Aramco regjistroi rritjen më të madhe të vlerësuar të markës nga Kupa e Botës FIFA 2026, me rreth 1,1 miliardë dollarë

 

Kupa e Botës FIFA u ofron markave qasje në një nga audiencat më të mëdha globale në sport.

Për sponsorët zyrtarë, ky ekspozim mund të përkthehet në ndërgjegjësim më të madh, perceptime më të forta nga konsumatorët dhe vlerë financiare të matshme.

Grafiku rendit 21 sponsorë në bazë të rritjes së vlerësuar të vlerës së markës së tyre gjatë Botërorit 2026. Të dhënat për këtë vizualizim vijnë nga Brand Finance.

 

Aramco dhe Verizon, kryesojnë për fitimet në dollarë

Brand Finance e përcakton vlerën e markës si përfitimin ekonomik neto që një kompani mund të arrijë duke dhënë me licencë markën e saj në tregun e hapur.

Sipas shoqërisë, Aramco regjistroi rritjen më të madhe të vlerësuar, duke shtuar rreth 1.1 miliardë dollarë në vlerën e markës së saj.

Kjo e rriti vlerën e saj të vlerësuar nga 47.3 miliardë dollarë në fillim të vitit 2026 në rreth 48.4 miliardë dollarë në korrik.

Verizon e ndjek nga afër me një rritje prej rreth 1.0 miliardë dollarësh, duke e çuar vlerën e markës së saj në një vlerësim prej 74.0 miliardë dollarësh.

Hyundai renditet e treta me rritje prej 836 milionë dollarësh, ndërsa Coca-Cola regjistroi një rritje prej 733 milionë dollarësh.

Së bashku, katër kompanitë lider përbënin më shumë se gjysmën e fitimeve të kombinuara midis të gjithë sponsorëve të analizuar të Kupës së Botës 2026.

 

 

Markat globale të konsumit regjistrojnë rritje të ndjeshme të vlerës

Disa marka të konsumit dhe financiare, të njohura gjerësisht, regjistruan gjithashtu fitime të konsiderueshme.

Bank of America regjistroi një rritje të vlerësuar prej 631 milionë dollarësh në vlerën e markës, ndjekur nga Visa, me 532 milionë dollarë dhe Home Depot, me 402 milionë dollarë.

Kia fitoi 365 milionë dollarë, ndërsa McDonald’s dhe Lenovo shtuan përkatësisht 309 milionë dhe 295 milionë dollarë.

 

Markat më të vogla shënuan rritje të forta në përqindje

Renditja e sponsorëve sipas fitimeve në dollarë tregon vetëm një pjesë të historisë.

Fitimi prej 295 milionë dollarësh i Lenovo-s ishte më i vogël se ai i shumë kompanive më të mëdha, por përfaqëson një rritje të vlerësuar prej 4.2% krahasuar me vlerën e markës në janar, rritja më e lartë në përqindje sipas analizës.

Kia dhe Hyundai gjithashtu dallohen, me fitime të vlerësuara përkatësisht prej 3.5% dhe 3.4%.

Hisense fitoi vetëm 19 milionë dollarë në terma absolutë, por rritja e saj e vlerësuar prej 2.1% tejkaloi mesataren midis sponsorëve të marrë në analizë.

Në fund të renditjes sipas dollarëve, Globant – kompani e specializuar në fushën e teknologjisë dhe zhvillimit të softuerit – regjistroi një rritje të vlerësuar prej 7 milionë dollarësh, ndërsa Marriott dhe Hisense fituan përkatësisht 20 milionë dhe 19 milionë dollarë.

 

 

/ Visual Capitalist

The post Renditja / Cilat marka fituan më shumë nga Kupa e Botës? appeared first on Revista Monitor.

Janë konfirmuar raste të lisë së dhenve dhe dhive në katër komuna të Kosovës, duke ngritur shqetësime për përhapjen e sëmundjes në fermat blegtorale. Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë u ka bërë thirrje fermerëve që të zbatojnë me përpikëri masat e biosigurisë dhe të raportojnë menjëherë çdo rast të dyshimtë.

 

Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë u ka bërë thirrje të gjithë fermerëve që mbajnë dele dhe dhi të rrisin vigjilencën dhe të zbatojnë masat e biosigurisë, pas konfirmimit të disa rasteve të sëmundjes Lija e Dhenve dhe Dhive (Sheep and Goat Pox) në komunat Ferizaj, Kaçanik, Shtërpcë dhe Viti.

Sipas AUV-së, ekziston rreziku i përhapjes së mëtejshme të sëmundjes, prandaj fermerët duhet të respektojnë me përpikëri rekomandimet për parandalimin e saj.

Agjencia u ka kërkuar fermerëve që të mos lëvizin delet dhe dhitë nga fermat pa autorizimin e veterinerit zyrtar, të kufizojnë hyrjen e personave dhe automjeteve të paautorizuara në fermë, si dhe të shmangin kontaktin e kafshëve me tufat e fermave të tjera.

Po ashtu, AUV rekomandon pastrimin dhe dezinfektimin e rregullt të objekteve, pajisjeve dhe mjeteve të transportit, mbajtjen në izolim të kafshëve të sapoblera për një periudhë vëzhgimi dhe kontrollin e përditshëm të gjendjes shëndetësore të tufave.

Fermerët janë udhëzuar që në rast se vërejnë shenja si temperaturë të lartë, puçrra ose plagë në lëkurë, gojë, hundë apo gjinj, rrjedhje nga sytë ose hunda, mungesë oreksi, dobësi apo ngordhje, të njoftojnë menjëherë veterinerin privat ose inspektorët e AUV-së.

Agjencia ka theksuar se fermerët nuk duhet të tentojnë t’i trajtojnë apo t’i lëvizin kafshët e dyshuara pa udhëzimet e autoriteteve veterinare.

AUV thekson se bashkëpunimi i fermerëve është thelbësor për të parandaluar përhapjen e sëmundjes dhe për të mbrojtur tufat në të gjithë vendin.

Sipas njoftimit, Lija e Dhenve dhe Dhive nuk transmetohet te njerëzit dhe nuk paraqet rrezik për shëndetin publik, por është një sëmundje me ndikim ekonomik që mund të shkaktojë humbje të konsiderueshme për fermerët dhe sektorin blegtoral në vend.

“Bashkëpunimi i fermerëve është vendimtar për të parandaluar përhapjen e sëmundjes dhe për të mbrojtur tufat në të gjithë vendin. Lija e dhenve dhe lija e dhive nuk është sëmundje që transmetohet tek njerëzit, nuk paraqet rrezik për shëndetin publik. Është sëmundje e karakterit ekonomik e cila shkakton humbje për ekonominë e fermerëve dhe të shtetit”.

The post Alarm për blegtorinë në Kosovë: Konfirmohen raste të lisë së dhenve dhe dhive në katër komuna appeared first on Revista Monitor.

Shoqëria Rajonale Ujësjellës Kanalizime Vlorë ka shpallur kompaninë fituese për procedurën e studim-projektimit të fazës së katërt të furnizimit me ujë të zonave bregdetare Draleos, Drimadhë dhe Dhërmi.

Kompania paraqiti një ofertë prej 18.2 milionë lekësh pa TVSH që përbën 87.5 për qind të fondit limit prej 20.8 milionë lekësh. Procedura nuk lidhet ende me ndërtimin e veprës, por me hartimin e projektit teknik që do të përcaktojë vazhdimin e linjës së transmetimit, rrjetin e shpërndarjes, depot e reja dhe veprat mbështetëse për zonën.

Faza IV vijon tri fazat e mëparshme të projektit, të cilat kanë marrë ujin nga burimi i Izvorit në Tragjas dhe kanë ndërtuar linjën e transmetimit deri në dalje të tunelit të Llogarasë. Sipas detyrës së projektimit, janë realizuar linjat TM 01, TM 02, TM 03 dhe TM 04, vepra e marrjes, stacionet e pompimit në Izvor dhe Dukat, si dhe strukturat për shuarjen e presionit përgjatë sistemit.

Kontrata e re duhet të japë zgjidhjen për shtrirjen e mëtejshme të ujit drejt Draleosit në Palasë, Drimadhës dhe Dhërmiut. Dokumenti kërkon që projektuesi të vlerësojë rrjetin dhe depot ekzistuese, t’i integrojë ato me një rrjet të ri shpërndarës dhe të përcaktojë nevojën për rezervuarë shtesë në secilën zonë.

Territori i përfshirë në projekt përkon me zonën Draleos–Drimadhë–Dhërmi, të shpallur si zonë investimesh strategjike për zhvillimin e turizmit ku në fakt janë zhvilluar disa nga ndërtimet rezidenciale me vila. Në dokumentacion, vazhdimi i linjës së transmetimit lidhet shprehimisht me mbulimin me ujë të “zonave të zhvillimit strategjik”.

Projekti duhet të marrë në konsideratë zgjerimin urban, rritjen e turizmit dhe nevojat e komuniteteve lokale. Sipas dokumentit, furnizimi aktual mbështetet te burimet ekzistuese, kapaciteti i të cilave bie pikërisht gjatë sezonit të verës, kur kërkesa për ujë rritet.

Zona e plazhit të Palasës furnizohet nga burimet Vurles, Leftia dhe Dhrikes, me kapacitet total nga 5 deri në 20 litra në sekondë. Drimadha dhe Dhërmiu furnizohen nga burimet e Vrisës, me kapacitet maksimal 40 litra në sekondë.

Në zonë ndodhet një depo akumuluese me kapacitet 2,000 metra kub për Palasën dhe një depo prej 700 metrash kub për Drimadhën dhe Dhërmiun. Detyra e projektimit kërkon vlerësimin e mjaftueshmërisë së tyre për sezonin e pikut dhe përcaktimin e depove të reja që mund të nevojiten.

Dokumenti evidenton gjithashtu mungesën e rrjeteve të mirëfillta shpërndarëse në disa segmente, zgjerimin e shpejtë të zonës dhe mungesën e rezervuarëve të mjaftueshëm për ruajtjen e ujit. Rrjeti ekzistues në Palasë duhet të azhornohet dhe të planifikohet në funksion të zhvillimit urban, ndërsa ai në Drimadhë dhe Dhërmi përshkruhet si pjesërisht i ri dhe pjesërisht i amortizuar.

Kompania fituese do të duhet të paraqesë dy variante për funksionimin e skemës hidraulike, të shoqëruara me analizë teknike dhe ekonomike. Varianti përfundimtar do të zgjidhet pas shqyrtimit në këshillin teknik. Puna përfshin rilevimin e të gjithë zonës, studimet topografike dhe gjeologo-inxhinierike, modelimin hidraulik, projektimin e linjës së transmetimit dhe rrjetit shpërndarës, depot, sistemin e klorinimit, furnizimin me energji dhe sistemet e monitorimit.

Projekti duhet të përfshijë gjithashtu dokumentacionin për lejen e ndërtimit, projektin e zbatimit, preventivin përfundimtar, vlerësimin e ndikimit në mjedis dhe të dhënat për shpronësimet e mundshme. Afati i parashikuar për realizimin e shërbimit është gjashtë muaj. Në përfundim, projekti do të shërbejë si bazë teknike për financimin, lejet dhe zbatimin e fazës së katërt të sistemit të furnizimit me ujë.

 

The post Uji i Tragjasit për strategjikët, shpallet fituesi për fazën 4 të studim-projektimit appeared first on Revista Monitor.

Shqipëria vijon të mbajë një nivel rekord të kredive të nënshkruara me kreditorët e huaj, por ende të patërhequra. Një situatë e tillë jo vetëm që po vonon realizimin e investimeve publike, por po krijon edhe kosto të drejtpërdrejta për buxhetin e shtetit.

Sipas të dhënave të Ministrisë së Financave, në fund të gjashtëmujorit të parë të vitit 2026, vlera e borxhit të nënshkruar, por të patërhequr arriti në 1.96 miliardë euro, duke mbetur pranë nivelit rekord të fund-vitit 2025.

Në vitin 2020, kreditë e kontraktuara, por ende të pashfrytëzuara ishin vetëm 644 milionë euro, çka do të thotë se në vetëm gjashtë vjet kjo shumë është trefishuar.

Të dhënat tregojnë se pjesa më e madhe e kësaj vlere lidhet me kreditorët shumëpalësh, të cilët përfaqësojnë rreth 1.37 miliardë euro, ndërsa kreditë dypalëshe arrijnë në rreth 592 milionë euro.

Edhe pse interesi mbi principalin zakonisht fillon të paguhet vetëm pasi fondet disbursohen, shumica e institucioneve financiare ndërkombëtare aplikojnë komisione angazhimi (commitment fees) mbi shumën e patërhequr.

Këto tarifa paguhen për faktin se kreditori mban fondet në dispozicion të huamarrësit, pavarësisht nëse ato përdoren ose jo.

Në praktikën e institucioneve si Banka Botërore, BERZH, Banka Evropiane e Investimeve apo banka zhvillimore dypalëshe, tarifat e angazhimit zakonisht variojnë nga 0.15% deri në 0.50% në vit, në varësi të marrëveshjes.

