❌

Normal view

There are new articles available, click to refresh the page.
Before yesterdayMain stream

Pse prodhuesit e makinave luksoze po ndërtojnë tani rrokaqiej

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka
12 January 2026 at 15:35

Bugatti është sinonim i supermakinave me performancë të lartë dhe ultra të shtrenjta. Por tani marka franceze luksoze po hyn në një lloj gare shumë të ndryshme , jo në pistë, por në horizont.

Në zemër të Dubait, në Emiratet e Bashkuara Arabe, Bugatti po ndërton kullën e saj të parë rezidenciale.

Me apartamentet më të lira që pritet të kushtojnë 5.2 milionë dollarë, kompania po hyn në një treg në rritje të shpejtë për super të pasurit në botë, rezidencat e markave.

Duke u ndërtuar nga një numër në rritje i firmave luksoze, duke përfshirë prodhuesit e tjerë të makinave Porsche dhe Aston Martin, ato zakonisht ofrojnë apartamente të shndritshme dhe të mobiluara plotësisht, ku emri ose logoja e markës së kompanisë shpesh shfaqet në mënyrë të dukshme dhe të përsëritur.

Biznese të tjera që kanë hyrë në sektor janë firma zvicerane e orëve Jacob & Co dhe shtëpitë italiane të modës Fendi dhe Missoni.

Bugatti po ndĂ«rton kullĂ«n e saj 43-katĂ«she nĂ« Dubai nĂ« partneritet me zhvilluesin Binghatti Properties nĂ« Emiratet e Bashkuara Arabe. Penthouse-et mĂ« tĂ« shtrenjta nĂ« ndĂ«rtesĂ«n Bugatti Residences By Binghatti do tĂ« pĂ«rfshijnĂ« ashensorĂ« tĂ« mĂ«dhenj privatĂ« pĂ«r makinat e pronarĂ«ve, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« ata tĂ« mund t’i parkojnĂ« ato brenda apartamenteve tĂ« tyre.

“PĂ«r shumĂ« entuziastĂ« tĂ« makinave ose orĂ«ve, nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« vetĂ«m me zotĂ«rimin e automjetit ose orĂ«s, por me pĂ«rjetimin e markĂ«s nĂ« jetĂ«n e tyre tĂ« pĂ«rditshme pĂ«rmes pasurive tĂ« paluajtshme”, thotĂ« Muhammed BinGhatti, kryetar i Binghatti Properties.

Lista e blerësve për projektin Bugatti përfshin yllin brazilian të futbollit Neymar Junior dhe këngëtarin e operas Andrea Bocelli, shton BinGhatti. Thuhet se Neymar ka paguar 54 milionë dollarë për një nga penthouse-et.

KĂ«rkesa globale pĂ«r rezidenca tĂ« markave Ă«shtĂ« “pĂ«rshpejtuar” nĂ« dy vitet e fundit, sipas njĂ« raporti tĂ« ri nga kompania e agjentĂ«ve tĂ« pasurive tĂ« paluajtshme Knight Frank.

Ai shton se ndërsa në vitin 2011 kishte 169 skema të tilla, sot ka 611 dhe numri parashikohet të rritet në 1,019 deri në vitin 2030.

Aktualisht, SHBA-tĂ« kanĂ« numrin mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« ndĂ«rtesave me markĂ«, tĂ« pĂ«rqendruara nĂ« horizontet e Miamit dhe Nju Jorkut, por Knight Frank thotĂ« se Lindja e Mesme, nĂ« vendin e dytĂ«, po sheh rritjen mĂ« tĂ« madhe. Thuhet se kjo po “shtyhet kryesisht nga zgjerimi i shpejtĂ« nĂ« Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA) dhe ArabinĂ« Saudite”.

“Rezidencat me markĂ« u pĂ«lqejnĂ« mĂ« shumĂ« individĂ«ve qĂ« kanĂ« besnikĂ«ri ekstreme ndaj markĂ«s, njerĂ«zve qĂ« duan tĂ« jetojnĂ« dhe tĂ« marrin frymĂ« pĂ«r njĂ« markĂ« tĂ« caktuar”, thotĂ« Faisal Durrani, kreu i kĂ«rkimit nĂ« Knight Frank Middle East.

Dubai në Emiratet e Bashkuara Arabe tani kryeson kur bëhet fjalë për numrin e projekteve të rezidencave të markave në zhvillim, sipas një raporti të veçantë mbi sektorin nga firma tjetër e pronave Savills.

Kjo thuhet se nxitet nga numri i lartë i vazhdueshëm i njerëzve të pasur që zhvendosen në qytet dhe blejnë shtëpi luksoze.

Durrani shton se çmimet pĂ«r apartamentet markĂ« nĂ« Dubai me taksa tĂ« ulĂ«ta janĂ« shpesh mĂ« tĂ« lira se kudo tjetĂ«r nĂ« botĂ«. Ai e pĂ«rshkruan koston e pronave tĂ« tilla nĂ« qytet si “jashtĂ«zakonisht tĂ« pĂ«rballueshme krahasuar me qytete si Nju Jorku dhe Londra”.

Deri vonë, rezidencat e markave dominoheshin nga zinxhirët e hoteleve si Four Seasons dhe Ritz-Carlton, por markat luksoze jo-hoteliale tani po marrin një pjesë gjithnjë e më të madhe të projekteve të reja.

Kulla e Dizajnit e Porsche në Miami u hap në vitin 2017, ndërsa Rezidencat Miami të Aston Martin u lançuan vitin e kaluar, dhe projekti i Jacob & Co në Ishullin Al Marjan në Emiratet e Bashkuara Arabe pritet të jetë gati në vitin 2027.

Për kompani të tilla, pasuritë e paluajtshme ofrojnë një rrjedhë të re të ardhurash me rrezik relativisht të ulët, pasi partnerët e zhvillimit të pronave merren me ndërtimin, dhe blerësit paguajnë një çmim më të lartë për estetikën dhe ekskluzivitetin e lidhur me markën e tyre.

Sipas BinGhatti, apartamentet e markave janë zakonisht midis 30 dhe 40% më të shtrenjta se shtëpitë luksoze pa markë.

ShumĂ« skema tĂ« reja tĂ« markave pĂ«rfshijnĂ« klube private anĂ«tarĂ«sh, ambiente Ëellness dhe shĂ«rbime ekskluzive, nga makinat me shofer dhe qasja nĂ« jahte, deri te partneritetet me avionĂ« privatĂ«.

NjĂ« nivel i ri i pronave tĂ« markave po tregtohet gjithashtu rreth pasioneve tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta si gastronomia, Ëellness dhe madje edhe shkenca e jetĂ«gjatĂ«sisĂ«.

Në Londër, Six Senses Residences në Baysëater, që do të ndërtohet nga zinxhiri i hoteleve Six Senses, do të përfshijë një qendër biohackingu. Kjo do të ofrojë terapi duke përfshirë krioterapinë, ose trajtimin ekstrem të të ftohtit, i cili tregtohet si rritje e niveleve të energjisë dhe përmirësim i tonit të lëkurës.

Ndërkohë, në Teksas, Austin Surf Club i kompanisë Discovery Land, i cili do të ndërtohet së shpejti, është i përqendruar rreth një lagune të madhe surfimi të krijuar nga njeriu.

Ekspertët e psikologjisë së biznesit dhe të konsumatorit thonë se bumi i apartamenteve të markave luksoze pasqyron një dëshirë më të gjerë për sinjalizim shoqëror dhe ekskluzivitet.

Giana Eckhardt, profesoreshĂ« e marketingut nĂ« King’s College London, argumenton se shtĂ«pi tĂ« tilla janĂ« bĂ«rĂ« njĂ« formĂ« e re e “monedhĂ«s sĂ« statusit shoqĂ«ror”, e ngjashme me njĂ« çantĂ« dore tĂ« rrallĂ« ose njĂ« unazĂ« tĂ« madhe diamanti.

“KonsumatorĂ«t ultra tĂ« pasur dĂ«shirojnĂ« gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« asete dhe mallra statusi qĂ« nuk janĂ« tĂ« disponueshme pĂ«r tĂ« gjithĂ«â€, thotĂ« ajo.

Eckhardt, e cila specializohet nĂ« sjelljen e konsumatorit, krijimin e markave dhe kulturĂ«n e konsumatorit, shton se markat luksoze komunikojnĂ« “vendin e njĂ« personi nĂ« njĂ« hierarki shoqĂ«rore”. “Ato duan shpĂ«rblimet shoqĂ«rore qĂ« vijnĂ« me shoqĂ«rimin me kĂ«to marka”, shton ajo.

Megjithatë, psikologu i biznesit Stuart Duff, paralajmëron se shumë njerëz mund ta gjejnë idenë e apartamenteve me markë si jo me shije të mirë, veçanërisht nëse emri i markës është tepër i dukshëm.

“Prania e njĂ« marke kudo brenda njĂ« blloku apartamentesh mund tĂ« zvogĂ«lojĂ« perceptimin e rrallĂ«sisĂ« dhe veçantisĂ«, dhe tĂ« çojĂ« nĂ« njĂ« ndjenjĂ« mburrjeje. Dhe nĂ« rastin mĂ« tĂ« keq tĂ« shihet si vulgare dhe e pahijshme.”

The post Pse prodhuesit e makinave luksoze po ndërtojnë tani rrokaqiej appeared first on Gazeta Si.

Mattel prezanton kukullën e saj të parë Barbie me autizëm

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka
12 January 2026 at 11:06

Me një film të animuar për Barbien në zhvillim e sipër, pas suksesit të filmit të suksesshëm të vitit 2023 të Greta Gerwig, Mattel Studios ka nxjerrë në treg kukullën e saj të parë me autizëm. Kjo Barbie vjen 6 muaj pas kukullës së parë me diabet të tipit 1.

Autizmi është një formë e neurodivergjencës që ndikon në mënyrën se si njerëzit përjetojnë dhe bashkëveprojnë me shoqërinë. Ndërsa karakteristikat e autizmit ndryshojnë sipas individit, më shumë se 1 fëmijë në 100 besohet të jetë me autizëm, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë.

E krijuar në bashkëpunim me organizatën bamirëse amerikane Autistic Self Advocacy Netëork, kukulla me autizëm Barbie është projektuar për të përfaqësuar disa nga mënyrat se si fëmijët me autizëm mund të përjetojnë, përpunojnë dhe komunikojnë me botën.

Sytë e kukullës shikojnë paksa në njërën anë, duke reflektuar se si disa njerëz me autizëm shmangin kontaktin e drejtpërdrejtë me sy. Ajo ka bërryla dhe kyçe të dorës plotësisht të përkulshme, duke mundësuar lëvizje fizike të përsëritura si ngacmimi dhe rrahja e duarve që i ndihmojnë disa njerëz me autizëm të përpunojnë informacionin shqisor ose të shprehin ngazëllim.

Ajo mban kufje (rozë) për të kufizuar zhurmën, për të zvogëluar mbingarkesën shqisore dhe mban një tabletë (po rozë) me butona komunikimi shtesë dhe alternativ të bazuar në simbole në ekranin e saj për ta ndihmuar të përballojë komunikimin e përditshëm.

Ndërsa kukullat e para Barbie datojnë që nga viti 1959, deri në vitin 2019 nuk kishte kukulla me aftësi të kufizuara. Tani ka kukulla të verbëra, si dhe kukulla Barbie në karrige me rrota, me sindromën Daën, gjymtyrë protetike, vitiligo dhe aparate dëgjimi. Ekziston gjithashtu një kukull Ken me këmbë protetike, një tjetër që përdor një karrige me rrota dhe një me aparate dëgjimi.

Duke njoftuar Barbie-n me autizëm, Jamie Cygielman, drejtuesja globale e kukullave në Mattel, tha se ishte zgjerimi më i fundit i angazhimit të kompanisë për përfaqësim dhe përfshirje.

“Barbie gjithmonĂ« Ă«shtĂ« pĂ«rpjekur tĂ« pasqyrojĂ« botĂ«n qĂ« fĂ«mijĂ«t shohin dhe mundĂ«sitĂ« qĂ« ata imagjinojnĂ«, dhe ne jemi krenarĂ« qĂ« prezantojmĂ« Barbie-n tonĂ« tĂ« parĂ« me autizĂ«m si pjesĂ« e kĂ«saj pune tĂ« vazhdueshme”, tha ajo.

“Ne u angazhuam me komunitetin autik gjatĂ« gjithĂ« procesit tĂ« dizajnimit, gjithmonĂ« tĂ« vetĂ«dijshĂ«m se autizmi pĂ«rjetohet ndryshe nga çdo individ dhe nuk Ă«shtĂ« gjithmonĂ« i dukshĂ«m. Elementet e kĂ«saj kukulle pasqyrojnĂ« se si disa njerĂ«z nĂ« spektĂ«r mund ta pĂ«rjetojnĂ« dhe shprehin botĂ«n, dhe shpresojmĂ« qĂ« duke bashkĂ«punuar me zĂ«ra me ndikim brenda komunitetit, Barbie mund tĂ« vazhdojĂ« tĂ« shfaqĂ« njĂ« gamĂ« mĂ« tĂ« gjerĂ« pĂ«rvojash autentike.”

The post Mattel prezanton kukullën e saj të parë Barbie me autizëm appeared first on Gazeta Si.

Recesioni i madh i seksit: Të rinjtë po jetojnë në një botë të keqe romantike

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
10 January 2026 at 16:48

Nga Gazeta ‘Si’- Prej shumĂ« vitesh tashmĂ«, tĂ« gjithĂ« po mundohemi tĂ« kuptojmĂ« krizĂ«n e fertilitetit. Pse tĂ« rinjtĂ« nuk po bĂ«jnĂ« fĂ«mijĂ«? Kjo Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« lloj loje shoqĂ«rore, ku shkĂ«mbehen teori tĂ« ndryshme. A Ă«shtĂ« kostoja e jetesĂ«s? Mikroplastikat? Ankthi klimatik.

Por tani ka dalĂ« nĂ« pah njĂ« shpjegim tjetĂ«r, shumĂ« mĂ« themelor, pĂ«r mungesĂ«n e foshnjave. Nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m se brezat e rinj nuk po bĂ«jnĂ« fĂ«mijĂ« – rezulton se ata as nuk po bĂ«jnĂ« seks fare.

Pak para Krishtlindjeve, “The Telegraph” kreu njĂ« sondazh tĂ« vetin me tĂ« rinjtĂ« britanikĂ«, i cili zbuloi se pĂ«rqindja e 18–24-vjeçarĂ«ve qĂ« kryejnĂ« marrĂ«dhĂ«nie seksuale ka rĂ«nĂ« ndjeshĂ«m. NĂ« tetor 2019 ishte 67 pĂ«r qind, ndĂ«rsa nĂ« nĂ«ntor tĂ« vitit tĂ« kaluar kishte rĂ«nĂ« nĂ« vetĂ«m 43 pĂ«r qind.

Një rënie prej 24 pikësh në vetëm gjashtë vjet? Edhe duke marrë parasysh mallkimin e Covid-it, kjo është tronditëse.

Me kĂ«tĂ« ritĂ«m, deri nĂ« vitin 2030 vetĂ«m njĂ« pakicĂ« fare e vogĂ«l e tĂ« rinjve tĂ« aftĂ« pĂ«r riprodhim – pĂ«r tĂ« cilĂ«t seksi Ă«shtĂ« “projektuar” biologjikisht – do ta praktikojnĂ« atĂ«.

Deri në 2050-ën, ndoshta seksi do të jetë një hobi i rrallë, si të luash eufoniumin. Aldous Huxley parashikoi foshnja të lindura në inkubatorë, por as ai nuk e pa ardhjen e një thatësire seksuale.

KĂ«tĂ« verĂ«, Anketa KombĂ«tare e QĂ«ndrimeve dhe Stileve Seksuale (Natsal) do tĂ« publikojĂ« gjetjet e saj. Kjo anketĂ« zhvillohet njĂ« herĂ« nĂ« dhjetĂ« vjet dhe ka shumĂ« gjasa qĂ« edhe ajo tĂ« zbulojĂ« njĂ« “seksapokalips” mes tĂ« rinjve.

Do tĂ« ketĂ« debate kombĂ«tare dhe çdokush do tĂ« ketĂ« njĂ« mendim. Do ta analizojmĂ« GjeneratĂ«n Z si fermerĂ« qumĂ«shti qĂ« rrinĂ« pĂ«rreth njĂ« demi qĂ« nuk prodhon, tundin kokĂ«n dhe pĂ«rtypen me dhĂ«mbĂ«t e vjetĂ«r: pse nuk e bĂ«jnĂ«? ÇfarĂ« po shkon keq? NĂ« moshĂ«n time


Por, teksa mendon për atë dem të gjorë dhe më pas për Gjeneratën Z, situata fillon të bëhet pak më e qartë. Nuk ka asgjë më pak joshëse sesa të shtyhesh drejt dhomës së gjumit nga prindërit, dhe të rinjtë tanë janë bombarduar me seks nga të rriturit që kur mezi zvarriteshin.

Në emër të heqjes së stigmatizimit, ata janë mësuar me çdo detaj të lodhshëm të çdo akti seksual të mundshëm. Të gjitha mënyrat e çuditshme dhe ezoterike se si pjesët e trupit njerëzor mund të fërkohen me njëra-tjetrën tani janë pjesë e kurrikulës.

PĂ«r brezin e “baby boomers”, edukimi seksual ishte ai njĂ« libĂ«r i vetĂ«m, The Joy of Sex, qĂ« e gjenin tĂ« fshehur nĂ« sirtarin e çorapeve tĂ« prindĂ«rve. PĂ«r brezin tim, vajzat kishin Judy Blume dhe Jilly Cooper, dhe jo shumĂ« mĂ« tepĂ«r. Ne pyesnim, imagjinonim, lexonim mes rreshtave.

Por pĂ«r fĂ«mijĂ«t e progresit nuk ka mĂ« “mes rreshtave”

Çdo gjĂ« Ă«shtĂ« eksplicite dhe çdo gjĂ« Ă«shtĂ« politike. Çdo identitet seksual dhe çdo fetish duhet eksploruar, jo thjesht pĂ«r kĂ«naqĂ«si, por pĂ«r tĂ« goditur patriarkatin heteronormativ. Erotike, apo jo?

Pastaj vjen pornografia, e cila deri vonĂ« u paraqitej fĂ«mijĂ«ve si diçka e padĂ«mshme, madje e dobishme – njĂ« “burim”.

Ndërkohë që shumë gra kanë shkruar për prirjen e tmerrshme, të frymëzuar nga pornografia, për mbytje gjatë seksit, progresistët e mirë vonuan ta dënonin këtë praktikë.

E quajtĂ«n “lojĂ« me frymĂ«marrjen”, nga frika se mos akuzoheshin pĂ«r turpĂ«rim fetishesh – dhe pastaj çuditen pse vajzat e tyre zgjedhin tĂ« identifikohen si aseksuale.

Aseksualiteti, mendoj unĂ«, Ă«shtĂ« njĂ« nga identitetet seksuale me rritjen mĂ« tĂ« shpejtĂ« dhe duket si njĂ« strategji e arsyeshme nĂ« njĂ« botĂ« ku seksi pĂ«rfshin mbytje. Por Ă«shtĂ« edhe i rrezikshĂ«m. ËshtĂ« e lehtĂ« ta shpallĂ«sh aseksualitetin publikisht; shumĂ« mĂ« e vĂ«shtirĂ« Ă«shtĂ« tĂ« tĂ«rhiqesh mĂ« pas.

