Në fillim të vitit 2026, një valë nostalgjie për vitin 2016 ka pushtuar rrjetet sociale si TikTok, Instagram dhe X (Twitter), jo vetëm në Shtetet e Bashkuara, por edhe në Europë. Përdoruesit — veçanërisht milenialët dhe zillennials (ata që janë në mes të Gen Z dhe milenialëve të hershëm) — postojnë foto, video dhe memes që rikthejnë estetikën, modën dhe kulturën dixhitale të asaj kohe. (en.wikipedia.org)

Ky trend është i dukshëm në vendet kryesore evropiane: Britani, Gjermani, Francë, Spanjë dhe Itali, ku influencuesit dhe blogerët e modës kanë filluar të ripropozojnë stilin e vitit 2016 — chokers, skinny jeans, makeup mat, filtër vintage për Instagram, dhe referenca ndaj muzikës pop dhe hip‑hop të asaj kohe. (bbc.com)

Muzika 2016 që rikthehet në playlist-et evropiane

Në Europë, playlist-et e Spotify dhe Apple Music me hitet e vitit 2016, si Drake – One Dance, Rihanna – Work, dhe The Chainsmokers – Closer, kanë pësuar rritje të konsiderueshme dëgjimesh. Në Britani, playlist-et e “Throwback 2016” u rritën me mbi 600% në muajt e fundit, duke reflektuar interesin e madh për muzikën që dominoi kulturën pop të asaj periudhe. (theguardian.com)

Fenomeni viral në TikTok dhe Instagram

Në TikTok, sfidat virale dhe videot e ripërshtatura me efekte të vitit 2016 — si përdorimi i kamerave selfie me rezolucion të ulët ose efektet retro të ngjashme me Snapchat — po bëhen trend edhe midis përdoruesve evropianë. Në Gjermani dhe Francë, për shembull, komunitetet e rinj të modës dhe “content creator”-ët po organizojnë mbrëmje tematikë “2016 party”, duke përdorur hitet e asaj kohe dhe duke rikrijuar estetikën vizuale të Instagram-it të mesit të viteve 2010.

Arsyeja pas nostalgjisë

Psikologët dhe analistët e mediave sociale sugjerojnë se ky trend nuk është vetëm estetikë, por një reagim ndaj shpejtësisë së ndryshimeve teknologjike dhe presionit që ndjejmë për të prodhuar përmbajtje perfekte. Nostalgjia për vitin 2016 krijon një ndjesi të kohës më të thjeshtë, më spontane, kur rrjetet sociale ishin më pak të algoritmuara dhe kur kultura pop ishte më e qasshme. (forbes.com)

Ndikimi kulturor në Europë

Artistët dhe influencuesit evropianë po përqafojnë këtë trend, duke përdorur hashtags si #2016Throwback ose #BackTo2016, dhe duke rikthyer fotografi dhe videos që ngjajnë si të kapura direkt nga smartfonët e vitit 2016. Në Londër, Paris dhe Berlind, club-e të rinj kanë organizuar mbrëmje tematike me hits 2016, duke rikrijuar atmosferën e viteve të para të rrjeteve sociale masive. (bbc.com)

Ky trend tregon se nostalgjia nuk njeh kufij: ajo është e përhapur në të gjithë botën, nga SHBA te Europë. Fenomeni i “2026 is the new 2016” nuk është thjesht një lojë estetike; ai reflekton dëshirën për kohë më të thjeshtë dhe komunikim më spontan, një rikthim tek ato momente kur kultura pop dhe rrjetet sociale ishin më pak të ndikuara nga algoritmet dhe AI.

The post Pse “2026 është si 2016”: Nostalgjia e medias sociale pushton TikTok dhe Instagram në SHBA dhe Europë appeared first on Gazeta Si.

Çfarë po ndodh? Jemi në vitin 2026 dhe që në javët e para të tij, rrjetet sociale janë përmbytur nga foto të përdoruesve, të famshëm dhe jo, të realizuara ose të publikuara saktësisht një dekadë më parë. Të paktën në aspektin dixhital, kujtesa e vitit 2016 është kthyer fuqishëm në qendër të vëmendjes.

Natyra nostalgjike e njeriut, e kombinuar me filtrat rozë dhe estetikën karakteristike të asaj kohe, na shtyn të besojmë se ndoshta i gjithë viti 2016 ka qenë vërtet “rozë”. Por pse pikërisht ky vit?

Dhjetë vjet janë mjaftueshëm larg për të na lejuar të dallojmë ndryshimet dhe për të kujtuar një epokë përpara ngjarjeve që shënuan rrënjësisht jetën tonë: karantina dhe pandemia as që ekzistonin në imagjinatën tonë kolektive. Njëkohësisht, 2016-a është mjaft afër për të mos u perceptuar si pjesë e “një shekulli tjetër”. Teknologjia ishte tashmë e pranishme, por ende nuk kishte arritur kulmin e inteligjencës artificiale. Nëse nostalgjia do të drejtohej nga viti 2006, ajo do t’i referohej një realiteti krejtësisht tjetër, jo vetëm përpara bumit teknologjik, por edhe përpara krizës globale ekonomike.

Një element tjetër i rëndësishëm është mosha. Në vitet 2006, 1996 apo 1986, shumica e njerëzve që sot idealizojnë 2016-ën ishin fëmijë ose ende të palindur. Gjenerata Z dhe mijëvjeçarët, të cilët përbëjnë boshtin e mediave sociale dhe kanë qenë pionierë të këtij trendi, po rikujtojnë një periudhë të rinisë së tyre që sot u duket më e thjeshtë, më e shkujdesur dhe më optimiste.

Gazeta The New York Times, në artikullin “Pse duam që të jetë përsëri 2016?”, thekson se ky vit nuk mbahet mend aq për ngjarjet e tij konkrete, sesa për ndjesinë kolektive që ka lënë pas. I ashtuquajturi “optimizëm i mijëvjeçarëve” lidhet me adoleshencën dhe hyrjen në moshën madhore të atyre që sot ndihen më të pasigurt dhe më të shqetësuar për të ardhmen.

Edhe BBC vëren se peizazhi i mediave sociale të asaj kohe ishte dukshëm më spontan dhe më i çliruar. Instagram Stories dhe videot e shkurtra nuk ekzistonin ende, ndërsa obsesioni për rifreskimin e vazhdueshëm të përmbajtjes ishte shumë më i zbutur. Në vend të karuseleve perfekte, ndanim perëndime dielli të redaktuara rëndom me filtra që zhduknin çdo realizëm dhe përdornim pa hezitim filtra Snapchat me veshë qeni, pa u shqetësuar për pëlqime apo algoritme. Dhe, po, në rrugë po “ndiqnim Pokémon” – një fenomen që sot tingëllon pothuajse absurd. Duke i parë këto imazhe sot, është e lehtë të mendojmë se shqetësimet tona ishin të parëndësishme, në mos inekzistente.

The post Pse po i hedhim një vështrim prapa vitit 2016? appeared first on iconstyle.al.

Nga Gazeta Si- Debati i hapur së fundmi në Shqipëri mes aktores Eliona Pitarka dhe pediatrit Edi Tushe ka rikthyer në vëmendje një çështje gjithnjë e më të ndjeshme: kufiri mes komunikimit publik, përvojës personale dhe autoritetit mjekësor, veçanërisht kur bëhet fjalë për shëndetin e fëmijëve.

Mjeku Edi Tushe akuzon aktoren Eliona Pitarka se ka përdorur emrin e tij pa autorizim në përmbajtje që lidhen me dieta për fëmijë, “me qëllime që nuk kanë asnjë lidhje me qëndrimin tim profesional dhe që nuk i kam miratuar apo mbështetur. Nuk kam autorizuar Eliona Pitarkën apo asnjë person tjetër të përdorë emrin tim për të promovuar dieta për fëmijë, këshilla ushqimore apo përfitime personale të çfarëdo forme”, tha mjeku Tushe, duke sqaruar më tej se situatën do e ndjekë në rrugë gjyqësore.

Pas kësaj ka reaguar Pitarka, duke thënë se postimet e saj ishin vetëm informacion i përgjithshëm për ndihmën e prindërve që nuk përballojnë dot klinikat private.

“Asnjëherë nuk kam publikuar regjimin ushqimor të fëmijëve të mi, as nuk e kam lidhur emrin e Dr. Edit me produkte apo përfitime. Në komunikime private, ai më ka mbështetur të ndaj këshilla të përgjithshme për nënat”.

Por si i trajton Europa situata të ngjashme dhe sa i ndryshëm është konteksti shqiptar?

Europa ka rregulla të qarta dhe tolerancë minimale. Në shumicën e vendeve europiane, influencerat nuk ndalohen të flasin për shëndetin, por u ndalohet qartë të japin këshilla konkrete mjekësore, sidomos për fëmijët. Qasja është kryesisht parandaluese dhe institucionale, jo e bazuar në përplasje individuale.

Praktikisht, vija ndarëse është e përcaktuar qartë!

Në Francë, influencerat ndalohen të promovojnë ose të rekomandojnë trajtime mjekësore, veçanërisht kur bëhet fjalë për fëmijë.

Shkeljet ndëshkohen me gjoba të rënda, ndalim të përkohshëm të aktivitetit online dhe në raste ekstreme, ndjekje penale.

Franca ka miratuar një ligj që e bën të paligjshme promovimin e praktikave të caktuara mjekësore dhe pajisjeve shëndetësore nga influencuesit, me penalitet deri në 2 vjet burg dhe gjobë deri në 300,000 euro për shkelësit.

Ligji francez e trajton këtë si mbrojtje të shëndetit publik, jo si debat mbi lirinë e shprehjes.

Ndërsa në Gjermani, çdo përmbajtje nga një influencer jo-mjek që duket si trajtim ose rekomandim i produkteve konkrete, klasifikohet si reklamë e paligjshme shëndetësore ose ushtrim i paautorizuar i profesionit mjekësor. Ndërhyrja zakonisht vjen nga autoritetet rregullatore, jo nga mjekë individualë.

Në Itali e Spanjë qasja është e ngjashme. Lejohet informacioni edukativ por ndalohet të thuash çfarë të përdorësh dhe çfarë t’i japësh fëmijës ose personit që është sëmurë, sidomos kur bëhet fjalë për simptoma si diarreja, temperatura apo infeksionet.

Raste konkrete kur influencerat janë paditur

Brittany Dawn Davis, një influencer fitness-i e popullarizuar në rrjete sociale, u padit nga Zyrtarët e Prokurorisë së Texasit për praktika të padrejta të konsumatorit, përfshirë dhënien e planeve ushqimore dhe këshillave shëndetësore pa kualifikim adekuat.

Ndërsa Thierry Casasnovas është një influencer francez i njohur për këshillat “natyraliste” mbi shëndetin dhe ushqimin, që ka përfunduar nën hetim dhe nën kontrolle gjyqësore për mashtrim, praktikë e paautorizuar ‘mjekësore’ dhe abuzim me persona të cënueshëm.

Prokuroria franceze e çoi çështjen para drejtësisë duke e akuzuar për këshilla të pasakta dhe të rrezikshme shëndetësore dhe për praktika komerciale mashtruese, madje ai u ndalua nga të jepte këshilla shëndetësore online brenda kontrollit të tij gjyqësor.

Në Europë, influencerat mund të flasin për diarrenë për shembull, por jo t’u thotë prindërve çfarë të përdorin për ta trajtuar tek fëmijët.

Kjo vijë është thelbësore pasi sapo informacioni kthehet në rekomandim trajtimi, përgjegjësia nuk është më thjesht morale, por ligjore.

Në Shqipëri, kjo ndarje nuk është ende e qartë. Rasti Pitarka–Tushe nuk lidhet me reklamë apo dezinformim klasik, por me përdorimin e emrit të një mjeku real në komunikim publik, çka e zhvendos debatin nga “çfarë u tha” te “kush ka të drejtë ta thotë”.

Ndryshe nga Europa, në Shqipëri mungojnë udhëzimet e qarta për influencuesit dhe nuk ka një kornizë të konsoliduar për komunikimin shëndetësor online. Në këto kushte, vijnë dhe pasojat ku konfliktet shpesh personalizohen, në vend që të trajtohen institucionalisht.

Në vendet europiane, këto çështje janë trajtuar prej vitesh si problem rregullimi dhe mbrojtjeje të publikut, sidomos të fëmijëve. Në Shqipëri, rasti i fundit tregon se ky debat sapo ka nisur dhe se mungesa e rregullave të qarta e lë hapësirën të hapur për përplasje publike, pa zgjidhje strukturore.

The post Si të shpëtojmë nga influencerat shqiptarë që janë kthyer si mjek popullor digjital appeared first on Gazeta Si.

Bugatti është sinonim i supermakinave me performancë të lartë dhe ultra të shtrenjta. Por tani marka franceze luksoze po hyn në një lloj gare shumë të ndryshme , jo në pistë, por në horizont.

Në zemër të Dubait, në Emiratet e Bashkuara Arabe, Bugatti po ndërton kullën e saj të parë rezidenciale.

Me apartamentet më të lira që pritet të kushtojnë 5.2 milionë dollarë, kompania po hyn në një treg në rritje të shpejtë për super të pasurit në botë, rezidencat e markave.

Duke u ndërtuar nga një numër në rritje i firmave luksoze, duke përfshirë prodhuesit e tjerë të makinave Porsche dhe Aston Martin, ato zakonisht ofrojnë apartamente të shndritshme dhe të mobiluara plotësisht, ku emri ose logoja e markës së kompanisë shpesh shfaqet në mënyrë të dukshme dhe të përsëritur.

Biznese të tjera që kanë hyrë në sektor janë firma zvicerane e orëve Jacob & Co dhe shtëpitë italiane të modës Fendi dhe Missoni.