Bazuar në strukturën aktuale të portofolit të Shqipërisë, vetëm komisionet e angazhimit vlerësohet se mund t’i kushtojnë buxhetit të shtetit rreth 4-6 milionë euro në vit, ose afërsisht 400-600 milionë lekë.

Në këtë shumë nuk përfshihen komisionet administrative, kostot e monitorimit të projekteve, auditimet, njësitë e zbatimit dhe shpenzime të tjera operative që lidhen me mbajtjen aktive të marrëveshjeve të huasë që çojnë faturën për kreditë e patërhequra në mbi 10 milionë euro në vit.

Por, kostoja reale qëndron te fakti se fondet nuk hyjnë në ekonomi, projektet vonohen dhe efektet që ato duhet të kishin në rritjen ekonomike, punësim apo përmirësimin e infrastrukturës shtyhen në kohë.

Në të njëjtën kohë, shteti detyrohet të mbështetet më shumë te financimi i brendshëm për të ruajtur ritmin e investimeve, duke krijuar presion shtesë mbi burimet e buxhetit.

Gjatë gjashtëmujorit të parë të vitit, investimet kapitale u realizuan mbi planin falë financimit të brendshëm, ndërsa financimi i huaj mbeti dukshëm nën objektiv me 75% të realizimit.

Investimet publike po mbështeten nga buxheti i shtetit, ndërkohë që fondet e kontraktuara nga kreditorët ndërkombëtarë vazhdojnë të mos disbursohen.

Vetë Ministria e Financave ka argumentuar më herët se një pjesë e mosrealizimit lidhet me vonesat në alokimin e fondeve nga Plani i Rritjes i Bashkimit Evropian, të cilat ishin përfshirë në planifikimin buxhetor, por nuk janë reflektuar ende në realizimin e investimeve.

Sa më gjatë të mbeten të pa-tërhequra kreditë, aq më gjatë zgjatet edhe periudha gjatë së cilës paguhen tarifa për fonde që nuk gjenerojnë ende asnjë përfitim ekonomik./ B.Hoxha

 

Burimi: Ministria e Financave

The post Miliona euro pagesa nga buxheti për 2 miliardë euro kredi të papërdorura, investimet në pritje appeared first on Revista Monitor.

Punimet në segmentin e parë të Bypass-it të Tiranës kanë arritur në 31%, ndërsa Autoriteti Rrugor Shqiptar po përgatit fazat e tjera të projektit 21-kilometërsh, që do të lidhë disa nga akset kryesore rrugore të vendit pa kaluar përmes kryeqytetit.

“Bypass-i ka rëndësi strategjike pasi bën ndërlidhjen me Korridorin Adriatiko-Jonian, Thumanë–Kashar dhe më pas me Kashar–Lekaj, si dhe me autostradën Tiranë–Durrës dhe autostradën e Elbasanit, duke shmangur hyrjen në Tiranë,” tha ministri Enea Karkaci gjatë inspektimit të punimeve.

Aktualisht janë në zbatim 8.2 kilometrat e parë të bypass-it, të ndarë në dy faza. Kontrata e parë mbulon një segment prej 4.2 kilometrash dhe është lidhur në shtator të vitit të kaluar.

“Realizimi fizik i punimeve është 31%, ndërsa ecuria ka qenë pozitive, pavarësisht terrenit problematik,” tha kreu i ARRSH-së, Ami Kozeli. Sipas tij, edhe në fazën e dytë po kryhen punime gërmimi.

Kozeli tha se ARRSH planifikon të hapë procedurat edhe për rrugët lidhëse të fshatrave me bypass-in, si dhe për ndërlidhjen e aksit me autostradën dhe zonën e Kombinatit.

Një nga veprat kryesore të segmentit është ura mbi përroin e Limuthit, e cila është pranë përfundimit. Ura ka një gjatësi prej 53 metrash.

“Janë trajtuar të gjitha veprat e vogla dhe ura e Limuthit është pothuajse në përfundim. Ajo është projektuar për prurje me periudhë përsëritjeje një herë në 100 vjet, me qëllim shmangien e përmbytjeve,” tha inxhinieri i kompanisë nënkontraktore gjatë inspektimit të punimeve.

Për pjesën e mbetur prej rreth 13 kilometrash, autoritetet janë në fazën përmbyllëse të bisedimeve me Bankën Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim për sigurimin e financimit.

“Ky segment i parë prej 8 kilometrash është i rëndësishëm, pasi realizon lidhjen me aksin Kashar–Lekaj,” tha Karkaci. Sipas tij, dokumentacioni ligjor për Kashar-Lekaj është përmbyllur dhe pritet miratimi i projektit të zbatimit nga ARRSH përpara nisjes së punimeve.

Procedura për lidhjen e bypass-it me autostradën Tiranë–Durrës dhe me aksin e Elbasanit, deri në zonën e Bradasheshit, është gjithashtu e përfunduar. “Është bërë njoftimi i fituesit dhe jemi në pritje të nisjes së punimeve,” tha Kozeli.

 

The post Bypass-i i Tiranës avancon në 31%, Karakaçi: Po përmbyllim financimin për 13 kilometrat e mbetur appeared first on Revista Monitor.

Autoriteti i Konkurrencës njoftoi të hënën se ka mbyllur hetimin e thelluar ndaj Vodafone Albania dhe One Albania në tregun me pakicë të shërbimeve celulare. Në njoftimin zyrtar u bë ditur se, në përfundim të hetimit, ky institucion ka vendosur kushte dhe detyrime specifike që reflektojnë ankesat e konsumatorëve pranë Autoritetit.

Komisioni i Konkurrencës shprehet se vendimi synon korigjimin e shqetësimeve konkrete që kanë prekur konsumatorët dhe garantimin e çmimeve më të lira për shtresën e pensionistëve dhe studentëve, si dhe më shumë transparencë e mundësi zgjedhjeje për abonentët e të dy operatorëve.

Hetimi nuk provoi, sipas Komisionit të Konkurrencës, shkelje ligjore nga dy operatorët celularë; megjithatë, duke iu referuar vendimit final, hetimi ka evidentuar sjellje të ngjashme të dy operatorëve gjatë periudhës nën hetim 1 janar 2022- 18 nëntor 2025.

Sjellje e njëjtë, por nuk provohet koordinimi mes dy operatorëve

Sipas vendimit, nga analiza rezultoi se çmimet e paketave kanë pësuar rritje progresive dhe të përafërta në kohë; ndryshimet janë aplikuar në kategori të njëjta ose të ngjashme shërbimesh; janë konstatuar nivele të larta ngjashmërie në strukturën dhe përmbajtjen e ofertave. Këto elemente janë evidentuar në mënyrë të përsëritur gjatë periudhës hetimore dhe reflektojnë një nivel të lartë ngjashmërie në sjelljen tregtare të ndërmarrjeve në tregun përkatës.

Megjithatë, analiza ekonomike dhe juridike e kryer gjatë hetimit nuk arriti të provojë se kjo sjellje ka qenë rezultat i një koordinimi apo praktike të bashkërenduar ndërmjet ndërmarrjeve në kuptim të nenit 4 të ligjit “Për mbrojtjen e konkurrencës”.

Analiza kronologjike e ndryshimeve të çmimeve dhe strukturës së paketave tregon se, në disa raste, pas ndryshimeve të ndërmarra nga njëra ndërmarrje në lidhje me çmimet ose përmbajtjen e paketave, ndërmarrja tjetër ka reaguar brenda intervaleve të afërta kohore, duke aplikuar ndryshime të ngjashme në nivel çmimi dhe në strukturën e ofertës (minuta, internet, SMS, vlefshmëri, roaming etj.).

Megjithatë, gjatë hetimit nuk u administruan prova të drejtpërdrejta apo të tërthorta që të provojnë ekzistencën e kontakteve, komunikimeve, shkëmbimit të informacionit sensitiv tregtar apo të një mekanizmi koordinues ndërmjet ndërmarrjeve në lidhje me përcaktimin e çmimeve apo strategjive tregtare.

Në këto kushte, ngjashmëritë e konstatuara në reagimet tregtare të ndërmarrjeve janë vlerësuar në kontekstin e karakteristikave strukturore të tregut duopolistik dhe nivelit të lartë të transparencës së tij, ku operatorët monitorojnë vazhdimisht ofertat dhe sjelljen tregtare të njëri-tjetrit.

Hetimi evidentoi se ofertat e ndërmarrjeve paraqesin ngjashmëri në çmim dhe përmbajtje, përfshirë internetin, minutat kombëtare, vlefshmërinë e paketave dhe përfitimet roaming. Ky nivel i lartë ngjashmërie ndërmjet ofertave kufizon nivelin e diferencimit të paketave në treg; reflekton një nivel të kufizuar të presionit konkurrues ndërmjet ndërmarrjeve; paraqet karakteristika tipike të një tregu me strukturë të lartë përqendrimi. Megjithatë, analiza ekonomike dhe juridike e kryer gjatë hetimit nuk provoi se kjo ngjashmëri e ofertave është rezultat i një koordinimi apo praktike të bashkërenduar ndërmjet ndërmarrjeve.

Ndërkohë, gjatë hetimit, ndërmarrjet nuk paraqitën një metodologji të plotë dhe të standardizuar të analizës kosto–çmim për çdo ndryshim tarifor të aplikuar gjatë periudhës hetimore. Në veçanti, nuk u administrua një analizë e detajuar kosto–çmim për çdo paketë; nuk u evidentuan elemente të plota të justifikimit ekonomik për çdo rritje çmimi; konstatuan mungesa në dokumentimin e metodologjisë së përllogaritjes së kostove.

Pavarësisht këtij elementi, sërish Komisioni i Konkurrencës sërish ka gjykuar se mungesa e një metodologjie të plotë ekonomike apo e dokumentimit të detajuar të kostove, në vetvete, nuk përbën provë të mjaftueshme për ekzistencën e një praktike të bashkërenduar.

Sipas këtij institucioni, në tregje duopolistike me transparencë të lartë, si tregu me pakicë i shërbimeve celulare në Republikën e Shqipërisë, ndjekja e sjelljes së operatorëve konkurrentë dhe reagimi ndaj zhvillimeve të tregut mund të ndodhë si rezultat i përshtatjes së pavarur ndaj kushteve të tregut dhe monitorimit reciprok të operatorëve.

Në konkluzion, megjithëse gjatë periudhës 1 janar 2022 – 18 nëntor 2025 u evidentuan sjellje e rritje të përafërta në kohë të çmimeve; reagime të ngjashme tregtare ndërmjet operatorëve; ngjashmëri në strukturën dhe përmbajtjen e ofertave; mungesë e një metodologjie të plotë dhe të standardizuar kosto–çmim, Komisioni ka vlerësuar se nuk provohet ekzistenca e një praktike të bashkërenduar ndërmjet ndërmarrjeve Vodafone Albania dhe One Albania.

Për rrjedhojë, sjellja e konstatuar gjatë hetimit është vlerësuar si sjellje paralele tregtare në kushtet e një tregu me strukturë duopolistike dhe transparencë të lartë, e cila, në mungesë të provave mbi ekzistencën e koordinimit, komunikimit apo vullnetit të përbashkët ndërmjet ndërmarrjeve, nuk përbën praktikë të bashkërenduar apo abuzim me pozitën dominuese në kuptim të ligjit “Për mbrojtjen e konkurrencës”.

Operatorët duhet të ofrojnë paketa të veçanta për studentët dhe pensionistët

Vendimi i Autoritetit të Konkurrencës përcakton se brenda 90 ditëve, të dy operatorët duhet të ofrojnë paketa të veçanta më të favorshme për pensionistët dhe studentët 18–23 vjeç.

Vendosja e një detyrimi të tillë ngre pikëpyetje të mëdha lidhur me bazën ligjore ku është mbështetur Autoriteti i Konkurrencës për ta vendosur atë. As ligji “Për mbrojtjen e konkurrencës”, as legjislacioni që rregullon komunikimet elektronike apo mbrojtjen konsumatore në përgjithësi nuk parashikon detyrime që ndërmarrjet të aplikojnë kushte lehtësuese ndaj shtresave të caktuara shoqërore.

Në vendimin e Autoritetit të Konkurrencës citohet vetëm se, nga analiza e paketave tarifore të ofruara nga Vodafone Albania dhe One Albania rezultoi se gjatë periudhës objekt hetimi ndërmarrjet nuk ofronin paketa të dedikuara për 13 kategori të veçanta konsumatorësh, si pensionistët dhe studentët, me kushte tarifore të përshtatura me nevojat dhe aftësinë paguese të tyre. Gjithashtu, nga hetimi u konstatua një reduktim i ofertave me çmime të ulëta dhe orientimi i portofolit drejt paketave me çmime dhe përmbajtje më të larta, ndërkohë që paketat bazë me vlerë 500–600 lekë ofroheshin kryesisht nëpërmjet kanaleve digjitale.

Sipas vlerësimit të Autoritetit të Konkurrencës, këto zhvillime kufizojnë mundësitë e zgjedhjes për konsumatorët me konsum dhe aftësi paguese më të ulët, veçanërisht për kategoritë e pensionistëve dhe studentëve.