Ndërkohë, dhe krejtësisht pa nevojë, kemi futur në biznesin e zakonshëm të flirtimit një listë shtrënguese ligjesh të pamundura. Mos prek. Mos ndiq. Kërko pëlqim në çdo hap. Mos shiko. Kurrë.

NĂ« metro ka postera qĂ« ndalojnĂ« shikimin. Kur dua t’i vĂ« nĂ« siklet tĂ« rinjtĂ« njĂ«zetvjeçarĂ« nĂ« zyrĂ«n e Spectator, u them me sinqeritet se tĂ« shikuarit nĂ« metro dikur ishte njĂ« nga kĂ«naqĂ«sitĂ« e mĂ«dha tĂ« adoleshencĂ«s. Kapje shikimin e njĂ« tĂ« panjohuri dhe, kur largoheshe, ktheje kokĂ«n nga platforma, pĂ«rmes xhamit tĂ« trenit qĂ« nisej.

Ishte gjithashtu normale të mos shqetësoheshe shumë nëse një burrë vendoste dorën mbi gjurin tënd apo përkulej për një puthje. Thjesht e shtyje dhe e merrje si kompliment.

Nuk jam e sigurt nëse ndonjëri prej nesh që është rritur para vitit 2000 e kupton vërtet sa rrënjësisht kanë ndryshuar rregullat e takimeve romantike; sa shumë nga ajo që për mijëra vjet ka qenë joshje normale sot konsiderohet histerikisht e papranueshme.

Si pjesĂ« e kĂ«rkimit pĂ«r artikullin e “The Atlantic”, autorja Kate Julian intervistoi njĂ« tĂ« ri amerikan, Simonin, i cili pĂ«lqente njĂ« vajzĂ« me tĂ« cilĂ«n luante volejboll.

Pas disa vitesh zhgĂ«njyese nĂ« aplikacionet e takimeve, ai mendoi t’i kĂ«rkonte njĂ« takim kĂ«saj vajze reale, por nĂ« fund – sipas tij – arriti nĂ« pĂ«rfundimin se kjo do tĂ« ishte “jashtĂ«zakonisht e sikletshme”, madje edhe “pa takt”.

Julian shkruan: “NĂ« fillim u pyeta nĂ«se Simon ishte tepĂ«r i sjellshĂ«m ose paksa paranojak. Por sa mĂ« shumĂ« njerĂ«z intervistoja, aq mĂ« shumĂ« bindesha se ai thjesht po pĂ«rshkruante njĂ« realitet kulturor nĂ« formim. ‘Askush nuk i afrohet mĂ« askujt nĂ« publik’, mĂ« tha njĂ« mĂ«suese nĂ« Virxhinian Veriore.

‘Peizazhi i takimeve ka ndryshuar.’”

Sipas njĂ« sondazhi tĂ« “Economist”, 17 pĂ«r qind e amerikanĂ«ve tĂ« moshĂ«s 18–29 vjeç besojnĂ« se njĂ« burrĂ« qĂ« e fton njĂ« grua pĂ«r njĂ« pije pĂ«rbĂ«n “gjithmonĂ«â€ ose “zakonisht” ngacmim seksual.

Ky, pra, Ă«shtĂ« ambienti “i lumtur” qĂ« kemi krijuar, ai nĂ« tĂ« cilin po rritet tani Gjenerata Alpha: plot pornografi dhe politikĂ«, dhe me njĂ« ankth tĂ« thellĂ« edhe pĂ«r t’i kĂ«rkuar dikujt njĂ« takim.

ËshtĂ« mĂ« e keqja e tĂ« gjitha botĂ«ve romantike – dhe njĂ« grevĂ« seksuale duket njĂ« reagim krejtĂ«sisht i arsyeshĂ«m.

Burimi: “The Spectator” / PĂ«rshtati Gazeta “Si”

The post Recesioni i madh i seksit: Të rinjtë po jetojnë në një botë të keqe romantike appeared first on Gazeta Si.

TĂ« rinjtĂ« po u thonĂ« ‘jo’ festave nĂ« klube

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
2 January 2026 at 11:56

Nga Gazeta ‘Si’- ËshtĂ« ora njĂ« e mĂ«ngjesit, herĂ«t tĂ« shtunĂ«n, nĂ« njĂ« klub nate. Muzika, dritat, njerĂ«zit.

Ky Ă«shtĂ« momenti kur festa merr vĂ«rtet hov dhe kontrolli del nga dora — ose tĂ« paktĂ«n, kĂ«shtu duhet tĂ« jetĂ«. Por rruga pĂ«r tĂ« ardhur deri kĂ«tu ka qenĂ« gjithçka tjetĂ«r veçse spontane.

Së pari, bileta e hyrjes: mesatarisht nga 20 deri në 30 dollarë, dhe duhet ta blesh disa ditë përpara, në rast se shiten të gjitha ose rritet çmimi.

Pastaj, duhet të krijosh një grup në WhatsApp për ata që janë të përkushtuar.

Dhe nĂ« fund, tĂ« pĂ«rballesh me pritjen te dera, me pĂ«rgjumjen dhe me tĂ« ftohtin, vetĂ«m qĂ« tĂ« arrish tĂ« futesh brenda. MĂ« nĂ« fund, nĂ« pistĂ«n e vallĂ«zimit, Ă«shtĂ« koha tĂ« lĂ«vizĂ«sh, tĂ« presĂ«sh qĂ« tĂ« vendosin kĂ«ngĂ«n qĂ« ndez atmosferĂ«n. NjĂ« pije, dy pije — por gjĂ«rat nuk shpĂ«rthejnĂ« kurrĂ« tamam. Dhe pashmangshmĂ«risht, i bĂ«n vetes pyetjen:

“ÇfarĂ« po bĂ«jmĂ« kĂ«tu deri nĂ« pesĂ« tĂ« mĂ«ngjesit? O Zot! Dua tĂ« shkoj nĂ« shtĂ«pi dhe tĂ« dĂ«gjoj muzikĂ«n time me shokĂ«t.”

Të paktën, kështu i ndodhte Nicolås A.-së, një student dhe muzikant 22-vjeçar, sa herë që shkonte në klub.

“Paguan hyrjen dhe kur vjen dita, as nuk ke qejf,” shpjegon ai. “NĂ« rrethet tona, nuk na pĂ«lqen tĂ« jemi kaq tĂ« lidhur, apo tĂ« shpenzojmĂ« gjithĂ« paratĂ« pĂ«r njĂ« natĂ« tĂ« vetme. Ndihesh i mbytur dhe sikur je i detyruar ta kalosh natĂ«n nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« caktuar. Mendoj se sot na pĂ«lqen tĂ« kemi mundĂ«sinĂ« tĂ« vendosim vetĂ« se çfarĂ« vallĂ«zojmĂ« dhe çfarĂ« bĂ«jmĂ«. Kjo i bĂ«n netĂ«t shumĂ« mĂ« argĂ«tuese.”

Nicolås, i cili e arriti moshën e klubeve gjatë izolimeve të Covid-19, është i ngjashëm me shumë të rinj të brezit Z,(12-27 vjeçarët) të cilët po gjejnë alternativa të tjera ndaj një industrie nate që duket gjithnjë e më e shtrenjtë, e njëtrajtshme dhe e ngurtë.

Raporti mĂ« i fundit i FederatĂ«s KombĂ«tare tĂ« SipĂ«rmarrĂ«sve tĂ« ArgĂ«timit dhe KohĂ«s sĂ« LirĂ« nĂ« SpanjĂ« parashikon njĂ« rĂ«nie prej 2.6% tĂ« tĂ« ardhurave pĂ«r sezonin 2024–2025, çka shumĂ«kush ia atribuon pĂ«rfundimit tĂ« nevojĂ«s post-pandemike pĂ«r tĂ« dalĂ«, inflacionit dhe rritjes sĂ« çmimeve. NĂ« kĂ«tĂ« panoramĂ«, zgjidhja mĂ« e zakonshme duket se Ă«shtĂ« festa nĂ« shtĂ«pi — njĂ« traditĂ« po aq e vjetĂ«r sa edhe vetĂ« pirja e alkoolit.

Çdo brez ka versionin e vet tĂ« festĂ«s nĂ« shtĂ«pi. Sipas njĂ« ankete tĂ« vitit 2024 nga kompania e analizĂ«s sĂ« trendeve Ypulse, 63% e tĂ« rinjve europianĂ« preferojnĂ« tĂ« organizojnĂ« mbledhje nĂ« shtĂ«pi sesa tĂ« shkojnĂ« nĂ« klub.

Festat në shtëpi nuk janë asgjë e re: të rinjtë janë takuar në shtëpi për dekada të tëra.

Festat nĂ« shtĂ«pi, ose “house sessions” — nĂ« rastin e eventeve me DJ — mund tĂ« variojnĂ« shumĂ«, nga takime mĂ« tĂ« qeta deri te festat mĂ« tĂ« shfrenuara, nĂ« stilin e Euphoria.

ÇelĂ«si Ă«shtĂ« rimarrja e kontrollit mbi shpenzimet dhe mĂ«nyrĂ«n se si ia del mbanĂ« gjatĂ« njĂ« krize tĂ« kostos sĂ« jetesĂ«s, pĂ«r tĂ« mos pĂ«rmendur perspektivat e punĂ«simit qĂ« po bĂ«hen gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« pasigurta.

Shembulli më spektakolar i rëndësisë së festës në shtëpi vjen nga Bad Bunny, artisti më i dëgjuar në botë këtë vit në Spotify dhe, me shumë gjasë, i pranishëm në një numër të madh festash të tilla anembanë globit. Për rezidencën e tij në Porto Riko, artisti ndërtoi një shtëpi mbi skenë, ku vallëzonte dhe festonte me të ftuar si Austin Butler, LeBron James dhe Penélope Cruz.

“La Casita” Ă«shtĂ« kthyer nĂ« simbol tĂ« rikthimit tĂ« tij te rrĂ«njĂ«t dhe tani, artisti planifikon ta marrĂ« me vete nĂ« turneun e tij pĂ«rreth botĂ«s. Por larg suksesit dĂ«rrmues tĂ« turneut DebĂ­ Tirar MĂĄs Fotos, festat nĂ« shtĂ«pi lidhen me zhvillimin e hapĂ«sirave kulturore alternative. Sidomos pĂ«r DJ-tĂ«, ato pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« njĂ« katalizator thelbĂ«sor.

Sipas një ankete të fundit të publikuar nga Alpha Theta, një kompani pajisjesh audio, një e treta e Gen Z thonë se seti më i mirë i një DJ-je që kanë dëgjuar ndonjëherë ka ndodhur në një shtëpi, dhe pothuajse gjysma mendojnë se ky është vendi më i mirë për të zbuluar muzikë të re pa nxitim.

Nga të gjitha vendet e përfshira në anketë, Spanja kishte përqindjen më të lartë të DJ-ve (28%) që thonë se e kanë nisur karrierën e tyre në festa shtëpie.

Njëri prej tyre është IceSplinter, 26 vjeç, i cili lëviz mes ambienteve profesionale dhe shtëpive.

“Ajo qĂ« ndodh aty nuk ka asnjĂ« lidhje me klubet, ku ka shumĂ« mĂ« tepĂ«r kufizime. NĂ« shtĂ«pi, publiku Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« pjesĂ«marrĂ«s dhe si DJ mund tĂ« rrezikosh mĂ« shumĂ«. Shpik diçka ndryshe nĂ« çdo event,” shpjegon ai. Ai Ă«shtĂ« gjithashtu i bindur se muzika ka fuqinĂ« tĂ« shkojĂ« pĂ«rtej festĂ«s dhe tĂ« krijojĂ« pĂ«rvoja mĂ« tĂ« thella. “[Festat nĂ« shtĂ«pi] janĂ« njĂ« strehĂ« pĂ«r tĂ« kanalizuar atĂ« qĂ« jemi. Çdo grup shkarkohet nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« ndryshme dhe kĂ«to pĂ«rvoja nuk kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« vetĂ«m me dĂ«gjimin dhe vallĂ«zimin, por gjenerojnĂ« mĂ« shumĂ« biseda,” shton ai.

Adoleshentët në një festë në një apartament në Beck Street në New York City, gjatë verës së vitit 1983.

Një flluskë brezash

Përtej muzikës, festat në shtëpi thyejnë disa dinamika që duket se e kanë mbytur jetën tradicionale të natës.

“ShumĂ« njerĂ«z as nuk dinĂ« si tĂ« dalin, si tĂ« pinĂ« apo si tĂ« sillen, gjĂ« qĂ« e sheh nĂ« mega-klube. Del jashtĂ« pĂ«r tĂ« pirĂ« njĂ« cigare dhe tĂ« bezdisin tĂ« gjithĂ«. Nuk e kuptojnĂ« ku Ă«shtĂ« kufiri mes shoqĂ«rimit dhe ndĂ«rhyrjes,” thotĂ« CamprubĂ­. Por ajo paralajmĂ«ron edhe pĂ«r rreziqet e flluskave tĂ« festave nĂ« shtĂ«pi.

“Jeta e natĂ«s ‘mainstream’ ka qenĂ« gjithmonĂ« njĂ« gropĂ« pa fund pĂ«r tĂ« humbur para dhe pĂ«r tĂ« pasur pĂ«rvoja jo edhe aq tĂ« kĂ«ndshme. Por ekziston rreziku i krijimit tĂ« ambienteve endogamike. Kur del jashtĂ«, detyrohesh tĂ« ndĂ«rveprosh me realitete, ambiente dhe lloje tĂ« tjera muzike, dhe kjo na ushqen si njerĂ«z. Eventet nĂ« shtĂ«pi duhet tĂ« jenĂ« tĂ« hapura pĂ«r miqtĂ« e miqve dhe pĂ«r njerĂ«z qĂ« nuk janĂ« pjesĂ« e jetĂ«s sonĂ« tĂ« pĂ«rditshme,” thotĂ« ajo.

Ky lloj takimi me tĂ« panjohur, thotĂ« Juan Carlos UsĂł, autor i librit Historia del ocio nocturno en España (Historia e jetĂ«s sĂ« natĂ«s nĂ« SpanjĂ«; El Desvelo, 2025), njihet si “shkolla e rrjedhshmĂ«risĂ« sociale”, sipas mĂ«suesit tĂ« tij Antonio Escohotado.

Kjo “shkollĂ«â€, shpjegon ai, mĂ« parĂ« ndodhej vetĂ«m nĂ« klube nate, deri sa marketingu i shndĂ«rroi ato nĂ« njĂ« “imponim tĂ« argĂ«timit tĂ« homogjenizuar”. Tani, rrjetet sociale e kanĂ« marrĂ« kĂ«tĂ« rol — nuk ke mĂ« nevojĂ« tĂ« dalĂ«sh pĂ«r tĂ« festuar qĂ« tĂ« njohĂ«sh njerĂ«z tĂ« rinj apo tĂ« flirtosh — dhe bashkĂ« me tĂ« kanĂ« marrĂ« edhe njĂ« pjesĂ« tĂ« madhe tĂ« funksionit tĂ« klubeve.

Edhe pse pasiguria ekonomike është një nga arsyet kryesore të rritjes së festave në shtëpi, Usó thotë se nuk është e vetmja. Rrjetet sociale lejojnë gjithashtu përhapjen e mënyrave të ndryshme të festimit. Dhe një shtëpi është një ambient ideal për shumë prej tyre.

Ka po aq lloje festash nĂ« shtĂ«pi: ditĂ«n ose natĂ«n, me ose pa DJ, me listĂ« tĂ« rreptĂ« tĂ« ftuarish ose me ftesĂ« tĂ« hapur, me ose pa kod veshjeje dhe — ndoshta mĂ« e rĂ«ndĂ«sishmja — me ose pa alkool. Sepse sot, rezulton se pirja nuk Ă«shtĂ« mĂ« kusht pĂ«r tĂ« festuar.

Burimi: El Pais/PĂ«rshtati Gazeta Si

The post TĂ« rinjtĂ« po u thonĂ« ‘jo’ festave nĂ« klube appeared first on Gazeta Si.

Google zbulon se çfarë fjalësh u kërkuan më shumë në vitin 2025

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
27 December 2025 at 17:09

Teksa viti 2025 po i afrohet fundit, Google ka publikuar përmbledhjen vjetore të kërkimeve më të shpeshta, duke reflektuar ngjarjet, personazhet dhe temat që kanë dominuar interesin publik gjatë vitit në mbarë botën.

Në Shtetet e Bashkuara, lista e kërkimeve kryesohet nga emri i Charlie Kirk, i cili u shndërrua në termin më të kërkuar për shkak të një ngjarjeje tragjike. Themeluesi i organizatës Turning Point USA u vra më 10 shtator gjatë një fjalimi në kampusin e Universitetit Utah Valley, ngjarje që shkaktoi një valë të gjerë kërkimesh dhe la në hije zhvillime të tjera të rëndësishme të vitit.

Pas tij, nĂ« pesĂ«shen e parĂ« tĂ« kĂ«rkimeve renditen filmi i suksesshĂ«m i Netflix “KPop Demon Hunters”, lodra virale prej pelushi Labubu, modeli i ri i Apple, iPhone 17, si dhe ligji i njohur si “One Big Beautiful Bill Act”, i cili hyri nĂ« fuqi nĂ« muajin korrik.

Interes të lartë ngjallën edhe emra dhe tema të tjera, përfshirë kryetarin e sapozgjedhur të bashkisë së Nju Jorkut, Zohran Mamdani, platformën e inteligjencës artificiale DeepSeek, mbylljen e qeverisë amerikane, Kupën e Botës për Klube të FIFA-s dhe tarifat tregtare. Këto kërkime pasqyrojnë një vit të mbushur me tensione politike, zhvillime teknologjike dhe ngjarje sportive me ndikim global.

NĂ« kategorinĂ« e lajmeve, mĂ« tĂ« kĂ«rkuarat ishin Akti “One Big Beautiful Bill”, mbyllja e qeverisĂ« federale dhe vrasja e Charlie Kirk. Po ashtu, interes tĂ« madh patĂ«n temat qĂ« lidhen me tarifat, protestat “No Kings”, zjarret masive nĂ« Los Angeles, zgjedhjen e njĂ« Pape tĂ« ri, publikimin e dokumenteve Epstein, inaugurimin e presidentit tĂ« SHBA-sĂ« dhe uragani shkatĂ«rrues Melissa.

Sa i përket personave më të kërkuar, kryesimin e mban Zohran Mamdani, i ndjekur nga Tyler Robinson dhe muzikanti D4VD. Në listë përfshihen edhe Erika Kirk, Papa i ri Leo XIV, sportisti Shediur Sanders, Caroline Leavitt, Andy Byron dhe prezantuesi i njohur Jimmy Kimmel. Në botën e kinemasë, aktori Pedro Pascal ishte më i kërkuari, përpara emrave si Malachi Burton, Walton Goggins, Pamela Anderson dhe Charlie Sheen.

NĂ« industrinĂ« e filmit, “KPop Demon Hunters” kryesoi kĂ«rkimet, ndĂ«rsa “Sinners” dhe “The Minecraft Movie” patĂ«n gjithashtu interes tĂ« lartĂ«. NĂ« televizion, seriali “The Hunting Wives” dominoi kĂ«rkimet, i ndjekur nga “The White Lotus” dhe “The Pitt”, si dhe nga sezonet e reja tĂ« serialeve shumĂ« tĂ« ndjekura “Squid Game” dhe “Severance”. NĂ« muzikĂ«, D4VD ishte artisti mĂ« i kĂ«rkuar, ndĂ«rsa grupe dhe artistĂ« si KATSEYE, Bad Bunny, Sombr dhe Doechii fituan vĂ«mendje tĂ« konsiderueshme. NĂ« sport, mĂ« i kĂ«rkuari ishte futbollisti amerikan Shediur Sanders, pĂ«rpara boksierit Terence Crawford dhe talentit tĂ« basketbollit Cooper Flagg.