Bugatti po ndërton kullën e saj 43-katëshe në Dubai në partneritet me zhvilluesin Binghatti Properties në Emiratet e Bashkuara Arabe. Penthouse-et më të shtrenjta në ndërtesën Bugatti Residences By Binghatti do të përfshijnë ashensorë të mëdhenj privatë për makinat e pronarëve, në mënyrë që ata të mund t’i parkojnë ato brenda apartamenteve të tyre.

“Për shumë entuziastë të makinave ose orëve, nuk ka të bëjë vetëm me zotërimin e automjetit ose orës, por me përjetimin e markës në jetën e tyre të përditshme përmes pasurive të paluajtshme”, thotë Muhammed BinGhatti, kryetar i Binghatti Properties.

Lista e blerësve për projektin Bugatti përfshin yllin brazilian të futbollit Neymar Junior dhe këngëtarin e operas Andrea Bocelli, shton BinGhatti. Thuhet se Neymar ka paguar 54 milionë dollarë për një nga penthouse-et.

Kërkesa globale për rezidenca të markave është “përshpejtuar” në dy vitet e fundit, sipas një raporti të ri nga kompania e agjentëve të pasurive të paluajtshme Knight Frank.

Ai shton se ndërsa në vitin 2011 kishte 169 skema të tilla, sot ka 611 dhe numri parashikohet të rritet në 1,019 deri në vitin 2030.

Aktualisht, SHBA-të kanë numrin më të lartë të ndërtesave me markë, të përqendruara në horizontet e Miamit dhe Nju Jorkut, por Knight Frank thotë se Lindja e Mesme, në vendin e dytë, po sheh rritjen më të madhe. Thuhet se kjo po “shtyhet kryesisht nga zgjerimi i shpejtë në Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA) dhe Arabinë Saudite”.

“Rezidencat me markë u pëlqejnë më shumë individëve që kanë besnikëri ekstreme ndaj markës, njerëzve që duan të jetojnë dhe të marrin frymë për një markë të caktuar”, thotë Faisal Durrani, kreu i kërkimit në Knight Frank Middle East.

Dubai në Emiratet e Bashkuara Arabe tani kryeson kur bëhet fjalë për numrin e projekteve të rezidencave të markave në zhvillim, sipas një raporti të veçantë mbi sektorin nga firma tjetër e pronave Savills.

Kjo thuhet se nxitet nga numri i lartë i vazhdueshëm i njerëzve të pasur që zhvendosen në qytet dhe blejnë shtëpi luksoze.

Durrani shton se çmimet për apartamentet markë në Dubai me taksa të ulëta janë shpesh më të lira se kudo tjetër në botë. Ai e përshkruan koston e pronave të tilla në qytet si “jashtëzakonisht të përballueshme krahasuar me qytete si Nju Jorku dhe Londra”.

Deri vonë, rezidencat e markave dominoheshin nga zinxhirët e hoteleve si Four Seasons dhe Ritz-Carlton, por markat luksoze jo-hoteliale tani po marrin një pjesë gjithnjë e më të madhe të projekteve të reja.

Kulla e Dizajnit e Porsche në Miami u hap në vitin 2017, ndërsa Rezidencat Miami të Aston Martin u lançuan vitin e kaluar, dhe projekti i Jacob & Co në Ishullin Al Marjan në Emiratet e Bashkuara Arabe pritet të jetë gati në vitin 2027.

Për kompani të tilla, pasuritë e paluajtshme ofrojnë një rrjedhë të re të ardhurash me rrezik relativisht të ulët, pasi partnerët e zhvillimit të pronave merren me ndërtimin, dhe blerësit paguajnë një çmim më të lartë për estetikën dhe ekskluzivitetin e lidhur me markën e tyre.

Sipas BinGhatti, apartamentet e markave janë zakonisht midis 30 dhe 40% më të shtrenjta se shtëpitë luksoze pa markë.

Shumë skema të reja të markave përfshijnë klube private anëtarësh, ambiente Ëellness dhe shërbime ekskluzive, nga makinat me shofer dhe qasja në jahte, deri te partneritetet me avionë privatë.

Një nivel i ri i pronave të markave po tregtohet gjithashtu rreth pasioneve të përbashkëta si gastronomia, Ëellness dhe madje edhe shkenca e jetëgjatësisë.

Në Londër, Six Senses Residences në Baysëater, që do të ndërtohet nga zinxhiri i hoteleve Six Senses, do të përfshijë një qendër biohackingu. Kjo do të ofrojë terapi duke përfshirë krioterapinë, ose trajtimin ekstrem të të ftohtit, i cili tregtohet si rritje e niveleve të energjisë dhe përmirësim i tonit të lëkurës.

Ndërkohë, në Teksas, Austin Surf Club i kompanisë Discovery Land, i cili do të ndërtohet së shpejti, është i përqendruar rreth një lagune të madhe surfimi të krijuar nga njeriu.

Ekspertët e psikologjisë së biznesit dhe të konsumatorit thonë se bumi i apartamenteve të markave luksoze pasqyron një dëshirë më të gjerë për sinjalizim shoqëror dhe ekskluzivitet.

Giana Eckhardt, profesoreshë e marketingut në King’s College London, argumenton se shtëpi të tilla janë bërë një formë e re e “monedhës së statusit shoqëror”, e ngjashme me një çantë dore të rrallë ose një unazë të madhe diamanti.

“Konsumatorët ultra të pasur dëshirojnë gjithnjë e më shumë asete dhe mallra statusi që nuk janë të disponueshme për të gjithë”, thotë ajo.

Eckhardt, e cila specializohet në sjelljen e konsumatorit, krijimin e markave dhe kulturën e konsumatorit, shton se markat luksoze komunikojnë “vendin e një personi në një hierarki shoqërore”. “Ato duan shpërblimet shoqërore që vijnë me shoqërimin me këto marka”, shton ajo.

Megjithatë, psikologu i biznesit Stuart Duff, paralajmëron se shumë njerëz mund ta gjejnë idenë e apartamenteve me markë si jo me shije të mirë, veçanërisht nëse emri i markës është tepër i dukshëm.

“Prania e një marke kudo brenda një blloku apartamentesh mund të zvogëlojë perceptimin e rrallësisë dhe veçantisë, dhe të çojë në një ndjenjë mburrjeje. Dhe në rastin më të keq të shihet si vulgare dhe e pahijshme.”

The post Pse prodhuesit e makinave luksoze po ndërtojnë tani rrokaqiej appeared first on Gazeta Si.

Me një film të animuar për Barbien në zhvillim e sipër, pas suksesit të filmit të suksesshëm të vitit 2023 të Greta Gerwig, Mattel Studios ka nxjerrë në treg kukullën e saj të parë me autizëm. Kjo Barbie vjen 6 muaj pas kukullës së parë me diabet të tipit 1.

Autizmi është një formë e neurodivergjencës që ndikon në mënyrën se si njerëzit përjetojnë dhe bashkëveprojnë me shoqërinë. Ndërsa karakteristikat e autizmit ndryshojnë sipas individit, më shumë se 1 fëmijë në 100 besohet të jetë me autizëm, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë.

E krijuar në bashkëpunim me organizatën bamirëse amerikane Autistic Self Advocacy Netëork, kukulla me autizëm Barbie është projektuar për të përfaqësuar disa nga mënyrat se si fëmijët me autizëm mund të përjetojnë, përpunojnë dhe komunikojnë me botën.

Sytë e kukullës shikojnë paksa në njërën anë, duke reflektuar se si disa njerëz me autizëm shmangin kontaktin e drejtpërdrejtë me sy. Ajo ka bërryla dhe kyçe të dorës plotësisht të përkulshme, duke mundësuar lëvizje fizike të përsëritura si ngacmimi dhe rrahja e duarve që i ndihmojnë disa njerëz me autizëm të përpunojnë informacionin shqisor ose të shprehin ngazëllim.

Ajo mban kufje (rozë) për të kufizuar zhurmën, për të zvogëluar mbingarkesën shqisore dhe mban një tabletë (po rozë) me butona komunikimi shtesë dhe alternativ të bazuar në simbole në ekranin e saj për ta ndihmuar të përballojë komunikimin e përditshëm.

Ndërsa kukullat e para Barbie datojnë që nga viti 1959, deri në vitin 2019 nuk kishte kukulla me aftësi të kufizuara. Tani ka kukulla të verbëra, si dhe kukulla Barbie në karrige me rrota, me sindromën Daën, gjymtyrë protetike, vitiligo dhe aparate dëgjimi. Ekziston gjithashtu një kukull Ken me këmbë protetike, një tjetër që përdor një karrige me rrota dhe një me aparate dëgjimi.

Duke njoftuar Barbie-n me autizëm, Jamie Cygielman, drejtuesja globale e kukullave në Mattel, tha se ishte zgjerimi më i fundit i angazhimit të kompanisë për përfaqësim dhe përfshirje.

“Barbie gjithmonë është përpjekur të pasqyrojë botën që fëmijët shohin dhe mundësitë që ata imagjinojnë, dhe ne jemi krenarë që prezantojmë Barbie-n tonë të parë me autizëm si pjesë e kësaj pune të vazhdueshme”, tha ajo.

“Ne u angazhuam me komunitetin autik gjatë gjithë procesit të dizajnimit, gjithmonë të vetëdijshëm se autizmi përjetohet ndryshe nga çdo individ dhe nuk është gjithmonë i dukshëm. Elementet e kësaj kukulle pasqyrojnë se si disa njerëz në spektër mund ta përjetojnë dhe shprehin botën, dhe shpresojmë që duke bashkëpunuar me zëra me ndikim brenda komunitetit, Barbie mund të vazhdojë të shfaqë një gamë më të gjerë përvojash autentike.”

The post Mattel prezanton kukullën e saj të parë Barbie me autizëm appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Prej shumë vitesh tashmë, të gjithë po mundohemi të kuptojmë krizën e fertilitetit. Pse të rinjtë nuk po bëjnë fëmijë? Kjo është kthyer në një lloj loje shoqërore, ku shkëmbehen teori të ndryshme. A është kostoja e jetesës? Mikroplastikat? Ankthi klimatik.

Por tani ka dalë në pah një shpjegim tjetër, shumë më themelor, për mungesën e foshnjave. Nuk është vetëm se brezat e rinj nuk po bëjnë fëmijë – rezulton se ata as nuk po bëjnë seks fare.

Pak para Krishtlindjeve, “The Telegraph” kreu një sondazh të vetin me të rinjtë britanikë, i cili zbuloi se përqindja e 18–24-vjeçarëve që kryejnë marrëdhënie seksuale ka rënë ndjeshëm. Në tetor 2019 ishte 67 për qind, ndërsa në nëntor të vitit të kaluar kishte rënë në vetëm 43 për qind.

Një rënie prej 24 pikësh në vetëm gjashtë vjet? Edhe duke marrë parasysh mallkimin e Covid-it, kjo është tronditëse.

Me këtë ritëm, deri në vitin 2030 vetëm një pakicë fare e vogël e të rinjve të aftë për riprodhim – për të cilët seksi është “projektuar” biologjikisht – do ta praktikojnë atë.

Deri në 2050-ën, ndoshta seksi do të jetë një hobi i rrallë, si të luash eufoniumin. Aldous Huxley parashikoi foshnja të lindura në inkubatorë, por as ai nuk e pa ardhjen e një thatësire seksuale.

Këtë verë, Anketa Kombëtare e Qëndrimeve dhe Stileve Seksuale (Natsal) do të publikojë gjetjet e saj. Kjo anketë zhvillohet një herë në dhjetë vjet dhe ka shumë gjasa që edhe ajo të zbulojë një “seksapokalips” mes të rinjve.

Do të ketë debate kombëtare dhe çdokush do të ketë një mendim. Do ta analizojmë Gjeneratën Z si fermerë qumështi që rrinë përreth një demi që nuk prodhon, tundin kokën dhe përtypen me dhëmbët e vjetër: pse nuk e bëjnë? Çfarë po shkon keq? Në moshën time…

Por, teksa mendon për atë dem të gjorë dhe më pas për Gjeneratën Z, situata fillon të bëhet pak më e qartë. Nuk ka asgjë më pak joshëse sesa të shtyhesh drejt dhomës së gjumit nga prindërit, dhe të rinjtë tanë janë bombarduar me seks nga të rriturit që kur mezi zvarriteshin.

Në emër të heqjes së stigmatizimit, ata janë mësuar me çdo detaj të lodhshëm të çdo akti seksual të mundshëm. Të gjitha mënyrat e çuditshme dhe ezoterike se si pjesët e trupit njerëzor mund të fërkohen me njëra-tjetrën tani janë pjesë e kurrikulës.

Për brezin e “baby boomers”, edukimi seksual ishte ai një libër i vetëm, The Joy of Sex, që e gjenin të fshehur në sirtarin e çorapeve të prindërve. Për brezin tim, vajzat kishin Judy Blume dhe Jilly Cooper, dhe jo shumë më tepër. Ne pyesnim, imagjinonim, lexonim mes rreshtave.

Por për fëmijët e progresit nuk ka më “mes rreshtave”

Çdo gjë është eksplicite dhe çdo gjë është politike. Çdo identitet seksual dhe çdo fetish duhet eksploruar, jo thjesht për kënaqësi, por për të goditur patriarkatin heteronormativ. Erotike, apo jo?

Pastaj vjen pornografia, e cila deri vonë u paraqitej fëmijëve si diçka e padëmshme, madje e dobishme – një “burim”.

Ndërkohë që shumë gra kanë shkruar për prirjen e tmerrshme, të frymëzuar nga pornografia, për mbytje gjatë seksit, progresistët e mirë vonuan ta dënonin këtë praktikë.

E quajtën “lojë me frymëmarrjen”, nga frika se mos akuzoheshin për turpërim fetishesh – dhe pastaj çuditen pse vajzat e tyre zgjedhin të identifikohen si aseksuale.