Në fakt, politikat e përkrahjes sociale janë atribut i institucioneve shtetërore dhe lehtësitë për shtresa të veçanta, në përgjithësi, sigurohen nëpërmjet subvencioneve shtetërore.

Gjithashtu, Autoriteti i Konkurrencës kërkon që paketa më e lirë duhet të jetë realisht e disponueshme edhe në pikat fizike të shitjes, jo vetëm në aplikacione online apo kanale digjitale.

Ndërkohë, hetimi nuk ka marrë nën hetim një element shumë të rëndësishëm: tarifat shumë të larta standarde për njësi komunikimi të aplikuara nga operatorët celularë. Për këtë arsye, pothuajse të gjithë përdoruesit e telefonisë celulare në Shqipëri, me parapagesë ose kontratë, përdorin paketa tarifore me çmime fikse.

Ekzistenca e tarifave standarde më të arsyeshme mund t’u përgjigjej më mirë nevojave specifike të përdoruesve me konsum më të ulët, duke paguar në varësi të nevojave të tyre komunikimit.

Gjithashtu, vendimi nuk përmban asnjë qëndrim lidhur me njërën nga çështje objekt të hetimit, praktikës së indeksimit periodik me inflacionin të çmimeve të shërbimeve celulare.

Përdoruesit nuk janë lejuar të marrin paketa më të lira pas përfundimit të kontratës?

Një masë tjetër e vendosur nga Autoriteti i Konkurrencës është që, pas përfundimit të kontratës, çdo abonent duhet të ketë të drejtë të kalojë në një paketë më të lirë, pa penalitete dhe pa pengesa të pajustifikuara.

Nga analiza e termave dhe kushteve kontraktore të Vodafone Albania dhe One Albania rezultoi se kontratat e pajtimtarëve nuk parashikojnë në mënyrë të qartë dhe të kuptueshme disa të drejta dhe procedura me rëndësi për konsumatorët. Konkretisht, nuk pasqyrohet në mënyrë të shprehur e drejta e pajtimtarit, pas përfundimit të afatit kontraktor, për të kaluar lirisht nga një plan tarifor me çmim më të lartë në një plan tarifor me çmim më të ulët, sipas zgjedhjes së tij, pa penalitete apo kufizime të pajustifikuara.

Gjithashtu, dispozitat që rregullojnë bartjen e numrit nuk përcaktojnë në mënyrë të qartë dhe të kuptueshme afatin brenda të cilit realizohet ky proces, si dhe kushtet dhe procedurat që duhet të ndiqen për përfundimin e tij.

Sipas vendimit, mungesa e një informacioni të plotë dhe transparent në dokumentacionin kontraktor krijon pasiguri për pajtimtarët dhe mund të ndikojë në ushtrimin efektiv të të drejtave të tyre për zgjedhjen e planit tarifor dhe ndryshimin e operatorit.

Nëse e marrim për të mirëqenë konkluzionin, kjo do të ishte një shkelje serioze dhe praktikë  arbitrare ndaj përdoruesve. Megjithatë, as për këtë shkelje Autoriteti i Konkurrencës nuk ka vendosur penalitete ndaj operatorëve.

Detyrime të tjera të vendosura ndaj operatorëve janë që çdo ndryshim në çmim, përmbajtje apo vlefshmëri të paketës duhet t’i njoftohet individualisht abonentit, qartë dhe të paktën 30 ditë përpara; çdo rritje çmimi duhet të mbështetet në analiza të dokumentuara të kostove dhe ky dokumentacion duhet të ruhet për pesë vjet; paketat e reja duhet të kenë diferencim real dhe të mos kufizojnë zgjedhjen e konsumatorit; kontratat tip duhet të marrin vlerësimin paraprak të Autoritetit të Konkurrencës për shmangien e klauzolave të padrejta; procedura dhe afati për bartjen e numrit nga një operator te tjetri duhet të shkruhen qartë dhe kuptueshëm në kontratë.

Në fakt, disa prej detyrimeve të vendosura nga Autoriteti i Konkurrencës, si vlerësimi i paketave apo kushteve të kontratave, prekin çështje që janë në kompetencën e Autoritetit të Komunikimeve Elektronike dhe Postare (AKEP), si rregullator sektorial. Veçanërisht shkeljet apo paqartësitë në dispozitat kontraktore janë edhe përgjegjësi e AKEP, që ka të drejtën dhe detyrimin ligjor të miratojë paraprakisht kontratat e shërbimit që lidhen me pajtimtarët.

Pavarësisht nga kjo, vendimi final nuk përmban asnjë rekomandim për AKEP.

Të gjitha detyrimet e vendosura nga Autoriteti i Konkurrencës do të monitorohen për një vit nga hyrja në fuqi e vendimit.

Në rast moszbatimi të një prej pikave të vendimit, Vodafone Albania dhe One Albania do të përballen me penalitetet e parashikuara nga ligji.

 

Lexoni edhe:

Shpenzimi mesatar i shqiptarëve për shërbimet celulare u rrit për të pestin vit radhazi

 

 

Dy operatorët celularë fituan 35 milionë euro vitin e kaluar

 

 

 

The post Hetimi i Konkurrencës ndaj operatorëve celularë përfundon me detyrim për “politika sociale” appeared first on Revista Monitor.

The post Doganat fillojnë implementimin e sistemeve sipas kritereve të BE-së appeared first on Revista Monitor.

Ndiqni këto këshilla nëse ëndërroni të krijoni biznesin tuaj, por nuk dini se cili duhet të jetë hapi i parë.

 

Sipërmarrësit e suksesshëm e dinë se çdo rrugëtim në biznes nis me një ide të mirë. Megjithatë, vetëm një ide nuk mjafton për ta kthyer një sipërmarrës aspirant në pronar të një biznesi.

Historia e emrave si Steve Jobs apo Mark Zuckerberg tregon se kompanitë e suksesshme nuk lindin brenda natës. Pas çdo suksesi fshihen vite pune, këmbënguljeje dhe përkushtimi.

Nëse dëshironi të hapni biznesin tuaj, por nuk dini nga t’ia nisni, mos u shqetësoni – nuk jeni vetëm. Pavarësisht nëse motivimi juaj është lodhja nga puna aktuale apo dëshira për të ndjekur pasionin, hapi i parë mund të hidhet që sot.

Ja tetë këshilla që mund t’ju ndihmojnë të ndërtoni biznesin tuaj dhe të hidhni themelet e suksesit sipërmarrës.

1. Merrni përgjegjësinë për ndryshimin

Nëse nuk jeni të kënaqur me situatën ku ndodheni, pranoni se askush tjetër nuk mund ta ndryshojë atë përveç jush.

Nuk ju ndihmon të fajësoni ekonominë, shefin, partnerin apo familjen. Ndryshimi fillon vetëm kur vendosni vetë ta realizoni atë.

2. Gjeni biznesin që ju përshtatet

Lejojini vetes të eksploroni.

Reflektoni mbi personalitetin tuaj, mënyrën si ndërveproni me të tjerët, përvojën dhe intuitën. Shpesh e injorojmë intuitën, edhe pse në thellësi e dimë se çfarë na përshtatet.

Pyeteni veten:

“Çfarë më jep energji edhe kur jam i lodhur?”

Ekzistojnë tre rrugë kryesore për të hyrë në sipërmarrje.

Bëni atë që dini të bëni

Nëse keni humbur vendin e punës ose kërkoni një ndryshim, mendoni për aftësitë që keni zhvilluar gjatë karrierës suaj. Si mund t’i ktheni ato në një produkt ose shërbim që mund ta ofroni vetë?

Bëni atë që kanë bërë të tjerët

Studioni biznese që ju frymëzojnë. Nëse identifikoni një model të suksesshëm që ju pëlqen, analizoni mënyrën si funksionon dhe përshtateni me idenë tuaj.

Zgjidhni një problem të përbashkët

A ekziston një boshllëk në treg? A mungon një produkt ose shërbim që njerëzit do ta përdornin?

Kjo është rruga me rrezikun më të lartë, ndaj filloni me kërkim tregu. Përpara se të investoni para, investoni në njohuri. Ndiqni kurse mbi sipërmarrjen ose, nëse dëshironi një përgatitje më të thelluar, studioni administrim biznesi apo një program MBA.

3. Hartoni një plan biznesi

Shumë sipërmarrës e anashkalojnë planifikimin, por ai ju ndihmon të hyni më shpejt në treg.

Një plan biznesi ju jep qartësi, fokus dhe besim. Nuk ka nevojë të jetë një dokument voluminoz; edhe një faqe mund të jetë e mjaftueshme.

Duke shkruar objektivat, strategjitë dhe hapat konkretë, ideja juaj fillon të marrë formë.

Bëjini vetes këto pyetje:

• Çfarë po ndërtoj?
• Kujt do t’i shërbej?
• Çfarë premtimi po u bëj klientëve dhe vetes?
• Cilat janë objektivat, strategjitë dhe hapat që do të më çojnë drejt tyre?

4. Njihni klientin përpara se të shpenzoni paratë e para

Përpara se të investoni, sigurohuni që njerëzit janë të gatshëm të blejnë produktin ose shërbimin tuaj.

Ky mund të jetë vendimi më i rëndësishëm që do të merrni.

Duhet të vërtetoni tregun tuaj.

Pyeteni veten:

• Kush do ta blejë realisht produktin tim?
• Sa i madh është tregu?
• Kush janë klientët e synuar?
• A u zgjidh produkti im një problem të përditshëm?
• Pse kanë nevojë për të?

Mos supozoni se “çdokush do ta blejë”. Në praktikë kjo ndodh shumë rrallë.

Për të mbledhur informacion mund të konsultoni studime sektoriale, raportet statistikore apo të dhënat zyrtare. Megjithatë, mënyra më e mirë mbetet komunikimi i drejtpërdrejtë me klientët potencialë.

Pyetini dhe dëgjojini me vëmendje.

5. Organizoni financat personale dhe zgjidhni burimin e duhur të financimit

Në fazat e para, jeta personale dhe biznesi janë të lidhura ngushtë.

Në shumë raste, investitori i parë i biznesit tuaj do të jeni vetë.

Për këtë arsye është thelbësore të njihni me detaje financat personale dhe të mbani nën kontroll të ardhurat dhe shpenzimet.

Ndërsa hartoni planin e biznesit, përcaktoni edhe modelin që po ndërtoni:

• një biznes të vogël që siguron të ardhura personale;
• një ekskluzivitet (franchise);
• ose një biznes teknologjik me potencial të lartë rritjeje.

Secili prej tyre kërkon nivele të ndryshme kapitali dhe burime të ndryshme financimi.

6. Krijoni një rrjet mbështetës

Pasi të keni marrë vendimin për të nisur biznesin, filloni të ndërtoni një rrjet njerëzish që mund t’ju ndihmojnë.

Kërkoni mentorë, partnerë, këshilltarë, bashkëpunëtorë dhe furnitorë.

Nëse ju besoni te biznesi juaj, edhe të tjerët do të jenë më të prirur ta bëjnë këtë.

Merrni pjesë në aktivitete biznesi, dhoma tregtie dhe rrjete profesionale, si fizikisht ashtu edhe online.

Mbani parasysh disa rregulla të thjeshta:

• dëgjoni më shumë sesa flisni për veten;
• përpiquni të ndihmoni të tjerët pa pritur përfitim të menjëhershëm;
• krijoni lidhje mes njerëzve dhe ndani kontakte.

Me kalimin e kohës, pikërisht ata që keni ndihmuar do t’ju rekomandojnë tek të tjerët.

7. Shisni duke krijuar vlerë

Njerëzit blejnë çdo ditë, por askush nuk dëshiron të ndihet sikur po i “shitet” diçka.

Përqendrohuni tek ndihma që u jepni klientëve.

Sa më shumë vlerë të krijoni për ta, aq më shumë do të rriten të ardhurat e biznesit.

Pyeteni vazhdimisht veten:

• Çfarë mund t’u ofroj klientëve?
• Si mund t’i ndihmoj ata të kenë më shumë sukses?

Kjo qasje ju ndihmon të përmirësoni vazhdimisht produktin ose shërbimin tuaj.

8. Bëjeni biznesin tuaj të njohur

Mos hezitoni të tregoni se kush jeni dhe çfarë ofron biznesi juaj.

Përdorni në maksimum mjetet dixhitale dhe rrjetet sociale për të komunikuar me publikun.

Megjithatë, mos e nënvlerësoni fuqinë e metodave tradicionale të marketingut.

Rekomandimet nga klientët, faqja e internetit, marrëdhëniet me mediat, blogjet, artikujt, konferencat, email-et informative dhe madje edhe telefonatat mbeten mjete shumë efektive për të zgjeruar biznesin.

Hapi i parë është më i rëndësishmi

Nëse ndiqni këta hapa, do të vendosni themele më të forta për t’u bërë një sipërmarrës i suksesshëm.

Mbi të gjitha, mbani mend se nuk jeni vetëm.

Nëse ëndërroni të jeni “shefi i vetes”, por ende nuk dini si të filloni, kërkoni kontakt me sipërmarrës të tjerë. Bisedat, përvojat dhe këshillat e tyre mund të rezultojnë ndër burimet më të vlefshme për të ndërtuar rrugën tuaj drejt biznesit./ Entrepreneur

 

The post Si të bëheni sipërmarrës, 8 këshilla për të nisur biznesin, edhe nëse nuk dini nga t’ia filloni appeared first on Revista Monitor.