Viti 2025 u shënua edhe nga humbja e disa figurave të njohura publike. Në krye të listës së personave të ndjerë ishte Charlie Kirk, ndërsa kërkime të shumta u bënë edhe për Gene Hackman, Ozzy Osbourne dhe Papa Françeskun. Po ashtu, interes pati për ndarjen nga jeta të Ann Burrell, Diane Keaton, Michelle Trachtenberg, Hulk Hogan, Malcolm-Jamal Warner dhe Val Kilmer.

NjĂ« tjetĂ«r kategori qĂ« tĂ«rhoqi vĂ«mendje ishte ajo e frazave tĂ« pĂ«rdorura nga brezat e rinj, e titulluar “ÇfarĂ« thonĂ« fĂ«mijĂ«t?”. Termat “6-7”, “Sigma”, “41”, “Skibidi” dhe “Ohio” kryesuan kĂ«tĂ« listĂ«, duke treguar se zhargoni digjital vijon tĂ« evoluojĂ« me shpejtĂ«si. PĂ«r krahasim, kĂ«rkimet kryesore tĂ« vitit tĂ« kaluar nĂ« SHBA pĂ«rfshinin zgjedhjet presidenciale, Donald Trump, lojĂ«n “Connections” tĂ« New York Times, New York Yankees dhe zĂ«vendĂ«spresidenten e atĂ«hershme Kamala Harris.

The post Google zbulon se çfarë fjalësh u kërkuan më shumë në vitin 2025 appeared first on Gazeta Si.

Rrudhat si ‘shenja nderi’: Si ta pĂ«rqafojmĂ« njĂ« fytyrĂ« tĂ« plakur

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka
27 December 2025 at 13:11

Ashtu si organet tona të tjera, lëkura jonë fillon të plaket që nga momenti që lindim. Në një botë të fiksuar pas rinisë, ja se si mund të kujdeseni për lëkurën tuaj ndërsa përqafoni një fytyrë që po plaket.

Në malin Olimp, diku rreth viteve 800-900 para Krishtit, perëndive dhe perëndeshave të Greqisë së Lashtë u shërbehej nektar i ëmbël nga Hebe, perëndesha e rinisë së pavdekshme.

NjĂ« grua e re e bukur, Hebe ishte simboli i tĂ« qenit nĂ« “kulmin e jetĂ«s”. Homologu i saj, Gerasi, perĂ«ndia ose shpirti i pleqĂ«risĂ«, pĂ«rshkruhej si njĂ« burrĂ« i rraskapitur dhe i rrudhur, shpesh i mbĂ«shtetur nĂ« njĂ« bastun. NĂ« vend tĂ« bukurisĂ«, ai pĂ«rfaqĂ«sonte rĂ«nien biologjike dhe frikĂ«n nga vdekja. SĂ« bashku, Hebe dhe Gerasi janĂ« vetĂ«m njĂ« nga shumĂ« pĂ«rfaqĂ«simet e plakjes nĂ« kulturĂ«n dhe historinĂ« tonĂ« qĂ« shĂ«rbejne pĂ«r tĂ« na kujtuar se askush nuk mund t’i shpĂ«tojĂ« kalimit tĂ« kohĂ«s.

Obsesioni i njerĂ«zimit me rininĂ« Ă«shtĂ« intensifikuar vetĂ«m qĂ« nga Greqia e LashtĂ«. LĂ«kura jonĂ«, njĂ« ekosistem i gjallĂ«, Ă«shtĂ« nĂ« qendĂ«r tĂ« kĂ«saj – jo vetĂ«m qĂ« Ă«shtĂ« organi mĂ« i madh nĂ« trup, por Ă«shtĂ« edhe i dukshĂ«m – ose siç e tha njĂ« grup studiuesish nĂ« FrancĂ«, “social”. NĂ« fakt, nĂ« studimin e tyre tĂ« 1,300 njerĂ«zve nĂ« 54 vende dhe pesĂ« grupmosha sociologjike, 85% e pjesĂ«marrĂ«sve menduan se lĂ«kura e tyre pasqyronte personalitetin e tyre, duke sugjeruar se Ă«shtĂ« e lidhur me ndjenjĂ«n e vetvetes.

Ashtu si organet tona tĂ« tjera, lĂ«kura plaket qĂ« nga momenti qĂ« lindim – kĂ«shtu qĂ« lufta pĂ«r ta mbajtur atĂ« tĂ« duket e butĂ« si e njĂ« foshnje Ă«shtĂ« e kushtueshme. QĂ« nga viti 2024, madhĂ«sia e tregut global tĂ« produkteve kundĂ«r plakjes u vlerĂ«sua nĂ« afĂ«rsisht 52 miliardĂ« dollarĂ« nĂ« 2024 dhe pritet tĂ« arrijĂ« 80 miliardĂ« dollarĂ« deri nĂ« vitin 2030. Por pse pĂ«rpiqemi t’i rezistojmĂ« njĂ« fytyre qĂ« plaket dhe si mund ta pĂ«rqafojmĂ« atĂ«?

Si ndryshon lëkura jonë ndërsa plakemi

Lëkura jonë është e pabesueshme. Edhe pse është vetëm disa milimetra e trashë, ajo përbën rreth 15% të peshës totale të trupit tonë.

“LĂ«kura Ă«shtĂ« njĂ« organ shumĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m qĂ« e marrim si tĂ« mirĂ«qenĂ«, edhe pse Ă«shtĂ« organi qĂ« e veshim nga jashtĂ«â€, thotĂ« George Murphy, profesor nĂ« Harvard.

“LĂ«kura na mbron, Ă«shtĂ« ndĂ«rfaqja kryesore me mjedisin e jashtĂ«m, i cili shpesh Ă«shtĂ« armiqĂ«sor”.

Lëkura jonë vepron si një barrierë nga mikrobet, infeksionet dhe traumat fizike, ose cdo gjë tjetër që mund të na dëmtojë, si rrezet UV nga dielli.

Ajo gjithashtu rregullon temperaturën e trupit tonë dhe prodhon hormone dhe vitamina.

“BĂ«n kaq shumĂ« gjĂ«ra tĂ« ndryshme qĂ« janĂ« absolutisht kritike pĂ«r jetĂ«n. NĂ«se humbni pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« lĂ«kurĂ«s suaj, zakonisht Ă«shtĂ« fatale”, thotĂ« Murphy.

Lëkura jonë plaket si në mënyrë të brendshme (plakje e pashmangshme kronologjike) ashtu edhe në mënyrë të jashtme (për shkak të mjedisit tonë të jashtëm). Në të dyja rastet, nivelet e kolagjenit (një proteinë në trup e rëndësishme për strukturën e lëkurës) ulen dhe enët tona të gjakut bëhen më të brishta.

“Ajo qĂ« ndodh me lĂ«kurĂ«n tonĂ« kur plakemi Ă«shtĂ« se ajo humbet shumĂ« nga pĂ«rbĂ«rĂ«sit strukturorĂ« dhe funksionalĂ« qĂ« janĂ« krijuar pĂ«r tĂ« na mbrojtur”, thotĂ« Murphy.

Me kalimin e kohĂ«s, qelizat tona staminale fillojnĂ« tĂ« rigjenerohen me njĂ« ritĂ«m mĂ« tĂ« ngadaltĂ«, gjĂ« qĂ« ndikon nĂ« funksionimin e secilĂ«s prej tre shtresave tĂ« lĂ«kurĂ«s – epidermĂ«s (shtresa e jashtme), dermĂ«s (shtresa e mesme) dhe nĂ«nlĂ«kurĂ«s (e bĂ«rĂ« nga dhjami dhe indi lidhĂ«s). NĂ« thelb, lĂ«kura jonĂ« hollohet, thahet dhe humbet elasticitetin. Kjo shpjegon pse si tĂ« rritur tĂ« moshuar, lĂ«kura jonĂ« Ă«shtĂ« mĂ« pak e aftĂ« tĂ« na mbrojĂ« – pĂ«r shembull, plagĂ«t zgjasin mĂ« shumĂ« pĂ«r t’u shĂ«ruar.

Sigurisht, disa ndryshime janĂ« tĂ« dukshme – si njolla tĂ« errĂ«ta, lĂ«kurĂ« e lirshme dhe rrudha. Rrudhat, ose palosjet nĂ« lĂ«kurĂ« mund tĂ« shfaqen pĂ«r njĂ« sĂ«rĂ« arsyesh: dĂ«mtimi nga dielli, pirja e duhanit dhe sigurisht, plakja natyrale – me lĂ«kurĂ«n tonĂ« qĂ« humbet elasticitetin, disa rrudha bĂ«hen statike, qĂ« do tĂ« thotĂ« se janĂ« gjithmonĂ« aty. Mund tĂ« shihni qĂ« struktura e fytyrĂ«s suaj ndryshon me moshĂ«n. Balli mund tĂ« duket mĂ« i madh ndĂ«rsa vija e flokĂ«ve tĂ«rhiqet, buzĂ«t bĂ«hen mĂ« tĂ« holla dhe maja e hundĂ«s mund tĂ« ulet ndĂ«rsa indi lidhĂ«s qĂ« mbĂ«shtet kĂ«rcin nazal dobĂ«sohet. Nofullat, copat mishtore tĂ« lĂ«kurĂ«s, varen rreth faqeve dhe mjekrĂ«s ndĂ«rsa vija e nofullĂ«s sonĂ« humbet pĂ«rkufizimin.

Përqafimi i një fytyre që plaket është sfiduese

Nuk Ă«shtĂ« çudi qĂ« ndĂ«rsa lĂ«kura dhe fytyrat tona plaken, kjo mund tĂ« na ndikojĂ« psikologjikisht. Dhe fjalĂ« qĂ« tingĂ«llojnĂ« tĂ« pakĂ«ndshme si “rrudhat” nuk ndihmojnĂ«.

Mënyra se si e përpunojmë një fytyrë që plaket mund të ndryshojë midis kulturave, etnive dhe gjinive. Në përgjithësi, nuk ka aq shumë kërkime mbi imazhin e trupit përmes këndvështrimit të plakjes tek të rriturit e moshës së mesme ose më të vjetër, thotë Beth Daniels, drejtoreshë e Qendrës për Kërkime të Pamjes në Universitetin e Anglisë Perëndimore. Hulumtimet e kufizuara që janë bërë gjithashtu nuk kanë diversitet dhe kanë tendencë të përqendrohen tek europianët e bardhë, thotë ajo.

MegjithatĂ«, njĂ« gjĂ« qĂ« dimĂ« Ă«shtĂ« se, ndĂ«rsa tĂ« moshuarit nĂ« pĂ«rgjithĂ«si janĂ« mĂ« tĂ« prirur tĂ« pranojnĂ« trupat e tyre ndĂ«rsa plaken, pĂ«rvojat mashkullore dhe femĂ«rore tĂ« imazhit tĂ« trupit janĂ« tĂ« ndryshme, zakonisht sepse standardet e bukurisĂ« femĂ«rore janĂ« mĂ« tĂ« lidhura fort me rininĂ«, veçanĂ«risht nĂ« shoqĂ«ritĂ« perĂ«ndimore. Kjo nganjĂ«herĂ« Ă«shtĂ« referuar si “standardi i dyfishtĂ« i plakjes”, ku gratĂ« pĂ«rballen me njĂ« presion mĂ« tĂ« madh pĂ«r tĂ« vazhduar tĂ« duken tĂ« reja me kalimin e moshĂ«s.

NĂ« njĂ« studim cilĂ«sor mbi mĂ«nyrĂ«n se si burrat dhe gratĂ« i perceptojnĂ« trupat e tyre pĂ«rmes kĂ«ndvĂ«shtrimit tĂ« plakjes, pĂ«r shembull, burrat u pĂ«rqendruan nĂ« “funksionalitetin” e trupave tĂ« tyre, ndĂ«rsa gratĂ« u pĂ«rqendruan nĂ« “shfaqje” – dhe besonin se plakja ka njĂ« ndikim negativ nĂ« atraktivitetin e tyre.

“NjĂ« presion i ndryshĂ«m vjen me mbivlerĂ«simin e tĂ« rinjve”, thotĂ« Daniels. “Kur shohim idealet kulturore tĂ« bukurisĂ«, ato kanĂ« tendencĂ« tĂ« pasqyrojnĂ« trupa dhe fytyra tĂ« reja. NdĂ«rsa plakemi, largohemi mĂ« shumĂ« nga kjo.”

Carolyn Karoll, psikoterapiste e specializuar nĂ« trajtimin e shqetĂ«simeve tĂ« imazhit tĂ« trupit dhe çrregullimeve tĂ« tĂ« ngrĂ«nit, ndihmon klientĂ«t qĂ« kanĂ« vĂ«shtirĂ«si tĂ« pranojnĂ« trupat e tyre tĂ« plakur. “Idealet e bukurisĂ« janĂ« tĂ« ndĂ«rtuara shoqĂ«risht. Lajmi i mirĂ« Ă«shtĂ« se, pĂ«r shkak se janĂ« tĂ« ndĂ«rtuara shoqĂ«risht, ato nuk janĂ« tĂ« vĂ«rteta. Dhe kjo do tĂ« thotĂ« qĂ« ne mund t’i kundĂ«rshtojmĂ« ato dhe tĂ« ndĂ«rtojmĂ« rrĂ«fimet tona.”

Disa studime kanĂ« treguar se ndĂ«rsa gratĂ« plaken, ato fillojnĂ« tĂ« kujdesen mĂ« pak pĂ«r pamjen e tyre – me disa qĂ« i etiketojnĂ« rrudhat e fytyrĂ«s si “medalje nderi”. MegjithatĂ«, hulumtimet tregojnĂ« gjithashtu se gratĂ« janĂ« tĂ« prirura t’i nĂ«nshtrohen ndĂ«rhyrjeve tĂ« bukurisĂ« dhe anti-plakjes, siç janĂ« procedurat kozmetike e dhe jo-kirurgjikale pĂ«r tĂ« luftuar plakjen, dĂ«shirĂ«n pĂ«r tĂ« tĂ«rhequr ose mbajtur njĂ« partner dhe pĂ«r tĂ« mvajtur punĂ«n.

“Mendoj se Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se individĂ«t nuk janĂ« fajtorĂ« qĂ« ndiejnĂ« atĂ« presion kundĂ«r-plakjes, sepse Ă«shtĂ« real”, thotĂ« Daniels.

“Dhe mund tĂ« ndĂ«rhyjĂ«, pĂ«r shembull, edhe nĂ« vendin e punĂ«s, ku punonjĂ«sit mĂ« tĂ« vjetĂ«r mund tĂ« diskriminohen pĂ«r shkak tĂ« flokĂ«ve tĂ« thinjur dhe rrudhave, dhe supozimit se janĂ« mĂ« tĂ« vjetĂ«r dhe mĂ« pak tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m.”

Kjo nuk do të thotë që disa burra nuk e ndiejnë atë presion gjithashtu. Disa studime kanë treguar se imazhi i trupit mashkullor bëhet gjithashtu më negativ me moshën. Në SHBA, gjatë vitit 2024, 7% e të gjithë pacientëve të kirurgjisë plastike ishin meshkuj, dhe në Mbretërinë e Bashkuar më shumë burra po i drejtohen procedurave kozmetike si lifting i fytyrës dhe qafës, të cilat shtrëngojnë dhe ngrenë lëkurën. Në fakt, lifting i fytyrës po bëhet gjithnjë e më popullor si për burrat ashtu edhe për gratë në Mbretërinë e Bashkuar dhe SHBA, me të rinjtë që gjithashtu i drejtohen kësaj procedure.

Injeksionet anti-rrudhĂ« si Botox janĂ« gjithashtu tĂ« zakonshme. Shoqata Amerikane e KirurgĂ«ve PlastikĂ« regjistroi pothuajse 10 milionĂ« procedura injeksioni neuromodulator (njĂ« ilaç i injektueshĂ«m si Botox qĂ« relakson nervat) nĂ« vitin 2024, nĂ« tĂ« gjithĂ« SHBA-nĂ«. 94 pĂ«r qind e kĂ«tyre procedurave u kryen te gratĂ«. NĂ«se injektojmĂ« Botox nĂ« lĂ«kurĂ«n tonĂ«, thotĂ« Murphy, mund tĂ« na shfaqen mĂ« pak rrudha sepse po paralizojmĂ« disa nerva, “por kĂ«to nuk janĂ« ilaçe tĂ« pĂ«rhershme fiziologjike qĂ« trajtojnĂ« qafĂ«n e biologjisĂ« themelore tĂ« asaj qĂ« po shkakton plakjen e lĂ«kurĂ«s. ËshtĂ« pak a shumĂ« vendosja e njĂ« fashĂ« mbi tĂ«â€. MegjithatĂ«, ai thotĂ« se “njerĂ«zit do tĂ« marrin pĂ«rfitime afatshkurtra nga kĂ«to qasje”.

Si mund të ndihmojë kujdesi për lëkurën tuaj

Ka mënyra se si mund të kujdeseni për lëkurën tuaj, të cilat nga ana tjetër mund të ndihmojnë në procesin e plakjes së saj.

“Problemi Ă«shtĂ« se, padyshim, njerĂ«zit e shohin lĂ«kurĂ«n jo si njĂ« organ funksional, por si njĂ« organ kozmetik qĂ« e veshim nga jashtĂ«â€, thotĂ« Murphy, duke theksuar se duhet tĂ« tregojmĂ« vlerĂ«sim tĂ« madh pĂ«r lĂ«kurĂ«n tonĂ« dhe gjithçka qĂ« ajo bĂ«n pĂ«r shĂ«ndetin tonĂ« tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m.

KĂ«shillat kryesore pĂ«r tĂ« mbrojtur lĂ«kurĂ«n janĂ« tĂ« shmangni ekspozimin e tepĂ«rt nĂ« diell, ta mbani lĂ«kurĂ«n tĂ« lagĂ«sht, tĂ« hidratuar dhe tĂ« pastĂ«r, si dhe tĂ« keni njĂ« dietĂ« tĂ« mirĂ«. Konsumimi i njĂ« game tĂ« gjerĂ« ushqimesh tĂ« pasura me vitamina dhe qĂ« pĂ«rmbajnĂ« yndyrna esenciale si acidet yndyrore omega mund t’i sjellĂ« dobi lĂ«kurĂ«s suaj ndĂ«rsa plaket.

Miranda Farage, dermatotoksikologe klinike, shkencĂ«tare qĂ« studion se si substancat toksike ndikojnĂ« nĂ« lĂ«kurĂ«, thotĂ« se ndĂ«rsa nuk mund tĂ« bĂ«jmĂ« asgjĂ« pĂ«r gjenetikĂ«n, zgjedhjet tona tĂ« stilit tĂ« jetesĂ«s – tĂ« ushqyerit, ushtrimet, por edhe menaxhimi i stresit – tĂ« gjitha ndikojnĂ« nĂ« shĂ«ndetin e lĂ«kurĂ«s sonĂ« dhe nga ana tjetĂ«r nĂ« mirĂ«qenien tonĂ«. Mbajtja e lidhjeve shoqĂ«rore si miqĂ«sitĂ« pĂ«r tĂ« zvogĂ«luar izolimin shoqĂ«ror mund tĂ« ndihmojĂ« gjithashtu nĂ« pĂ«rqafimin e njĂ« fytyre qĂ« po plaket, thotĂ« ajo.