Aseksualiteti, mendoj unë, është një nga identitetet seksuale me rritjen më të shpejtë dhe duket si një strategji e arsyeshme në një botë ku seksi përfshin mbytje. Por është edhe i rrezikshëm. Është e lehtë ta shpallësh aseksualitetin publikisht; shumë më e vështirë është të tërhiqesh më pas.

Ndërkohë, dhe krejtësisht pa nevojë, kemi futur në biznesin e zakonshëm të flirtimit një listë shtrënguese ligjesh të pamundura. Mos prek. Mos ndiq. Kërko pëlqim në çdo hap. Mos shiko. Kurrë.

Në metro ka postera që ndalojnë shikimin. Kur dua t’i vë në siklet të rinjtë njëzetvjeçarë në zyrën e Spectator, u them me sinqeritet se të shikuarit në metro dikur ishte një nga kënaqësitë e mëdha të adoleshencës. Kapje shikimin e një të panjohuri dhe, kur largoheshe, ktheje kokën nga platforma, përmes xhamit të trenit që nisej.

Ishte gjithashtu normale të mos shqetësoheshe shumë nëse një burrë vendoste dorën mbi gjurin tënd apo përkulej për një puthje. Thjesht e shtyje dhe e merrje si kompliment.

Nuk jam e sigurt nëse ndonjëri prej nesh që është rritur para vitit 2000 e kupton vërtet sa rrënjësisht kanë ndryshuar rregullat e takimeve romantike; sa shumë nga ajo që për mijëra vjet ka qenë joshje normale sot konsiderohet histerikisht e papranueshme.

Si pjesë e kërkimit për artikullin e “The Atlantic”, autorja Kate Julian intervistoi një të ri amerikan, Simonin, i cili pëlqente një vajzë me të cilën luante volejboll.

Pas disa vitesh zhgënjyese në aplikacionet e takimeve, ai mendoi t’i kërkonte një takim kësaj vajze reale, por në fund – sipas tij – arriti në përfundimin se kjo do të ishte “jashtëzakonisht e sikletshme”, madje edhe “pa takt”.

Julian shkruan: “Në fillim u pyeta nëse Simon ishte tepër i sjellshëm ose paksa paranojak. Por sa më shumë njerëz intervistoja, aq më shumë bindesha se ai thjesht po përshkruante një realitet kulturor në formim. ‘Askush nuk i afrohet më askujt në publik’, më tha një mësuese në Virxhinian Veriore.

‘Peizazhi i takimeve ka ndryshuar.’”

Sipas një sondazhi të “Economist”, 17 për qind e amerikanëve të moshës 18–29 vjeç besojnë se një burrë që e fton një grua për një pije përbën “gjithmonë” ose “zakonisht” ngacmim seksual.

Ky, pra, është ambienti “i lumtur” që kemi krijuar, ai në të cilin po rritet tani Gjenerata Alpha: plot pornografi dhe politikë, dhe me një ankth të thellë edhe për t’i kërkuar dikujt një takim.

Është më e keqja e të gjitha botëve romantike – dhe një grevë seksuale duket një reagim krejtësisht i arsyeshëm.

Burimi: “The Spectator” / Përshtati Gazeta “Si”

The post Recesioni i madh i seksit: Të rinjtë po jetojnë në një botë të keqe romantike appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Është ora një e mëngjesit, herët të shtunën, në një klub nate. Muzika, dritat, njerëzit.

Ky është momenti kur festa merr vërtet hov dhe kontrolli del nga dora — ose të paktën, kështu duhet të jetë. Por rruga për të ardhur deri këtu ka qenë gjithçka tjetër veçse spontane.

Së pari, bileta e hyrjes: mesatarisht nga 20 deri në 30 dollarë, dhe duhet ta blesh disa ditë përpara, në rast se shiten të gjitha ose rritet çmimi.

Pastaj, duhet të krijosh një grup në WhatsApp për ata që janë të përkushtuar.

Dhe në fund, të përballesh me pritjen te dera, me përgjumjen dhe me të ftohtin, vetëm që të arrish të futesh brenda. Më në fund, në pistën e vallëzimit, është koha të lëvizësh, të presësh që të vendosin këngën që ndez atmosferën. Një pije, dy pije — por gjërat nuk shpërthejnë kurrë tamam. Dhe pashmangshmërisht, i bën vetes pyetjen:

“Çfarë po bëjmë këtu deri në pesë të mëngjesit? O Zot! Dua të shkoj në shtëpi dhe të dëgjoj muzikën time me shokët.”

Të paktën, kështu i ndodhte Nicolás A.-së, një student dhe muzikant 22-vjeçar, sa herë që shkonte në klub.

“Paguan hyrjen dhe kur vjen dita, as nuk ke qejf,” shpjegon ai. “Në rrethet tona, nuk na pëlqen të jemi kaq të lidhur, apo të shpenzojmë gjithë paratë për një natë të vetme. Ndihesh i mbytur dhe sikur je i detyruar ta kalosh natën në një mënyrë të caktuar. Mendoj se sot na pëlqen të kemi mundësinë të vendosim vetë se çfarë vallëzojmë dhe çfarë bëjmë. Kjo i bën netët shumë më argëtuese.”

Nicolás, i cili e arriti moshën e klubeve gjatë izolimeve të Covid-19, është i ngjashëm me shumë të rinj të brezit Z,(12-27 vjeçarët) të cilët po gjejnë alternativa të tjera ndaj një industrie nate që duket gjithnjë e më e shtrenjtë, e njëtrajtshme dhe e ngurtë.

Raporti më i fundit i Federatës Kombëtare të Sipërmarrësve të Argëtimit dhe Kohës së Lirë në Spanjë parashikon një rënie prej 2.6% të të ardhurave për sezonin 2024–2025, çka shumëkush ia atribuon përfundimit të nevojës post-pandemike për të dalë, inflacionit dhe rritjes së çmimeve. Në këtë panoramë, zgjidhja më e zakonshme duket se është festa në shtëpi — një traditë po aq e vjetër sa edhe vetë pirja e alkoolit.

Çdo brez ka versionin e vet të festës në shtëpi. Sipas një ankete të vitit 2024 nga kompania e analizës së trendeve Ypulse, 63% e të rinjve europianë preferojnë të organizojnë mbledhje në shtëpi sesa të shkojnë në klub.

Festat në shtëpi, ose “house sessions” — në rastin e eventeve me DJ — mund të variojnë shumë, nga takime më të qeta deri te festat më të shfrenuara, në stilin e Euphoria.

Çelësi është rimarrja e kontrollit mbi shpenzimet dhe mënyrën se si ia del mbanë gjatë një krize të kostos së jetesës, për të mos përmendur perspektivat e punësimit që po bëhen gjithnjë e më të pasigurta.

Shembulli më spektakolar i rëndësisë së festës në shtëpi vjen nga Bad Bunny, artisti më i dëgjuar në botë këtë vit në Spotify dhe, me shumë gjasë, i pranishëm në një numër të madh festash të tilla anembanë globit. Për rezidencën e tij në Porto Riko, artisti ndërtoi një shtëpi mbi skenë, ku vallëzonte dhe festonte me të ftuar si Austin Butler, LeBron James dhe Penélope Cruz.

“La Casita” është kthyer në simbol të rikthimit të tij te rrënjët dhe tani, artisti planifikon ta marrë me vete në turneun e tij përreth botës. Por larg suksesit dërrmues të turneut Debí Tirar Más Fotos, festat në shtëpi lidhen me zhvillimin e hapësirave kulturore alternative. Sidomos për DJ-të, ato përfaqësojnë një katalizator thelbësor.

Sipas një ankete të fundit të publikuar nga Alpha Theta, një kompani pajisjesh audio, një e treta e Gen Z thonë se seti më i mirë i një DJ-je që kanë dëgjuar ndonjëherë ka ndodhur në një shtëpi, dhe pothuajse gjysma mendojnë se ky është vendi më i mirë për të zbuluar muzikë të re pa nxitim.

Nga të gjitha vendet e përfshira në anketë, Spanja kishte përqindjen më të lartë të DJ-ve (28%) që thonë se e kanë nisur karrierën e tyre në festa shtëpie.

Njëri prej tyre është IceSplinter, 26 vjeç, i cili lëviz mes ambienteve profesionale dhe shtëpive.

“Ajo që ndodh aty nuk ka asnjë lidhje me klubet, ku ka shumë më tepër kufizime. Në shtëpi, publiku është shumë më pjesëmarrës dhe si DJ mund të rrezikosh më shumë. Shpik diçka ndryshe në çdo event,” shpjegon ai. Ai është gjithashtu i bindur se muzika ka fuqinë të shkojë përtej festës dhe të krijojë përvoja më të thella. “[Festat në shtëpi] janë një strehë për të kanalizuar atë që jemi. Çdo grup shkarkohet në një mënyrë të ndryshme dhe këto përvoja nuk kanë të bëjnë vetëm me dëgjimin dhe vallëzimin, por gjenerojnë më shumë biseda,” shton ai.

Një flluskë brezash

Përtej muzikës, festat në shtëpi thyejnë disa dinamika që duket se e kanë mbytur jetën tradicionale të natës.

“Shumë njerëz as nuk dinë si të dalin, si të pinë apo si të sillen, gjë që e sheh në mega-klube. Del jashtë për të pirë një cigare dhe të bezdisin të gjithë. Nuk e kuptojnë ku është kufiri mes shoqërimit dhe ndërhyrjes,” thotë Camprubí. Por ajo paralajmëron edhe për rreziqet e flluskave të festave në shtëpi.

“Jeta e natës ‘mainstream’ ka qenë gjithmonë një gropë pa fund për të humbur para dhe për të pasur përvoja jo edhe aq të këndshme. Por ekziston rreziku i krijimit të ambienteve endogamike. Kur del jashtë, detyrohesh të ndërveprosh me realitete, ambiente dhe lloje të tjera muzike, dhe kjo na ushqen si njerëz. Eventet në shtëpi duhet të jenë të hapura për miqtë e miqve dhe për njerëz që nuk janë pjesë e jetës sonë të përditshme,” thotë ajo.

Ky lloj takimi me të panjohur, thotë Juan Carlos Usó, autor i librit Historia del ocio nocturno en España (Historia e jetës së natës në Spanjë; El Desvelo, 2025), njihet si “shkolla e rrjedhshmërisë sociale”, sipas mësuesit të tij Antonio Escohotado.

Kjo “shkollë”, shpjegon ai, më parë ndodhej vetëm në klube nate, deri sa marketingu i shndërroi ato në një “imponim të argëtimit të homogjenizuar”. Tani, rrjetet sociale e kanë marrë këtë rol — nuk ke më nevojë të dalësh për të festuar që të njohësh njerëz të rinj apo të flirtosh — dhe bashkë me të kanë marrë edhe një pjesë të madhe të funksionit të klubeve.

Edhe pse pasiguria ekonomike është një nga arsyet kryesore të rritjes së festave në shtëpi, Usó thotë se nuk është e vetmja. Rrjetet sociale lejojnë gjithashtu përhapjen e mënyrave të ndryshme të festimit. Dhe një shtëpi është një ambient ideal për shumë prej tyre.

Ka po aq lloje festash në shtëpi: ditën ose natën, me ose pa DJ, me listë të rreptë të ftuarish ose me ftesë të hapur, me ose pa kod veshjeje dhe — ndoshta më e rëndësishmja — me ose pa alkool. Sepse sot, rezulton se pirja nuk është më kusht për të festuar.

Burimi: El Pais/Përshtati Gazeta Si

The post Të rinjtë po u thonë ‘jo’ festave në klube appeared first on Gazeta Si.

Teksa viti 2025 po i afrohet fundit, Google ka publikuar përmbledhjen vjetore të kërkimeve më të shpeshta, duke reflektuar ngjarjet, personazhet dhe temat që kanë dominuar interesin publik gjatë vitit në mbarë botën.

Në Shtetet e Bashkuara, lista e kërkimeve kryesohet nga emri i Charlie Kirk, i cili u shndërrua në termin më të kërkuar për shkak të një ngjarjeje tragjike. Themeluesi i organizatës Turning Point USA u vra më 10 shtator gjatë një fjalimi në kampusin e Universitetit Utah Valley, ngjarje që shkaktoi një valë të gjerë kërkimesh dhe la në hije zhvillime të tjera të rëndësishme të vitit.

Pas tij, në pesëshen e parë të kërkimeve renditen filmi i suksesshëm i Netflix “KPop Demon Hunters”, lodra virale prej pelushi Labubu, modeli i ri i Apple, iPhone 17, si dhe ligji i njohur si “One Big Beautiful Bill Act”, i cili hyri në fuqi në muajin korrik.

Interes të lartë ngjallën edhe emra dhe tema të tjera, përfshirë kryetarin e sapozgjedhur të bashkisë së Nju Jorkut, Zohran Mamdani, platformën e inteligjencës artificiale DeepSeek, mbylljen e qeverisë amerikane, Kupën e Botës për Klube të FIFA-s dhe tarifat tregtare. Këto kërkime pasqyrojnë një vit të mbushur me tensione politike, zhvillime teknologjike dhe ngjarje sportive me ndikim global.

Në kategorinë e lajmeve, më të kërkuarat ishin Akti “One Big Beautiful Bill”, mbyllja e qeverisë federale dhe vrasja e Charlie Kirk. Po ashtu, interes të madh patën temat që lidhen me tarifat, protestat “No Kings”, zjarret masive në Los Angeles, zgjedhjen e një Pape të ri, publikimin e dokumenteve Epstein, inaugurimin e presidentit të SHBA-së dhe uragani shkatërrues Melissa.