Fondi Shqiptar i Zhvillimit do të krijojë një operator publik, i cili do të ofrojë shërbime që aktualisht janë përgjegjësi e pushtetit vendor. Për ngritjen dhe financimin e këtij operatori, qeveria i ka akorduar Fondit Shqiptar të Zhvillimit 6.5 miliardë lekë, ose rreth 69 milionë euro, nëpërmjet ndryshimeve të fundit në aktin normativ të buxhetit të vitit 2026.

Ministri i Financave, Petrit Malaj, deklaroi në një konferencë për mediat se operatori që do të krijohet nga FSHZH-ja do t’u ofrojë bashkive një gamë të gjerë shërbimesh, duke përfshirë menaxhimin e mbetjeve, blerjen e makinerive dhe realizimin e projekteve infrastrukturore.

Qeveria ka pranuar më herët se pushteti vendor, në shumë raste, nuk ka arritur të ofrojë me cilësinë e kërkuar shërbimet publike, për shkak të mungesës së kapaciteteve teknike dhe administrative.

Problemet me ofrimin e shërbimeve vendore janë evidentuar edhe pse burimet njerëzore dhe fondet për personelin në njësitë e vetëqeverisjes vendore janë rritur ndjeshëm pas reformës territoriale të vitit 2014.

Për të përmirësuar cilësinë e shërbimeve, qeveria ka vendosur të krijojë pranë FSHZH-së një operator publik që do të marrë përsipër kryerjen e disa prej funksioneve të bashkive.

Krijimi i kësaj strukture mund të ngrejë pikëpyetje për ndërthurjen e kompetencave ndërmjet pushtetit qendror dhe atij vendor, pasi një pjesë e shërbimeve që pritet të ofrohen nga operatori janë përgjegjësi të drejtpërdrejta të bashkive.

Nëpërmjet ndryshimeve të mesvitit në buxhetin e vitit 2026, Fondit Shqiptar të Zhvillimit iu akorduan 6.5 miliardë lekë financim shtesë nga buxheti i shtetit dhe 1 miliard lekë të tjera nga financimet e huaja.

Sipas Ministrisë së Financave, fondet do të përdoren për projekte infrastrukturore, blerjen e makinerive dhe të autobusëve për bashkitë, si dhe për financimin e projekteve që kanë shënuar ritëm të lartë realizimi.

The post Qeveria krijon operator publik për bashkitë, jepen 69 milionë euro financim appeared first on Revista Monitor.

Bashkia Himarë hapi këtë të martë tenderin për rikonstruksionin e rrugës Borsh-Çorraj, me fond limit 249.9 milionë lekë, ose rreth 2.5 milionë euro. Projekti përfshin ndërhyrjen në një aks rreth 8.5 kilometra në Njësinë Administrative Lukovë dhe parashikohet të realizohet brenda 15 muajve.

Sipas dokumentacionit teknik, rruga është lidhja kryesore e fshatit Çorraj me Borshin, rrugën kombëtare SH8 dhe shërbimet publike të Bashkisë Himarë. Aksi u shërben gjithashtu banesave, parcelave bujqësore, kullotave dhe aktiviteteve ekonomike përgjatë zonës.

Gjendja aktuale e rrugës përshkruhet si e amortizuar dhe kryesisht e pashtruar, me shtresa çakëlli dhe materiale natyrore të degraduara. Dokumenti evidenton gropa, deformime, rrëshqitje lokale dhe disnivele, ndërsa në disa segmente kalimi është i mundur kryesisht me automjete të larta ose mjete me tërheqje të plotë, sidomos gjatë reshjeve.

Projekti nuk parashikon vetëm asfaltimin. Punimet përfshijnë zgjerimin e trupit të rrugës, ndërtimin e shtresave të reja, bankinave, kanaleve kulluese, tombinove dhe mureve mbajtëse, si dhe vendosjen e sinjalistikës horizontale e vertikale dhe elementeve të sigurisë rrugore.

Preventivi përmban rreth 28,450 metra kub gërmime dhe 33,120 metra katrorë shtresë binderi e asfaltobetoni. Parashikohen gjithashtu 42,320 metra katrorë shtresë çakëlli dhe stabilizanti, 18,400 metra vijëzim rrugor, 148 metra barriera metalike dhe 1,200 delinatorë.

Dokumentacioni e lidh investimin me përmirësimin e transportit të banorëve dhe të produkteve bujqësore e blegtorale. Sipas tij, një rrugë funksionale do të përmirësojë aksesin drejt Borshit dhe rrjetit kombëtar, si dhe do të krijojë kushte më të favorshme për zhvillimin ekonomik dhe turistik të zonës.

Zgjidhja e përzgjedhur ruan në pjesën më të madhe gjurmën ekzistuese. Sipas relacionit teknik, kjo alternativë kufizon ndërhyrjet në territor, redukton nevojën për shpronësime dhe shmang kostot më të larta që do të sillte hapja e një korridori të ri në terrenin kodrinor-malor.

 

The post Ndërhyrja në rrugën Borsh-Çorraj, 2.5 mln euro për rikonstruksionin appeared first on Revista Monitor.

Shqipëria do të duhet të përshtatë instrumentet e saj fiskale dhe financiare me objektivat klimatike, sipas Planit Kombëtar të Përshtatjes, duke përfshirë rishikimin e taksave, subvencioneve dhe tarifave të shërbimeve publike.

Dokumenti e vendos mobilizimin e burimeve vendase si pjesë kryesore të strategjisë për të mbuluar hendekun financiar të planit.

“Forcimi i kontributeve vendase është thelbësor për shfrytëzimin e fondeve ndërkombëtare dhe sigurimin e qëndrueshmërisë”, thuhet në plan.

Sipas dokumentit, kjo mund të bëhet përmes “përshtatjes së instrumenteve financiarë me objektivat klimatikë”. Plani e specifikon se këto instrumente përfshijnë “tatimet, taksat dhe subvencionet”.

Masa nuk paraqitet si taksë e re konkrete, por si një drejtim politikash që mund të ndikojë mënyrën se si shteti mbledh të ardhura dhe shpërndan mbështetje publike.

Dokumenti kërkon gjithashtu “rishikimin dhe korrigjimin të tarifave të shërbimeve”. Ky rishikim, sipas planit, synon “të pasqyruar faktorët e jashtëm mjedisor” dhe “të krijuar një mjedis më me interes për investimet private në infrastrukturën e lidhur me përshtatjen”.

Në praktikë, kjo e lidh politikën klimatike me çmimet e shërbimeve publike, investimet private dhe mënyrën se si financohen projektet e adaptimit. Plani kërkon që Shqipëria të krijojë edhe “një instrument për shqyrtimin e buxhetimit të gjelbër”. Sipas dokumentit, çdo zë në buxhetin kombëtar do të klasifikohej “sipas rëndësisë së tij për shpenzimet e përshtatjes ndaj ndryshimeve klimatike”. Ky proces do të ndahej në kategori “e lartë–mesatare–e ulët”.

Dokumenti parashikon edhe “prezantimit të një sistemi të Etiketimit të Buxhetit për Klimën”. Qëllimi i këtij sistemi është “të gjurmuar shpenzimet për përshtatje”.

Plani kërkon që edhe Kontrolli i Lartë i Shtetit të përfshihet në monitorimin e këtyre shpenzimeve. Në dokument përmendet “përfshirjes nga Kontrolli i Shtetit e shpenzimeve të etiketuara si përshtatje në ciklin e tij vjetor të kontrollit”.

Qeveria synon gjithashtu “krijimit të një Fondi Kombëtar për Klimën”. Ky fond do të shërbente “për të bashkuar burimet publike”. Për bashkitë, plani parashikon “mobilizimit të buxheteve bashkiake” për të financuar ndërhyrje të vogla vendore për përshtatje. Dokumenti kërkon edhe “monitorimit dhe shfrytëzimit të sukseseve” për të demonstruar përdorimin efikas të fondeve. Kjo, sipas planit, “mund të ndihmojë në mobilizimin e më shumë fondeve”.

Për qeverinë, financimi vendas shihet si kusht për të tërhequr fonde ndërkombëtare. Plani thotë se mobilizimi efektiv i burimeve kërkon një strategji që kombinon “mobilizimin e burimeve vendase”, “qasjen e përmirësuar në financimin ndërkombëtar” dhe “angazhimin më të madh me sektorin privat”. Dokumenti përmend gjithashtu “zhvillimin e instrumenteve financiare novatore”. Këto masa nuk japin ende një faturë të drejtpërdrejtë për familjet apo bizneset.

Por ato tregojnë se zbatimi i planit klimatik nuk do të kufizohet te grantet dhe huatë ndërkombëtare. Ai do të kërkojë ndryshime në buxhetim, tarifa, subvencione dhe mënyrën se si shteti i jep përparësi investimeve publike. Në plan, kjo përmblidhet si nevojë për të rritur “kapacitetin përshtatës të vendit”./ N.Maho

 

The post Plani klimatik “hap derën” për rishikim taksash, tarifash dhe subvencionesh appeared first on Revista Monitor.

Western Balkan economies do not rely on the same engines of development. Some countries have maintained a relatively strong industrial base, while others depend more heavily on trade, tourism and services. Albania, meanwhile, stands out for the large contribution of agriculture and, in particular, construction to its economy.

Monitor processed Eurostat data and compared the structure of gross value added by economic activity (excluding net taxes on products and subsidies) across the Western Balkan countries and against the European Union average for 2024, the latest year for which data are available.

Growth models across the region differ significantly, not only from one country to another, but also from the structure of the average EU economy. In the European Union, economic activity is distributed more broadly across industry, professional services, public administration, real estate and finance. Western Balkan economies, by contrast, remain more heavily concentrated in traditional sectors.

The comparison shows that Western Balkan countries continue to rely more strongly on agriculture, construction, trade and traditional industry, while the European Union has a larger share of professional and financial services, as well as knowledge-based activities.

 

Albania has the highest share of construction

Albania is the country where construction accounts for the largest share of the economy. According to the data, the sector generates 13.8% of gross value added, more than twice the European Union average of 5.5% and significantly above all other Western Balkan countries.

Construction’s share of the Albanian economy is also the highest in Europe. In Kosovo, the sector accounts for around 10% of the economy, compared with 7.2% in North Macedonia, 5.9% in Serbia, 5.6% in Bosnia and Herzegovina, and approximately 5% in Montenegro.

The rapid expansion of construction, supported by investment in housing, tourism facilities and large-scale developments in urban and coastal areas, has been one of Albania’s main sources of economic growth in recent years. However, excessive dependence on construction does not necessarily represent a sustainable long-term development model.

Construction can create jobs, attract capital and stimulate related industries, but it offers less scope for sustained productivity growth, exports and innovation than manufacturing, technology or professional services. Once an investment cycle is completed, the sector’s ability to generate a continuous flow of new value is more limited.

Moreover, construction has also served as a channel for the inflow of informal money into the country, as indicated by recent investigations conducted by the Special Structure against Corruption and Organised Crime, SPAK. This has been one of the factors contributing to the sharp rise in property prices, making housing increasingly unaffordable for local residents.

In addition to construction, Albania also has the highest share of agriculture in the region. The sector generates around 17–18% of gross value added, compared with less than 2% in the European Union. This gap shows that a considerable proportion of economic activity and employment remains concentrated in sectors with relatively low productivity.

 

Despite agriculture’s high contribution to the economy, food prices in Albania are now higher than the European Union average, an indication of the sector’s low productivity.

Industry accounts for around 12% of the Albanian economy, a level considerably below both the EU average and the shares recorded in other countries in the region. Its contribution is particularly low when compared with Kosovo, Bosnia and Herzegovina, Serbia and North Macedonia, where industry accounts for between 20% and 23% of gross value added.

Trade, transport, accommodation and food services together generate more than one-fifth of the economy, reflecting the growing role of tourism and consumption in Albania’s economic model.

Another weakness is the relatively limited development of financial intermediation. Finance and insurance account for only around 2% of Albania’s gross value added, compared with 6.2% in Serbia, 5.7% in Montenegro, 4.4% in Bosnia and Herzegovina and an EU average of 4.7%.

This low share reflects not only the limited size of the financial market, but also the economy’s almost complete dependence on the banking system. Capital markets, investment funds, insurance and alternative financing instruments remain underdeveloped.

On a more positive note, Albania has performed relatively well in professional, scientific and technical activities, together with administrative and support services. This group of activities reached 8.4% of gross value added, the second-highest share in the region after Serbia’s 9.4%, and has moved closer to the EU average of 11.8%.

This development points to a gradual expansion of services that require greater knowledge, specialisation and a more highly qualified workforce. The category includes legal and accounting services, management consultancy, architecture and engineering, technical testing and analysis, scientific research, advertising and market research, design, translation and other specialised activities. It also includes administrative and support services such as employment agencies, leasing, travel agencies, security, cleaning, building maintenance, office support and call centres.