MĂ«nyra se si secili prej nesh pĂ«rshtatet psikosocialisht me plakjen varet nga personalitetet tona tĂ« pĂ«rcaktuara gjenetikisht, si dhe nga ndikimet tona tĂ« hershme zhvillimore dhe pĂ«rvojat e mĂ«vonshme tĂ« jetĂ«s. Pra, ajo qĂ« Ă«shtĂ« gjithashtu e rĂ«ndĂ«sishme, thotĂ« Farage, Ă«shtĂ« “edukimi i njerĂ«zve pĂ«r tĂ« pĂ«rqafuar ndryshimin dhe pĂ«r tĂ« qĂ«ndruar elastikĂ«â€, thotĂ« ajo. “Çdo fazĂ« e jetĂ«s Ă«shtĂ« njĂ« fazĂ« e bukur nĂ«se ecĂ«n me tĂ«.”

Si shoqĂ«ri, shton ajo, qĂ«ndrimet tona ndaj fytyrave qĂ« po plaken dhe plakjes nĂ« pĂ«rgjithĂ«si duhet tĂ« ndryshojnĂ«. “Nuk mund ta mbajmĂ« kĂ«tĂ« presion”.

MegjithatĂ«, disa gjĂ«ra janĂ« mĂ« tĂ« lehta pĂ«r t’u thĂ«nĂ« sesa pĂ«r t’u bĂ«rĂ« dhe nĂ«se e gjeni veten duke menduar negativisht pĂ«r fytyrĂ«n tuaj tĂ« plakur, Karoll ka edhe disa kĂ«shilla praktike.

SĂ« pari, zbutja e dialogut tuaj tĂ« brendshĂ«m Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme, thotĂ« ajo. NĂ« vend qĂ« tĂ« gjykoni reflektimin tuaj, jini kuriozĂ« dhe objektivĂ« – dhe mos e shikoni fytyrĂ«n tuaj tĂ« plakur si diçka qĂ« duhet rregulluar.

“TĂ« merrni kĂ«tĂ« qĂ«ndrim tĂ« vetĂ«-dhembshurisĂ«, ose edhe thjesht tĂ« thoni se çfarĂ« po ndodh,” thotĂ« ajo. “TĂ« thoni gjĂ«ra tĂ« tilla si, ‘Po e vĂ«rej qĂ« fytyra ime po ndryshon, dhe kjo Ă«shtĂ« pjesĂ« e tĂ« qenit gjallë’  Kjo zvogĂ«lon kritikat, por duhet ta bĂ«ni vazhdimisht, kĂ«shtu qĂ« tĂ« bĂ«het mĂ« e zakonshme.”

Burimi: BBC. PĂ«rshtati: Gazeta Si.

The post Rrudhat si ‘shenja nderi’: Si ta pĂ«rqafojmĂ« njĂ« fytyrĂ« tĂ« plakur appeared first on Gazeta Si.

Teologjia e habitshme brenda ‘Advent Calendars’ tĂ« sotĂ«m

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka
18 December 2025 at 13:29

Nga Gazeta Si- Do tĂ« ishte e lehtĂ« tĂ« arrihej nĂ« pĂ«rfundimin se “Advent Calendars”, zakonisht me 25 ndarje qĂ« zbulojnĂ« njĂ« dhuratĂ«, tĂ« pĂ«rdorur pĂ«r tĂ« numĂ«ruar ditĂ«t nga 1 dhjetori deri nĂ« prag tĂ« Krishtlindjes, pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« thjesht njĂ« mĂ«nyrĂ« tjetĂ«r se si Krishtlindja Ă«shtĂ« shkatĂ«rruar nga komercializimi. Ato janĂ« larguar shumĂ« nga fillimet e tyre si ndihma fetare pĂ«r familjet gjermane tĂ« shekullit tĂ« 19-tĂ«.

Larg nga fakti qĂ« kanĂ« vetĂ«m kapakĂ« tĂ« vegjĂ«l me numra pĂ«r t’u hapur çdo ditĂ« dhjetori, kĂ«to kalendarĂ« tani janĂ« artikuj shumĂ« tĂ« kĂ«rkuar. Ato nxjerrin nĂ« pah gjithçka, nga birra te vaji i mjekrĂ«s, dhe nga Lego te mĂ«ndafshi luksoz. Por a kanĂ« humbur plotĂ«sisht rrugĂ«n e tyre? Po!

Nga mjet lutjeje në dhuratë konsumiste

“Advent Calendars” tĂ« parĂ« tĂ« shtypur komercialisht, tĂ« krijuar nga botuesi gjerman Gerhard Lang, nĂ« agim tĂ« viteve 1900, kishin dritare letre qĂ« shkĂ«puteshin pĂ«r tĂ« zbuluar vargje biblike edhe art qĂ« pĂ«rshkruanin Lindjen e Krishtit, historinĂ« e lindjes sĂ« Jezusit qĂ« rrjedh nga ungjilli i LukĂ«s dhe Mateos.

Deri në mesin e shekullit të 20-të, kalendarët ishin përhapur në Angli dhe Amerikën e Veriut. Disa versione filluan të përfshijnë lodra ose çokollata dhe të minimizojnë temat e krishtera.

Tani, njĂ« shekull i plotĂ« pas atyre versioneve tĂ« para tĂ« shtypura, kalendarĂ«t kanĂ« evoluar nĂ« njĂ« mori dhuratash marramendĂ«se sezonale “tĂ« domosdoshme” qĂ«, nĂ« fund tĂ« fundit, mund tĂ« pĂ«rfshijnĂ« havjar, kokteje dhe madje edhe diamante. NĂ« pĂ«rgjigje, disa theksojnĂ« kalendarĂ«t e bĂ«rĂ« nĂ« shtĂ«pi dhe tĂ« ripĂ«rdorshĂ«m, ndĂ«rsa fshatrat dhe lagjet eksperimentojnĂ« duke bĂ«rĂ« kalendarĂ« “tĂ« gjallĂ«â€ tĂ« atraksioneve turistike lokale, duke zbuluar vitrina çdo ditĂ« pasuese tĂ« dhjetorit.

Megjithatë, pavarësisht se sa jofetare mund të duken, si një studiues që studion origjinën e Krishterimit, Mattheë Robert Anderson thotë se sheh që kuptimet e lashta të kalendarit ende pasqyrohen në dy karakteristika të kalendarëve të sotëm: një nxitje pritjeje dhe një ndjenjë kohe plot qëllim.

Fuqia e nxitjes së pritjeve

Pritja Ă«shtĂ« ajo qĂ« nxit tĂ«rheqjen e çdo kalendari. Pyetja e fĂ«mijĂ«s ose e tĂ« rriturit – “ÇfarĂ« ka pas dritares tjetĂ«r?” – i bĂ«n jehonĂ« termit origjinal latin ‘adventus’, qĂ« do tĂ« thotĂ« ardhje ose mbĂ«rritje. PĂ«r pyetjen: “ÇfarĂ« po pret bota me kaq padurim nĂ« sezonin e Adventit?” pĂ«rgjigjja e kishĂ«s historikisht ka qenĂ«: ardhja e Krishtit.

Por Ă«shtĂ« e ndĂ«rlikuar. Ajo qĂ« edhe shumĂ« tĂ« krishterĂ« mund tĂ« mos e kuptojnĂ« Ă«shtĂ« se ardhja e Krishtit, tĂ« cilĂ«n sezoni i Adventit fillimisht ishte menduar ta shĂ«nonte, Ă«shtĂ« Ardhja e DytĂ«, e njohur si “Parusia”.

Pritja e kĂ«saj daton qĂ« nĂ« fillim, me Palin dhe pasuesit e parĂ«. Shkrimi mĂ« i vjetĂ«r i plotĂ« i krishterĂ«, i Thesalonikasve, gumĂ«zhin me njĂ« lloj pritjeje Adventi. Ai agon pĂ«r kthimin e vonuar tĂ« Krishtit pĂ«r t’i dhĂ«nĂ« fund marshimit tĂ« kohĂ«s, pĂ«r tĂ« shfuqizuar vdekjen dhe pĂ«r tĂ« vendosur njĂ« mbretĂ«rim tĂ« ri, plot drejtĂ«si dhe paqe tĂ« PerĂ«ndisĂ« mbi TokĂ«.

NĂ« kishat qĂ« ende shĂ«nojnĂ« Adventin, leximet e dy tĂ« dielave tĂ« para i kushtohen njĂ« ndjenje tĂ« “kohĂ«rave tĂ« fundit” dhe “kuptimit pĂ«rfundimtar” me tema tĂ« vigjilencĂ«s dhe pĂ«rgatitjes.

Numërimi mbrapsht deri në Dritaren e fundit

Karakteristika tjetĂ«r e lashtĂ« edhe e kalendarit mĂ« laik Ă«shtĂ« fokusi i tij nĂ« kohĂ«n e mbushur me qĂ«llime dhe njĂ« “ditĂ« tĂ« madhe”. Nuk do tĂ« kishte kalendar pa kutinĂ« ose dritaren mĂ« tĂ« madhe, atĂ« qĂ« pĂ«rfaqĂ«son Krishtlindjet dhe mban copĂ«n mĂ« tĂ« mirĂ« Lego, çokollatĂ«n, verĂ«n ose figurĂ«n.

Kur Adventi filloi të shënohej për herë të parë në Galinë Romake të shekullit të katërt (Franca e sotme), ai ishte menduar të ishte një sezon pendimi përgatitjeje si Kreshma, duke kulmuar me pagëzimin në ditën e Epifanisë. Në shekullin e gjashtë, Papa Gregori i Madh e shkurtoi sezonin dhe e përqendroi atë më fort në Krishtlindje.

Çdo kalendar, madje edhe ata tĂ« bĂ«rĂ« me shenja tĂ« thjeshta shkumĂ«si nĂ« GjermaninĂ« e shekullit tĂ« 19-tĂ«, fillon me njĂ« “tani”, ndĂ«rton energji dhe pritje pĂ«rmes njĂ« serie ditĂ«sh “jo ende” dhe kulmon me njĂ« “mĂ« nĂ« fund”, njĂ« pĂ«rfundim i shumĂ«pritur i DitĂ«s sĂ« Krishtlindjeve. Nga tabela mĂ« e thjeshtĂ« e vizatuar me dorĂ« deri te Kalendarin e Uiskit, duhet tĂ« ketĂ« njĂ« ndarje tĂ« kohĂ«s qĂ« ndĂ«rtohet drejt njĂ« kulmi.

Edhe pse viti liturgjik i kishës i ndjekur nga kishat kryesore të krishtera, duke përfshirë katolikët, anglikanët, Kishën e Bashkuar dhe ortodoksët, është ciklik, vetë sezoni i Adventit është vendosmërisht linear.

NjĂ« ‘shije’ shprese dhe transformimi

VetĂ«m pas theksit tĂ« fundit tĂ« botĂ«s, Adventi u pĂ«rqendrua nĂ« historitĂ« mĂ« tĂ« pranueshme shoqĂ«risht dhe mĂ« pak tĂ« sikletshme tĂ« Lindjes. Por temat e vjetra vazhdojnĂ« me kokĂ«fortĂ«si nĂ« leximet nga Isaia qĂ« pasqyrojnĂ« shpresat e izraelitĂ«ve tĂ« lashtĂ« pĂ«r njĂ« ditĂ« kur “ujku do tĂ« jetojĂ« me qengjin, leopardi do tĂ« shtrihet me kecin, viçi dhe luani dhe bagĂ«tia sĂ« bashku, dhe njĂ« fĂ«mijĂ« i vogĂ«l do t’i udhĂ«heqĂ« ata (Isaia 11:6).”

Ja njĂ« tjetĂ«r ngjashmĂ«ri familjare midis kalendarĂ«ve tĂ« sotĂ«m dhe Mesdheut tĂ« lashtĂ«. Disa kompani i reklamojnĂ« kalendarĂ«t e tyre si “ngacmues” ose “provues” pĂ«r linjat e tyre tĂ« plota tĂ« produkteve.

NĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« ngjashme, qĂ«llimi pĂ«rfundimtar i kalendarit Ă«shtĂ« tĂ« veprojĂ« si njĂ« “shijues” pĂ«r njĂ« botĂ« ku mĂ« nĂ« fund drejtĂ«sia Ă«shtĂ« vĂ«nĂ« nĂ« vend, tĂ« varfrit mund tĂ« hanĂ« sa tĂ« ngopen dhe paqja mbretĂ«ron!

The post Teologjia e habitshme brenda ‘Advent Calendars’ tĂ« sotĂ«m appeared first on Gazeta Si.

BuzzBag: Trendi i ri i tĂ« rinjve qĂ« po ‘zĂ«vendĂ«son’ kukullat Labubu

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
17 December 2025 at 14:23

Nga Gazeta ‘Si’- Harrojini aksesorĂ«t klasikĂ« tĂ« modĂ«s. Trendin mĂ« tĂ« ri qĂ« po pushton Gen Z kĂ«tĂ« fundvit nuk e udhĂ«heqin as bizhuteritĂ«, as çantat luksoze, por njĂ« çantĂ« dore e vogĂ«l, me ngjyra tĂ« forta dhe formĂ« tĂ« pazakontĂ« — e frymĂ«zuar nga njĂ« pije alkoolike.

Bëhet fjalë për BuzzBag, një linjë çantash të krijuara nga BuzzBallz, markë e koktejeve që është kthyer në pijet më të preferuara të të rinjve.

Çmimi i çantĂ«s ishte vetĂ«m 4 funta(4.6 euro) ndĂ«rsa sipas kompanisĂ«, vlera reale e saj tani arrin deri nĂ« 4 mijĂ« funta.(4 mijĂ« e 500 euro).

Pavarësisht kësaj, kërkesa ka qenë e jashtëzakonshme: mbi 2 mijë persona janë regjistruar në listën e pritjes, ndërkohë që vetëm tetë çanta do të hidhen në treg.

BuzzBallz janë bërë të famshme për formën e tyre të rrumbullakët, përmbajtjen e lartë të alkoolit (13.5%) dhe çmimin e ulët. Në rrjetet sociale, veçanërisht në TikTok, ato janë shndërruar në një fenomen kulturor, me mbi 35 milionë postime që i promovojnë, i vlerësojnë apo thjesht i ekspozojnë si simbol stili.

Në Shtetet e Bashkuara, ku marka u krijua nga një ish-mësuese, BuzzBallz janë sot produkti më i shitur me përmbajtje alkooli mbi 10%.

Vitin e kaluar, kompania u ble nga gjigandi i industrisë së pijeve Sazerac, në një marrëveshje që vlerësohet të ketë kapur shifrën e 500 milionë dollarëve.

Por jo të gjithë janë të bindur për estetikën e këtyre produkteve. Kritikat më të shpeshta lidhen me pamjen e tyre të ekzagjeruar dhe shijet e forta. Megjithatë, për Gen Z, kjo duket se është pikërisht arsyeja e suksesit të tyre.

Në të njëjtën kategori trendesh bien edhe Labubut, varëse çelësash me gëzof dhe pamje të çuditshme, të krijuara nga kompania kineze Pop Mart.

Po ashtu, lodrat prej pellushi Jellycat, të dizajnuara fillimisht për fëmijë, janë kthyer në aksesorë të modës, duke gjeneruar 186 milionë funta të ardhura vetëm në një vit.

Ashtu si Labubus dhe Jellycat, edhe BuzzBag është produkt i drejtpërdrejtë i ndikimit të rrjeteve sociale dhe marketingut viral. Videot e konsumatorëve që shfaqin blerjet e tyre kanë luajtur rol kyç në rritjen e interesit dhe krijimin e një ndjenje ekskluziviteti rreth produktit.

The post BuzzBag: Trendi i ri i tĂ« rinjve qĂ« po ‘zĂ«vendĂ«son’ kukullat Labubu appeared first on Gazeta Si.

Brezi i ri po Ă«ndĂ«rron ‘Shtetet e Bashkuara tĂ« EuropĂ«s’

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
15 December 2025 at 15:00

Nga Gazeta ‘Si’- NĂ« rrjetet sociale Ă«shtĂ« shfaqur njĂ« valĂ« e fuqishme pĂ«rmbajtjeje pro-europiane qĂ« e paraqet Bashkimin Europian si njĂ« superfuqi nĂ« ndĂ«rtim e sipĂ«r — jo mĂ« njĂ« union i brishtĂ« shtetesh, por njĂ« EuropĂ« e bashkuar, sovrane dhe e aftĂ« tĂ« rivalizojĂ« SHBA-nĂ« dhe KinĂ«n.

The EU is not complete without Greenland and Iceland.

From Nuuk to Yerevan ✌ pic.twitter.com/v2WnBEhaqj

— Mariska den Eelden đŸ‡ȘđŸ‡șđŸ‡łđŸ‡± (@eeldenden) January 7, 2025

Me video epike, postera propagandistikë në stil sovjetik, meme dhe imazhe të gjeneruara nga inteligjenca artificiale, kjo prirje ka pushtuar platformat si X, TikTok dhe Instagram, duke grumbulluar miliarda shikime gjatë dy viteve të fundit.

Kjo “propagandĂ«â€ digjitale u pĂ«rforcua veçanĂ«risht pas pushtimit rus tĂ« UkrainĂ«s, marrĂ«veshjeve tregtare tĂ« kritikuara me SHBA-nĂ« dhe sulmeve tĂ« drejtpĂ«rdrejta ndaj EuropĂ«s nga figura si Donald Trump dhe Elon Musk.

This European went viral after posting a "f*ck the American Dream" video pic.twitter.com/Wljzz9jhiE

— Financial Dystopia (@financedystop) October 24, 2025

Përballë këtij presioni të jashtëm, përmbajtjet pro-BE synojnë të rikthejnë ndjenjën e krenarisë, fuqisë dhe vetëbesimit europian, sidomos tek të rinjtë që ndihen të pafuqishëm në një botë gjithnjë e më polarizuese.

Pas këtyre llogarive që shpesh duken anonime apo të ekzagjeruara, fshihen persona realë, kryesisht nën moshën 35 vjeç, me bindje politike shumë të ndryshme: nga federalistë të majtë e centristë, deri tek konservatorë apo figura të së djathtës radikale.

Disa e quajnĂ« veten “Eurofed”, tĂ« tjerĂ« flasin pĂ«r EuropĂ«n si njĂ« projekt civilizues apo madje imperial, por tĂ« gjithĂ« e shohin tĂ« ardhmen politike pĂ«rtej kufijve kombĂ«tarĂ«.

Ndryshe nga realiteti aktual i BE-së, ku liderët mbeten të përçarë për çështje kyçe si financimi i Ukrainës, politikat ekonomike apo reformat institucionale, ky vizion online është i guximshëm dhe maksimalist.

Qëllimi nuk është besnikëria ndaj status quo-së, por krijimi i një horizonti politik dhe emocional që mobilizon një brez të ri europianësh.

Një flamur gjigant i BE-së shpaloset gjatë festimeve të Ditës së Europës në Milano në maj.

Kjo frymë po shfaqet gjithnjë e më shumë edhe në sondazhe dhe zhvillime reale politike. Mbështetja për Bashkimin Europian ka arritur nivele rekord, ndërsa shumica e qytetarëve, përfshirë të rinjtë, favorizojnë një integrim më të thellë në fushën e sigurisë dhe mbrojtjes. Ideja e një ushtrie europiane, dikur e konsideruar utopike, po fiton terren në opinionin publik.