Sa i përket personave më të kërkuar, kryesimin e mban Zohran Mamdani, i ndjekur nga Tyler Robinson dhe muzikanti D4VD. Në listë përfshihen edhe Erika Kirk, Papa i ri Leo XIV, sportisti Shediur Sanders, Caroline Leavitt, Andy Byron dhe prezantuesi i njohur Jimmy Kimmel. Në botën e kinemasë, aktori Pedro Pascal ishte më i kërkuari, përpara emrave si Malachi Burton, Walton Goggins, Pamela Anderson dhe Charlie Sheen.

Në industrinë e filmit, “KPop Demon Hunters” kryesoi kërkimet, ndërsa “Sinners” dhe “The Minecraft Movie” patën gjithashtu interes të lartë. Në televizion, seriali “The Hunting Wives” dominoi kërkimet, i ndjekur nga “The White Lotus” dhe “The Pitt”, si dhe nga sezonet e reja të serialeve shumë të ndjekura “Squid Game” dhe “Severance”. Në muzikë, D4VD ishte artisti më i kërkuar, ndërsa grupe dhe artistë si KATSEYE, Bad Bunny, Sombr dhe Doechii fituan vëmendje të konsiderueshme. Në sport, më i kërkuari ishte futbollisti amerikan Shediur Sanders, përpara boksierit Terence Crawford dhe talentit të basketbollit Cooper Flagg.

Viti 2025 u shënua edhe nga humbja e disa figurave të njohura publike. Në krye të listës së personave të ndjerë ishte Charlie Kirk, ndërsa kërkime të shumta u bënë edhe për Gene Hackman, Ozzy Osbourne dhe Papa Françeskun. Po ashtu, interes pati për ndarjen nga jeta të Ann Burrell, Diane Keaton, Michelle Trachtenberg, Hulk Hogan, Malcolm-Jamal Warner dhe Val Kilmer.

Një tjetër kategori që tërhoqi vëmendje ishte ajo e frazave të përdorura nga brezat e rinj, e titulluar “Çfarë thonë fëmijët?”. Termat “6-7”, “Sigma”, “41”, “Skibidi” dhe “Ohio” kryesuan këtë listë, duke treguar se zhargoni digjital vijon të evoluojë me shpejtësi. Për krahasim, kërkimet kryesore të vitit të kaluar në SHBA përfshinin zgjedhjet presidenciale, Donald Trump, lojën “Connections” të New York Times, New York Yankees dhe zëvendëspresidenten e atëhershme Kamala Harris.

The post Google zbulon se çfarë fjalësh u kërkuan më shumë në vitin 2025 appeared first on Gazeta Si.

Ashtu si organet tona të tjera, lëkura jonë fillon të plaket që nga momenti që lindim. Në një botë të fiksuar pas rinisë, ja se si mund të kujdeseni për lëkurën tuaj ndërsa përqafoni një fytyrë që po plaket.

Në malin Olimp, diku rreth viteve 800-900 para Krishtit, perëndive dhe perëndeshave të Greqisë së Lashtë u shërbehej nektar i ëmbël nga Hebe, perëndesha e rinisë së pavdekshme.

Një grua e re e bukur, Hebe ishte simboli i të qenit në “kulmin e jetës”. Homologu i saj, Gerasi, perëndia ose shpirti i pleqërisë, përshkruhej si një burrë i rraskapitur dhe i rrudhur, shpesh i mbështetur në një bastun. Në vend të bukurisë, ai përfaqësonte rënien biologjike dhe frikën nga vdekja. Së bashku, Hebe dhe Gerasi janë vetëm një nga shumë përfaqësimet e plakjes në kulturën dhe historinë tonë që shërbejne për të na kujtuar se askush nuk mund t’i shpëtojë kalimit të kohës.

Obsesioni i njerëzimit me rininë është intensifikuar vetëm që nga Greqia e Lashtë. Lëkura jonë, një ekosistem i gjallë, është në qendër të kësaj – jo vetëm që është organi më i madh në trup, por është edhe i dukshëm – ose siç e tha një grup studiuesish në Francë, “social”. Në fakt, në studimin e tyre të 1,300 njerëzve në 54 vende dhe pesë grupmosha sociologjike, 85% e pjesëmarrësve menduan se lëkura e tyre pasqyronte personalitetin e tyre, duke sugjeruar se është e lidhur me ndjenjën e vetvetes.

Ashtu si organet tona të tjera, lëkura plaket që nga momenti që lindim – kështu që lufta për ta mbajtur atë të duket e butë si e një foshnje është e kushtueshme. Që nga viti 2024, madhësia e tregut global të produkteve kundër plakjes u vlerësua në afërsisht 52 miliardë dollarë në 2024 dhe pritet të arrijë 80 miliardë dollarë deri në vitin 2030. Por pse përpiqemi t’i rezistojmë një fytyre që plaket dhe si mund ta përqafojmë atë?

Si ndryshon lëkura jonë ndërsa plakemi

Lëkura jonë është e pabesueshme. Edhe pse është vetëm disa milimetra e trashë, ajo përbën rreth 15% të peshës totale të trupit tonë.

“Lëkura është një organ shumë i rëndësishëm që e marrim si të mirëqenë, edhe pse është organi që e veshim nga jashtë”, thotë George Murphy, profesor në Harvard.

“Lëkura na mbron, është ndërfaqja kryesore me mjedisin e jashtëm, i cili shpesh është armiqësor”.

Lëkura jonë vepron si një barrierë nga mikrobet, infeksionet dhe traumat fizike, ose cdo gjë tjetër që mund të na dëmtojë, si rrezet UV nga dielli.

Ajo gjithashtu rregullon temperaturën e trupit tonë dhe prodhon hormone dhe vitamina.

“Bën kaq shumë gjëra të ndryshme që janë absolutisht kritike për jetën. Nëse humbni pjesën më të madhe të lëkurës suaj, zakonisht është fatale”, thotë Murphy.

Lëkura jonë plaket si në mënyrë të brendshme (plakje e pashmangshme kronologjike) ashtu edhe në mënyrë të jashtme (për shkak të mjedisit tonë të jashtëm). Në të dyja rastet, nivelet e kolagjenit (një proteinë në trup e rëndësishme për strukturën e lëkurës) ulen dhe enët tona të gjakut bëhen më të brishta.

“Ajo që ndodh me lëkurën tonë kur plakemi është se ajo humbet shumë nga përbërësit strukturorë dhe funksionalë që janë krijuar për të na mbrojtur”, thotë Murphy.

Me kalimin e kohës, qelizat tona staminale fillojnë të rigjenerohen me një ritëm më të ngadaltë, gjë që ndikon në funksionimin e secilës prej tre shtresave të lëkurës – epidermës (shtresa e jashtme), dermës (shtresa e mesme) dhe nënlëkurës (e bërë nga dhjami dhe indi lidhës). Në thelb, lëkura jonë hollohet, thahet dhe humbet elasticitetin. Kjo shpjegon pse si të rritur të moshuar, lëkura jonë është më pak e aftë të na mbrojë – për shembull, plagët zgjasin më shumë për t’u shëruar.

Sigurisht, disa ndryshime janë të dukshme – si njolla të errëta, lëkurë e lirshme dhe rrudha. Rrudhat, ose palosjet në lëkurë mund të shfaqen për një sërë arsyesh: dëmtimi nga dielli, pirja e duhanit dhe sigurisht, plakja natyrale – me lëkurën tonë që humbet elasticitetin, disa rrudha bëhen statike, që do të thotë se janë gjithmonë aty. Mund të shihni që struktura e fytyrës suaj ndryshon me moshën. Balli mund të duket më i madh ndërsa vija e flokëve tërhiqet, buzët bëhen më të holla dhe maja e hundës mund të ulet ndërsa indi lidhës që mbështet kërcin nazal dobësohet. Nofullat, copat mishtore të lëkurës, varen rreth faqeve dhe mjekrës ndërsa vija e nofullës sonë humbet përkufizimin.

Përqafimi i një fytyre që plaket është sfiduese

Nuk është çudi që ndërsa lëkura dhe fytyrat tona plaken, kjo mund të na ndikojë psikologjikisht. Dhe fjalë që tingëllojnë të pakëndshme si “rrudhat” nuk ndihmojnë.

Mënyra se si e përpunojmë një fytyrë që plaket mund të ndryshojë midis kulturave, etnive dhe gjinive. Në përgjithësi, nuk ka aq shumë kërkime mbi imazhin e trupit përmes këndvështrimit të plakjes tek të rriturit e moshës së mesme ose më të vjetër, thotë Beth Daniels, drejtoreshë e Qendrës për Kërkime të Pamjes në Universitetin e Anglisë Perëndimore. Hulumtimet e kufizuara që janë bërë gjithashtu nuk kanë diversitet dhe kanë tendencë të përqendrohen tek europianët e bardhë, thotë ajo.

Megjithatë, një gjë që dimë është se, ndërsa të moshuarit në përgjithësi janë më të prirur të pranojnë trupat e tyre ndërsa plaken, përvojat mashkullore dhe femërore të imazhit të trupit janë të ndryshme, zakonisht sepse standardet e bukurisë femërore janë më të lidhura fort me rininë, veçanërisht në shoqëritë perëndimore. Kjo nganjëherë është referuar si “standardi i dyfishtë i plakjes”, ku gratë përballen me një presion më të madh për të vazhduar të duken të reja me kalimin e moshës.

Në një studim cilësor mbi mënyrën se si burrat dhe gratë i perceptojnë trupat e tyre përmes këndvështrimit të plakjes, për shembull, burrat u përqendruan në “funksionalitetin” e trupave të tyre, ndërsa gratë u përqendruan në “shfaqje” – dhe besonin se plakja ka një ndikim negativ në atraktivitetin e tyre.

“Një presion i ndryshëm vjen me mbivlerësimin e të rinjve”, thotë Daniels. “Kur shohim idealet kulturore të bukurisë, ato kanë tendencë të pasqyrojnë trupa dhe fytyra të reja. Ndërsa plakemi, largohemi më shumë nga kjo.”

Carolyn Karoll, psikoterapiste e specializuar në trajtimin e shqetësimeve të imazhit të trupit dhe çrregullimeve të të ngrënit, ndihmon klientët që kanë vështirësi të pranojnë trupat e tyre të plakur. “Idealet e bukurisë janë të ndërtuara shoqërisht. Lajmi i mirë është se, për shkak se janë të ndërtuara shoqërisht, ato nuk janë të vërteta. Dhe kjo do të thotë që ne mund t’i kundërshtojmë ato dhe të ndërtojmë rrëfimet tona.”

Disa studime kanë treguar se ndërsa gratë plaken, ato fillojnë të kujdesen më pak për pamjen e tyre – me disa që i etiketojnë rrudhat e fytyrës si “medalje nderi”. Megjithatë, hulumtimet tregojnë gjithashtu se gratë janë të prirura t’i nënshtrohen ndërhyrjeve të bukurisë dhe anti-plakjes, siç janë procedurat kozmetike e dhe jo-kirurgjikale për të luftuar plakjen, dëshirën për të tërhequr ose mbajtur një partner dhe për të mvajtur punën.

“Mendoj se është e rëndësishme të theksohet se individët nuk janë fajtorë që ndiejnë atë presion kundër-plakjes, sepse është real”, thotë Daniels.

“Dhe mund të ndërhyjë, për shembull, edhe në vendin e punës, ku punonjësit më të vjetër mund të diskriminohen për shkak të flokëve të thinjur dhe rrudhave, dhe supozimit se janë më të vjetër dhe më pak të rëndësishëm.”

Kjo nuk do të thotë që disa burra nuk e ndiejnë atë presion gjithashtu. Disa studime kanë treguar se imazhi i trupit mashkullor bëhet gjithashtu më negativ me moshën. Në SHBA, gjatë vitit 2024, 7% e të gjithë pacientëve të kirurgjisë plastike ishin meshkuj, dhe në Mbretërinë e Bashkuar më shumë burra po i drejtohen procedurave kozmetike si lifting i fytyrës dhe qafës, të cilat shtrëngojnë dhe ngrenë lëkurën. Në fakt, lifting i fytyrës po bëhet gjithnjë e më popullor si për burrat ashtu edhe për gratë në Mbretërinë e Bashkuar dhe SHBA, me të rinjtë që gjithashtu i drejtohen kësaj procedure.

Injeksionet anti-rrudhë si Botox janë gjithashtu të zakonshme. Shoqata Amerikane e Kirurgëve Plastikë regjistroi pothuajse 10 milionë procedura injeksioni neuromodulator (një ilaç i injektueshëm si Botox që relakson nervat) në vitin 2024, në të gjithë SHBA-në. 94 për qind e këtyre procedurave u kryen te gratë. Nëse injektojmë Botox në lëkurën tonë, thotë Murphy, mund të na shfaqen më pak rrudha sepse po paralizojmë disa nerva, “por këto nuk janë ilaçe të përhershme fiziologjike që trajtojnë qafën e biologjisë themelore të asaj që po shkakton plakjen e lëkurës. Është pak a shumë vendosja e një fashë mbi të”. Megjithatë, ai thotë se “njerëzit do të marrin përfitime afatshkurtra nga këto qasje”.

Si mund të ndihmojë kujdesi për lëkurën tuaj

Ka mënyra se si mund të kujdeseni për lëkurën tuaj, të cilat nga ana tjetër mund të ndihmojnë në procesin e plakjes së saj.

“Problemi është se, padyshim, njerëzit e shohin lëkurën jo si një organ funksional, por si një organ kozmetik që e veshim nga jashtë”, thotë Murphy, duke theksuar se duhet të tregojmë vlerësim të madh për lëkurën tonë dhe gjithçka që ajo bën për shëndetin tonë të përgjithshëm.

Këshillat kryesore për të mbrojtur lëkurën janë të shmangni ekspozimin e tepërt në diell, ta mbani lëkurën të lagësht, të hidratuar dhe të pastër, si dhe të keni një dietë të mirë. Konsumimi i një game të gjerë ushqimesh të pasura me vitamina dhe që përmbajnë yndyrna esenciale si acidet yndyrore omega mund t’i sjellë dobi lëkurës suaj ndërsa plaket.