 

Serbia builds a more technology-oriented model

In contrast with Albania, Serbia stands out for the development of its information and communication sector. The activity now generates around 10% of gross value added, the highest share in the Western Balkans and almost twice the European Union average.

In Albania, information and communication account for only 2.6% of gross value added, the lowest share in the region alongside Kosovo, where the figure stands at 2.5%.

The expansion of information technology has helped Serbia build an economic model that is more oriented towards exports of higher-value-added services, skilled employment and investment in knowledge.

 

Unlike construction, the technology sector can expand without requiring major investment in land and real estate. It also offers greater potential for increasing productivity, wages and exports, while supporting integration into international service-sector value chains.

The structure of the Serbian economy is also more diversified. Industry generates around one-fifth of gross value added, or 21.2%, significantly more than in Albania, while construction has a more moderate share of approximately 6%.

Serbia also has a stronger presence in financial services, real estate and professional activities. Agriculture, although still important, accounts for only around 4% of the economy, far less than in Albania.

 

Montenegro, the economy most dependent on trade and tourism

Montenegro has the economic model most strongly oriented towards trade, transport, accommodation and food services. Together, these activities account for around one-third of gross value added, the highest proportion in the region.

Montenegro records a 32.6% share for trade, transport, accommodation and food services, well above the EU average of 18.9%. This structure reflects the economy’s strong dependence on tourism.

In years of high tourist arrivals, the sector generates income, employment and foreign-currency inflows. However, such dependence also leaves the country vulnerable to external shocks, changes in tourism demand and wider international uncertainty.

Montenegro has the lowest industrial share in the region, at around 10–11%, while construction accounts for approximately 5% of the economy.

Financial and real-estate activities also play a relatively important role, partly reflecting foreign investment in property and tourism-related developments. The respective shares cited in the data are 5.7% and 7.5% of gross value added.

 

Kosovo relies on Industry, Trade and Construction

Kosovo has an economic structure in which industry, trade and construction account for a substantial share of activity. Industry generates more than one-fifth of gross value added, at 22.8%, one of the highest proportions in the Western Balkans.

Trade, transport, accommodation and food services account for around one-quarter of the economy, while construction contributes approximately 10%. This is the second-highest share in the region after Albania and also one of the highest in Europe.

Agriculture remains relatively important, accounting for 9.3% of gross value added.

 

By contrast, information and communication, finance and professional services remain less developed than elsewhere in the region and below the European average. Kosovo therefore displays a structure similar to Albania’s, with the main exception being the much greater contribution made by industry.

 

North Macedonia has a more balanced structure

North Macedonia has a relatively more diversified economic structure, with activity distributed across industry, trade, construction and services.

Industry accounts for around 21% of the economy, while trade, transport, accommodation and food services have a broadly similar combined share.

Construction represents 7.2% of gross value added, above the EU average but below the levels recorded in Albania and Kosovo.

Agriculture retains a share of around 7%, while real-estate activities are relatively important, accounting for 11.6% of gross value added. This is the highest share in the region and is also above the European Union average of 10.8%.

 

Bosnia and Herzegovina retains its industrial base

Bosnia and Herzegovina has one of the largest industrial shares in the region, with industry generating around 21% of gross value added. The country relies on manufacturing, energy and activities linked to exports to the European market.

Trade, transport, accommodation and food services also play a major role, accounting for close to one-quarter of the economy.

Agriculture generates 5.4% of gross value added, while construction has a considerably smaller share than in Albania and Kosovo, also standing at 5.4%.

Trade, transport, accommodation and food services contribute 24.7% of total gross value added, the third-highest share in the region after Montenegro and Kosovo.

However, professional services, at 5.5%, and finance, at 4.4%, have yet to reach the scale recorded in the more advanced economies of the European Union.

O.Liperi

The post Balkan Growth Models: Albania Builds, Serbia Goes Digital appeared first on Revista Monitor.

Ekonomitë e Ballkanit Perëndimor nuk mbështeten në të njëjtët motorë zhvillimi. Disa vende kanë ruajtur një bazë relativisht të fortë industriale, të tjera varen më shumë nga tregtia, turizmi dhe shërbimet, ndërsa Shqipëria dallohet për peshën e lartë të bujqësisë dhe, veçanërisht, të ndërtimit.

Monitor ka përpunuar të dhënat e Eurostat dhe ka krahasuar strukturës e vlerës së shtuar bruto sipas aktivitetit ekonomik (pa përfshirë neto taksat e subvencionet) për vendet e Ballkanit Perëndimor dhe mesataren e Bashkimit Europian për vitin 2024 (të dhënat e fundit të disponueshme).

Modelet e rritjes në rajon ndryshojnë ndjeshëm jo vetëm nga njëri-tjetri, por edhe nga ekonomia mesatare e Bashkimit Europian.

Në BE, aktiviteti ekonomik është më i shpërndarë ndërmjet industrisë, shërbimeve profesionale, administratës publike, pasurive të paluajtshme dhe financave, ndërsa vendet e Ballkanit vijojnë të kenë një përqendrim më të madh në sektorë tradicionalë.

Krahasimi tregon se vendet e Ballkanit Perëndimor vijojnë të mbështeten më shumë në bujqësi, ndërtim, tregti dhe industri tradicionale, ndërsa Bashkimi Europian ka një peshë më të madhe të shërbimeve profesionale, financiare dhe aktiviteteve me bazë njohuritë.

 

Shqipëria, pesha më e lartë e ndërtimit

Shqipëria është vendi ku ndërtimi zë peshën më të lartë në ekonomi. Sipas të dhënave të grafikut, sektori gjeneron 13.8% të vlerës së shtuar bruto, më shumë se dyfishi i mesatares së Bashkimit Europian prej 5.5% dhe dukshëm mbi të gjitha vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor.

Pesha e ndërtimit në Shqipëri rezulton më e larta në Europë. Në Kosovë ky sektor përbën rreth 10% të ekonomisë, në Maqedoninë e Veriut 7.2%, ndërsa në Serbi 5.9%, Bosnjë-Hercegovinë, 5.6% dhe Malin e Zi luhatet rreth 5%.

Zgjerimi i shpejtë i ndërtimeve, i mbështetur nga investimet në banesa, struktura turistike dhe zhvillime të mëdha në zonat urbane e bregdetare, ka qenë një ndër burimet kryesore të rritjes ekonomike të Shqipërisë gjatë viteve të fundit.

Por mbështetja e tepruar te ndërtimi nuk përfaqëson domosdoshmërisht një model të qëndrueshëm zhvillimi në afat të gjatë.

Ndërtimi mund të krijojë punësim, të tërheqë kapital dhe të ushqejë sektorë të lidhur me të, por krijon më pak hapësirë për rritjen e produktivitetit, eksportet dhe inovacionin sesa industria e përpunimit, teknologjia apo shërbimet profesionale.

Pasi përfundon cikli i investimit, aftësia e tij për të prodhuar vazhdimisht vlerë të re është më e kufizuar.

Për më tepër, ky sektor ka shërbyer si një kanal për hyrjen e parave informale në vend, siç rezultoi edhe nga hetimet e fundit të SPAK-ut, duke qenë një nga faktorët kryesorë që ka fryrë çmimet e pasurive të paluajtshme dhe i ka bërë ato më pak të përballueshme për vendasit.

Veç ndërtimit, Shqipëria ka edhe peshën më të lartë të bujqësisë në rajon. Ky sektor gjeneron rreth 17-18% të vlerës së shtuar bruto, kundrejt më pak se 2% në BE. Diferenca tregon se një pjesë e konsiderueshme e ekonomisë dhe e punësimit vazhdon të jetë e përqendruar në aktivitete me produktivitet relativisht të ulët.

Pavarësisht peshës së lartë të bujqësisë, Shqipëria ka çmime më të shtrenjta të ushqimeve sesa mesatarja e Bashkimit Europian, në një tregues të produktivitetit të ulët të sektorit.

Shqipëria shtrenjtohet më tej në 2025, çmimet e ushqimeve e kalojnë për herë të parë mesataren e BE

Industria zë rreth 12% të ekonomisë shqiptare, një nivel dukshëm më i ulët se mesatarja e BE-së dhe se vendet e tjera të rajonit. Pesha e saj është veçanërisht e vogël në krahasim me Kosovën, Bosnjë-Hercegovinën, Serbinë dhe Maqedoninë e Veriut, ku pesha e industrisë luhatet mes 20-23%.

Ndërkohë, tregtia, transporti, akomodimi dhe shërbimet ushqimore përbëjnë së bashku më shumë se një të pestën e ekonomisë, duke reflektuar rolin në rritje të turizmit dhe të konsumit në modelin ekonomik shqiptar.

Një tjetër dobësi e Shqipërisë është zhvillimi relativisht i ulët i ndërmjetësimit financiar. Financat dhe sigurimet kanë një peshë të vogël në vlerën e shtuar bruto të Shqipërisë, rreth 2%, më pak se në Serbi (6.2%), Malin e Zi (5.7%), Bosnjë-Hercegovinë (4.4%) dhe në mesataren e Bashkimit Europian (4.7%).

Pesha e ulët tregon jo vetëm përmasat e kufizuara të tregut financiar, por edhe varësinë e ekonomisë pothuajse tërësisht nga sistemi bankar. Tregjet e kapitalit, fondet e investimeve, sigurimet dhe instrumentet alternative të financimit vijojnë të jenë pak të zhvilluara.

Në kahun pozitiv, Shqipëria ka shënuar një zhvillim relativisht të mirë në aktivitetet profesionale, shkencore dhe teknike, së bashku me shërbimet administrative dhe mbështetëse.

Pesha e këtij grupi aktivitetesh në vlerën e shtuar bruto arriti në 8.4%, e dyta më e lartë në rajon pas Serbisë (9.4%) është afruar me mesataren e Bashkimit Europian (11.8%), duke treguar një zgjerim gradual të shërbimeve që kërkojnë më shumë njohuri, specializim dhe fuqi punëtore të kualifikuar.

 

Serbia ndërton një model më të orientuar drejt teknologjisë

Në kontrast me Shqipërinë, Serbia dallohet për zhvillimin e sektorit të informacionit dhe komunikimit. Ky aktivitet ka arritur të gjenerojë rreth 10% të vlerës së shtuar bruto, pesha më e lartë në Ballkanin Perëndimor dhe afërsisht dyfishi i mesatares së Bashkimit Europian. Për Shqipërinë ky tregues ësgtë vetëm 2.6%, më i ulëti në rajon, së bashku me Kosovën (2.5%).

Rritja e teknologjisë së informacionit e ka ndihmuar Serbinë të krijojë një model ekonomik më të orientuar drejt eksporteve të shërbimeve me vlerë të shtuar, punësimit të kualifikuar dhe investimeve në njohuri.

Ndryshe nga ndërtimi, sektori i teknologjisë mund të zgjerohet pa pasur nevojë për investime të mëdha në tokë dhe pasuri të paluajtshme. Ai ka gjithashtu potencial më të lartë për rritjen e produktivitetit, pagave, eksporteve dhe integrimin në zinxhirët ndërkombëtarë të shërbimeve.

Struktura e ekonomisë serbe është më e diversifikuar. Industria zë rreth një të pestën e vlerës së shtuar bruto (21.2%), dukshëm më shumë se në Shqipëri, ndërsa ndërtimi ka një peshë më të kontrolluar, prej rreth 6%.

Serbia ka gjithashtu një prani më të madhe të aktiviteteve financiare, të pasurive të paluajtshme dhe të shërbimeve profesionale. Bujqësia, megjithëse mbetet e rëndësishme, përbën vetëm rreth 4% të ekonomisë, shumë më pak se në Shqipëri.

 

Mali i Zi, ekonomia më e varur nga tregtia dhe turizmi

Mali i Zi ka modelin më të orientuar drejt shërbimeve të tregtisë, transportit, akomodimit dhe ushqimit. Së bashku, këto aktivitete zënë rreth një të tretën e vlerës së shtuar bruto, pesha më e lartë në rajon.

Mali i Zi ka peshën më të lartë të aktivitetit “Tregti, transport, akomodim, ushqim” në rajon, me 32.6% dhe shumë mbi mesataren e BE-së prej 18.9%. Kjo strukturë pasqyron varësinë e madhe të ekonomisë malazeze nga turizmi.

Në vitet me flukse të larta turistike, sektori sjell të ardhura, punësim dhe valutë, por një varësi e tillë e ekspozon vendin ndaj goditjeve të jashtme, ndryshimeve në kërkesën turistike dhe pasigurive ndërkombëtare.

Mali i Zi ka peshën më të ulët industriale në rajon, rreth 10-11%, ndërsa ndërtimi përbën afërsisht 5% të ekonomisë.

Aktivitetet e pasurive të paluajtshme dhe financat kanë një rol relativisht të rëndësishëm, të lidhur edhe me investimet e huaja në prona dhe zhvillimet turistike, me përkatësisht 5.7% dhe 7.5% të vlerës së shtuar bruto në ekonomi.

 

Kosova mbështetet te industria, tregtia dhe ndërtimi

Kosova ka një strukturë ku industria, tregtia dhe ndërtimi zënë pjesën më të madhe të ekonomisë. Industria gjeneron më shumë se një të pestën e vlerës së shtuar bruto (22.8%), ndër nivelet më të larta në Ballkanin Perëndimor.