Paralelisht, parti pan-europiane si Volt Europa po rriten, dhe lëvizje federaliste po tërheqin gjithnjë e më shumë anëtarë.

Megjithatë, kjo lëvizje nuk është homogjene. Brenda saj ka përplasje ideologjike të forta, veçanërisht mbi çështjet e identitetit, migracionit dhe rolit të Brukselit.

Ndërsa disa kërkojnë një federatë demokratike me institucione të forta dhe zgjedhje direkte, të tjerë e shohin Europën si një entitet kulturor homogjen që duhet mbrojtur nga ndikimet e jashtme.

Pavarësisht këtyre ndarjeve, ndryshimi kryesor është se debati politik europian po zhvendoset: pyetja nuk është më nëse Bashkimi Europian duhet të ekzistojë, por çfarë forme duhet të marrë në të ardhmen.

Edhe liderët populistë që dikur kërcënonin me dalje nga BE-ja sot flasin për reformim nga brenda, jo për shkatërrim të projektit europian.

“Shtetet e Bashkuara tĂ« EuropĂ«s” mund tĂ« mbeten ende njĂ« ide e largĂ«t, por energjia e re qĂ« po vjen nga brezi i ri sugjeron se Europa po hyn nĂ« njĂ« fazĂ« tĂ« re debati politik — ku imagjinata, identiteti dhe ambicia po rikthehen nĂ« qendĂ«r.

Marrë me shkurtime nga Politico/Përshtati Gazeta Si

The post Brezi i ri po Ă«ndĂ«rron ‘Shtetet e Bashkuara tĂ« EuropĂ«s’ appeared first on Gazeta Si.

Coca-cola dietike Ă«shtĂ« ‘cigarja’ pĂ«r brezin e ri

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
13 December 2025 at 12:52

Nga Gazeta ‘Si’- Pirja e duhanit Ă«shtĂ« njĂ« nga gjĂ«rat mĂ« tĂ« kĂ«qija qĂ« mund tĂ« bĂ«ni pĂ«r shĂ«ndetin tuaj.

NĂ« Tiktok Ă«shtĂ« nxitur njĂ« trend ku çdo gjĂ« qĂ« mund tĂ« jetĂ« e pashĂ«ndetshme krahasohet me obesesionin e ‘millenials’ (grupmosha 29-44 vjeç) pĂ«r pirjen e duhanit.

Diet Coke(Cola dietike) Ă«shtĂ« produkti mĂ« i fundit qĂ« merr etiketĂ«n “pirja e re e duhanit”.

“ËshtĂ« koha pĂ«r pushimin tim tĂ« cigareve, njĂ« Cola dietike e madhe”, postoi Kelly Sites nĂ« një postim nĂ« TikTok .

@kellysites It's the little things keeping me going in Corporate America #dietcoke ♬ original sound – kelly sites

“ËshtĂ« kĂ«naqĂ«sia ime e vogĂ«l javore.”

Disa njerëz madje imitojnë pirjen e duhanit ndërsa pinë Cola dietike  nga një pipëz.

E quajtur edhe “cigare frigoriferi”, ideja e pirjes sĂ« njĂ« Cola dietike si njĂ« formĂ« pushimi duket se ka efekt tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m.

Një numër gjithnjë e në rritje studimesh sugjerojnë se pirja e rregullt e pijeve të gazuara (dietike apo jo) nuk është e mirë për shëndetin tuaj, por a është vërtet po aq e dëmshme sa pirja e një cigareje?

Si ndikojnë pijet e gazuara dietike në trupin tuaj?

Nuk ka studime që shqyrtojnë në mënyrë specifike ndikimin e Colas dietike në trupin tuaj.

Në vend të kësaj, studiuesit në përgjithësi studiojnë ëmbëlsuesit e përdorur në pijet e gazuara dietike ose zakonet e përgjithshme të pirjes së pijeve të gazuara dhe do ta krahasojnë këtë me të dhënat shëndetësore.

“ShqetĂ«simi pĂ«r tĂ« cilin njerĂ«zit flasin pĂ«rgjithĂ«sisht Ă«shtĂ« Ă«mbĂ«lsuesi artificial, zakonisht aspartami ose acesulfami i kaliumit”, thotĂ« pĂ«r SELF Scott Keatley, bashkĂ«themelues i Keatley Medical Nutrition Therapy. (Asparatama Ă«shtĂ« Ă«mbĂ«lsuesi i pĂ«rdorur nĂ« Diet Coke.)

“Mekanikisht, kĂ«ta Ă«mbĂ«lsues nuk e rrisin sheqerin nĂ« gjak, nuk e rrisin insulinĂ«n dhe nuk japin kalori”, vazhdon Keatley, duke vĂ«nĂ« nĂ« dukje se nuk ka pasur asnjĂ« lidhje midis konsumimit tĂ« Colas Dietike (ose ndonjĂ« pijeje tĂ« gazuar dietike) dhe kancerit nĂ« nivele nĂ« tĂ« cilat shumica e njerĂ«zve do t’i pinin.

Por ka disa tĂ« dhĂ«na qĂ« sugjerojnĂ« se konsumimi i Ă«mbĂ«lsuesve me dhe pa kalori, siç do tĂ« gjenit nĂ« pijet e gazuara dietike, nuk Ă«shtĂ« i mirĂ« pĂ«r shĂ«ndetin tuaj. NjĂ« artikull kĂ«rkimor i botuar nĂ« revistĂ«n Neurology nĂ« shtator analizoi tĂ« dhĂ«nat shĂ«ndetĂ«sore dhe dietike nga gati 13,000 njerĂ«z dhe zbuloi se ata qĂ« konsumonin rregullisht Ă«mbĂ«lsues me dhe pa kalori (si aspartami) kishin njĂ« “shkallĂ« tĂ« pĂ«rshpejtuar tĂ« rĂ«nies njohĂ«se” krahasuar me ata qĂ« nuk i konsumonin rregullisht Ă«mbĂ«lsuesit.

Një pĂ«rmbledhje shkencore e 21 studimeve tĂ« publikuara nĂ« vitin 2023 zbuloi se sasitĂ« “e tepĂ«rta” tĂ« pijeve tĂ« gazuara dietike mund tĂ« kenĂ« njĂ« ndikim negativ nĂ« shĂ«ndetin mendor dhe shĂ«ndetĂ«sor dhe tĂ« rrisin rrezikun e komplikacioneve tĂ« diabetit. Studiuesit gjithashtu e lidhĂ«n zakonin e pijeve tĂ« gazuara dietike me plakjen mĂ« tĂ« shpejtĂ« tĂ« qelizave.

Megjithatë, dietologët thonë se krahasimi i pirjes së një kanaçe cola dietike me pirjen e duhanit është i ashpër.

“Po, pijet e gazuara tĂ« Ă«mbĂ«lsuara tradicionalisht nuk kanĂ« asnjĂ« vlerĂ« ushqyese, por kjo nuk do tĂ« thotĂ« se do tĂ« shkaktojĂ« dĂ«me tĂ« menjĂ«hershme dhe tĂ« pakthyeshme nĂ« momentin qĂ« e pini – e njĂ«jta gjĂ« vlen edhe pĂ«r pijet e gazuara dietike”, thotĂ« pĂ«r SELF Lisa Moskovitz, e NY Nutrition Group.

Por Moskovitz thotë se ka efekte anësore afatshkurtra që duhen marrë në konsideratë, si fryrja, refluksi i acidit dhe gjumi i dobët për shkak të përmbajtjes së kafeinës.

Ajo gjithashtu vëren se ekziston mundësia e pasojave të tjera nga pirja e pijeve të gazuara dietike dhe të rregullta, si ndryshimet në peshë, problemet e tretjes dhe problemet dentare. Por kjo varet nga disa faktorë, duke përfshirë sa shpesh i pini ato, historinë tuaj mjekësore, gjenetikën dhe faktorë të tjerë të stilit të jetesës, thotë Moskovitz.

Keatley thotĂ« se krahasimet e pirjes sĂ« njĂ« cola dietike me me ndezjen e njĂ« cigareje janĂ« tĂ« ekzagjeruara. “Konsumimi i herĂ«pashershĂ«m nuk Ă«shtĂ« problem shĂ«ndetĂ«sor”.

Moderimi është i rëndësishëm

Nëse pini cola dietike (ose ndonjë pije të gazuar dietetike) disa herë në ditë, Moskovitz thotë se është e rëndësishme të kuptoni arsyen.

“A Ă«shtĂ« pĂ«r shkak se po pĂ«rpiqeni tĂ« kufizoni kaloritĂ«, keni nevojĂ« pĂ«r njĂ« nxitje energjie nga kafeina, apo sepse e shijoni vĂ«rtet? A po zĂ«vendĂ«son ujin e zakonshĂ«m?” thotĂ« ajo.

“NĂ« pĂ«rgjithĂ«si, do tĂ« rekomandoja ndĂ«rprerjen e pĂ«rdorimit tĂ« saj. PavarĂ«sisht nga lloji i Ă«mbĂ«lsuesit, pijet e zeza kola tĂ« konsumuara nĂ« sasi mĂ« tĂ« mĂ«dha gjatĂ« njĂ« periudhe kohore mund tĂ« nxjerrin kalcium nga kockat tuaja dhe tĂ« jenĂ« tĂ« dĂ«mshme pĂ«r shĂ«ndetin e zorrĂ«ve dhe dhĂ«mbĂ«ve.”

Dietologët rekomandojnë që të jeni të kujdesshëm se kur dhe sa shpesh e pini pijen e gazuar.

“Mos e lini Colan dietike tĂ« bĂ«het burimi juaj kryesor i hidratimit”, thotĂ« Keatley.

Burimi: Self.com/PĂ«rshtati Gazeta Si

The post Coca-cola dietike Ă«shtĂ« ‘cigarja’ pĂ«r brezin e ri appeared first on Gazeta Si.

Nga ‘buka me gjathë’ te skena e ‘Betlehemit’ / Lezha fton vizitorĂ«t nĂ« Tregun e Krishtlindjeve

✇Gazeta Si
By: Liridon Mulaj
5 December 2025 at 13:17

Nga Gazeta “SI”- Tregu i Krishtlindjeve nĂ« LezhĂ« vijon traditĂ«n edhe kĂ«tĂ« vit, pranĂ« monumentit tĂ« Heroit KombĂ«tar, Gjergj Kastrioti. Edicioni i kaluar u dallua pĂ«r kulinarinĂ« vendase, me bukĂ«n me djathĂ« ose buka me gjathĂ« tĂ« Mrizit tĂ« Zanave, si dhe pĂ«r shumĂ«llojshmĂ«rinĂ« e pijeve dhe ushqimeve qĂ« ofroi.

Drejtori i Turizmit në Bashkinë Lezhë, Renaldo Xhani, shpjegon për GazetaSi.al se organizimi i këtij viti përfshin të gjithë subjektet prodhuese të qytetit, nga artizanët e deri te restorantet me emër tashmë kombëtar.

“Bashkia ka bashkĂ«punuar me tĂ« gjithĂ« aktorĂ«t e skenĂ«s kulturore dhe tradicionale tĂ« qytetit, subjektet e kulinarisĂ«, artizanĂ«t dhe kishĂ«n, e cila po pĂ«rgatit skenĂ«n e madhe tĂ« Betlehemit.

Eventi nis nesĂ«r me instalimin e Betlehemit, ndezjen e dritave dhe pjesĂ«marrjen e bizneseve tĂ« njohura tĂ« kulinarisĂ«, si Mrizi i Zanave, Sofra e Gjergjit, Pasta nĂ« Tigan, artizanĂ« tĂ« ndryshĂ«m, si dhe me park lojerash dhe aktivitete pĂ«r fĂ«mijĂ«, duke krijuar njĂ« atmosferĂ« festive”, thotĂ« Xhani.

Ai thekson se edhe këtë vit tregu do të ofrojë elementë të veçantë, duke nxjerrë në pah më të mirën e secilit subjekti pjesëmarrës.

“Edicioni i kaluar u bĂ« i njohur pĂ«r bukĂ«n me djathĂ« ( buka me gjathĂ«) tĂ« Mrizit tĂ« Zanave, qĂ« u shndĂ«rrua nĂ« njĂ« atraksion unik, madje i pĂ«rhapur deri nĂ« TiranĂ«. Ky treg promovon elemente tĂ« kulturĂ«s lezhjane dhe ndikon pĂ«rtej kufijve tĂ« qytetit. Aktiviteti nis me ndezjen e dritave tĂ« pemĂ«s, nĂ« bashkĂ«punim me komunitetin dhe shkollat, duke aktivizuar qytetin gjatĂ« gjithĂ« muajit tĂ« festave.

NĂ« treg janĂ« tĂ« ftuar subjekte kulinare me verĂ«ra tĂ« nxehta, pije nga prodhimet lokale, si dhe restorante tĂ« njohura tĂ« qytetit, tĂ« cilat ofrojnĂ« shije tĂ« veçanta pĂ«r vizitorĂ«t. ArtizanĂ«t me punime me grep, kostume tradicionale dhe objekte tĂ« tjera tĂ« artizanatit do tĂ« jenĂ« gjithashtu pjesĂ« e tregut”

Në fund Xhani thotë se do të ketë edhe një programi muzikor i cili do të sjellë argëtim dhe larmi, duke i bërë vizitorët pjesëmarrës aktivë dhe jo thjesht vizitorë të tregut.

Tregu i Krishtlindjeve në Lezhë bashkon traditën me artin e argëtimit në zemër të qytetit, duke e bërë Lezhën jo vetëm një destinacion lokal, por edhe një atraksion mbarëkombëtar, një nismë që prej vitesh po arrin këtë objektiv.

The post Nga ‘buka me gjathë’ te skena e ‘Betlehemit’ / Lezha fton vizitorĂ«t nĂ« Tregun e Krishtlindjeve appeared first on Gazeta Si.

Pantone shpall ngjyrĂ«n e vitit 2026, ‘Cloud Dancer’

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka
5 December 2025 at 12:10

Nga Gazeta Si- Ndjekja e trendeve Ă«shtĂ« e ndĂ«rlikuar dhe pĂ«r çdo vit, Instituti i Ngjyrave Pantone zgjedh njĂ« ngjyrĂ« pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« pikĂ«risht kĂ«tĂ«. Dhe pĂ«r 2026 Ă«shtĂ« vendosur pĂ«r njĂ« nuancĂ« tĂ« bardhĂ«, “Cloud Dancer”, si Ngjyra e Vitit.

Instituti, i cili konsiderohet njĂ« ‘autoritet’ kryesor pĂ«r ngjyrat, parashikimin e trendeve dhe kĂ«shillimin e markave, e pĂ«rshkroi nuancĂ«n si “njĂ« tĂ« bardhĂ« tĂ« valĂ«zuar dhe tĂ« ekuilibruar, tĂ« mbushur me njĂ« ndjenjĂ« qetĂ«sie”.

NdĂ«rsa teknologjia Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« pjesĂ« e pandashme e pĂ«rditshmĂ«rsiĂ« sĂ« kujtdo, Cloud Dancer pĂ«rfaqĂ«son njĂ« “ndikim qetĂ«sues nĂ« njĂ« shoqĂ«ri tĂ« ndĂ«rlikuar, duke rizbuluar vlerĂ«n e reflektimit tĂ« qetĂ«â€, tha pĂ«r CNN Leatrice Eiseman, drejtoreshĂ« ekzekutive e institutit.

“Ngjyra Ă«shtĂ« e lidhur me fillime tĂ« reja dhe nĂ«nkupton dĂ«shirĂ«n tonĂ« pĂ«r njĂ« fillim tĂ« ri”, tha Eiseman.

PĂ«r ekipin e ekspertĂ«ve tĂ« institutit, gjithçka filtrohet pĂ«rmes lentes sĂ« ngjyrĂ«s. Çdo vit qĂ« nga viti 1999, programi Ă«shtĂ« pĂ«rpjekur tĂ« “nxjerĂ« nĂ« pah se si ajo qĂ« po ndodh nĂ« makrokulturĂ«n tonĂ« nĂ« njĂ« moment nĂ« kohĂ« shprehet pĂ«rmes gjuhĂ«s sĂ« ngjyrĂ«s”, tha pĂ«r CNN Laurie Pressman, nĂ«nkryetarja e institutit.

PĂ«r tĂ« zgjedhur njĂ« ngjyrĂ« tĂ« vitit, ata shqyrtojnĂ« referencat aktuale kulturore, politike dhe tĂ« stilit, vendosen nĂ« njĂ« familje ngjyrash dhe mĂ« pas pĂ«rqendrohen nĂ« nuancĂ«n e saktĂ« – duke i kushtuar vĂ«mendje edhe emrit tĂ« saj.

The post Pantone shpall ngjyrĂ«n e vitit 2026, ‘Cloud Dancer’ appeared first on Gazeta Si.

Gjenerata Z dĂ«shiron rikthimin e viteve ‘90: Idealizimi i njĂ« kohe kur teknologjia nuk kishte ndikim tek tĂ« rinjtĂ«

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka
29 November 2025 at 13:02

Telefona “budallenj”, festa pa celularĂ«, internet pa rrjete sociale
 Disa tĂ« rinj ndiejnĂ« se po lidhen me epokĂ«n para-digjitale, por kjo nostalgji pĂ«r njĂ« kohĂ« qĂ« nuk e kanĂ« pĂ«rjetuar ka edhe njĂ« element politik.

Në pjesën e parë të Komedisë Hyjnore, Dante shpërthen në lot kur takon magjistarët, astrologët dhe fallxhorët. Ata janë dënuar për dëshirën për të ditur të ardhmen, për të parë shumë larg përpara, dhe tani enden përjetësisht me fytyrat e kthyera prapa, në mënyrë që lotët e tyre të rrjedhin në shpinë.

Emily Segal, autore e romanit ‘Mercury Retrograde’ (2020) dhe njĂ« parashikuese trendesh pĂ«r korporatat e mĂ«dha, pĂ«rdor kĂ«tĂ« skenĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rshkruar pikĂ«pamjen aktuale nostalgjike tĂ« GjeneratĂ«s Z. Sipas ekspertes, tĂ« rinjtĂ« kanĂ« pushuar sĂ« shikuari drejt sĂ« ardhmes. Ashtu si shpirtrat e humbur nĂ« Ferrin e Dantes, ata duken tĂ« dĂ«nuar tĂ« shikojnĂ« prapa. Produktet qĂ« ata konsumojnĂ« – ribĂ«rjet, ringjalljet, vazhdimet dhe ribĂ«rjet – janĂ« tĂ« qepura sĂ« bashku nga mbeturinat e shekullit tĂ« 20-tĂ«, veçanĂ«risht ato nga fundi i viteve 1990 dhe fillimi i viteve 2000. Çdo gjĂ« e re ndihet e njohur.

“PĂ«rçarja dhe inovacioni i aftĂ« pĂ«r tĂ« ndryshuar botĂ«n ende ekzistojnĂ«â€, argumenton Segal, “por peizazhi kulturor dominues Ă«shtĂ« i mbushur me ribĂ«rje nostalgjike”.

Ajo citon si shembuj magjepsjen me disqet vinil, Ëalkman-Ă«t, kasetat VHS, Polaroid-Ă«t dhe pĂ«rdorimin e pĂ«rsĂ«ritur tĂ« modĂ«s vintage nĂ« tapetin e kuq, duke vĂ«nĂ« nĂ« dukje se filozofi Mark Fisher e identifikoi tashmĂ« kĂ«tĂ« “mbytje kulturore” njĂ« dekadĂ« mĂ« parĂ«, siç e shpjegoi nĂ« konceptin e tij “Anulimi i NgadaltĂ« i sĂ« Ardhmes”.