Miranda Farage, dermatotoksikologe klinike, shkencëtare që studion se si substancat toksike ndikojnë në lëkurë, thotë se ndërsa nuk mund të bëjmë asgjë për gjenetikën, zgjedhjet tona të stilit të jetesës – të ushqyerit, ushtrimet, por edhe menaxhimi i stresit – të gjitha ndikojnë në shëndetin e lëkurës sonë dhe nga ana tjetër në mirëqenien tonë. Mbajtja e lidhjeve shoqërore si miqësitë për të zvogëluar izolimin shoqëror mund të ndihmojë gjithashtu në përqafimin e një fytyre që po plaket, thotë ajo.

Mënyra se si secili prej nesh përshtatet psikosocialisht me plakjen varet nga personalitetet tona të përcaktuara gjenetikisht, si dhe nga ndikimet tona të hershme zhvillimore dhe përvojat e mëvonshme të jetës. Pra, ajo që është gjithashtu e rëndësishme, thotë Farage, është “edukimi i njerëzve për të përqafuar ndryshimin dhe për të qëndruar elastikë”, thotë ajo. “Çdo fazë e jetës është një fazë e bukur nëse ecën me të.”

Si shoqëri, shton ajo, qëndrimet tona ndaj fytyrave që po plaken dhe plakjes në përgjithësi duhet të ndryshojnë. “Nuk mund ta mbajmë këtë presion”.

Megjithatë, disa gjëra janë më të lehta për t’u thënë sesa për t’u bërë dhe nëse e gjeni veten duke menduar negativisht për fytyrën tuaj të plakur, Karoll ka edhe disa këshilla praktike.

Së pari, zbutja e dialogut tuaj të brendshëm është e rëndësishme, thotë ajo. Në vend që të gjykoni reflektimin tuaj, jini kuriozë dhe objektivë – dhe mos e shikoni fytyrën tuaj të plakur si diçka që duhet rregulluar.

“Të merrni këtë qëndrim të vetë-dhembshurisë, ose edhe thjesht të thoni se çfarë po ndodh,” thotë ajo. “Të thoni gjëra të tilla si, ‘Po e vërej që fytyra ime po ndryshon, dhe kjo është pjesë e të qenit gjallë’… Kjo zvogëlon kritikat, por duhet ta bëni vazhdimisht, kështu që të bëhet më e zakonshme.”

Burimi: BBC. Përshtati: Gazeta Si.

The post Rrudhat si ‘shenja nderi’: Si ta përqafojmë një fytyrë të plakur appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Do të ishte e lehtë të arrihej në përfundimin se “Advent Calendars”, zakonisht me 25 ndarje që zbulojnë një dhuratë, të përdorur për të numëruar ditët nga 1 dhjetori deri në prag të Krishtlindjes, përfaqësojnë thjesht një mënyrë tjetër se si Krishtlindja është shkatërruar nga komercializimi. Ato janë larguar shumë nga fillimet e tyre si ndihma fetare për familjet gjermane të shekullit të 19-të.

Larg nga fakti që kanë vetëm kapakë të vegjël me numra për t’u hapur çdo ditë dhjetori, këto kalendarë tani janë artikuj shumë të kërkuar. Ato nxjerrin në pah gjithçka, nga birra te vaji i mjekrës, dhe nga Lego te mëndafshi luksoz. Por a kanë humbur plotësisht rrugën e tyre? Po!

Nga mjet lutjeje në dhuratë konsumiste

“Advent Calendars” të parë të shtypur komercialisht, të krijuar nga botuesi gjerman Gerhard Lang, në agim të viteve 1900, kishin dritare letre që shkëputeshin për të zbuluar vargje biblike edhe art që përshkruanin Lindjen e Krishtit, historinë e lindjes së Jezusit që rrjedh nga ungjilli i Lukës dhe Mateos.

Deri në mesin e shekullit të 20-të, kalendarët ishin përhapur në Angli dhe Amerikën e Veriut. Disa versione filluan të përfshijnë lodra ose çokollata dhe të minimizojnë temat e krishtera.

Tani, një shekull i plotë pas atyre versioneve të para të shtypura, kalendarët kanë evoluar në një mori dhuratash marramendëse sezonale “të domosdoshme” që, në fund të fundit, mund të përfshijnë havjar, kokteje dhe madje edhe diamante. Në përgjigje, disa theksojnë kalendarët e bërë në shtëpi dhe të ripërdorshëm, ndërsa fshatrat dhe lagjet eksperimentojnë duke bërë kalendarë “të gjallë” të atraksioneve turistike lokale, duke zbuluar vitrina çdo ditë pasuese të dhjetorit.

Megjithatë, pavarësisht se sa jofetare mund të duken, si një studiues që studion origjinën e Krishterimit, Mattheë Robert Anderson thotë se sheh që kuptimet e lashta të kalendarit ende pasqyrohen në dy karakteristika të kalendarëve të sotëm: një nxitje pritjeje dhe një ndjenjë kohe plot qëllim.

Fuqia e nxitjes së pritjeve

Pritja është ajo që nxit tërheqjen e çdo kalendari. Pyetja e fëmijës ose e të rriturit – “Çfarë ka pas dritares tjetër?” – i bën jehonë termit origjinal latin ‘adventus’, që do të thotë ardhje ose mbërritje. Për pyetjen: “Çfarë po pret bota me kaq padurim në sezonin e Adventit?” përgjigjja e kishës historikisht ka qenë: ardhja e Krishtit.

Por është e ndërlikuar. Ajo që edhe shumë të krishterë mund të mos e kuptojnë është se ardhja e Krishtit, të cilën sezoni i Adventit fillimisht ishte menduar ta shënonte, është Ardhja e Dytë, e njohur si “Parusia”.

Pritja e kësaj daton që në fillim, me Palin dhe pasuesit e parë. Shkrimi më i vjetër i plotë i krishterë, i Thesalonikasve, gumëzhin me një lloj pritjeje Adventi. Ai agon për kthimin e vonuar të Krishtit për t’i dhënë fund marshimit të kohës, për të shfuqizuar vdekjen dhe për të vendosur një mbretërim të ri, plot drejtësi dhe paqe të Perëndisë mbi Tokë.

Në kishat që ende shënojnë Adventin, leximet e dy të dielave të para i kushtohen një ndjenje të “kohërave të fundit” dhe “kuptimit përfundimtar” me tema të vigjilencës dhe përgatitjes.

Numërimi mbrapsht deri në Dritaren e fundit

Karakteristika tjetër e lashtë edhe e kalendarit më laik është fokusi i tij në kohën e mbushur me qëllime dhe një “ditë të madhe”. Nuk do të kishte kalendar pa kutinë ose dritaren më të madhe, atë që përfaqëson Krishtlindjet dhe mban copën më të mirë Lego, çokollatën, verën ose figurën.

Kur Adventi filloi të shënohej për herë të parë në Galinë Romake të shekullit të katërt (Franca e sotme), ai ishte menduar të ishte një sezon pendimi përgatitjeje si Kreshma, duke kulmuar me pagëzimin në ditën e Epifanisë. Në shekullin e gjashtë, Papa Gregori i Madh e shkurtoi sezonin dhe e përqendroi atë më fort në Krishtlindje.

Çdo kalendar, madje edhe ata të bërë me shenja të thjeshta shkumësi në Gjermaninë e shekullit të 19-të, fillon me një “tani”, ndërton energji dhe pritje përmes një serie ditësh “jo ende” dhe kulmon me një “më në fund”, një përfundim i shumëpritur i Ditës së Krishtlindjeve. Nga tabela më e thjeshtë e vizatuar me dorë deri te Kalendarin e Uiskit, duhet të ketë një ndarje të kohës që ndërtohet drejt një kulmi.

Edhe pse viti liturgjik i kishës i ndjekur nga kishat kryesore të krishtera, duke përfshirë katolikët, anglikanët, Kishën e Bashkuar dhe ortodoksët, është ciklik, vetë sezoni i Adventit është vendosmërisht linear.

Një ‘shije’ shprese dhe transformimi

Vetëm pas theksit të fundit të botës, Adventi u përqendrua në historitë më të pranueshme shoqërisht dhe më pak të sikletshme të Lindjes. Por temat e vjetra vazhdojnë me kokëfortësi në leximet nga Isaia që pasqyrojnë shpresat e izraelitëve të lashtë për një ditë kur “ujku do të jetojë me qengjin, leopardi do të shtrihet me kecin, viçi dhe luani dhe bagëtia së bashku, dhe një fëmijë i vogël do t’i udhëheqë ata (Isaia 11:6).”

Ja një tjetër ngjashmëri familjare midis kalendarëve të sotëm dhe Mesdheut të lashtë. Disa kompani i reklamojnë kalendarët e tyre si “ngacmues” ose “provues” për linjat e tyre të plota të produkteve.

Në një mënyrë të ngjashme, qëllimi përfundimtar i kalendarit është të veprojë si një “shijues” për një botë ku më në fund drejtësia është vënë në vend, të varfrit mund të hanë sa të ngopen dhe paqja mbretëron!

The post Teologjia e habitshme brenda ‘Advent Calendars’ të sotëm appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Harrojini aksesorët klasikë të modës. Trendin më të ri që po pushton Gen Z këtë fundvit nuk e udhëheqin as bizhuteritë, as çantat luksoze, por një çantë dore e vogël, me ngjyra të forta dhe formë të pazakontë — e frymëzuar nga një pije alkoolike.

Bëhet fjalë për BuzzBag, një linjë çantash të krijuara nga BuzzBallz, markë e koktejeve që është kthyer në pijet më të preferuara të të rinjve.

Çmimi i çantës ishte vetëm 4 funta(4.6 euro) ndërsa sipas kompanisë, vlera reale e saj tani arrin deri në 4 mijë funta.(4 mijë e 500 euro).

Pavarësisht kësaj, kërkesa ka qenë e jashtëzakonshme: mbi 2 mijë persona janë regjistruar në listën e pritjes, ndërkohë që vetëm tetë çanta do të hidhen në treg.

BuzzBallz janë bërë të famshme për formën e tyre të rrumbullakët, përmbajtjen e lartë të alkoolit (13.5%) dhe çmimin e ulët. Në rrjetet sociale, veçanërisht në TikTok, ato janë shndërruar në një fenomen kulturor, me mbi 35 milionë postime që i promovojnë, i vlerësojnë apo thjesht i ekspozojnë si simbol stili.

Në Shtetet e Bashkuara, ku marka u krijua nga një ish-mësuese, BuzzBallz janë sot produkti më i shitur me përmbajtje alkooli mbi 10%.

Vitin e kaluar, kompania u ble nga gjigandi i industrisë së pijeve Sazerac, në një marrëveshje që vlerësohet të ketë kapur shifrën e 500 milionë dollarëve.

Por jo të gjithë janë të bindur për estetikën e këtyre produkteve. Kritikat më të shpeshta lidhen me pamjen e tyre të ekzagjeruar dhe shijet e forta. Megjithatë, për Gen Z, kjo duket se është pikërisht arsyeja e suksesit të tyre.

Në të njëjtën kategori trendesh bien edhe Labubut, varëse çelësash me gëzof dhe pamje të çuditshme, të krijuara nga kompania kineze Pop Mart.

Po ashtu, lodrat prej pellushi Jellycat, të dizajnuara fillimisht për fëmijë, janë kthyer në aksesorë të modës, duke gjeneruar 186 milionë funta të ardhura vetëm në një vit.

Ashtu si Labubus dhe Jellycat, edhe BuzzBag është produkt i drejtpërdrejtë i ndikimit të rrjeteve sociale dhe marketingut viral. Videot e konsumatorëve që shfaqin blerjet e tyre kanë luajtur rol kyç në rritjen e interesit dhe krijimin e një ndjenje ekskluziviteti rreth produktit.

The post BuzzBag: Trendi i ri i të rinjve që po ‘zëvendëson’ kukullat Labubu appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Në rrjetet sociale është shfaqur një valë e fuqishme përmbajtjeje pro-europiane që e paraqet Bashkimin Europian si një superfuqi në ndërtim e sipër — jo më një union i brishtë shtetesh, por një Europë e bashkuar, sovrane dhe e aftë të rivalizojë SHBA-në dhe Kinën.

The EU is not complete without Greenland and Iceland.

From Nuuk to Yerevan pic.twitter.com/v2WnBEhaqj

— Mariska den Eelden (@eeldenden) January 7, 2025

Me video epike, postera propagandistikë në stil sovjetik, meme dhe imazhe të gjeneruara nga inteligjenca artificiale, kjo prirje ka pushtuar platformat si X, TikTok dhe Instagram, duke grumbulluar miliarda shikime gjatë dy viteve të fundit.

Kjo “propagandë” digjitale u përforcua veçanërisht pas pushtimit rus të Ukrainës, marrëveshjeve tregtare të kritikuara me SHBA-në dhe sulmeve të drejtpërdrejta ndaj Europës nga figura si Donald Trump dhe Elon Musk.

This European went viral after posting a "f*ck the American Dream" video pic.twitter.com/Wljzz9jhiE

— Financial Dystopia (@financedystop) October 24, 2025

Përballë këtij presioni të jashtëm, përmbajtjet pro-BE synojnë të rikthejnë ndjenjën e krenarisë, fuqisë dhe vetëbesimit europian, sidomos tek të rinjtë që ndihen të pafuqishëm në një botë gjithnjë e më polarizuese.

Pas këtyre llogarive që shpesh duken anonime apo të ekzagjeruara, fshihen persona realë, kryesisht nën moshën 35 vjeç, me bindje politike shumë të ndryshme: nga federalistë të majtë e centristë, deri tek konservatorë apo figura të së djathtës radikale.