Tregtia, transporti, akomodimi dhe shërbimi ushqimor përbëjnë rreth një të katërtën e ekonomisë, ndërsa ndërtimi ka një peshë prej afërsisht 10%, e dyta më e larta në rajon pas Shqipërisë, por edhe në Europë.

Edhe bujqësia vijon të jetë relativisht e rëndësishme, me 9.3% të vlerës së shtuar. Në të kundërt, informacioni, komunikimi, financat dhe shërbimet profesionale mbeten më pak të zhvilluara se në rajon dhe në mesataren europiane, duke shfaqur një strukturë të ngjashme me Shqipërinë, me përjashtim të peshës shumë më të lartë që zë industria.

 

Maqedonia e Veriut, strukturë më e balancuar

Maqedonia e Veriut paraqet një strukturë relativisht më të shpërndarë ndërmjet industrisë, tregtisë, ndërtimit dhe shërbimeve. Industria zë rreth 21% ekonomisë, ndërsa tregtia, transporti, akomodimi dhe ushqimi kanë një peshë të ngjashme.

Ndërtimi përbën 7.2% të vlerës së shtuar bruto, më shumë se mesatarja e BE-së, por më pak se në Shqipëri dhe Kosovë.

Bujqësia ruan një peshë prej rreth 7%, ndërsa aktivitetet e pasurive të paluajtshme janë relativisht të rëndësishme, me 11.6%, pesha më e lartë në rajon dhe mbi mesataren e bashkimit Europian prej 10.8%.

 

Bosnjë-Hercegovina ruan bazën industriale

Bosnjë-Hercegovina ka një nga peshat më të larta të industrisë në ekonominë e rajonit, me rreth 21% të vlerës së shtuar bruto. Vendi mbështetet në industrinë përpunuese, energjinë dhe aktivitetet që lidhen me eksportet drejt tregut europian.

Tregtia, transporti, akomodimi dhe ushqimi kanë gjithashtu një rol të madh, duke përbërë afro një të katërtën e ekonomisë. Bujqësia zë 5.4% të vlerës së shtuar bruto në ekonomi, ndërsa ndërtimi ka një peshë shumë më të ulët se në Shqipëri dhe Kosovë, në 5.4%.

“Tregti, transport, akomodim, ushqimi” sjell 24.7% të vlerës së shtuar në ekonomi, e treta më e lartë në rajon, pas Malit të Zi dhe Kosovës.

Megjithatë, shërbimet profesionale (5.5%) dhe financat (4.4%) nuk kanë arritur ende përmasat që kanë në ekonomitë më të zhvilluara të BE-së./ O.Liperi

The post Ekonomia e Ballkanit, Shqipëria kampione në ndërtim, Serbia në teknologji informacioni appeared first on Revista Monitor.

Bizneset që do të kërkojnë të rinovojnë në vitin 2027 marrëveshjen e Paqes Fiskale pritet të kenë më shumë kohë në dispozicion për aplikimet, pasi afati i procedurës parashikohet të zgjatet.

Afati i zbatimit të marrëveshjes është 1 vjeçar, por mund të rinovohet deri në 2 herë. Edhe afati i zbatimit nëse marrëveshja rinovohet zgjat 1 vit.

Burime nga administrata tatimore bëjnë të ditur se, ndryshe nga viti i parë i zbatimit kur aplikimet u kufizuan në rreth 20 ditë, vitin e ardhshëm periudha e aplikimit pritet të zgjatet deri në rreth një muaj.

Në vitin e parë të zbatimit të ligjit “Për marrëveshjen e Paqes Fiskale”, aplikimet nisën më 15 Maj dhe përfunduan më 5 Qershor 2026, duke vendosur një afat të shkurtër për bizneset që të përfshiheshin në skemë.

Udhëzimi i Tatimeve: Aplikimet për Paqen Fiskale mbyllen më 5 Qershor, pas këtij afati do refuzohen

Sipas burimeve, për vitin e dytë të zbatimit të marrëveshjes, në vitin 2027 aplikimet parashikohen të hapen më 15 Maj dhe të përfundojnë më 15 Qershor, duke krijuar një periudhë rreth 30-ditore për dorëzimin e kërkesave.

Në kuadër të marrëveshjes, bizneset përfitojnë gjithashtu të drejtën për të korrigjuar pasqyrat financiare të tre viteve të mëparshme, ndërsa rivlerësimi aplikohet vetëm në vitin e parë të marrëveshjes.

Ekspertët kërkuan më herët shtyrje të afatit për aplikimet e marrëveshjes së Paqes Fiskale, pasi afatet e kufizuara të zbatimit mund të krijojnë vështirësi në implementimin e procesit.

Ndërkohë, përfaqësues të Drejtorisë së Përgjithshme të Tatimeve në një takim me bizneset kanë sqaruar, si këtë vit çdo zgjatje e mëtejshme e afateve do të ndikonte në shkurtimin e periudhës minimale 1-vjeçare të zbatimit të marrëveshjes për tatimpaguesit.

Vetëm 2 ditë afat për aplikimin e Paqes Fiskale; Tatimet: Nuk do të ketë shtyrje

Por nga të dhënat paraprake mësohet se interesi i bizneseve ka qenë i ulët për lidhjen e marrëveshjes së Paqes Fiskale.

Ligji parashikon që në marrëveshjen e Paqes Fiskale mund të përfshihen bizneset me të ardhura bruto mbi 14 milionë lekë në vit, ndërsa përjashtohen subjektet ndaj të cilave është hapur procedim penal për evazion fiskal apo mashtrim tatimor.

Në këtë marrëveshje me afat 1-vjeçar (me të drejta rinovimi deri në 2 herë), biznesit me të ardhura bruto mbi 14 milionë lekë në vit, do t’i llogaritet parapagimi i tatimit mbi një bazë të tatueshme të rritur.

Pra biznesi nuk do të parapaguajë një tatim të çfarëdoshëm, por që do të llogaritet mbi bazën e tatueshme, e përbërë nga fitimi i tatueshëm i vitit të mëparshëm, plus 18% rritje. Nëse fitimi i vërtetë në fund të vitit tejkalon kufirin (duke llogaritur fitimin e vitit të mëparshëm plus një marzh shtesë prej 18%), mbi këtë shtesë do të paguhet 5%.

Në thelb, marrëveshja nuk e ndryshon normën e tatimfitimit që është 23% për bizneset me të ardhura neto mbi 14 milionë lekë, por rrit bazën e tatueshme, pasi tatimi do të llogaritet mbi fitimin e vitit të kaluar plus një marzhi shtesë prej 18%. Vetëm për fitimin që tejkalon këtë nivel të vlerësuar, paguhet një tatim shtesë 5%.

Në këmbim, bizneset do të përfitojnë moskryerje të kontrolleve tatimore për periudhën e zbatimit të marrëveshjes.

Përveç parapagimit të tatimit kundrejt moskontrollit tatimor për 1 vit, bizneset e mëdha që do të lidhin Marrëveshjen e Paqes Fiskale me administratën tatimore gjithashtu do të kenë mundësinë të rideklarojnë pasqyrat financiare të tre viteve të fundit, kundrejt tatimit 5%.

Tatimi 5% do të aplikohet për ndryshime të tilla si: rivlerësimi i gjendjes së parasë cash, fshirja e aktiveve apo detyrimeve fiktive, deklarimi i pasurive të patreguara më parë, rideklarimi i fitimeve të mbartura dhe shpërndarja e tyre si dividend.

Për të gjitha këto raste nuk do të ketë gjoba, interesa apo kamatëvonesa, me kusht që tatimpaguesi të deklarojë paraprakisht se do të përfitojë nga marrëveshja./D.Azo

 

The post Paqja Fiskale, aplikimet për rinovimin e marrëveshjes për 2027 pritet të zgjasin 1 muaj appeared first on Revista Monitor.

Edhe pse tregu i punës në Shqipëri vijoi të përmirësohej gjatë vitit 2025, një pjesë e konsiderueshme e personave me arsim universitar mbeten jashtë tregut edhe pse janë në kërkim të punës.

Të dhënat e publikuara në raportin “Tregu i Punës 2025” të INSTAT tregojnë se 17,800 persona me arsim të lartë rezultonin të papunë, ndërsa pesha më e madhe e tyre i përket grup-moshave të reja, duke treguar vështirësitë që hasin të diplomuarit në gjetjen e një vendi pune pas përfundimit të studimeve.

Sipas statistikave, nga 17,800 të papunët me arsim të lartë në kërkim të punës, 5,370 janë të moshës 15-24 vjeç, ndërsa 4,323 i përkasin grup-moshës 25-29 vjeç. Në total, 9.693 persona, ose rreth 55% e të gjithë të papunëve me diplomë universitare, janë nën moshën 30 vjeç. Kjo tregon se sfida më e madhe është hyrjen e të rinjve të diplomuar në tregun e punës.

Grupi më i madh pas të rinjve është ai i moshës 25-54 vjeç, me 11.284 persona, ndërsa numri i të papunëve me arsim universitar mbi 55 vjeç mbetet shumë më i ulët.

Në total, INSTAT vlerëson se gjatë vitit 2025 në Shqipëri kishte 107.548 persona të papunë, nga të cilët 45,764 kishin arsim të mesëm, 43,984 arsim 8/9-vjeçar dhe 17.800 arsim të lartë. Kjo do të thotë se personat me diplomë universitare përbëjnë rreth 16.5% të të gjithë të papunëve në vend që duan të punojnë por nuk gjejnë punë.

Fakti që mbi gjysma e tyre janë të rinj nën 30 vjeç tregon se kalimi nga arsimi i lartë drejt punësimit vazhdon të jetë një nga hallkat më problematike të tregut të punës në Shqipëri, pavarësisht përmirësimit të përgjithshëm të treguesve të punësimit.

Arsyet kryesore lidhen me mospërputhjen mes diplomave dhe kërkesës reale të tregut. Ekonomia shqiptare vijon të gjenerojë më shumë vende pune në sektorë si shërbimet, turizmi, ndërtimi dhe tregtia, ndërsa shumë të diplomuar dalin nga universitetet me profile që nuk përkojnë gjithmonë me nevojat e bizneseve.

Një tjetër faktor është mungesa e përvojës, pasi të rinjtë me arsim të lartë shpesh hyjnë në treg me diplomë, por pa aftësitë teknike, digjitale, gjuhësore apo profesionale që kërkohen nga punëdhënësit.

Po ashtu, një pjesë e të diplomuarve përballen me pritshmëri më të larta për pagën dhe pozicionin, duke mos pranuar punë që nuk lidhen me profesionin apo që ofrojnë paga të ulëta dhe kjo e zgjat periudhën e papunësisë pas diplomimit.

Kryesore mbetet mungesa e lidhjes se arsimit me nevojat e tregut. Praktikat profesionale, orientimi i karrierës dhe bashkëpunimi me kompanitë nuk janë ende të mjaftueshme për ta bërë kalimin nga shkolla në punë më të shpejtë./ B.Hoxha

The post Shkolla nuk “vlen”, mbi 17 mijë persona me arsim të lartë nuk gjejnë punë, shumica të rinj appeared first on Revista Monitor.

Në foto Jude Bellingham dhe Erling Haaland: Ambasadorë marke.Fotograf: Hannah Peters – FIFA/FIFA

 

Drejtuesi i Nike, Elliott Hill, kishte investuar shumë te turneu amerikan këtë vit, për t’i dhënë një nxitje sektorit të futbollit dhe planit të rimëkëmbjes të kolosit amerikan të veshjeve sportive.

Por mungesa në finale e zbehu këtë strategji.

“E di që përfundimi nuk ishte ai që ëndërruam” shkroi Camilo Andrade, përgjegjësi i sektorit të futbollit në Nike, në një komunikatë të brendshme.

Adidas pritet të zbulojë të gjitha mënyrat se si e mundi Nike kur të publikojë rezultatet financiare të tremujorit të dytë javën e ardhshme. Për sa i përket Nike, ajo duhet t’ia nisë nga e para.

Tashmë mbetet detyra e vështirë për të rishikuar strategjinë, si fushata reklamuese “Rip the Script” në Botëror. Ajo duhet t’ia nisë nga këto momente për të mësuar leksionin nga rivali i saj.

Megjithatë, nuk ishin as sponsorizimi nga ana e prodhuesit gjerman të fanellave të Spanjës, fituese e Kupës së Botës, dhe Argjentinës, e klasifikuar e dyta, që sollën rezultatet më të mira. Sipas StockX, platformë ankandesh, kërkesa për fanella e një prej vendeve bashkorganizatore, Meksikës, kapi majat.

Adidas pret që shitjet e përgjithshme në lidhje me Kupën e Botës të arrijnë rreth 1.5 miliardë euro (1.7 miliardë dollarë), duke përfshirë veshjet streetëear të frymëzuara nga futbolli, në rritje krahasuar me parashikimin e mëparshëm prej rreth 1 miliard eurosh.