“Fjalia e tij se ‘asgjĂ« nuk vdes’ mbetet e vlefshme 11 vjet mĂ« vonĂ«: ne jemi ende tĂ« rrethuar nga tĂ« njĂ«jtat forma”, pohon Segal.

Nostalgjia luhatet. Disa breza janĂ« mĂ« nostalgjikĂ« se tĂ« tjerĂ«t. Dhe jo tĂ« gjitha brezat janĂ« nostalgjikĂ« nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n mĂ«nyrĂ«. Psikologu Clay Routledge, autor i librit Past ForĂ«ard: HoĂ« Nostalgia Can Help You Live a More Meaningful Life (2023), e ka studiuar kĂ«tĂ« fenomen pĂ«r vite me radhĂ«. Sipas anketĂ«s sĂ« tij me 2,000 amerikanĂ«, 60% e GjeneratĂ«s Z do tĂ« donin tĂ« ktheheshin nĂ« njĂ« kohĂ« para se tĂ« ishin “tĂ« lidhur”, edhe nĂ«se ajo kohĂ« i paraprin jetĂ«s sĂ« tyre; 68% ndiejnĂ« nostalgji pĂ«r epokat para se tĂ« lindnin; 73% tĂ«rhiqen nga media, hobi ose stile nga ato kohĂ«; dhe 78% mendojnĂ« se teknologjia aktuale duhet tĂ« pĂ«rfshijĂ« elementĂ« dizajni nga e kaluara.

PĂ«r Routledge, ajo qĂ« Ă«shtĂ« kurioze pĂ«r tĂ« rinjtĂ« Ă«shtĂ« se “ata nuk janĂ« nostalgjikĂ« pĂ«r momentet e kaluara qĂ« i pĂ«rkasin jetĂ«s sĂ« tyre, por pĂ«r njĂ« epokĂ« historike qĂ« nuk e kanĂ« jetuar”.

Ai shpjegon se çelësi qëndron në vëzhgimin se koha për të cilën ata dëshirojnë përkon me periudhën pak para shfaqjes së teknologjive të reja.

“Ata mbajnĂ« njĂ« marrĂ«dhĂ«nie ambivalente me teknologjinĂ«: nĂ« anketa, shumĂ« thonĂ« se gĂ«zojnĂ« pĂ«rfitimet e saj, por nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ« shprehin shqetĂ«sim pĂ«r pasojat e saj”, vĂ«ren ai.

Ekziston njĂ« shembull shumĂ« ilustrues i kĂ«tij lloji tĂ« veçantĂ« nostalgjie. ËshtĂ« njĂ« seri videosh virale, disa tĂ« vĂ«rteta dhe tĂ« tjera tĂ« gjeneruara nga inteligjenca artificiale, qĂ« tregojnĂ« grupe adoleshentĂ«sh nga vitet 1990 qĂ« largohen nga njĂ« shkollĂ« e mesme amerikane. Ata nuk po bĂ«jnĂ« asgjĂ« veçanĂ«risht interesante ose qesharake. MegjithatĂ«, t’i shikosh ata duke bashkĂ«vepruar pa celular ka njĂ« efekt pothuajse hipnotik. Kjo ndjenjĂ« malli reflektohet nĂ« komente: “Jam 20 vjeç, as nuk kisha lindur kur u xhirua kjo video, por mĂ« lĂ« me njĂ« ndjenjĂ« boshllĂ«ku. PĂ«rvoja ime nĂ« shkollĂ«n e mesme nuk ishte kĂ«shtu.”

NjĂ« pĂ«rdorues tjetĂ«r shkruan: “U diplomova nĂ« vitin 2015. Kjo duket si njĂ« kohĂ« e mirĂ«. Nuk ka asnjĂ« telefon nĂ« horizont. NjerĂ«zit nĂ« fakt po flasin ballĂ« pĂ«r ballĂ«. Do tĂ« doja tĂ« isha rritur nĂ« njĂ« kohĂ« si kjo.”

GjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« iniciativa po shfaqen qĂ« kĂ«rkojnĂ« tĂ« kundĂ«rshtojnĂ« dominimin e teknologjisĂ« mbi jetĂ«n tonĂ«. PĂ«r vite me radhĂ«, Bashkimi Europian ka financuar programe ShkĂ«mbimi Rinor, disa prej tĂ« cilave pĂ«rfshijnĂ« pĂ«rvoja “detoksifikimi digjital”. NĂ« Shtetet e Bashkuara, kohĂ«t e fundit Ă«shtĂ« folur pĂ«r “bumin e telefonave tĂ« thjeshtĂ«â€ pĂ«r tĂ« pĂ«rshkruar popullaritetin e telefonave bazĂ«, si Nokia, midis GjeneratĂ«s Z. Festat jashtĂ« linje, ku telefonat celularĂ« janĂ« tĂ« ndaluar, janĂ« bĂ«rĂ« gjithashtu nĂ« modĂ«. Dhe disa madje po flasin pĂ«r kthimin e internetit tĂ« ngadaltĂ«.

Komunikuesi i ri i filozofisë Leo Espluga, me mbi 80,000 ndjekës në TikTok, shpjegoi në një nga videot e tij të fundit se është përpjekur të minimizojë praninë e tij digjitale për ca kohë. Ai rekomandoi të dalurën jashtë dhe të ecurën pa telefon, apo të shkosh në vende pa parë Google Maps.

Rreziku i idealizimit të së kaluarës

Ky fenomen, i cili përfshin një industri déjà vu me mijëra të rinj të vendosur të ringjallin kodet e së kaluarës, ofron interpretime të ndryshme. Filozofi Diego Garrocho thekson se ndjenja e shkëputjes nga koha e dikujt mund të ketë dy efekte: hapjen e mundësive të reja për të ardhmen ose nxitjen e një pikëpamjeje nostalgjike për të kaluarën.

“EkzistojnĂ« mĂ«nyra tĂ« arsyeshme, tĂ« ekuilibruara dhe realiste pĂ«r tĂ« parĂ« tĂ« kaluarĂ«n, dhe tĂ« tjera qĂ« kufizohen me mitologjinĂ«.”

TĂ« dhĂ«nat tregojnĂ« se Gjenerata Z, veçanĂ«risht burrat, po anojnĂ« drejt pozicioneve mĂ« konservatore. NjĂ« studim nga King’s College London zbulon se 60% e burrave nĂ« kĂ«tĂ« brez nĂ« 31 vende besojnĂ« se “barazia gjinore ka shkuar shumĂ« larg”. PakĂ«naqĂ«sia demokratike po rritet gjithashtu: sipas njĂ« sondazhi tĂ« vitit 2025 nga Circle (njĂ« universitet privat nĂ« Tufts, Massachusetts), vetĂ«m 36% e tĂ« rinjve amerikanĂ« besojnĂ« se demokracia mund tĂ« zgjidhĂ« problemet e vendit, dhe vetĂ«m 16% besojnĂ« se ajo “funksionon mirĂ« pĂ«r tĂ« rinjtĂ«â€.

Për Mario Rios, analist politik dhe profesor në Universitetin e Gironës në Spanjë, nostalgjia rinore është një simptomë e ndryshimit të saj reaksionar.

“PartitĂ« radikale tĂ« krahut tĂ« djathtĂ« janĂ« gjithmonĂ« nostalgjike sepse i drejtohen njĂ« tĂ« kaluare mitike”, shpjegon ai.

Sipas mendimit të tij, është një reagim rrethanor ndaj mungesës së drejtimit.

“Ata jetojnĂ« nĂ« njĂ« botĂ« gjithnjĂ« e mĂ« komplekse dhe tĂ« pasigurt. Ata shikojnĂ« nga e kaluara duke u pĂ«rpjekur tĂ« zhbĂ«jnĂ« vendimet qĂ«, sipas tyre, na kanĂ« pĂ«rçarĂ« si shoqĂ«ri. Ata idealizojnĂ« vitet ‘90, kur neoliberalizmi premtonte pĂ«rparim tĂ« vazhdueshĂ«m pĂ«r sa kohĂ« qĂ« tregjet vazhdonin tĂ« rriteshin”. Routledge sqaron se nostalgjia nuk Ă«shtĂ« gjithmonĂ« njĂ« shenjĂ« regresioni. E kuptuar siç duhet, ajo mund tĂ« jetĂ« e kundĂ«rta: njĂ« formĂ« kreativiteti dhe shtytjeje.

“Gjenerata Z shikon nga njĂ« e kaluar para-digjitale nĂ« kĂ«rkim tĂ« asaj qĂ« e percepton si tĂ« vlefshme nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« riformĂ«sojĂ« tĂ« tashmen e saj”, shpjegon ai.

The post Gjenerata Z dĂ«shiron rikthimin e viteve ‘90: Idealizimi i njĂ« kohe kur teknologjia nuk kishte ndikim tek tĂ« rinjtĂ« appeared first on Gazeta Si.

Studimi global: Shumica e njerëzve do të zgjidhnin koncertet para marrëdhënieve sek*uale

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka
13 November 2025 at 14:21

Një anketë globale që përfshin 15 vende dhe 40,000 pjesëmarrës, ka zbuluar se 70 për qind e fansave të muzikës do të preferonin të shihnin një koncert live sesa të kryenin marrëdhënie seksuale.

Nëse kufizohen në një lloj argëtimi për pjesën tjetër të jetës së tyre, të anketuarit që ishin të moshës 18 deri në 54 vjeç zgjodhën muzikën live (39 për qind) në vend të ngjarjeve sportive (14 për qind), shkuarjes në kinema (17 për qind) ose marrëdhënieve seksuale (30 për qind).

Gjithashtu, raporti tregon se 93 pĂ«r qind e njerĂ«zve “dĂ«shirojnĂ« pĂ«rvoja reale mbi ato digjitale”.

“NĂ« njĂ« epokĂ« tĂ« inteligjencĂ«s artificiale dhe algoritmeve, koncertet janĂ« antidoti- pĂ«rvoja e pĂ«rbashkĂ«t mĂ« intensive emocionalisht nĂ« tokĂ«. 85 pĂ«r qind e fansave largohen euforikĂ«â€, zbulon studimi.

PĂ«r mĂ« tepĂ«r, studimi shpjegon se artistet femra “po pĂ«rcaktojnĂ« momentet mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« kulturĂ«s”. Aty thuhet se 76 pĂ«r qind e fansave janĂ« tĂ« interesuar nĂ« shfaqje live tĂ« kryesuara nga gratĂ«, duke pĂ«rmendur turnetĂ« e mĂ«dha tĂ« Taylor SĂ«ift, Beyonce, Olivia Rodrigo dhe Lady Gaga.

The post Studimi global: Shumica e njerëzve do të zgjidhnin koncertet para marrëdhënieve sek*uale appeared first on Gazeta Si.

Një epokë akoma më antisociale po vjen!

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
7 November 2025 at 13:23

Nga Gazeta ‘Si’- Që nga themelimi i tij, Facebook e ka pĂ«rshkruar veten si njĂ« lloj shĂ«rbimi publik qĂ« nxit marrĂ«dhĂ«niet.

NĂ« vitin 2005, jo shumĂ« kohĂ« pas lançimit tĂ« faqes, bashkĂ«themeluesi i saj Mark Zuckerberg e pĂ«rshkroi rrjetin si njĂ« “thyes akulli” qĂ« do t’ju ​​ndihmonte tĂ« bĂ«nit miq.

Që atëherë, Facebook është bërë Meta, me ambicie më madhështore.

Më shumë se 3 miliardë njerëz përdorin produktet Meta si Facebook dhe Instagram çdo ditë, dhe më shumë ende përdorin platforma rivale që premtojnë gjithashtu ndërveprim. Por një epokë e re do të mbërrijë.

Nuk ka dyshim se po bĂ«hemi gjithnjĂ« e mĂ« pak socialĂ«. NjerĂ«zit janĂ« zhytur nĂ« telefonat e tyre, tĂ« joshur nga njĂ« “angazhim” i pafund dhe i pamend nĂ« mediat sociale. GjatĂ« 15 viteve tĂ« fundit, socializimi ballĂ« pĂ«r ballĂ« ka rĂ«nĂ« ndjeshĂ«m.

Zuckerberg sugjeron idenë se chatbot-et e inteligjencës artificiale do plotësojnë një pjesë të socializimit që u mungon njerëzve.

Facebook, Instagram, Snapchat, X, Reddit—tĂ« gjitha kanĂ« vendosur nĂ« mĂ«nyrĂ« agresive chatbot-et e inteligjencĂ«s artificiale para pĂ«rdoruesve.

Ajo qĂ« pĂ«rshkroi Zuckerberg – ajo qĂ« po zhvillohet tani – Ă«shtĂ« fillimi i njĂ« epoke tĂ« re digjitale, mĂ« antisociale se e mĂ«parshmja.

AI gjeneruese do të automatizojë një numër të madh vendesh pune, duke larguar njerëzit nga vendi i punës. Por pothuajse me siguri do ta largojë njerëzimin edhe nga sfera sociale.

GjatĂ« viteve tĂ« pĂ«rdorimit – dhe pĂ«rmirĂ«simeve tĂ« produkteve – shumĂ« prej nesh mund tĂ« futen thjesht nĂ« marrĂ«dhĂ«nie me robotĂ« qĂ« fillimisht i pĂ«rdorĂ«m si ndihmĂ«s ose argĂ«tim, ashtu siç u bindĂ«m tĂ« nĂ«nshtroheshim nga burimet algoritmike dhe shkĂ«lqimi i ekranit tĂ« telefonit inteligjent. Kjo duket se ka tĂ« ngjarĂ« ta ndryshojĂ« shoqĂ«rinĂ« tonĂ« tĂ« paktĂ«n aq sa e ka ndryshuar epoka e mediave sociale.

Chat botet më të njohur sot nuk janë krijuar posaçërisht për të qenë shoqërues; megjithatë, përdoruesit kanë një tendencë të natyrshme për ta antropomorfizuar teknologjinë, sepse tingëllon si një person.

Kushdo që ka kaluar shumë kohë me chatbot-et do ta kuptojë se ata kanë tendencë të jenë servilë. Më herët këtë vit, OpenAI hoqi një përditësim të ChatGPT pasi boti u bë çuditërisht i etur për të kënaqur përdoruesit e tij, duke komplimentuar edhe idetë më qesharake ose të rrezikshme.

 “Jam shumĂ« krenar pĂ«r ty,” thuhet se i tha njĂ« pĂ«rdoruesi i cili tha se kishte ndĂ«rprerĂ« ilaçet.

PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, chatbot-et – ashtu si mediat sociale – mund t’i tĂ«rheqin pĂ«rdoruesit nĂ« “vrima lepuri”.

Sipas Zuckerberg, njĂ« nga gjĂ«rat kryesore pĂ«r tĂ« cilat njerĂ«zit pĂ«rdorin Meta AI sot Ă«shtĂ« kĂ«shilla nĂ« lidhje me bisedat e vĂ«shtira me shefat ose tĂ« dashurit – çfarĂ« tĂ« thonĂ«, çfarĂ« pĂ«rgjigjesh tĂ« presin. KohĂ«t e fundit, MIT Technology Review  raportoi pĂ«r terapistë qĂ« po i çojnĂ« gjĂ«rat mĂ« tej, duke futur fshehurazi dialogun e tyre me pacientĂ«t e tyre nĂ« ChatGPT gjatĂ« seancave tĂ« terapisĂ« pĂ«r ide se si tĂ« pĂ«rgjigjen.

Aktiviteti i parë mund të jetë i dobishëm; i dyti është një tradhti e qartë.

Megjithatë, vija ndarëse midis tyre është pak më pak e qartë nga sa duket në shikim të parë.

ChatGPT është tre vjeç; Twitter ishte pothuajse në të njëjtën moshë kur prezantoi zyrtarisht ri-cicërimin. Zhvillimi i produkteve do të vazhdojë.

Shumica e chatbot-eve kanĂ« kujtime. NdĂ«rsa flisni me ta, ata mĂ«sojnĂ« gjĂ«ra rreth jush – njĂ« version veçanĂ«risht intim i ndĂ«rveprimeve qĂ« kaq shumĂ« njerĂ«z kanĂ« me platformat sociale tĂ« etura pĂ«r tĂ« dhĂ«na çdo ditĂ«.

KĂ«to kujtime – tĂ« cilat do tĂ« bĂ«hen shumĂ« mĂ« tĂ« detajuara ndĂ«rsa pĂ«rdoruesit bashkĂ«veprojnĂ« me botĂ«t gjatĂ« muajve dhe viteve – rrisin ndjesinĂ« se po shoqĂ«roheni me njĂ« qenie qĂ« ju njeh.

“Chatbot-et mund tĂ« krijojnĂ« kĂ«tĂ« flluskĂ« sociale pa fĂ«rkime”, tha Nina Vasan, njĂ« psikiatre.

Fërkimi është i pashmangshëm në marrëdhëniet njerëzore. Mund të jetë i pakëndshëm, madje edhe acarues.

MegjithatĂ«, fĂ«rkimi mund tĂ« jetĂ« kuptimplotĂ« – si njĂ« kontroll mbi sjelljen egoiste ose vetĂ«vlerĂ«simin e ekzagjeruar; si njĂ« nxitje pĂ«r t’i parĂ« mĂ« nga afĂ«r njerĂ«zit e tjerĂ«; si njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r tĂ« kuptuar mĂ« mirĂ« dobĂ«sitĂ« dhe frikĂ«rat qĂ« tĂ« gjithĂ« ndajmĂ«.

Por njerëzit do duan validim.

AsnjĂ« chatbot nuk do t’ju thotĂ« kurrĂ« se Ă«shtĂ« i mĂ«rzitur, nuk do t’i hedhĂ« njĂ« sy telefonit tĂ« tij ndĂ«rsa ju flisni. Ata kurrĂ« nuk do t’ju kĂ«rkojnĂ« t’i pĂ«rkĂ«dhelni, t’i ndihmoni tĂ« lĂ«vizin, dhe as nuk do tĂ« kĂ«rkojnĂ« asgjĂ« prej jush. Ata ofrojnĂ« njĂ« lloj shoqĂ«rimi, duke u lejuar pĂ«rdoruesve tĂ« shmangin ndĂ«rveprimet


Marrë nga The Atlantic/Përshtati Gazeta Si

The post Një epokë akoma më antisociale po vjen! appeared first on Gazeta Si.

Pa lakuriqë nate, nuk ka tekila


✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka
3 November 2025 at 10:53

Në hapësirën me pluhur të Shkretëtirës Chihuahuan të Meksikës qendrore, shpella të ftohta dhe të errëta janë të fshehura në shkëmbinjtë kafe. Brenda tyre, gjatë fundit të pranverës, janë mijëra lakuriqë të vegjël nate. Shumica e tyre janë femra e me barrë dhe janë nisur në një udhëtim prej 1,609 km nga Meksika jugore në jugperëndim të SHBA-së, ku do të lindin.

Ato janë të uritura dhe fluturojnë për orë të tëra natën për të gjetur ushqim të mjaftueshëm. Ato fluturojnë nga bima në bimë, duke mbledhur nektar dhe duke përhapur polen ndërsa lëvizin.