Disa e quajnë veten “Eurofed”, të tjerë flasin për Europën si një projekt civilizues apo madje imperial, por të gjithë e shohin të ardhmen politike përtej kufijve kombëtarë.

Ndryshe nga realiteti aktual i BE-së, ku liderët mbeten të përçarë për çështje kyçe si financimi i Ukrainës, politikat ekonomike apo reformat institucionale, ky vizion online është i guximshëm dhe maksimalist.

Qëllimi nuk është besnikëria ndaj status quo-së, por krijimi i një horizonti politik dhe emocional që mobilizon një brez të ri europianësh.

Kjo frymë po shfaqet gjithnjë e më shumë edhe në sondazhe dhe zhvillime reale politike. Mbështetja për Bashkimin Europian ka arritur nivele rekord, ndërsa shumica e qytetarëve, përfshirë të rinjtë, favorizojnë një integrim më të thellë në fushën e sigurisë dhe mbrojtjes. Ideja e një ushtrie europiane, dikur e konsideruar utopike, po fiton terren në opinionin publik.

Paralelisht, parti pan-europiane si Volt Europa po rriten, dhe lëvizje federaliste po tërheqin gjithnjë e më shumë anëtarë.

Megjithatë, kjo lëvizje nuk është homogjene. Brenda saj ka përplasje ideologjike të forta, veçanërisht mbi çështjet e identitetit, migracionit dhe rolit të Brukselit.

Ndërsa disa kërkojnë një federatë demokratike me institucione të forta dhe zgjedhje direkte, të tjerë e shohin Europën si një entitet kulturor homogjen që duhet mbrojtur nga ndikimet e jashtme.

Pavarësisht këtyre ndarjeve, ndryshimi kryesor është se debati politik europian po zhvendoset: pyetja nuk është më nëse Bashkimi Europian duhet të ekzistojë, por çfarë forme duhet të marrë në të ardhmen.

Edhe liderët populistë që dikur kërcënonin me dalje nga BE-ja sot flasin për reformim nga brenda, jo për shkatërrim të projektit europian.

“Shtetet e Bashkuara të Europës” mund të mbeten ende një ide e largët, por energjia e re që po vjen nga brezi i ri sugjeron se Europa po hyn në një fazë të re debati politik — ku imagjinata, identiteti dhe ambicia po rikthehen në qendër.

Marrë me shkurtime nga Politico/Përshtati Gazeta Si

The post Brezi i ri po ëndërron ‘Shtetet e Bashkuara të Europës’ appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Pirja e duhanit është një nga gjërat më të këqija që mund të bëni për shëndetin tuaj.

Në Tiktok është nxitur një trend ku çdo gjë që mund të jetë e pashëndetshme krahasohet me obesesionin e ‘millenials’ (grupmosha 29-44 vjeç) për pirjen e duhanit.

Diet Coke(Cola dietike) është produkti më i fundit që merr etiketën “pirja e re e duhanit”.

“Është koha për pushimin tim të cigareve, një Cola dietike e madhe”, postoi Kelly Sites në një postim në TikTok .

@kellysites It's the little things keeping me going in Corporate America #dietcoke ♬ original sound – kelly sites

“Është kënaqësia ime e vogël javore.”

Disa njerëz madje imitojnë pirjen e duhanit ndërsa pinë Cola dietike  nga një pipëz.

E quajtur edhe “cigare frigoriferi”, ideja e pirjes së një Cola dietike si një formë pushimi duket se ka efekt të qëndrueshëm.

Një numër gjithnjë e në rritje studimesh sugjerojnë se pirja e rregullt e pijeve të gazuara (dietike apo jo) nuk është e mirë për shëndetin tuaj, por a është vërtet po aq e dëmshme sa pirja e një cigareje?

Si ndikojnë pijet e gazuara dietike në trupin tuaj?

Nuk ka studime që shqyrtojnë në mënyrë specifike ndikimin e Colas dietike në trupin tuaj.

Në vend të kësaj, studiuesit në përgjithësi studiojnë ëmbëlsuesit e përdorur në pijet e gazuara dietike ose zakonet e përgjithshme të pirjes së pijeve të gazuara dhe do ta krahasojnë këtë me të dhënat shëndetësore.

“Shqetësimi për të cilin njerëzit flasin përgjithësisht është ëmbëlsuesi artificial, zakonisht aspartami ose acesulfami i kaliumit”, thotë për SELF Scott Keatley, bashkëthemelues i Keatley Medical Nutrition Therapy. (Asparatama është ëmbëlsuesi i përdorur në Diet Coke.)

“Mekanikisht, këta ëmbëlsues nuk e rrisin sheqerin në gjak, nuk e rrisin insulinën dhe nuk japin kalori”, vazhdon Keatley, duke vënë në dukje se nuk ka pasur asnjë lidhje midis konsumimit të Colas Dietike (ose ndonjë pijeje të gazuar dietike) dhe kancerit në nivele në të cilat shumica e njerëzve do t’i pinin.

Por ka disa të dhëna që sugjerojnë se konsumimi i ëmbëlsuesve me dhe pa kalori, siç do të gjenit në pijet e gazuara dietike, nuk është i mirë për shëndetin tuaj. Një artikull kërkimor i botuar në revistën Neurology në shtator analizoi të dhënat shëndetësore dhe dietike nga gati 13,000 njerëz dhe zbuloi se ata që konsumonin rregullisht ëmbëlsues me dhe pa kalori (si aspartami) kishin një “shkallë të përshpejtuar të rënies njohëse” krahasuar me ata që nuk i konsumonin rregullisht ëmbëlsuesit.

Një përmbledhje shkencore e 21 studimeve të publikuara në vitin 2023 zbuloi se sasitë “e tepërta” të pijeve të gazuara dietike mund të kenë një ndikim negativ në shëndetin mendor dhe shëndetësor dhe të rrisin rrezikun e komplikacioneve të diabetit. Studiuesit gjithashtu e lidhën zakonin e pijeve të gazuara dietike me plakjen më të shpejtë të qelizave.

Megjithatë, dietologët thonë se krahasimi i pirjes së një kanaçe cola dietike me pirjen e duhanit është i ashpër.

“Po, pijet e gazuara të ëmbëlsuara tradicionalisht nuk kanë asnjë vlerë ushqyese, por kjo nuk do të thotë se do të shkaktojë dëme të menjëhershme dhe të pakthyeshme në momentin që e pini – e njëjta gjë vlen edhe për pijet e gazuara dietike”, thotë për SELF Lisa Moskovitz, e NY Nutrition Group.

Por Moskovitz thotë se ka efekte anësore afatshkurtra që duhen marrë në konsideratë, si fryrja, refluksi i acidit dhe gjumi i dobët për shkak të përmbajtjes së kafeinës.

Ajo gjithashtu vëren se ekziston mundësia e pasojave të tjera nga pirja e pijeve të gazuara dietike dhe të rregullta, si ndryshimet në peshë, problemet e tretjes dhe problemet dentare. Por kjo varet nga disa faktorë, duke përfshirë sa shpesh i pini ato, historinë tuaj mjekësore, gjenetikën dhe faktorë të tjerë të stilit të jetesës, thotë Moskovitz.

Keatley thotë se krahasimet e pirjes së një cola dietike me me ndezjen e një cigareje janë të ekzagjeruara. “Konsumimi i herëpashershëm nuk është problem shëndetësor”.

Moderimi është i rëndësishëm

Nëse pini cola dietike (ose ndonjë pije të gazuar dietetike) disa herë në ditë, Moskovitz thotë se është e rëndësishme të kuptoni arsyen.

“A është për shkak se po përpiqeni të kufizoni kaloritë, keni nevojë për një nxitje energjie nga kafeina, apo sepse e shijoni vërtet? A po zëvendëson ujin e zakonshëm?” thotë ajo.

“Në përgjithësi, do të rekomandoja ndërprerjen e përdorimit të saj. Pavarësisht nga lloji i ëmbëlsuesit, pijet e zeza kola të konsumuara në sasi më të mëdha gjatë një periudhe kohore mund të nxjerrin kalcium nga kockat tuaja dhe të jenë të dëmshme për shëndetin e zorrëve dhe dhëmbëve.”

Dietologët rekomandojnë që të jeni të kujdesshëm se kur dhe sa shpesh e pini pijen e gazuar.

“Mos e lini Colan dietike të bëhet burimi juaj kryesor i hidratimit”, thotë Keatley.

Burimi: Self.com/Përshtati Gazeta Si

The post Coca-cola dietike është ‘cigarja’ për brezin e ri appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta “SI”- Tregu i Krishtlindjeve në Lezhë vijon traditën edhe këtë vit, pranë monumentit të Heroit Kombëtar, Gjergj Kastrioti. Edicioni i kaluar u dallua për kulinarinë vendase, me bukën me djathë ose buka me gjathë të Mrizit të Zanave, si dhe për shumëllojshmërinë e pijeve dhe ushqimeve që ofroi.

Drejtori i Turizmit në Bashkinë Lezhë, Renaldo Xhani, shpjegon për GazetaSi.al se organizimi i këtij viti përfshin të gjithë subjektet prodhuese të qytetit, nga artizanët e deri te restorantet me emër tashmë kombëtar.

“Bashkia ka bashkëpunuar me të gjithë aktorët e skenës kulturore dhe tradicionale të qytetit, subjektet e kulinarisë, artizanët dhe kishën, e cila po përgatit skenën e madhe të Betlehemit.

Eventi nis nesër me instalimin e Betlehemit, ndezjen e dritave dhe pjesëmarrjen e bizneseve të njohura të kulinarisë, si Mrizi i Zanave, Sofra e Gjergjit, Pasta në Tigan, artizanë të ndryshëm, si dhe me park lojerash dhe aktivitete për fëmijë, duke krijuar një atmosferë festive”, thotë Xhani.

Ai thekson se edhe këtë vit tregu do të ofrojë elementë të veçantë, duke nxjerrë në pah më të mirën e secilit subjekti pjesëmarrës.

“Edicioni i kaluar u bë i njohur për bukën me djathë ( buka me gjathë) të Mrizit të Zanave, që u shndërrua në një atraksion unik, madje i përhapur deri në Tiranë. Ky treg promovon elemente të kulturës lezhjane dhe ndikon përtej kufijve të qytetit. Aktiviteti nis me ndezjen e dritave të pemës, në bashkëpunim me komunitetin dhe shkollat, duke aktivizuar qytetin gjatë gjithë muajit të festave.

Në treg janë të ftuar subjekte kulinare me verëra të nxehta, pije nga prodhimet lokale, si dhe restorante të njohura të qytetit, të cilat ofrojnë shije të veçanta për vizitorët. Artizanët me punime me grep, kostume tradicionale dhe objekte të tjera të artizanatit do të jenë gjithashtu pjesë e tregut”

Në fund Xhani thotë se do të ketë edhe një programi muzikor i cili do të sjellë argëtim dhe larmi, duke i bërë vizitorët pjesëmarrës aktivë dhe jo thjesht vizitorë të tregut.

Tregu i Krishtlindjeve në Lezhë bashkon traditën me artin e argëtimit në zemër të qytetit, duke e bërë Lezhën jo vetëm një destinacion lokal, por edhe një atraksion mbarëkombëtar, një nismë që prej vitesh po arrin këtë objektiv.

The post Nga ‘buka me gjathë’ te skena e ‘Betlehemit’ / Lezha fton vizitorët në Tregun e Krishtlindjeve appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Ndjekja e trendeve është e ndërlikuar dhe për çdo vit, Instituti i Ngjyrave Pantone zgjedh një ngjyrë për të bërë pikërisht këtë. Dhe për 2026 është vendosur për një nuancë të bardhë, “Cloud Dancer”, si Ngjyra e Vitit.

Instituti, i cili konsiderohet një ‘autoritet’ kryesor për ngjyrat, parashikimin e trendeve dhe këshillimin e markave, e përshkroi nuancën si “një të bardhë të valëzuar dhe të ekuilibruar, të mbushur me një ndjenjë qetësie”.

Ndërsa teknologjia është bërë pjesë e pandashme e përditshmërsië së kujtdo, Cloud Dancer përfaqëson një “ndikim qetësues në një shoqëri të ndërlikuar, duke rizbuluar vlerën e reflektimit të qetë”, tha për CNN Leatrice Eiseman, drejtoreshë ekzekutive e institutit.

“Ngjyra është e lidhur me fillime të reja dhe nënkupton dëshirën tonë për një fillim të ri”, tha Eiseman.

Për ekipin e ekspertëve të institutit, gjithçka filtrohet përmes lentes së ngjyrës. Çdo vit që nga viti 1999, programi është përpjekur të “nxjerë në pah se si ajo që po ndodh në makrokulturën tonë në një moment në kohë shprehet përmes gjuhës së ngjyrës”, tha për CNN Laurie Pressman, nënkryetarja e institutit.

Për të zgjedhur një ngjyrë të vitit, ata shqyrtojnë referencat aktuale kulturore, politike dhe të stilit, vendosen në një familje ngjyrash dhe më pas përqendrohen në nuancën e saktë – duke i kushtuar vëmendje edhe emrit të saj.

The post Pantone shpall ngjyrën e vitit 2026, ‘Cloud Dancer’ appeared first on Gazeta Si.

Telefona “budallenj”, festa pa celularë, internet pa rrjete sociale… Disa të rinj ndiejnë se po lidhen me epokën para-digjitale, por kjo nostalgji për një kohë që nuk e kanë përjetuar ka edhe një element politik.

Në pjesën e parë të Komedisë Hyjnore, Dante shpërthen në lot kur takon magjistarët, astrologët dhe fallxhorët. Ata janë dënuar për dëshirën për të ditur të ardhmen, për të parë shumë larg përpara, dhe tani enden përjetësisht me fytyrat e kthyera prapa, në mënyrë që lotët e tyre të rrjedhin në shpinë.

