mjaftueshme dhe pa mekanizma të fortë kontrolli, ky ligj rrezikon të kthehet në një burim abuzimesh dhe të minojë përpjekjet e deritanishme për mbrojtjen e biodiversitetit në Shqipëri.
Një rrugëdalje e arsyeshme për të adresuar mangësitë e ligjit aktual për gjuetinë do të ishte zgjatja e ndalimit të gjuetisë për një periudhë 2–3 vjeçare. Kjo do të krijonte hapësirën e nevojshme për të organizuar një sistem të ndërlikuar, për të hartuar aktet nënligjore që mungojnë, për të përgatitur një program kombëtar të gjuetisë dhe për të përcaktuar qartë zonat ku ajo mund të zhvillohet. Në të njëjtën kohë, kjo periudhë do të shërbente për trajnimin dhe forcimin e kapaciteteve të stafeve lokale, duke garantuar zbatimin korrekt dhe të qëndrueshëm të ligjit, në përputhje me standardet e mbrojtjes së biodiversitetit dhe menaxhimit të qëndrueshëm të burimeve natyrore.
*Genti Kromidha është drejtori i Institutit për Ruajtjen e Natyrës në Shqipëri
Gazeta Si – Pas më pak se një viti hetime, SPAK ka dërguar për gjykim dosjen për hakerimin e kompjuterave të disa prej prokurorëve të posaçëm, ku të pandehur janë marrë, ish-drejtori i Burgjeve, Agim Ismaili, Zambak Gjoni, si dhe hakeri, Arnold Rrokaj.
Sipas SPAK, Arnold Rrokaj, aksesoi në mënyrë të paautorizuar materiale hetimore të Prokurorisë së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, një pjesë e të cilave u dërguan në mënyrë të paligjshme tek të pandehurit, Zambak Gjoni dhe Agim Ismaili, të cilët i shperndajnë ato më pas tek persona të tretë.
Rrokaj, së bashku Zambak Gjonin, u identifikuan në një kohë të shpejtë (brenda 24 orësh) dhe u arrestuan menjëherë duke parandaluar kështu dhe shpërndarjen e mëtejshme të materialeve hetimore.
Akuzat u zgjeruan dhe për veprën penale të përgjimit të paligjshëm të të dhënave kompjuterike në ngarkim të Agim Ismailit, i cili pasi u njoh me përmbajtjen e këtyre të dhënave, i shpërndau ato më tej, por edhe kërkoi në mënyrë të vetëdijshme thellimin e përgjimit të paligjshëm të sistemeve të Prokurorisë së Posaçme, duke kërkuar gjetjen e të dhënave për persona të ndryshëm.
Arnold Rrokaj i hetuar me masën e sigurimit “Arrest në burg” dhe i akuzuar për veprat penale “Hyrja e paautorizuar kompjuterike”, paragrafi i dytë dhe “Përgjimi i paligjshëm i të dhënave kompjuterike”, paragrafi i dytë, të kryer në formën e posaçme të bashkëpunimit atë grupit të strukturuar kriminal, “Grupi i strukturuar kriminal”, “Kryerja e veprave penale nga organizata kriminale dhe grupi i strukturuar kriminal”.
Zambak Gjoni i hetuar me masën e sigurimit “Arrest në burg” dhe i akuzuar për veprat penale “Përgjimi i paligjshëm i të dhënave kompjuterike”, paragrafi i dytë, të kryer në formën e posaçme të bashkëpunimit, atë të grupit të strukturuar kriminal, “Grupi i strukturuar kriminal”, “Kryerja e veprave penale nga organizata kriminale dhe grupi i strukturuar kriminal”.
Agim Ismaili i hetuar në gjendje të lirë dhe i akuzuar për veprat penale “Përgjimi i paligjshëm i të dhënave kompjuterike”, paragrafi i dytë, të kryer në formën e posaçme të bashkëpunimit, atë të grupit të strukturuar kriminal, “Grupi i strukturuar kriminal”, “Kryerja e veprave penale nga organizata kriminale dhe grupi i strukturuar kriminal”.
Nga Gazeta ‘Si’- Shefja e diplomacisë së Bashkimit Europian, Kaja Kallas, bëri një shaka të pazakontë gjatë një takimi privat me udhëheqësit e grupeve politike në Parlamentin Europian, duke thënë se situata në botë është aq kritike, sa mund të harrohet vetëm me alkool.
Edhe pse tha se nuk është një fanse shumë e madhe e alkoolit, ajo sugjeroi se ky i fundit duket një zgjidhje origjinale për rrjetën e ngatërruar të problemeve.
Fjala e saj erdhi në një kohë kur ministrat e jashtëm të Groenlandës dhe Danimarkës po takoheshin me Zëvendëspresidentin amerikan J.D. Vance dhe Sekretarin e Shtetit Marco Rubio, për shkak të kërcënimeve të presidentit amerikan Donald Trump se mund të mundohet të marrë kontrollin e ishullit arktik të Greenlandës – një çështje që ka shqetësuar fort vendet europiane.
Shefja e diplomacisë së BE-së, e cila koordinon politikat e jashtme të Unionit në emër të 27 qeverive anëtare dhe Komisionit Europian, bëri shakanë gjatë një mbledhjeje të Conference of Presidents, një mbledhje ku udhëheqësit e grupeve politike shkëmbejnë ide dhe prioritete.
Eurodeputetët kishin filluar të uronin njëri-tjetrin për vitin e ri, por situata globale e bëri vitin e kaluar më pak “të gëzuar”, sipas njerëzve në takim.
Me frikë se Trump mund të përfshijë Groenlandën në Shtetet e Bashkuara, protestat masive kundër regjimit islamist në Iran, si dhe konfliktet e vazhdueshme në Ukrainë dhe Gazë dhe operacionet amerikane në Venezuelë, temat gjeopolitike janë bërë çështja më e ngutshme për Bashkimin Europian.
Një nga hapat e fundit të Kallas ka qenë shprehja e gatishmërisë për të propozuar sanksione të reja kundër Iranit, pas shtypjes së protestave nga qeveria atje, që sipas raportimeve ka shkaktuar vdekjen e qindra njerëzve.// Politico
Login