Ndër të preferuarat e tyre janë lulet e verdha të buta të bimës agave, lule që shfaqen vetëm një herë në jetën e bimës prej dekadash. Këto bimë agave me gjemba dhe gjethe kanë një histori të gjatë në kulturën meksikane. Ato përdoren për të bërë shurup dhe lëngu i tyre është përbërësi kryesor në një nga eksportet më ikonike të Meksikës: tekilën.

Por bimët e egra të agavës po pakësohen: në një studim të 168 specieve, 42 tani janë të kërcënuara ose në rrezik serioz. Kjo do të thotë më pak ushqim për lakuriqët e natës që varen nga lulet e tyre, dhe më pak lakuriq nate nga ana tjetër do të thotë se më pak bimë agave pjalmohen. Për të thyer ciklin, ambientalistët po punojnë me vendasit për të mbjellë mijëra bimë agave, duke ndihmuar në ushqyerjen e lakuriqëve të natës dhe duke mbrojtur të ardhmen e prodhimit të tekilës në Meksikë.

Një specie lakuriqësh nate që varet nga agava, lakuriqët e natës me hundë të gjatë e të vogël, ka parë një rimëkëmbje të jashtëzakonshme të popullsisë në dekadat e fundit, duke u shumëzuar nga 1,000 në vitin 1988 në një shifër të pabesueshme prej 200,000 sot. Por të tjerët nuk po ecin aq mirë. Lakuriqët e natës meksikanë (ose më të mëdhenj) me hundë të gjatë kanë rënë me rreth 50% gjatë dy dekadave të fundit dhe aktualisht janë në rrezik zhdukjeje. Një specie tjetër, lakuriqi meksikan me gjuhë të gjatë, ka statusin pothuajse të kërcënuar.

Biologu Marco Antonio Reyes Guerra Ă«shtĂ« pjesĂ« e Projektit “MiqĂ«sia ndaj LakuriqĂ«ve tĂ« NatĂ«s” nĂ« Universitetin KombĂ«tar Autonom tĂ« MeksikĂ«s, i cili punon me fermerĂ«t pĂ«r tĂ« inkurajuar kultivimin e agaves qĂ« mbĂ«shtet lakuriqĂ«t e natĂ«s. Ai shpjegon se shumĂ« nga kĂ«rcĂ«nimet me tĂ« cilat pĂ«rballen lakuriqĂ«t e natĂ«s shkaktohen nga njerĂ«zit.

“NĂ«se ata kanĂ« ndonjĂ« shqetĂ«sim nĂ« shpella, ata do t’i braktisin shpellat dhe do tĂ« humbasin shtĂ«pinĂ« e tyre. Dhe njerĂ«zit po shpyllĂ«zojnĂ« disa zona me pyje tĂ« thata, dhe nĂ« atĂ« pyll ka specie qĂ« lakuriqĂ«t e natĂ«s i pĂ«rdorin si burim ushqimi.”

Këto specie përfshijnë agave, si dhe bimë të tjera me të cilat ushqehen lakuriqët e natës.

ShkencĂ«tarĂ«t nĂ« ‘LakuriqĂ«t e NatĂ«s NdĂ«rkombĂ«tare (BCI)’ janĂ« tĂ« vendosur tĂ« ndryshojnĂ« gjĂ«rat pĂ«r kĂ«to specie nĂ« rĂ«nie. Iniciativa e restaurimit tĂ« agaves pĂ«rfshin mbjelljen dhe mbrojtjen e agaveve tĂ« egra nĂ« ‘korridorin e nektarit’ qĂ« lakuriqĂ«t e natĂ«s ndjekin gjatĂ« migrimit tĂ« tyre.

“E gjithĂ« kjo filloi sepse, sapo kĂ«to specie migratore largohen nga Meksika qendrore, ato varen shumĂ« nga agavet”, thotĂ« Ana Ibarra, biologe.

Agavet e egra po përballen me kërcënimet e tyre: ato korren për të bërë pije alkoolike, kulloten nga bagëtitë, humbasin habitatin e tyre për shkak të bujqësisë dhe përballen me kushte më të thata për shkak të ndryshimeve klimatike dhe, për shkak se ka më pak lakuriqë nate, bimët pjalmohen më rrallë. Agavet mbështeten te lakuriqë nate për riprodhim po aq sa lakuriqët e uritur varen nga agavet për ushqim.

“LakuriqĂ«t e natĂ«s dhe agavet kanĂ« bashkĂ«-evoluar gjatĂ« disa miliona viteve”, thotĂ« Reyes Guerra. Me gjuhĂ« tĂ« gjatĂ« dhe hundĂ« tĂ« gjatĂ«, lakuriqĂ«t e natĂ«s mund tĂ« futen nĂ« lulet e ngushta nĂ« formĂ« koni tĂ« agaves pĂ«r t’u ushqyer dhe pĂ«r tĂ« mbledhur polen nĂ« fytyrĂ«n dhe gĂ«zofin e tyre.

“NĂ«se lakuriqĂ«t e natĂ«s nuk janĂ« tĂ« pranishĂ«m nĂ« njĂ« ekosistem, agavet ndoshta nuk do tĂ« prodhojnĂ« asnjĂ« farĂ« pĂ«r t’u riprodhuar, sepse agavet riprodhohen vetĂ«m njĂ« herĂ« nĂ« jetĂ«n e tyre.”

Pa asnjë lloj ndërhyrjeje dhe përballë ndryshimeve klimatike, shkencëtarët vlerësojnë se speciet e kërcënuara të lakuriqëve të natës do të kenë 75% më pak qasje në nektarin e agaves deri në vitin 2050 sesa kanë sot.

QĂ« pĂ«rpjekjet pĂ«r ruajtjen e natyrĂ«s tĂ« funksionojnĂ«, agavet duhet tĂ« kenĂ« njĂ« shans pĂ«r t’u rritur mjaftueshĂ«m pĂ«r tĂ« lulĂ«zuar, jo vetĂ«m pĂ«r hir tĂ« lakuriqĂ«ve tĂ« natĂ«s, por edhe pĂ«r hir tĂ« tyre. FermerĂ«t qĂ« kultivojnĂ« agave pĂ«r tekila shpesh e presin kĂ«rcellin pĂ«r tĂ« parandaluar lulĂ«zimin, duke rezultuar nĂ« njĂ« ‘zemĂ«r’ mĂ« tĂ« madhe pĂ«r korrje.

Që nga nisja e Iniciativës për Restaurimin e Agaves në vitin 2018, ekipi dhe komunitetet lokale kanë mbjellë më shumë se 180,000 bimë vendase agave dhe kanë mbi 150,000 të tjera që rriten nga fara në Teksas, Arizona, Meksikë të Re dhe në të gjithë Meksikën.

Nuk janë vetëm fermerët që po formësojnë të ardhmen për lakuriqët e natës dhe agavat. Në Meksikë, 53% e tokës është në pronësi të komunitetit, që do të thotë se çdo përpjekje për ruajtjen e natyrës duhet të përfshijë të gjithë ata që jetojnë në tokë.

“QĂ« nga fillimi, ishte shumĂ« e qartĂ« se duhet tĂ« punojmĂ« me komunitetet dhe tĂ« pĂ«rpiqemi tĂ« pĂ«rmbushim nevojat si tĂ« lakuriqĂ«ve tĂ« natĂ«s ashtu edhe tĂ« njerĂ«zve”, thotĂ« Guerra.

Burimi: BBC. PĂ«rshtati: Gazeta Si.

The post Pa lakuriqë nate, nuk ka tekila
 appeared first on Gazeta Si.

Tatuazhet me simbole naziste/ ‘Nuk dihet nĂ«se po ndryshojnĂ« apo po fshihen’

✇Gazeta Si
By: Liridon Mulaj
29 October 2025 at 13:23

Nga Gazeta “SI”-JavĂ«n e kaluar, Graham Platner, demokrat progresist dhe kandidat pĂ«r Senatin amerikan nĂ« shtetin e Maine, u pĂ«rball me njĂ« valĂ« kritikash nĂ« rrjetet sociale. PĂ«r t’u pĂ«rgjigjur, ai bĂ«ri diçka qĂ« rrallĂ« ndodh nĂ« politikĂ«: publikoi nĂ« internet njĂ« foto tĂ« vetes pa bluzĂ«.

Fushata e Platner kishte shkuar mirë deri në atë moment, me mbështetje nga Bernie Sanders dhe figura të tjera të majta. Por situata ndryshoi pasi në rrjet doli një video ku ai kërcente në dasmën e vëllait, ndërsa në gjoks i dukej qartë një tatuazh me kafkë dhe kocka të kryqëzuara, simbol i njohur si Totenkopf, që njihet gjerësisht si shenjë naziste.

Platner thotë se nuk kishte dijeni për kuptimin e tij, pasi e kishte bërë tatuazhin i dehur gjatë shërbimit ushtarak në Kroaci, në të 20-at. Pas zbulimit të kuptimit, ai e mbuloi me një dizajn të ri  një kryq kelt dhe një qen  dhe publikoi foton pa bluzë për ta vërtetuar këtë.

Ky rast mund të duket i pazakontë për një fushatë politike, por për profesionistët e tatuazheve në SHBA nuk është aspak i rrallë. Në mbarë vendin, artistë dhe klinika të specializuara në heqjen me lazer raportojnë gjithnjë e më shumë persona që kërkojnë të fshijnë simbolet e ekstremit të djathtë nga trupi.

Heqja falas e tatuazheve të urrejtjes

Në Shtetet e Bashkuara ekzistojnë disa organizata jofitimprurëse që ndihmojnë falas njerëzit të heqin tatuazhet me përmbajtje urrejtjeje. Një prej tyre është Jails to Jobs, me bazë në Kaliforni, që ndihmon ish-të burgosurit të rindërtojnë jetën. Organizata mban një katalog me mbi 300 programe falas ose me kosto të ulët për heqjen e tatuazheve në 45 shtete dhe disa vende të tjera.

Jo të gjithë që kërkojnë këtë ndihmë kanë tatuazhe me motive raciste , disa janë viktima të trafikimit apo dhunës në familje  por një pjesë e mirë e tatuazheve të bëra në burgje mbartin ende simbole raciste: svastika, rrufe apo kode të përdorura nga grupet neonaziste.

Liga KundĂ«r Shpifjeve (ADL) ka regjistruar simbolet e urrejtjes qĂ« nga viti 2000 pĂ«rmes bazĂ«s sĂ« tĂ« dhĂ«nave “Hate on Display”, e cila sot numĂ«ron mbi 50 faqe.

Kate Widener, pronare e klinikĂ«s “Undo Tattoo and Laser” nĂ« Oregon, thotĂ« se bĂ«n rreth 70 heqje tatuazhesh nĂ« javĂ«, dhe rreth njĂ« e katĂ«rta e tyre janĂ« pjesĂ« e programit falas.  
“TĂ« gjithĂ« meritojnĂ« njĂ« shans tĂ« dytĂ«,” thotĂ« ajo. “Kam parĂ« gjithçka, nga tatuazhe tĂ« frikshme te njerĂ«z qĂ« qajnĂ« kur i heqin. Disa janĂ« penduar vĂ«rtet.”

Por jo tĂ« gjithĂ« qĂ« hyjnĂ« nĂ« klinikĂ« e bĂ«jnĂ« pĂ«r arsye tĂ« sinqerta. “Kam klientĂ« qĂ« duan tĂ« fshijnĂ« vetĂ«m tatuazhet nĂ« fytyrĂ«, pĂ«r tĂ« mos u gjykuar nĂ« punĂ«, por i mbajnĂ« tĂ« tjerat nĂ« trup. NjĂ«ri kishte mbi 30 svastika nga qafa e poshtĂ«,” tregon ajo. “Ka plot njerĂ«z qĂ« pĂ«rpiqen tĂ« fshihen, jo tĂ« ndryshojnĂ«.”

Edhe Dustin Ortel, që drejton programin falas Ink-nitiative në rrjetin kombëtar Removery, e pranon se ky është një shqetësim real.

“GjithmonĂ« pyesim: po ndryshojnĂ« me tĂ« vĂ«rtetĂ«, apo thjesht po fshihen?” thotĂ« ai. QĂ« prej vitit 2020, rreth 300 persona nĂ« vit pĂ«rzgjidhen nga programi, shpesh me rekomandime nga oficerĂ«t e provĂ«s apo kĂ«shilltarĂ«t e rehabilitimit.

Ortel rrĂ«fen se shumĂ« prej kĂ«tyre historive janĂ« emocionale. “Para çdo seance dĂ«gjoj historinĂ« e tyre. Shpesh qaj bashkĂ« me ta,” thotĂ« ai.

Dashuria, arsyeja më e fortë për të ndryshuar

Widener pranon se nĂ« klinikĂ«n e saj njerĂ«zit shpesh ndihen tĂ« sigurt pĂ«r tĂ« folur. “Mjafton tĂ« mĂ« thonĂ« ‘tĂ« lutem mĂ« ndihmo’. Nuk gjykoj askĂ«nd,” thotĂ« ajo. “Por me kalimin e kohĂ«s, e kupton kush Ă«shtĂ« vĂ«rtet penduar dhe kush jo.”

Ajo tregon se shumë njerëz ndryshojnë për arsye personale  ndonjëherë për dashuri.

 “Kam pasur klientĂ« qĂ« ishin supremacistĂ« tĂ« bardhĂ« dhe u dashuruan me njĂ« person me ngjyrĂ«. NjĂ«ri prej tyre tani ka njĂ« fĂ«mijĂ« me bashkĂ«shorten e tij dhe do ta mbulojĂ« tatuazhin e vjetĂ«r me njĂ« simbol qĂ« nderon djalin e tij,” rrĂ«fen ajo.



Pas tubimeve të ekstremistëve të bardhë në Charlottesville në vitin 2017 dhe protestave pas vrasjes së George Floyd, kërkesat për heqjen e tatuazheve raciste u shtuan ndjeshëm. Por sipas Widener, interesi ka rënë kohët e fundit dhe ajo fajëson klimën politike në SHBA.  
“Para administratĂ«s Trump, vinin shumĂ« mĂ« tepĂ«r njerĂ«z pĂ«r tĂ« fshirĂ« simbolet naziste. Pas rizgjedhjes sĂ« tij, dikush mĂ« telefonoi dhe mĂ« tha se s’kishte mĂ« nevojĂ« ta hiqte,” thotĂ« ajo.

MegjithatĂ«, programi i saj falas Ă«shtĂ« plotĂ«sisht i rezervuar deri nĂ« dhjetor. NdĂ«rsa artistĂ« tĂ« tjerĂ«, si Lorenzo Diaz nĂ« Michigan, thonĂ« se puna nuk ka reshtur asnjĂ«herĂ«: “BĂ«j tre ose katĂ«r mbulime nĂ« javĂ«, zakonisht tatuazhe tĂ« mĂ«dha, tĂ« errĂ«ta.”

PĂ«r momentin, Widener pranon tĂ« gjithĂ« klientĂ«t, por thotĂ« se mund ta ndryshojĂ« politikĂ«n nĂ« tĂ« ardhmen. “Kam parĂ« me sytĂ« e mi si pĂ«rdoren simbolet e urrejtjes pĂ«r tĂ« frikĂ«suar njerĂ«zit. Nuk e di si do tĂ« jetĂ« e ardhmja, por pĂ«r tani, unĂ« vazhdoj t’i ndihmoj ata qĂ« duan tĂ« fillojnĂ« nga e para.”

Burimi: The Guardian

The post Tatuazhet me simbole naziste/ ‘Nuk dihet nĂ«se po ndryshojnĂ« apo po fshihen’ appeared first on Gazeta Si.

Një brez në krizë: Pse të rinjtë janë kaq të palumtur

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
18 October 2025 at 13:06

Nga Gazeta ‘Si’- TĂ« rinjtë janĂ« nĂ« njĂ« gjendje tĂ« keqe; ndihen shumĂ« tĂ« trishtuar, plotĂ«sisht tĂ« dĂ«shpĂ«ruar.

Gjëja më e keqe nuk është ankthi, as të qenit të varur pas telefonave, as të ndihesh i vetmuar, as të jesh i papunë, apo edhe të dish që është e pamundur për ta të blejnë një shtëpi; pjesa më e keqe është se, deri vetëm pak vite më parë, askush prej tyre nuk e priste veten të gjendej në këtë situatë.

Në gusht, një artikull i botuar në revistën shkencore amerikane PLOS One raportoi se aktualisht nuk ka asnjë grupmoshë më të pakënaqur se të rinjtë.

Deri vonë, kurba e lumturisë ndiqte një model të qartë: ajo ishte lart në fëmijëri dhe rini, binte në moshën e mesme dhe ngrihej përsëri në pleqëri.

Të rinjtë, të cilët dikur ishin grupi i dytë më i lumtur, tani janë të vetmit lumturia e të cilëve ka rënë. Më të prekurit janë midis moshës 12 dhe 24 vjeç. Studimi bazohet në anketa të miliona njerëzve në më shumë se 40 vende. Dhe ndërsa është gjithmonë e mençur të jesh i kujdesshëm me përfundimet e bazuara në anketa, tendenca është e vështirë të kundërshtohet.

A janë të rinjtë tepër të ndjeshëm?

Bota ndryshon dhe cilĂ«sitĂ« qĂ« dikur konsideroheshin thelbĂ«sore pĂ«r tĂ« qenĂ« inteligjentĂ« – si tĂ« kesh njĂ« kujtesĂ« enciklopedike – nuk janĂ« mĂ« ato qĂ« i ndihmojnĂ« njerĂ«zit tĂ« kapĂ«rcejnĂ« sfidat sot. NĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« ngjashme, faktorĂ«t qĂ« pĂ«rcaktonin lumturinë 50 vjet mĂ« parĂ«, siç Ă«shtĂ« tĂ« kesh njĂ« familje tradicionale ose njĂ« marrĂ«dhĂ«nie e fortĂ« me Zotin, ndryshojnĂ« nga ato qĂ« formĂ«sojnĂ« mirĂ«qenien tani.

“ËshtĂ« shumĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« krahasosh pĂ«rgjigjet e njĂ« fĂ«mije qĂ« e kalon ditĂ«n e tij nĂ« TikTok me ato tĂ« dy njerĂ«zve qĂ« kanĂ« jetuar njĂ« luftĂ«. Secili i vlerĂ«son gjĂ«rat ndryshe.”

Në Shtetet e Bashkuara, shkalla e vetëvrasjeve tek adoleshentët e moshës 12 deri në 17 vjeç u rrit me 70% midis viteve 2008 dhe 2020. Bashkimi Evropian ka parë një rritje të ngjashme, me Spanjën që shkoi nga 1.99 në 2.94 vdekje për 100.000 të rinj të moshës 15 deri në 19 vjeç midis viteve 2011 dhe 2022.

Pranimet nĂ« spital pĂ«r çrregullime tĂ« shĂ«ndetit mendor tek tĂ« miturit dhe pĂ«rdorimi i ilaçeve psikiatrike janĂ« rritur gjithashtu. NĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar, pĂ«r shembull, recetat e antidepresivĂ«ve pĂ«r adoleshentĂ«t e moshĂ«s 12 deri nĂ« 17 vjeç u dyfishuan midis viteve 2005 dhe 2017 – mes shqetĂ«simit nĂ« rritje midis mjekĂ«ve pĂ«r mbidozimin e ilaçeve , jo vetĂ«m midis tĂ« rinjve.

Sipas raportit të PLOS One, pakĂ«naqĂ«sia e tĂ« rinjve filloi tĂ« rritej ndjeshĂ«m rreth vitit 2012. ÇfarĂ« ndodhi atĂ«herĂ« qĂ« mund tĂ« kishte pasur njĂ« ndikim global qĂ« ndihet edhe sot?