Emily Segal, autore e romanit ‘Mercury Retrograde’ (2020) dhe një parashikuese trendesh për korporatat e mëdha, përdor këtë skenë për të përshkruar pikëpamjen aktuale nostalgjike të Gjeneratës Z. Sipas ekspertes, të rinjtë kanë pushuar së shikuari drejt së ardhmes. Ashtu si shpirtrat e humbur në Ferrin e Dantes, ata duken të dënuar të shikojnë prapa. Produktet që ata konsumojnë – ribërjet, ringjalljet, vazhdimet dhe ribërjet – janë të qepura së bashku nga mbeturinat e shekullit të 20-të, veçanërisht ato nga fundi i viteve 1990 dhe fillimi i viteve 2000. Çdo gjë e re ndihet e njohur.

“Përçarja dhe inovacioni i aftë për të ndryshuar botën ende ekzistojnë”, argumenton Segal, “por peizazhi kulturor dominues është i mbushur me ribërje nostalgjike”.

Ajo citon si shembuj magjepsjen me disqet vinil, Ëalkman-ët, kasetat VHS, Polaroid-ët dhe përdorimin e përsëritur të modës vintage në tapetin e kuq, duke vënë në dukje se filozofi Mark Fisher e identifikoi tashmë këtë “mbytje kulturore” një dekadë më parë, siç e shpjegoi në konceptin e tij “Anulimi i Ngadaltë i së Ardhmes”.

“Fjalia e tij se ‘asgjë nuk vdes’ mbetet e vlefshme 11 vjet më vonë: ne jemi ende të rrethuar nga të njëjtat forma”, pohon Segal.

Nostalgjia luhatet. Disa breza janë më nostalgjikë se të tjerët. Dhe jo të gjitha brezat janë nostalgjikë në të njëjtën mënyrë. Psikologu Clay Routledge, autor i librit Past Forëard: Hoë Nostalgia Can Help You Live a More Meaningful Life (2023), e ka studiuar këtë fenomen për vite me radhë. Sipas anketës së tij me 2,000 amerikanë, 60% e Gjeneratës Z do të donin të ktheheshin në një kohë para se të ishin “të lidhur”, edhe nëse ajo kohë i paraprin jetës së tyre; 68% ndiejnë nostalgji për epokat para se të lindnin; 73% tërhiqen nga media, hobi ose stile nga ato kohë; dhe 78% mendojnë se teknologjia aktuale duhet të përfshijë elementë dizajni nga e kaluara.

Për Routledge, ajo që është kurioze për të rinjtë është se “ata nuk janë nostalgjikë për momentet e kaluara që i përkasin jetës së tyre, por për një epokë historike që nuk e kanë jetuar”.

Ai shpjegon se çelësi qëndron në vëzhgimin se koha për të cilën ata dëshirojnë përkon me periudhën pak para shfaqjes së teknologjive të reja.

“Ata mbajnë një marrëdhënie ambivalente me teknologjinë: në anketa, shumë thonë se gëzojnë përfitimet e saj, por në të njëjtën kohë shprehin shqetësim për pasojat e saj”, vëren ai.

Ekziston një shembull shumë ilustrues i këtij lloji të veçantë nostalgjie. Është një seri videosh virale, disa të vërteta dhe të tjera të gjeneruara nga inteligjenca artificiale, që tregojnë grupe adoleshentësh nga vitet 1990 që largohen nga një shkollë e mesme amerikane. Ata nuk po bëjnë asgjë veçanërisht interesante ose qesharake. Megjithatë, t’i shikosh ata duke bashkëvepruar pa celular ka një efekt pothuajse hipnotik. Kjo ndjenjë malli reflektohet në komente: “Jam 20 vjeç, as nuk kisha lindur kur u xhirua kjo video, por më lë me një ndjenjë boshllëku. Përvoja ime në shkollën e mesme nuk ishte kështu.”

Një përdorues tjetër shkruan: “U diplomova në vitin 2015. Kjo duket si një kohë e mirë. Nuk ka asnjë telefon në horizont. Njerëzit në fakt po flasin ballë për ballë. Do të doja të isha rritur në një kohë si kjo.”

Gjithnjë e më shumë iniciativa po shfaqen që kërkojnë të kundërshtojnë dominimin e teknologjisë mbi jetën tonë. Për vite me radhë, Bashkimi Europian ka financuar programe Shkëmbimi Rinor, disa prej të cilave përfshijnë përvoja “detoksifikimi digjital”. Në Shtetet e Bashkuara, kohët e fundit është folur për “bumin e telefonave të thjeshtë” për të përshkruar popullaritetin e telefonave bazë, si Nokia, midis Gjeneratës Z. Festat jashtë linje, ku telefonat celularë janë të ndaluar, janë bërë gjithashtu në modë. Dhe disa madje po flasin për kthimin e internetit të ngadaltë.

Komunikuesi i ri i filozofisë Leo Espluga, me mbi 80,000 ndjekës në TikTok, shpjegoi në një nga videot e tij të fundit se është përpjekur të minimizojë praninë e tij digjitale për ca kohë. Ai rekomandoi të dalurën jashtë dhe të ecurën pa telefon, apo të shkosh në vende pa parë Google Maps.

Rreziku i idealizimit të së kaluarës

Ky fenomen, i cili përfshin një industri déjà vu me mijëra të rinj të vendosur të ringjallin kodet e së kaluarës, ofron interpretime të ndryshme. Filozofi Diego Garrocho thekson se ndjenja e shkëputjes nga koha e dikujt mund të ketë dy efekte: hapjen e mundësive të reja për të ardhmen ose nxitjen e një pikëpamjeje nostalgjike për të kaluarën.

“Ekzistojnë mënyra të arsyeshme, të ekuilibruara dhe realiste për të parë të kaluarën, dhe të tjera që kufizohen me mitologjinë.”

Të dhënat tregojnë se Gjenerata Z, veçanërisht burrat, po anojnë drejt pozicioneve më konservatore. Një studim nga King’s College London zbulon se 60% e burrave në këtë brez në 31 vende besojnë se “barazia gjinore ka shkuar shumë larg”. Pakënaqësia demokratike po rritet gjithashtu: sipas një sondazhi të vitit 2025 nga Circle (një universitet privat në Tufts, Massachusetts), vetëm 36% e të rinjve amerikanë besojnë se demokracia mund të zgjidhë problemet e vendit, dhe vetëm 16% besojnë se ajo “funksionon mirë për të rinjtë”.

Për Mario Rios, analist politik dhe profesor në Universitetin e Gironës në Spanjë, nostalgjia rinore është një simptomë e ndryshimit të saj reaksionar.

“Partitë radikale të krahut të djathtë janë gjithmonë nostalgjike sepse i drejtohen një të kaluare mitike”, shpjegon ai.

Sipas mendimit të tij, është një reagim rrethanor ndaj mungesës së drejtimit.

“Ata jetojnë në një botë gjithnjë e më komplekse dhe të pasigurt. Ata shikojnë nga e kaluara duke u përpjekur të zhbëjnë vendimet që, sipas tyre, na kanë përçarë si shoqëri. Ata idealizojnë vitet ‘90, kur neoliberalizmi premtonte përparim të vazhdueshëm për sa kohë që tregjet vazhdonin të rriteshin”. Routledge sqaron se nostalgjia nuk është gjithmonë një shenjë regresioni. E kuptuar siç duhet, ajo mund të jetë e kundërta: një formë kreativiteti dhe shtytjeje.

“Gjenerata Z shikon nga një e kaluar para-digjitale në kërkim të asaj që e percepton si të vlefshme në mënyrë që të riformësojë të tashmen e saj”, shpjegon ai.

The post Gjenerata Z dëshiron rikthimin e viteve ‘90: Idealizimi i një kohe kur teknologjia nuk kishte ndikim tek të rinjtë appeared first on Gazeta Si.

Një anketë globale që përfshin 15 vende dhe 40,000 pjesëmarrës, ka zbuluar se 70 për qind e fansave të muzikës do të preferonin të shihnin një koncert live sesa të kryenin marrëdhënie seksuale.

Nëse kufizohen në një lloj argëtimi për pjesën tjetër të jetës së tyre, të anketuarit që ishin të moshës 18 deri në 54 vjeç zgjodhën muzikën live (39 për qind) në vend të ngjarjeve sportive (14 për qind), shkuarjes në kinema (17 për qind) ose marrëdhënieve seksuale (30 për qind).

Gjithashtu, raporti tregon se 93 për qind e njerëzve “dëshirojnë përvoja reale mbi ato digjitale”.

“Në një epokë të inteligjencës artificiale dhe algoritmeve, koncertet janë antidoti- përvoja e përbashkët më intensive emocionalisht në tokë. 85 për qind e fansave largohen euforikë”, zbulon studimi.

Për më tepër, studimi shpjegon se artistet femra “po përcaktojnë momentet më të mëdha të kulturës”. Aty thuhet se 76 për qind e fansave janë të interesuar në shfaqje live të kryesuara nga gratë, duke përmendur turnetë e mëdha të Taylor Sëift, Beyonce, Olivia Rodrigo dhe Lady Gaga.

The post Studimi global: Shumica e njerëzve do të zgjidhnin koncertet para marrëdhënieve sek*uale appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘Si’- Që nga themelimi i tij, Facebook e ka përshkruar veten si një lloj shërbimi publik që nxit marrëdhëniet.

Në vitin 2005, jo shumë kohë pas lançimit të faqes, bashkëthemeluesi i saj Mark Zuckerberg e përshkroi rrjetin si një “thyes akulli” që do t’ju ​​ndihmonte të bënit miq.

Që atëherë, Facebook është bërë Meta, me ambicie më madhështore.

Më shumë se 3 miliardë njerëz përdorin produktet Meta si Facebook dhe Instagram çdo ditë, dhe më shumë ende përdorin platforma rivale që premtojnë gjithashtu ndërveprim. Por një epokë e re do të mbërrijë.

Nuk ka dyshim se po bëhemi gjithnjë e më pak socialë. Njerëzit janë zhytur në telefonat e tyre, të joshur nga një “angazhim” i pafund dhe i pamend në mediat sociale. Gjatë 15 viteve të fundit, socializimi ballë për ballë ka rënë ndjeshëm.

Zuckerberg sugjeron idenë se chatbot-et e inteligjencës artificiale do plotësojnë një pjesë të socializimit që u mungon njerëzve.

Facebook, Instagram, Snapchat, X, Reddit—të gjitha kanë vendosur në mënyrë agresive chatbot-et e inteligjencës artificiale para përdoruesve.

Ajo që përshkroi Zuckerberg – ajo që po zhvillohet tani – është fillimi i një epoke të re digjitale, më antisociale se e mëparshmja.

AI gjeneruese do të automatizojë një numër të madh vendesh pune, duke larguar njerëzit nga vendi i punës. Por pothuajse me siguri do ta largojë njerëzimin edhe nga sfera sociale.

Gjatë viteve të përdorimit – dhe përmirësimeve të produkteve – shumë prej nesh mund të futen thjesht në marrëdhënie me robotë që fillimisht i përdorëm si ndihmës ose argëtim, ashtu siç u bindëm të nënshtroheshim nga burimet algoritmike dhe shkëlqimi i ekranit të telefonit inteligjent. Kjo duket se ka të ngjarë ta ndryshojë shoqërinë tonë të paktën aq sa e ka ndryshuar epoka e mediave sociale.

Chat botet më të njohur sot nuk janë krijuar posaçërisht për të qenë shoqërues; megjithatë, përdoruesit kanë një tendencë të natyrshme për ta antropomorfizuar teknologjinë, sepse tingëllon si një person.

Kushdo që ka kaluar shumë kohë me chatbot-et do ta kuptojë se ata kanë tendencë të jenë servilë. Më herët këtë vit, OpenAI hoqi një përditësim të ChatGPT pasi boti u bë çuditërisht i etur për të kënaqur përdoruesit e tij, duke komplimentuar edhe idetë më qesharake ose të rrezikshme.

 “Jam shumë krenar për ty,” thuhet se i tha një përdoruesi i cili tha se kishte ndërprerë ilaçet.

Për këtë arsye, chatbot-et – ashtu si mediat sociale – mund t’i tërheqin përdoruesit në “vrima lepuri”.

Sipas Zuckerberg, një nga gjërat kryesore për të cilat njerëzit përdorin Meta AI sot është këshilla në lidhje me bisedat e vështira me shefat ose të dashurit – çfarë të thonë, çfarë përgjigjesh të presin. Kohët e fundit, MIT Technology Review  raportoi për terapistë që po i çojnë gjërat më tej, duke futur fshehurazi dialogun e tyre me pacientët e tyre në ChatGPT gjatë seancave të terapisë për ide se si të përgjigjen.

Aktiviteti i parë mund të jetë i dobishëm; i dyti është një tradhti e qartë.

Megjithatë, vija ndarëse midis tyre është pak më pak e qartë nga sa duket në shikim të parë.

ChatGPT është tre vjeç; Twitter ishte pothuajse në të njëjtën moshë kur prezantoi zyrtarisht ri-cicërimin. Zhvillimi i produkteve do të vazhdojë.

Shumica e chatbot-eve kanë kujtime. Ndërsa flisni me ta, ata mësojnë gjëra rreth jush – një version veçanërisht intim i ndërveprimeve që kaq shumë njerëz kanë me platformat sociale të etura për të dhëna çdo ditë.

Këto kujtime – të cilat do të bëhen shumë më të detajuara ndërsa përdoruesit bashkëveprojnë me botët gjatë muajve dhe viteve – rrisin ndjesinë se po shoqëroheni me një qenie që ju njeh.

“Chatbot-et mund të krijojnë këtë flluskë sociale pa fërkime”, tha Nina Vasan, një psikiatre.

Fërkimi është i pashmangshëm në marrëdhëniet njerëzore. Mund të jetë i pakëndshëm, madje edhe acarues.