Kompania shiti katër herë më shumë fanella se në turneun e fundit në 2022, dhe dy herë më shumë topa. Nike nuk dha shifra të sakta për të ardhurat e saj nga Kupa e Botës, duke thënë vetëm se shiti dy herë më shumë fanella kombëtare se në vitin 2022, përfshirë bashkëpunimet me kompani të tjera.

Vëllimi i shitjeve të produkteve të Adidas në listën e 25 artikujve më të shitur të Kupës së Botës, sipas StockX, ishte më shumë se 30% më i lartë se ai i Nike gjatë zhvillimit të turneut.

Në fund, Adidas e fitoi turneun edhe në mediat sociale, megjithëse sipas disa parametrave, kjo ishte një fitore më e ngushtë.

Duke marrë parasysh zërat në kanalet e ndryshme online, përfshirë faqet e kompanisë, partnerët, influenerët dhe personazhet e famshëm, Adidas gjeneroi 129.5 milionë dollarë në vlerë marke gjatë Kupës së Botës, kundrejt 119.3 milionë dollarëve të Nike, sipas të dhënave të përpunuara në Launchmetrics.

Në fakt, Nike ishte në avantazh në krijimin e vlerës në ditët e para të turneut. Por fakti që dy ekipe të sponsorizuara nga Adidas arritën në finale e prishi këtë avantazh.

Megjithatë, pati aspekte pozitive për Nike. Kompania rifitoi njëfarë ndikimi kulturor falë bashkëpunimeve të zgjuara  të realizuara për Kupën e Botës, me shtatë nga ekipet që sponsorizoi, duke përfshirë partneritetin e Anglisë me markën e skateboard-it Palace dhe atë të Francës me stilistin Jacquemus.

Ndërsa fanellat e Meksikës, të sponsorizuara nga Adidas dominonin klasifikimin e StockX të 10 produkteve më të kërkuara të turneut, lista e saj e 25 më të mirave ishte e ndarë në mënyrë më të ekuilibruar.

Rezultatet ishin të ndara në mënyrë të barabartë edhe mes dy yjeve të vërteta që shkëlqyen në Kupën e Botës: Jude Bellingham i Anglisë dhe Erling Haaland i Norvegjisë.

Adidas pati largpamësinë të nënshkruante kontratë me Bellingham kur ishte ende adoleshent dhe luante për Birmingham City të Anglisë.

Tani që luan për Real Madrid, në javët e fundit është shndërruar një yll botëror. Ai u shfaq së bashku me lojtarin e Spanjës, Lamine Yamal, dhe legjendën e Argjentinës, Lionel Messi, në filmin promovues të Adidas, “Backyard Legends”.

Megjithatë, ndoshta befasia më e madhe ishte mënyra se si Haaland u lidh në harmoni me tifozët, veçanërisht ata amerikanë. Norvegjia sponsorizohet nga Nike dhe Haaland mbath këpucët e saj Phantom.

Ai ishte edhe ylli i reklamës së Nike, “Rip the Script”, fushata promocionale më e suksesshme e turneut në aspektin e shikueshmërisë së markës. Kompania amerikane pati fatin që të bindte Haaland të bënte goditjen e fundit në film.

Edhe pse Adidas fitoi në shumicën e aspekteve, Nike gjithsesi mund të mbështetet te fakti se nuk janë gjithmonë ekipet më të suksesshme ato më të popullarizuara.

Siç vë në dukje Howard Chua-Eoan, Botërori konsolidoi tendencën e futbollit të “hate-watching” (shikimit me urrejtje) ku tifozët e ekipeve të eliminuara bëjnë tifozllëk kundër rivalëve të tyre. Nga taktikat e ashpra, Argjentina nuk fitoi asnjë mik.

Dhe megjithëse ndeshja për vendin e tretë midis Anglisë, e sponsorizuar nga Nike, dhe Francës kishte ndjesinë e një ndeshje miqësore, ajo ishte ndeshje emocionuese e cila përfundoi me rezultatin 6-4 —  është një reklamë shumë më e mirë për magjinë e futbollit sesa përballja e shëmtuar e fituar nga Spanja 1 – 0 kundër ekipit të Argjentinës.

Nike duhet të shfrytëzojë këto aspekte pozitive  dhe të nxjerrë mësime. Adidas duket se përfitoi nga fillimi i fushatës së saj për Kupën e Botës dhe nga mbajtja e stokut në dyqane që herët.

Kompania  bashkëpunoi gjithashtu me furnizuesit e saj dhe me shitësit me pakicë për të garantuar përmbushjen e kërkesës për fanellat.

Rivalja e saj amerikane duhet të ndjekë shembullin para Kupës së Botës së Femrave vitin e ardhshëm dhe kampionatit Euro 28.

Hill nuk ka shumë zgjedhje tjetër veçse të vazhdojë me produktet sportive, themeli i strategjisë së tij. Përveç Adidas, ai duhet të përballet edhe me konkurrencën nga kompani të reja e të shpejta si On Holding AG.

Suksesi i bashkëpunimeve për Kupën e Botës jep gjithashtu shpresë se Nike mund të prezantojë pajisje të përdorimit të përditshëm, mjaft të vlerësuara, për jashtë palestrës ose fushës sportive, një aspekt që deri tani ka qenë në plan të dytë.

Me aksionet e kompanisë në minimumin historik, Hill do të përballet së shpejti me rritjen e pandalshme të Adidas, ndryshe investitorët do të duhet të pranojnë se Nike mund të mos jetë më kurrë forca që ishte njëherë e një kohë.

Të gjithë e duan një të pafavorizuar. Por në historinë sportive, Nike ka nevojë për një rikthim epik.

/ Bloomberg

 

 

 

The post Erling Haaland tregon se për Nike nuk është humbur gjithçka appeared first on Revista Monitor.

Autoriteti i Konkurrencës, në përfundim të hetimit të thelluar ndaj Vodafone Albania dhe One Albania në tregun me pakicë të shërbimeve celulare, nuk ka ndërmarrë penalitete ndaj operatorëve, por megjithatë ka vendosur kushte dhe detyrime specifike që reflektojnë ankesat e konsumatorëve pranë Autoritetit.

Sipas njoftimit të institucionit, vendimi i Komisionit të Konkurrencës synon korigjimin e shqetësimeve konkrete që kanë prekur konsumatorët dhe garantimin e çmimeve më të lira për shtresën e pensionistëve dhe studentëve, si dhe më shumë transparencë e mundësi zgjedhjeje për abonentët e të dy operatorëve.

Gjatë periudhës së hetuar u konstatuan rritje progresive dhe të përafërta të çmimeve, ngjashmëri e lartë ndërmjet paketave, reduktim i ofertave me çmime të ulëta dhe mangësi në dokumentimin e kostove që justifikojnë ndryshimet tarifore.

Për pasojë, Autoriteti i Konkurrencës vendosi masa si më poshtë:

• brenda 90 ditëve, të dy operatorët duhet të ofrojnë paketa të veçanta më të favorshme për pensionistët dhe studentët 18–23 vjeç;

• paketa më e lirë duhet të jetë realisht e disponueshme edhe në pikat fizike të shitjes, jo vetëm në aplikacione online apo kanale digjitale;

• pas përfundimit të kontratës, çdo abonent duhet të ketë të drejtë të kalojë në një paketë më të lirë, pa penalitete dhe pa pengesa të pajustifikuara;

• çdo ndryshim në çmim, përmbajtje apo vlefshmëri të paketës duhet t’i njoftohet individualisht abonentit, qartë dhe të paktën 30 ditë përpara;

• çdo rritje çmimi duhet të mbështetet në analiza të dokumentuara të kostove dhe ky dokumentacion duhet të ruhet për pesë vjet;

• paketat e reja duhet të kenë diferencim real dhe të mos kufizojnë zgjedhjen e konsumatorit;

• kontratat tip duhet të marrin vlerësimin paraprak të Autoritetit të Konkurrencës për shmangien e klauzolave të padrejta;

• procedura dhe afati për bartjen e numrit nga një operator te tjetri duhet të shkruhen qartë dhe kuptueshëm në kontratë.

Sipas Autoritetit të Konkurrencës, vendimi korrigjon probleme konkrete të konsumatorit:ë, si mungesën e

informimit, vështirësinë për të zgjedhur një paketë më të lirë, aksesin e kufizuar në ofertat

ekonomike, paqartësitë kontraktore dhe mungesën e alternativave për shtresa me të ardhura të ulëta.

Të gjitha detyrimet e vendosura nga Autoriteti i Konkurrencës do të monitorohen për një vit nga hyrja në fuqi e vendimit.

Në rast moszbatimi të një prej pikave të vendimit, Vodafone Albania dhe One Albania do të përballen me penalitetet e parashikuara nga ligji “Për mbrojtjen e konkurrencës”.

The post Autoriteti i Konkurrencës vendos detyrime ndaj operatorëve celularë appeared first on Revista Monitor.

Raporti i kredive me probleme për institucionet financiare jobanka shënoi rritje vitin e kaluar.

Sipas të dhënave nga Banka e Shqipërisë, në fund të vitit 2025 ky raport u rrit në 14.2%, nga afërsisht 12% që kishte qenë një vit më parë. 

Raporti i kredive me probleme është pothuajse katër herë më i lartë krahasuar me nivelin mesatar të kredive me probleme të sektorit bankar, që në fund të vitit 2025 ishte 3.8%. 

Sipas Bankës së Shqipërisë, përkeqësimi i këtij treguesi është ndikuar paralelisht nga reduktimi i portofolit të kredisë, me 9.3%, por edhe nga rritja e vlerëa së kredive me probleme, me 7.4%.

Në fund të vitit 2025, portofoli i kredisë bruto për institucionet financiare jobanka ra në 53.2 miliardë lekë, 9% më pak krahasuar me vitin paraardhës.

Megjithatë, rënia është e lidhur kryesisht me zhvillime strukturore brenda sektorit. Institucioni financiar NOA vitin e kaluar u bashkua me Bankën Amerikane të Investimeve dhe kjo bëri që portofoli i kredisë së këtij institucioni të riklasifikohjet si kredi që i përket sektorit bankar. 

Pjesa më e madhe e portofolit të kredisë së insitutcioneve financiare jobanka mbahet nga subjektet e kredidhënies dhe mikrokredisë, me 73%. Më pas, renditet portofoli i qirasë financiare, me 26%, ndërkohë që pesha e portofolit faktoring mbetet mjaft e ulët, në 1%.

Aktiviteti me rritjen më të lartë gjatë vitit 2025 ka qenë qiraja financiare, me 1.52 miliardë lekë.

Efektin kryesor në rritjen e këtij portofoli e kanë dhënë subjektet “Porsche Leasing” dhe “Raiffeisen Leasing”. Pas largimit të subjektit “NOA”, aktiviteti i kredidhënies dominohet nga “Fondi Besa”. Ndërkohë, sa i përket aktivitetit të mikrokredisë, subjekti “Iutecredit” vijon të hfaqë rritjen më të lartë të portofolit të mikrokredisë.

Gjatë vitit 2025, institucionet financiare që ushtrojnë veprimtarinë e kreditimit kanë gjeneruar një fitim neto prej 3.1 miliardë lekësh.

Krahasuar me vitin paraardhës vërehet një rënie e ndjeshme prej 2.41 miliardë lekësh ose rreth 2.44%. Afërsisht gjysma e reduktimit të fitimit lidhet me sasinë e dividendit që merr subjekti “Tranzit” (aksionar i Bankës Amerikane të Investimeve), i cili këtë vit ka qenë më i ulët se vitet e kaluara. 

Edhe largimi i subjektit “NOA” nga grupi i këtyre institucioneve ka sjellë ndikim negativ që llogaritet në rreth 20% të rënies së rezultatit neto.

Në një masë më të vogël ka ndikuar edhe reduktimi i fitimeve të realizuara nga subjektet e mikrokredisë “ECFA” (Kredo Finance) dhe “IuteCredit”.

Kthimi mesatar nga aktivet për institucionet financiare që ushtrojnë veprimtaritë e kreditimit arriti në 4.7% (kundrejt 7.3% në vitin 2024), ndërsa kthimi mesatar nga kapitali zbriti në 21.4% (kundrejt 39% në vitin 2024).

Nga ana tjetër, rritja e stokut të kredive të këqija mund të jetë sinjal i rreziqeve në rritje për sektorin, në vijim të një cikli disavjeccar rritjeje të shpejtë të huadhënies, sidomos në segmentin e mikrofinancës. 

Vitin e kaluar, hyri në fuqi paketa rregullatore e Bankës së Shqipërisë që vendosi disa masa shtrënguese në praktikat e huadhënies së kredisë konsumatore për institucionet financiare jobanka.

Këto masa synonin të mbronin huamarrësit nga mbingarkesa me borxh, por edhe të ulnin rreziqet nga përkeqësimi i cilësisë aktiveve për institucionet financiare. 

 

The post Kreditë me probleme të institucioneve financiare u rritën në vitin 2025 appeared first on Revista Monitor.

Ministria e Financave do të zhvillojë javën e ardhshme rihapjen e ankandit të obligacioneve 15-vjeçare. Shuma e obligacioneve që do t’u ofrohen për blerje investitorëve është 1.5 miliardë lekë.

Ankandi do të jetë rihapje e atij të muajit qershor, që pati shënuar një rritje të mëtejshme në yield-in e këtyre instrumenteve.