Hipoteza e parĂ« e lidh kĂ«tĂ« “krizĂ« tĂ« çerekut tĂ« jetĂ«s” me rritjen e mediave sociale dhe telefonave inteligjentĂ«. Sociologu Jonathan Haidt, autor i librit “The Anxious Generation” , shpjegon se tani ka shumĂ« studime – tĂ« shumĂ« llojeve tĂ« ndryshme – pĂ«r tĂ« mohuar njĂ« lidhje shkakĂ«sore midis kĂ«tyre teknologjive dhe pĂ«rkeqĂ«simit tĂ« shĂ«ndetit mendor tĂ« tĂ« rinjve.

“Mediat sociale janĂ« njĂ« shkak i konsiderueshĂ«m – jo vetĂ«m njĂ« korrelacion i vogĂ«l – i depresionit dhe ankthit, dhe pĂ«r kĂ«tĂ« arsye i sjelljeve qĂ« shoqĂ«rohen me kĂ«to çrregullime, duke pĂ«rfshirĂ« vetĂ«lĂ«ndimin dhe vetĂ«vrasjen.”

Haidt argumenton se problemi nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m ankthi ose izolimi i shkaktuar nga platforma si Instagram ose TikTok, por se kĂ«to rrjete kanĂ« riformĂ«suar plotĂ«sisht mĂ«nyrĂ«n se si tĂ« rinjtĂ« shoqĂ«rohen. Kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse, paralajmĂ«ron ai, nĂ«se njĂ« adoleshent do tĂ« hiqte dorĂ« nga mediat sociale pĂ«r tĂ« mbrojtur shĂ«ndetin e tij mendor, ai mund tĂ« ndihej mĂ« keq – sepse do tĂ« shkĂ«putej nga jeta shoqĂ«rore e grupit tĂ« bashkĂ«moshatarĂ«ve tĂ« tij.

Haidt e quan kĂ«tĂ« “efekti i rrjetit dhe i grupit”: njĂ« brez i tĂ«rĂ« i bllokuar nĂ« njĂ« sistem ku tĂ« gjithĂ« do tĂ« ishin mĂ« mirĂ« nĂ«se do tĂ« shkĂ«puteshin, por ku kushdo qĂ« e bĂ«n kĂ«tĂ« vetĂ« pĂ«rfundon i izoluar.

Eksperti i gjumit, Dr. Javier Albares, autor i librit GeneraciĂłn Zombi ( Gjenerata e Zombive ), paralajmĂ«ron se pĂ«rdorimi i tepĂ«rt i telefonave dhe tabletave po formĂ«son njĂ« “gjeneratĂ« tĂ« bllokuar nĂ« njĂ« spirale mbistimulimi, varĂ«sie dhe privimi kronik tĂ« gjumit”. Ekranet, shpjegon ai, jo vetĂ«m qĂ« vjedhin orĂ« pushimi, por edhe e fragmentojnĂ« atĂ«: “Ato rrisin numrin e zgjimeve gjatĂ« natĂ«s dhe, si rezultat, bien si cilĂ«sia ashtu edhe sasia e pushimit.”

Ai vëren se gjysma e adoleshentëve u përgjigjen mesazheve gjatë natës dhe një përqindje e ngjashme kontrollon telefonat e tyre të paktën një herë në mes të natës.

«Ekziston një ndjesi dekurajimi», thotë sociologia Patricia Castro

«Brezi i prindĂ«rve tanĂ«, edhe nĂ«se vinin nga varfĂ«ria, kishte perceptimin e jetĂ«s qĂ« ecĂ«n pĂ«rpara – se nĂ«se studion, jeta jote mund tĂ« pĂ«rmirĂ«sohet dhe mund tĂ« gjesh njĂ« punĂ« mĂ« tĂ« mirĂ«. NĂ« njĂ« masĂ« tĂ« madhe, kjo shpresĂ« Ă«shtĂ« humbur».

Castro argumenton se brezat e rinj vuajnĂ« nga njĂ« “nihilizĂ«m i lehtĂ«â€, duke humbur besimin nĂ« mundĂ«sinĂ« e luftĂ«s pĂ«r njĂ« botĂ« me kushte mĂ« tĂ« mira.

“PĂ«r mĂ« tepĂ«r, shoqĂ«ria i bĂ«n ata tĂ« ndiejnĂ« se pĂ«rgjegjĂ«sia pĂ«r situatĂ«n e tyre tĂ« pasigurt bie mbi ta. ËshtĂ« njĂ« lloj vetĂ«shkatĂ«rrimi i brendshĂ«m: ti fajĂ«son veten pĂ«r situatĂ«n tĂ«nde.”

Ajo shton se tĂ« rinjtĂ« jetojnĂ« nĂ« njĂ« botĂ« gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« atomizuar, ku ndjenja e komunitetit Ă«shtĂ« humbur. “Ata nuk ndiejnĂ« se mund tĂ« arrijnĂ« asgjĂ« sĂ« bashku”, thotĂ« ajo.

Burimi: El Pais/PĂ«rshtati Gazeta Si

The post Një brez në krizë: Pse të rinjtë janë kaq të palumtur appeared first on Gazeta Si.

Si flamuri pirat ‘One Piece’ u bĂ« emblema globale e protestave tĂ« tĂ« rinjve ndaj qeverive

✇Gazeta Si
By: Megi Iskurti
27 September 2025 at 12:12

Nga Gazeta ‘Si’- Nga Parisi dhe Roma nĂ« Xhakarta, Indonezi dhe Nju Jork, njĂ« banderolĂ« e çuditshme Ă«shtĂ« shfaqur nĂ« sheshet e protestave.

Një kafkë duke buzëqeshur dhe një kapelë kashte me një shirit të kuq; figura është menjëherë e dallueshme dhe është ngritur nga demonstrues të rinj që bëjnë thirrje për ndryshim. Në Katmandu të Nepalit, ku zemërimi ndaj qeverisë shpërtheu në shtator 2025, flamuri u bë imazhi përcaktues ndërsa flakët u përhapën nëpër portat e Singha Durbar, kompleksit të zbukuruar të pallateve të Nepalit dhe selisë së pushtetit.

Imazhi, qĂ« Ă«shtĂ« i vendosur nĂ« njĂ« flamur me sfond tĂ« zi, vjen nga “ One Piece ”, njĂ« manga shumĂ« e dashur japoneze.

Dhe ajo që filloi si një emblemë fiktive e një ekuipazhi piratësh pothuajse tre dekada më parë, është bërë një simbol i fuqishëm i rezistencës së udhëhequr nga të rinjtë, duke u shfaqur në demonstrata nga Indonezia dhe Nepali deri në Filipine dhe Francë .

Filipinasit valĂ«visin njĂ« flamur ‘One Piece’ ndĂ«rsa marrin pjesĂ« nĂ« njĂ« protestĂ« kundĂ«r korrupsionit nĂ« Parkun Rizal mĂ« 21 shtator 2025, nĂ« Manila.

Kultura pop si shprehje politike

“One Piece” erdhi nĂ« lindjen e Gen-Z(12-27 vjeçarĂ«t) krijuar nĂ« vitin 1997 nga artisti japonez i mangave Eiichiro Oda.

Që atëherë, ka shitur më shumë se 500 milionë kopje dhe ka një rekord botëror Guinness për suksesin e botimit.

Janë krijuar një sërë serialesh televizive me transmetim të gjatë, filma me aksion dhe një industri prej më shumë se 20 miliardë dollarësh amerikanë, me vetëm licencimin e mallrave që gjeneron rreth 720 milionë dollarë çdo vit nga Bandai Namco, kompania më e njohur për krijimin e Pac-Man dhe Tekken.

NĂ« thelbin e saj, “One Piece” ndjek majmunin D. Luffy-n dhe ekuipazhin e tij, PiratĂ«t e Kapelave prej Kashte, ndĂ«rsa ata sfidojnĂ« një qeveri botĂ«rore tĂ« korruptuar ndĂ«rsa kĂ«rkojnĂ« liri dhe aventurĂ«.

PĂ«r fansat, flamuri “One Piece” nuk Ă«shtĂ« njĂ« dekorim i rastĂ«sishĂ«m, por njĂ« emblemĂ« e sfidĂ«s dhe kĂ«mbĂ«nguljes. AftĂ«sia e Luffy-t pĂ«r t’u shtrirĂ« pĂ«rtej kufijve fizikĂ« pasi konsumon njĂ« frut magjik Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« njĂ« metaforĂ« e fuqishme pĂ«r qĂ«ndrueshmĂ«ri, ndĂ«rsa kĂ«rkimi i tij i palĂ«kundur pĂ«r liri kundĂ«r vĂ«shtirĂ«sive tĂ« pamundura rezonon me tĂ« rinjtĂ« qĂ« lundrojnĂ« nĂ« mjedise politike tĂ« shĂ«nuara nga korrupsioni, pabarazia dhe tepria autoritare.

Flamuri Jolly Roger i One Piece u bë sinonim i protestave indoneziane në gusht 2025.

Flamuri filloi tĂ« shfaqej nĂ« protesta gjatĂ« viteve tĂ« fundit. Ai po valĂ«vitej nĂ« njĂ« protestĂ« “Palestina e LirĂ«â€ nĂ« vitin 2023 në Indonezi dhe nĂ« tĂ« njĂ«jtin vit në Nju Jork gjatĂ« njĂ« demonstrate pro-palestineze.

Por ishte në Indonezi, në gusht të vitit 2025, që jeta politike e flamurit mori hov të vërtetë. Atje, protestuesit e përqafuan atë për të shprehur zhgënjimin ndaj politikave qeveritare dhe pakënaqësinë në rritje për korrupsionin dhe pabarazinë.

 Koha përkoi me thirrjet e qeverisë për shfaqje patriotike gjatë festimeve të pavarësisë, duke e mprehur kontrastin midis nacionalizmit zyrtar dhe mospajtimit në bazë.

Lëvizja fitoi vrull kur autoritetet reaguan me kritika të forta ndaj përdorimit të flamurit, duke tërhequr pa dashje më shumë vëmendje te simboli. Zyrtarët qeveritarë i karakterizuan shfaqjet si kërcënime për unitetin kombëtar , ndërsa protestuesit i konsideruan ato si shprehje legjitime të frustrimit politik.

ShpejtĂ«sia me tĂ« cilĂ«n flamuri “One Piece” i Jolly Roger u pĂ«rhap pĂ«rtej kufijve pasqyron edukimin digjital tĂ« GjeneratĂ«s Z.

Ky Ă«shtĂ« grupi i parĂ« qĂ« Ă«shtĂ« rritur plotĂ«sisht nĂ« internet, i zhytur nĂ« meme, anime dhe françiza globale argĂ«timi. Komunikimi i tyre politik mbĂ«shtetet nĂ« atĂ« qĂ« studiuesit e quajnĂ« “ publik i rrjetĂ«zuar ” – komunitete qĂ« formohen dhe veprojnĂ« pĂ«rmes platformave digjitale nĂ« vend tĂ« organizatave formale.

Solidariteti në këtë mjedis nuk kërkon anëtarësim në parti apo ideologji. Përkundrazi, ai varet nga referencat e përbashkëta kulturore. Një meme, gjest ose flamur mund të mbartë menjëherë kuptim përtej ndarjeve gjuhësore, fetare ose gjeografike. Kjo formë lidhjeje ndërtohet mbi kode kulturore të njohshme që u lejojnë të rinjve të identifikohen me njëri-tjetrin edhe kur sistemet e tyre politike ndryshojnë.

Mediat sociale i japin këtij solidariteti shtrirje dhe shpejtësi. Videot e indonezianëve që valëvitnin flamurin u shkëputën dhe u rishpërndanë në TikTok dhe Instagram , duke arritur audienca shumë përtej kontekstit të tyre origjinal. Në kohën kur simboli u shfaq në Katmandu , kryeqytetin e Nepalit, në shtator, ai tashmë mbante aurën e sfidës rinore.

Çështja kryesore Ă«shtĂ« se ky nuk ishte thjesht imitim. NĂ« Nepal, flamuri lidhej me zemĂ«rimin ndaj papunĂ«sisĂ« sĂ« tĂ« rinjve dhe me pasurinĂ« e dukshme tĂ« dinastive politike tĂ« shfaqura nĂ« internet. NĂ« Indonezi, ai pasqyronte zhgĂ«njimin me ritualet patriotike qĂ« dukeshin tĂ« zbrazĂ«ta nĂ« njĂ« sfond korrupsioni. NĂ« tĂ« dyja rastet, flamuri Jolly Roger funksiononte si kod me burim tĂ« hapur – i adaptueshĂ«m nĂ« nivel lokal, por menjĂ«herĂ« i lexueshĂ«m diku tjetĂ«r.

NjĂ« pjesĂ« e efektivitetit tĂ« flamurit vjen nga paqartĂ«sia e tij. Ndryshe nga njĂ« logo partie, flamuri “One Piece” Jolly Roger e ka origjinĂ«n nĂ« kulturĂ«n popullore, gjĂ« qĂ« ua vĂ«shtirĂ«son qeverive shtypjen pa u dukur autoritare. GjatĂ« protestave tĂ« fundit nĂ« Indonezi, autoritetet konfiskuan banderola dhe i etiketuan si tradhti . Por masa tĂ« tilla shtypĂ«se vetĂ«m sa e amplifikuan zhgĂ«njimin publik.

NjĂ« flamur ‘One Piece’ i ngjitur pĂ«rpara njĂ« shkolle tĂ« mesme nĂ« FrancĂ« gjatĂ« protestave. 

Flamuri bëhet global

Udhëtimi i flamurit nga rrugët aziatike në protestat në Francë dhe Sllovaki tregon se si gramatika e mospajtimit është bërë globale.

Për aktivistët e rinj të sotëm, kultura dhe politika janë të pandashme. Lindja digjitale ka prodhuar një brez që komunikon ankesat përmes memeve, simboleve dhe referencave kulturore që kalojnë kufijtë me lehtësi.

Kur protestuesit nĂ« Xhakarta, Katmandu ose Manila valĂ«vitin flamurin Jolly Roger “One Piece”, ata nuk po merren me aktrim, por po e transformojnĂ« njĂ« ikonĂ« kulturore nĂ« njĂ« emblemĂ« tĂ« gjallĂ« sfide.

Burimi: The Conversation/PĂ«rshtati Gazeta Si

The post Si flamuri pirat ‘One Piece’ u bĂ« emblema globale e protestave tĂ« tĂ« rinjve ndaj qeverive appeared first on Gazeta Si.

Pse biberonat po bëhen një trend në rritje (dhe viral) tek të rriturit?

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka
20 September 2025 at 13:55

Versionet e biberonave pĂ«r tĂ« rritur janĂ« shumĂ« nĂ« modĂ« pĂ«r momentin, me njĂ« numĂ«r nĂ« rritje tĂ« pĂ«rdoruesve tĂ« mediave sociale qĂ« po e pĂ«rqafojnĂ« trendin viral pĂ«r t’u pĂ«rballur me stresin e jetĂ«s sĂ« pĂ«rditshme. ÇfarĂ« thonĂ« ekspertĂ«t dhe a gabohemi qĂ« jemi kaq gjykues?

Mania më e fundit që po përhapet në internet janë biberonat për të rritur, dhe për këdo që është paragjykues, trendi është i rrënjosur në diçka më serioze sesa thjesht trendet e fundit ose teka e kërkimit të vëmendjes.

E gjitha filloi me të rriturit e stresuar në Kinë, të cilët filluan të postonin në internet se po përdornin biberona për të rritur për të lehtësuar stresin dhe ankthin e tyre.

Në fillim të gushtit, gazeta South China Morning Post raportoi se të rriturit në Kinë po shpenzonin mbi 60 euro për biberona për të rritur, të cilët janë më të mëdhenj se një biberon mesatar për fëmijë dhe disa shitës me pakicë madje pretendonin se po shisnin më shumë se 2,000 çdo muaj. Për më tepër, platformat e tregtisë elektronike si Taobao dhe JD.com kanë parë një rritje të shitjeve të biberonave për të rritur.

NgjashĂ«m me Labubus, trendi nĂ« dukje i padĂ«mshĂ«m Ă«shtĂ« pĂ«rhapur si zjarr nĂ« pyll, duke kaluar kufijtĂ« nĂ« EuropĂ« dhe SHBA, me fansat online tĂ« biberonave pĂ«r tĂ« rritur qĂ« i pĂ«rshkruajnĂ« ato si “qetĂ«suese” dhe “tĂ« sigurta”. Disa madje filluan tĂ« pretendonin se biberonat pĂ«r tĂ« rritur po i ndihmonin tĂ« pĂ«rballonin apnenĂ« e gjumit.

A është zbuluar kodi për qetësuesin përfundimtar të stresit?

Ndoshta. Por nga ana tjetër, ndoshta jo. Biberonat prej silikoni nuk janë shumë të dashura nga profesionistët mjekësorë, të cilët po paralajmërojnë kundër trendit viral.

Mjekët paralajmërojnë se nëse flini me biberon në gojë, kjo mund të ndërhyjë në frymëmarrje dhe, në rastin më të keq, të mbytesh.

Mjekët gjithashtu paralajmërojnë se përdorimi i zgjatur mund të prishë gjumin tuaj si dhe të çojë në probleme orale, duke përfshirë tendosjen e nofullës, keqpozicionimin e dhëmbëve dhe infeksionet.

Duke shkuar njĂ« hap mĂ« tej, Federata Franceze e OrtodoncisĂ« ka deklaruar se, ndryshe nga sa besohet gjerĂ«sisht, “pĂ«rfitimet e supozuara si lehtĂ«simi i dhimbjes, ulja e stresit ose ndihma pĂ«r ndĂ«rprerjen e duhanit bazohen vetĂ«m nĂ« dĂ«shmi tĂ« izoluara dhe janĂ« njĂ« efekt placebo pa bazĂ« shkencore tĂ« provuar”.

David Couchat, zĂ«dhĂ«nĂ«s i FederatĂ«s tha pĂ«r gazetĂ«n franceze L’Express se Ă«shtĂ« thjeshtĂ« absurde diçka e tillĂ«.

“E them kĂ«tĂ« pa asnjĂ« gjykim moral. Mediat sociale janĂ« plot me rekomandime tĂ« çuditshme, qĂ« Ă«shtĂ« rreziku i tyre kryesor, por sinqerisht, nuk prisnim teprime tĂ« tilla.”

Disa organizata shëndetësore kanë këshilluar përdoruesit e mediave sociale që ndjekin këtë trend të kërkojnë zgjidhje të tjera nëpërmjet konsultimeve me profesionistë mjekësorë. Përveç kësaj, psikologët kanë shprehur shqetësim për trendin, duke argumentuar se duke u mbështetur te biberonat, të rriturit mund të shmangin shkaqet themelore të ankthit të tyre.

Komentues të ndryshëm në rrjetet sociale thonë se një biberon për të rritur është e keqja më e vogël nga shumë kur bëhet fjalë për përballimin e lodhjes.

“Kjo zgjidhje e shpejtĂ« dhe gjithnjĂ« e mĂ« nĂ« modĂ« nĂ« fund tĂ« fundit ekziston si njĂ« simptomĂ« e trishtueshme e brishtĂ«sisĂ« emocionale nĂ« rritje”, thonĂ« psikologĂ«t.

The post Pse biberonat po bëhen një trend në rritje (dhe viral) tek të rriturit? appeared first on Gazeta Si.

❌
❌