Megjithatë, fërkimi mund të jetë kuptimplotë – si një kontroll mbi sjelljen egoiste ose vetëvlerësimin e ekzagjeruar; si një nxitje për t’i parë më nga afër njerëzit e tjerë; si një mënyrë për të kuptuar më mirë dobësitë dhe frikërat që të gjithë ndajmë.

Por njerëzit do duan validim.

Asnjë chatbot nuk do t’ju thotë kurrë se është i mërzitur, nuk do t’i hedhë një sy telefonit të tij ndërsa ju flisni. Ata kurrë nuk do t’ju kërkojnë t’i përkëdhelni, t’i ndihmoni të lëvizin, dhe as nuk do të kërkojnë asgjë prej jush. Ata ofrojnë një lloj shoqërimi, duke u lejuar përdoruesve të shmangin ndërveprimet…

Marrë nga The Atlantic/Përshtati Gazeta Si

The post Një epokë akoma më antisociale po vjen! appeared first on Gazeta Si.

Në hapësirën me pluhur të Shkretëtirës Chihuahuan të Meksikës qendrore, shpella të ftohta dhe të errëta janë të fshehura në shkëmbinjtë kafe. Brenda tyre, gjatë fundit të pranverës, janë mijëra lakuriqë të vegjël nate. Shumica e tyre janë femra e me barrë dhe janë nisur në një udhëtim prej 1,609 km nga Meksika jugore në jugperëndim të SHBA-së, ku do të lindin.

Ato janë të uritura dhe fluturojnë për orë të tëra natën për të gjetur ushqim të mjaftueshëm. Ato fluturojnë nga bima në bimë, duke mbledhur nektar dhe duke përhapur polen ndërsa lëvizin.

Ndër të preferuarat e tyre janë lulet e verdha të buta të bimës agave, lule që shfaqen vetëm një herë në jetën e bimës prej dekadash. Këto bimë agave me gjemba dhe gjethe kanë një histori të gjatë në kulturën meksikane. Ato përdoren për të bërë shurup dhe lëngu i tyre është përbërësi kryesor në një nga eksportet më ikonike të Meksikës: tekilën.

Por bimët e egra të agavës po pakësohen: në një studim të 168 specieve, 42 tani janë të kërcënuara ose në rrezik serioz. Kjo do të thotë më pak ushqim për lakuriqët e natës që varen nga lulet e tyre, dhe më pak lakuriq nate nga ana tjetër do të thotë se më pak bimë agave pjalmohen. Për të thyer ciklin, ambientalistët po punojnë me vendasit për të mbjellë mijëra bimë agave, duke ndihmuar në ushqyerjen e lakuriqëve të natës dhe duke mbrojtur të ardhmen e prodhimit të tekilës në Meksikë.

Një specie lakuriqësh nate që varet nga agava, lakuriqët e natës me hundë të gjatë e të vogël, ka parë një rimëkëmbje të jashtëzakonshme të popullsisë në dekadat e fundit, duke u shumëzuar nga 1,000 në vitin 1988 në një shifër të pabesueshme prej 200,000 sot. Por të tjerët nuk po ecin aq mirë. Lakuriqët e natës meksikanë (ose më të mëdhenj) me hundë të gjatë kanë rënë me rreth 50% gjatë dy dekadave të fundit dhe aktualisht janë në rrezik zhdukjeje. Një specie tjetër, lakuriqi meksikan me gjuhë të gjatë, ka statusin pothuajse të kërcënuar.

Biologu Marco Antonio Reyes Guerra është pjesë e Projektit “Miqësia ndaj Lakuriqëve të Natës” në Universitetin Kombëtar Autonom të Meksikës, i cili punon me fermerët për të inkurajuar kultivimin e agaves që mbështet lakuriqët e natës. Ai shpjegon se shumë nga kërcënimet me të cilat përballen lakuriqët e natës shkaktohen nga njerëzit.

“Nëse ata kanë ndonjë shqetësim në shpella, ata do t’i braktisin shpellat dhe do të humbasin shtëpinë e tyre. Dhe njerëzit po shpyllëzojnë disa zona me pyje të thata, dhe në atë pyll ka specie që lakuriqët e natës i përdorin si burim ushqimi.”

Këto specie përfshijnë agave, si dhe bimë të tjera me të cilat ushqehen lakuriqët e natës.

Shkencëtarët në ‘Lakuriqët e Natës Ndërkombëtare (BCI)’ janë të vendosur të ndryshojnë gjërat për këto specie në rënie. Iniciativa e restaurimit të agaves përfshin mbjelljen dhe mbrojtjen e agaveve të egra në ‘korridorin e nektarit’ që lakuriqët e natës ndjekin gjatë migrimit të tyre.

“E gjithë kjo filloi sepse, sapo këto specie migratore largohen nga Meksika qendrore, ato varen shumë nga agavet”, thotë Ana Ibarra, biologe.

Agavet e egra po përballen me kërcënimet e tyre: ato korren për të bërë pije alkoolike, kulloten nga bagëtitë, humbasin habitatin e tyre për shkak të bujqësisë dhe përballen me kushte më të thata për shkak të ndryshimeve klimatike dhe, për shkak se ka më pak lakuriqë nate, bimët pjalmohen më rrallë. Agavet mbështeten te lakuriqë nate për riprodhim po aq sa lakuriqët e uritur varen nga agavet për ushqim.

“Lakuriqët e natës dhe agavet kanë bashkë-evoluar gjatë disa miliona viteve”, thotë Reyes Guerra. Me gjuhë të gjatë dhe hundë të gjatë, lakuriqët e natës mund të futen në lulet e ngushta në formë koni të agaves për t’u ushqyer dhe për të mbledhur polen në fytyrën dhe gëzofin e tyre.

“Nëse lakuriqët e natës nuk janë të pranishëm në një ekosistem, agavet ndoshta nuk do të prodhojnë asnjë farë për t’u riprodhuar, sepse agavet riprodhohen vetëm një herë në jetën e tyre.”

Pa asnjë lloj ndërhyrjeje dhe përballë ndryshimeve klimatike, shkencëtarët vlerësojnë se speciet e kërcënuara të lakuriqëve të natës do të kenë 75% më pak qasje në nektarin e agaves deri në vitin 2050 sesa kanë sot.

Që përpjekjet për ruajtjen e natyrës të funksionojnë, agavet duhet të kenë një shans për t’u rritur mjaftueshëm për të lulëzuar, jo vetëm për hir të lakuriqëve të natës, por edhe për hir të tyre. Fermerët që kultivojnë agave për tekila shpesh e presin kërcellin për të parandaluar lulëzimin, duke rezultuar në një ‘zemër’ më të madhe për korrje.

Që nga nisja e Iniciativës për Restaurimin e Agaves në vitin 2018, ekipi dhe komunitetet lokale kanë mbjellë më shumë se 180,000 bimë vendase agave dhe kanë mbi 150,000 të tjera që rriten nga fara në Teksas, Arizona, Meksikë të Re dhe në të gjithë Meksikën.

Nuk janë vetëm fermerët që po formësojnë të ardhmen për lakuriqët e natës dhe agavat. Në Meksikë, 53% e tokës është në pronësi të komunitetit, që do të thotë se çdo përpjekje për ruajtjen e natyrës duhet të përfshijë të gjithë ata që jetojnë në tokë.

“Që nga fillimi, ishte shumë e qartë se duhet të punojmë me komunitetet dhe të përpiqemi të përmbushim nevojat si të lakuriqëve të natës ashtu edhe të njerëzve”, thotë Guerra.

Burimi: BBC. Përshtati: Gazeta Si.

The post Pa lakuriqë nate, nuk ka tekila… appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta “SI”-Javën e kaluar, Graham Platner, demokrat progresist dhe kandidat për Senatin amerikan në shtetin e Maine, u përball me një valë kritikash në rrjetet sociale. Për t’u përgjigjur, ai bëri diçka që rrallë ndodh në politikë: publikoi në internet një foto të vetes pa bluzë.

Fushata e Platner kishte shkuar mirë deri në atë moment, me mbështetje nga Bernie Sanders dhe figura të tjera të majta. Por situata ndryshoi pasi në rrjet doli një video ku ai kërcente në dasmën e vëllait, ndërsa në gjoks i dukej qartë një tatuazh me kafkë dhe kocka të kryqëzuara, simbol i njohur si Totenkopf, që njihet gjerësisht si shenjë naziste.

Platner thotë se nuk kishte dijeni për kuptimin e tij, pasi e kishte bërë tatuazhin i dehur gjatë shërbimit ushtarak në Kroaci, në të 20-at. Pas zbulimit të kuptimit, ai e mbuloi me një dizajn të ri  një kryq kelt dhe një qen  dhe publikoi foton pa bluzë për ta vërtetuar këtë.

Ky rast mund të duket i pazakontë për një fushatë politike, por për profesionistët e tatuazheve në SHBA nuk është aspak i rrallë. Në mbarë vendin, artistë dhe klinika të specializuara në heqjen me lazer raportojnë gjithnjë e më shumë persona që kërkojnë të fshijnë simbolet e ekstremit të djathtë nga trupi.

Heqja falas e tatuazheve të urrejtjes

Në Shtetet e Bashkuara ekzistojnë disa organizata jofitimprurëse që ndihmojnë falas njerëzit të heqin tatuazhet me përmbajtje urrejtjeje. Një prej tyre është Jails to Jobs, me bazë në Kaliforni, që ndihmon ish-të burgosurit të rindërtojnë jetën. Organizata mban një katalog me mbi 300 programe falas ose me kosto të ulët për heqjen e tatuazheve në 45 shtete dhe disa vende të tjera.

Jo të gjithë që kërkojnë këtë ndihmë kanë tatuazhe me motive raciste , disa janë viktima të trafikimit apo dhunës në familje  por një pjesë e mirë e tatuazheve të bëra në burgje mbartin ende simbole raciste: svastika, rrufe apo kode të përdorura nga grupet neonaziste.

Liga Kundër Shpifjeve (ADL) ka regjistruar simbolet e urrejtjes që nga viti 2000 përmes bazës së të dhënave “Hate on Display”, e cila sot numëron mbi 50 faqe.

Kate Widener, pronare e klinikës “Undo Tattoo and Laser” në Oregon, thotë se bën rreth 70 heqje tatuazhesh në javë, dhe rreth një e katërta e tyre janë pjesë e programit falas.  
“Të gjithë meritojnë një shans të dytë,” thotë ajo. “Kam parë gjithçka, nga tatuazhe të frikshme te njerëz që qajnë kur i heqin. Disa janë penduar vërtet.”

Por jo të gjithë që hyjnë në klinikë e bëjnë për arsye të sinqerta. “Kam klientë që duan të fshijnë vetëm tatuazhet në fytyrë, për të mos u gjykuar në punë, por i mbajnë të tjerat në trup. Njëri kishte mbi 30 svastika nga qafa e poshtë,” tregon ajo. “Ka plot njerëz që përpiqen të fshihen, jo të ndryshojnë.”

Edhe Dustin Ortel, që drejton programin falas Ink-nitiative në rrjetin kombëtar Removery, e pranon se ky është një shqetësim real.

“Gjithmonë pyesim: po ndryshojnë me të vërtetë, apo thjesht po fshihen?” thotë ai. Që prej vitit 2020, rreth 300 persona në vit përzgjidhen nga programi, shpesh me rekomandime nga oficerët e provës apo këshilltarët e rehabilitimit.

Ortel rrëfen se shumë prej këtyre historive janë emocionale. “Para çdo seance dëgjoj historinë e tyre. Shpesh qaj bashkë me ta,” thotë ai.

Dashuria, arsyeja më e fortë për të ndryshuar

Widener pranon se në klinikën e saj njerëzit shpesh ndihen të sigurt për të folur. “Mjafton të më thonë ‘të lutem më ndihmo’. Nuk gjykoj askënd,” thotë ajo. “Por me kalimin e kohës, e kupton kush është vërtet penduar dhe kush jo.”

Ajo tregon se shumë njerëz ndryshojnë për arsye personale  ndonjëherë për dashuri.

 “Kam pasur klientë që ishin supremacistë të bardhë dhe u dashuruan me një person me ngjyrë. Njëri prej tyre tani ka një fëmijë me bashkëshorten e tij dhe do ta mbulojë tatuazhin e vjetër me një simbol që nderon djalin e tij,” rrëfen ajo.

Pas tubimeve të ekstremistëve të bardhë në Charlottesville në vitin 2017 dhe protestave pas vrasjes së George Floyd, kërkesat për heqjen e tatuazheve raciste u shtuan ndjeshëm. Por sipas Widener, interesi ka rënë kohët e fundit dhe ajo fajëson klimën politike në SHBA.  
“Para administratës Trump, vinin shumë më tepër njerëz për të fshirë simbolet naziste. Pas rizgjedhjes së tij, dikush më telefonoi dhe më tha se s’kishte më nevojë ta hiqte,” thotë ajo.

Megjithatë, programi i saj falas është plotësisht i rezervuar deri në dhjetor. Ndërsa artistë të tjerë, si Lorenzo Diaz në Michigan, thonë se puna nuk ka reshtur asnjëherë: “Bëj tre ose katër mbulime në javë, zakonisht tatuazhe të mëdha, të errëta.”

Për momentin, Widener pranon të gjithë klientët, por thotë se mund ta ndryshojë politikën në të ardhmen. “Kam parë me sytë e mi si përdoren simbolet e urrejtjes për të frikësuar njerëzit. Nuk e di si do të jetë e ardhmja, por për tani, unë vazhdoj t’i ndihmoj ata që duan të fillojnë nga e para.”

Burimi: The Guardian

The post Tatuazhet me simbole naziste/ ‘Nuk dihet nëse po ndryshojnë apo po fshihen’ appeared first on Gazeta Si.