Kuponi dhe yield-i uniform i pranuar u rrit lehtë në 6.22%, nga 5.75% që kishte qenë në ankandin e mëparshëm, të muajit prill. Yield-i këtyre instrumenteve ka arritur nivelin më të lartë që prej nëntorit të vitit 2024.

Në ankandin e fundit u vërejt një rënie e kërkesës së investitorëve. Shuma totale e kërkesave ishte rreth 1.41 miliardë lekë, pa plotësuar dot shumën e shpallur për financim prej 2 miliardë lekësh.

Sipas informacionit nga Banka e Shqipërisë, në ankandin e zhvilluar të mërkurën kuponi dhe yield-i uniform i pranuar u rrit lehtë në 6.22%, nga 5.75% që kishte qenë në ankandin e fundit, të muajit prill.

Yield-i këtyre instrumenteve ka arritur nivelin më të lartë që prej nëntorit të vitit 2024.

Në ankand u vërejt një rënie e kërkesës së investitorëve. Shuma totale e kërkesave ishte rreth 1.41 miliardë lekë, pa plotësuar dot shumën e shpallur për financim prej 2 miliardë lekësh.

Yield-et e instrumenteve të borxhit të qeverisë shqiptare kanë shënuar një korrigjim në rritje duke filluar nga tremujori i dytë i vitit, pas një tendence në rënie të vazhdueshme prej afërsisht dy vjetësh.

Konflikti në Lindjen e Mesme dhe inflacioni kanë forcuar pritshmëritë për rritje të normave të interesit.

Sipas të dhënave nga INSTAT, në muajin qershor inflacioni arriti nivelin 3.2%, më i larti që prej fundit të vitit 2023.

Këshilli Mbikëqyrës i Bankës së Shqipërisë edhe në mbledhjen e fundit, në fillim të këtij muaji, vendosi ta mbajë të pandryshuar normën bazë të interesit, në nivelin 2.5%, me argumentimin se goditja e ofertës nga kriza në Lindjen e Mesme do të jetë kalimtare.

Por, rikthimi i shtrenjtimit të çmimeve të naftës gjatë muajit korrik ka krijuar premisa për rritje të mëtejshme të inflacionit në afatin e shkurtër, ndërsa një zgjidhje përfundimtare e konfliktit mes SHBA dhe Iranit nuk duket ende në horizont.

Nga ana tjetër, edhe inflacioni bazë, po shënon nivele të larta dhe në rritje. Në qershor, inflacioni bazë arriti në 3.54%, niveli më i lartë që prej vitit 2023.

Në këto kushte, gjasat për një rritje të afërme të normave të interesit duket se po shtohen.

Kjo pritet të ushtrojë presione rritëse mbi yield-et e titujve qeveritarë, sidomos të atyre me maturim më afatgjatë. Edhe për këtë arsye, ankandi i obligacioneve 15-vjeçare mund të jetë një alternativë e mirë për investitorët që kërkojnë të rrisin kthimet nga kursimet ose portofolet e tyre të investimeve.

Individët apo subjektet e interesuara për të investuar mund të marrin pjesë në ankandet e obligacioneve nëpërmjet bankave tregtare të licencuara nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare (AMF) si shoqëri komisionere për investimin në tituj.

Bankat e licencuara për këtë shërbim janë ABI Bank, BKT, Credins Bank, Fibank, Intesa Sanpaolo Bank, OTP Bank, Raiffeisen Bank, Tirana Bank dhe Union Bank. Shuma minimale e pjesëmarrjes në ankandet e obligacioneve është 300 mijë lekë.

Për shuma deri në 50 milionë lekë, investitorët mund të paraqiten në ankande me kërkesa konkurruese ose jo konkurruese, por çdo kërkesë vlera e së cilës kapërcen shumën 50 milionë lekë klasifikohet si kërkesë konkurruese pavarësisht subjektit pjesëmarrës në ankand.

 

 

The post Mundësi investimi, rihapet ankandi i obligacioneve 15-vjeçare appeared first on Revista Monitor.

Dikur e promovuar si një vend ku të sëmurët mund të rikuperonin shëndetin, kjo vijë bregdetare plot diell është sot një kënd lojërash për të pasurit dhe të famshmit. Por si arriti të bëhej e tillë?

 

Megjithëse qytete si Nisa (Nice) — e paraqitur në fotografi në vitin 1896 — kishin nisur të prisnin, që nga mesi i shekullit XVIII, një numër të vogël britanikësh të pasur dhe me shëndet të dobët, në një kohë kur udhëtarët dhe mjekët po botonin libra që rekomandonin klimën e rajonit, vetëm pas disfatës së Napoleonit në vitin 1815 Riviera u konsolidua si një destinacion i njohur kurativ.

Në shtresat e larta të shoqërisë evropiane u bë modë që dimrin ta kalonin në jug. Një rrymë e re mjekësore rekomandonte një formë të hershme të klimatoterapisë: besohej se ajri i Mesdheut kishte veti qetësuese dhe shëruese për sistemin nervor.

Zona ishte veçanërisht e preferuar nga personat që vuanin nga “ftizi”, siç quhej atëherë tuberkulozi, sëmundja që përbënte shkakun kryesor të vdekjeve në Anglinë viktoriane, të lagësht dhe të mbuluar nga smogu.

Edhe Mbretëresha Viktoria e vizitonte rregullisht Rivierën në vitet e fundit të jetës së saj. Ajo dilte shpesh për shëtitje me një karrocë të tërhequr nga Jacquot, gomari që kishte marrë nën kujdes.

Pushuesit e parë që shijuan diellin

Riviera nisi të kthehej në një destinacion veror falë çiftit të pasur amerikan Sara dhe Gerald Murphy. Gjatë kohës që punonin si vullnetarë me trupën Ballets Russes të Diaghilevit në Paris, ata u afruan me rrethet ndërkombëtare të avangardës dhe me shkrimtarët e Brezit të Humbur. Në pranverën e vitit 1922, ndoqën Cole Porter-in drejt Antibesit, në lindje të Kanës. Siç do të shkruante më vonë Geraldi: “E kuptuam se pikërisht aty donim të qëndronim.”

Sara, trashëgimtare e një pasurie të ngritur nga industria e bojës, ishte rritur mes dunave të Hamptonsit dhe ishte mësuar prej kohësh me jetën e plazhit. Asaj i pëlqente të pushonte me kostum banje dhe me një varg të gjatë perlash në qafë. Thuhet se si Pablo Picasso, ashtu edhe Ernest Hemingway, u magjepsën pas saj.

Çifti i bindi pronarët e Hôtel du Cap-Eden-Roc — i cili zakonisht mbyllej më 1 maj — që ta mbanin hotelin hapur. Ndërsa shumica e vizitorëve të huaj largoheshin sapo temperaturat nisnin të rriteshin, familja Murphy pastroi gjirin La Garoupe nga algat dhe kalonte aty mëngjese të gjata me tre fëmijët e saj.

Në vitin 1925, çifti bleu Villa America-n aty pranë, ku u bë i njohur për darkat e shkëlqyera dhe mikpritjen bujare. Fjala u përhap shpejt dhe, shumë shpejt, kushdo që synonte të bëhej pjesë e elitës kërkonte me ngulm një vend në Rivierën Franceze gjatë asaj që deri atëherë ishte konsideruar jashtë sezoni.

Përpjekja për të jetuar në parajsë

Mes miqve të shumtë të famshëm që pritnin çifti Murphy ishin Scott dhe Zelda Fitzgerald, Ernest Hemingway, Gertrude Stein, Pablo Picasso, Jean Cocteau, Dorothy Parker dhe Coco Chanel. Jeta e tyre boheme përfshinte piknikë të pazakontë dhe mbrëmje teatrale plot fantazi, si ajo e njohur si “Festa e Çmendur në Plazh” e vitit 1923, e paraqitur edhe në fotografi.

Romani Tender Is the Night i Fitzgerald-it u frymëzua nga koha që ai kaloi me familjen Murphy. Në të, shkrimtari ndërthur tipare të vetes dhe të Zeldës me ato të Geraldit dhe Sarës, për të krijuar protagonistë magjepsës, por njëkohësisht të trazuar. Hijeshia vinte nga familja Murphy, ndërsa trazirat nga familja Fitzgerald: Scott dhe Zelda prishnin festa të ndryshme dhe, në një rast, i zuri gjumi në makinën e tyre, të parkuar mbi shinat e trenit. Të dy vuanin nga alkoolizmi dhe probleme të shëndetit mendor.

Duke kujtuar qëndrimin e tij me familjen Murphy, John Dos Passos shkroi: “Mund ta përballoja vetëm për rreth katër ditë. Ishte si të përpiqeshe të jetoje në parajsë. Më duhej të kthehesha përsëri me këmbë në tokë.”

Në fund, të gjithë u detyruan të riktheheshin në realitet. Kriza e vitit 1929 ndikoi në kursin e këmbimit, i cili deri atëherë ua kishte bërë jetën në Evropë aq të rehatshme emigrantëve amerikanë. Po atë vit, djali më i vogël i familjes Murphy u diagnostikua me tuberkuloz.

Kur familja i dha lamtumirën përfundimtare Rivierës në vitin 1933, kasollet e plazhit dhe pushuesit ishin bërë tashmë pjesë e pandashme e bregdetit të saj çdo verë.

Një vend me diell për njerëz me hije

Një tjetër pioniere e pushimeve nën diell, Gabrielle “Coco” Chanel, bleu një vilë pranë Monakos në vitin 1928, pas një udhëtimi me jaht në Mesdhe me të dashurin e saj, Dukën e Westminsterit. E rindërtuar sipas udhëzimeve të saj dhe e frymëzuar nga jetimorja e abacisë ku kishte kaluar rininë, La Pausa ishte një strehë e gjerë dhe elegante, por njëkohësisht disi e ftohtë dhe e rreptë.

Pikërisht aty, një dekadë më vonë, Salvador Dalí dhe bashkëshortja e tij Gala u strehuan për t’i shpëtuar shkatërrimeve të Luftës Civile Spanjolle. Më pas, në Francë, Dalí do të pikturonte veprën e tij makthore Enigma e Hitlerit, një paralajmërim për një tjetër konflikt që shumë shpejt do t’i përfshinte edhe ata.

“Një vend me diell për njerëz me hije” ishte mënyra se si shkrimtari W. Somerset Maugham e përshkroi Rivierën. Me shpërthimin e Luftës së Dytë Botërore, Chanel u tërhoq në prapaskenë. Në Paris, ajo nisi një lidhje me spiunin nazist Hans Günther von Dincklage dhe shërbeu si agjente, me emrin e koduar “Westminster” — një referencë ndaj lidhjeve të saj — në misionin e dështuar gjerman të quajtur Modellhut.

Kur u arrestua pas çlirimit të Parisit, ishte ndikimi i mikut të saj të vjetër Winston Churchill që e shpëtoi. Ndoshta jo krejt rastësisht, në vitin 1953 Chanel ia shiti La Pausa-n agjentit dhe botuesit të Churchill-it, Emery Reves. Ish-kryeministri e vizitonte shpesh vilën për të pikturuar dhe për t’u çlodhur mes fushave me livando.

 

Rërë dhe yje kinemaje në Kanë

Kur koalicioni i Frontit Popullor i Léon Blum-it vendosi në vitin 1936 pushimet e para të paguara për punëtorët francezë, me kohëzgjatje dyjavore, Riviera nuk ishte më vetëm privilegj i një elite të pasur, të çliruar nga detyrimet e përditshme dhe kryesisht të huaj.

Gjatë muajit gusht, një ulje prej 40 për qind në çmimet e biletave të trenit e bëri udhëtimin drejt jugut më të përballueshëm, edhe pse turizmi masiv nuk do të merrte hov deri në vitet 1950.

Pas luftës, planet franceze për rimëkëmbjen kombëtare u mbështetën te fondet e Planit Marshall nga Shtetet e Bashkuara, të cilat u përdorën edhe për një fushatë që synonte të tërhiqte turistët amerikanë dhe valutën e tyre. Një nga destinacionet më të njohura ishte Kana, festivali i filmit i së cilës po fitonte gjithnjë e më shumë ndikim falë pranisë së yjeve dhe po shndërrohej në simbol të një fryme të re çlirimi shoqëror dhe moral.

Festivali ishte konceptuar si një alternativë ndaj Mostrës së Venecias në Italinë fashiste dhe fillimisht ishte planifikuar të hapej më 1 shtator 1939, pikërisht ditën kur Gjermania pushtoi Poloninë. Ai do të përurohej përfundimisht shtatë vjet më vonë.

Shumë shpejt, Kana u bë vendi ku lindnin yjet e famës, të cilët shpesh dilnin në plazh për të promovuar filmat e tyre. Pasi stilistët francezë prezantuan bikinin në vitin 1946, ky kostum banje — fillimisht i ndaluar në disa vende dhe i shpallur mëkatar nga Papa Piu XII — nisi të bënte bujë përgjatë gjithë Rivierës./

National Geographic

 

The post Si u shndërrua Riviera Franceze në një destinacion luksoz për elitën appeared first on Revista Monitor.