UNESCO prezantoi një projekt për mbrojtjen e shkrimit të dorës, që po vihet gjithnjë e më shumë në rrezik nga përhapja e shkrimit dixhital.

Përdorimi masiv i tastierave dhe ekraneve me prekje ka zëvendësuar në masë të madhe shkrimin tradicional me dorë, i konsideruar historikisht jo vetëm një aftësi e fituar, por edhe një tipar themelor antropologjik i zhvillimit njerëzor.

Edhe përpara se shkrimi dixhital të merrte epërsi, mësimdhënia e të ashtuquajturit “bukurshkrim” kishte humbur gradualisht rëndësinë e saj në sistemet arsimore.

Por, përtej varfërimit kulturor, studime të shumta shkencore dhe pedagogjike tregojnë se mospraktikimi i shkrimit të dorës te fëmijët dëmton zhvillimin e aftësive njohëse.

Ndryshe nga shkrimi dixhital, shkrimi i dorës nxit zhvillimin e aftësive të imëta psikomotore (fine motor skills) dhe të procesit të kombinuar lexim–shkrim.

Sipas këtyre studimeve, përdorimi i kufizuar i shkrimit me dorë lidhet edhe me vështirësi specifike të të nxënit, si disgrafia, disleksia dhe diskalkulia.

Ekspertët paralajmërojnë se varësia e hershme nga mjetet dixhitale mund të dobësojë përqendrimin, kujtesën dhe aftësinë për të strukturuar mendimin.

Projekti i UNESCO-s përfshin dimensione kulturore, arsimore dhe ekonomike e synon disa objektiva: rikthimin e shkrimit me dorë në qendër të proceseve edukative; parandalimin e braktisjes së tij përmes praktikës së rregullt, veçanërisht në fazat kritike të zhvillimit të fëmijëve; si edhe nxitjen e përdorimit të tij gjatë gjithë jetës.

Një komponent i rëndësishëm i nismës është edhe vlerësimi i trashëgimisë dokumentare të shkruar me dorë, e cila përfaqëson një pasuri të paçmueshme historike, kulturore dhe artistike.

Për UNESCO-n, shkrimi i dorës nuk është thjesht një aftësi e rëndësishme, por një element kyç i identitetit njerëzor, i të nxënit dhe i transmetimit të dijes ndër breza.

Në një epokë të dominuar nga teknologjia, organizata synon të riafirmojë se mbrojtja e shkrimit me dorë është thelbësore jo vetëm për ruajtjen e trashëgimisë kulturore, por edhe për cilësinë e arsimit dhe zhvillimin kognitiv të brezave të ardhshëm.

Shqipëria prej tre ditësh ndodhet nën pushtetin e ujit, me qindra shtëpi të përmbytura dhe dhjetëra familje të evakuuara.

Në studion e ‘Real Story’ debati mes dy të ftuarve konsistoi në shkakun e përmbytjeve, a ishin ato për shkak të ndërtime pa kriter dhe menaxhimit të dobët pre dhe post shirave, apo reshjet ishin të përmasave të jashtëzakonshme dhe përmbytjet ishin të paevitueshme?

Ish prefekti i Vlorës Plator Nesturi tha se reshjet nuk ishin të përmasave ekstreme dhe se ka të bëjë me menaxhimin e situatës, ndërsa inxhinieri Arben Meçe tha se reshjet ishin të përmasave biblike.

Nesturi: Kjo ka të bëjë me menaxhimin; çdo prefekt jep detyrat për pushtetin vendor. Për këto çështje ka fonde; nëse nuk bëhen veprimet nga shteti, si hapja e digave apo zgjidhja e problematikave të tjera, dhe deklarohet që janë kryer pa u bërë realisht, krijohet problem tjetër. Nëse themi që bordet duhet të hapin kanalet, është një çështje tjetër. Nuk është bërë nami! Nuk është çështje që të rrjedhin qiellërat.

Mece: Kesaj situate këtu, më thuaj çfarë do të bësh. Kjo është ajo që po studiojmë; gjithë zona në Fier që nga 2017 ka qenë plot me ujë, tani është e thatë për shkak të digës që u ndërtua. Ndodhin situata të tilla sepse prurjet janë biblike, nuk janë të zakonshme.Nesturi: E di çfarë do të thotë të dalë uji në autostradë; kjo do të thotë që Novoselë të jetë e përmbytur.

Mece: Kur është projektuar, analizat që kemi bërë kishin parashikuar prurjet që do të vinin, por nuk u morën parasysh për autostradën që u ndërtua tani. Ka pasur gabime. Tek përmbytja te City Park ndodhi për shkak se ishin vendosur prita nga blloqe betoni. Ne bëjmë ndërtime që cenojnë raportin natyror të ujërave.

Platori: Prapë po them që nuk janë përmasa biblike.  / abcnews.al /

Reshjet e dendura të shiut sollën përmbytje,evakuime dhe fatkeqësisht një jetë të humbur në bilancin paraprak në vend.

Inxhinieri Arben Mece deklaroi se pjesa jugore drejt Vlorës është përmbytur, por fokusin e ndërhyrjes e kanë fshatrat ku ka njerëz. Mece shtoi se punonjësit që kanë dhënë jetën në krye të detyrës duhet të shpallen dëshmorë për guximin dhe sakrificën e tyre.

“Pjesa jugore, drejt Vlorës, është përmbytur, por fokusi ynë është tek fshatrat, sepse aty ka njerëz. Faza e parë e ndërhyrjes është vendosja në lëvizje e Emergjencës Civile, ku situatën e merr nën kontroll Emergjenca Civile, me mbështetje nga Policia, pushteti lokal dhe ushtria. Të gjithë vihen në dispozicion për të shpëtuar jetë njerëzish.

A e kemi Emergjencën Civile në lëvizje? Nëse do të prisja analizat sot, do të isha për këtë pikë. Unë e kam parë EC-në në Lezhë, ku kryetari i bashkisë, i cili kishte përvojë ushtarake, dinte ta disiplinonte ekipin. E njëjta gjë u vërejt edhe në Mifol. Fakti është se deri më sot nuk kemi pasur humbje të bagëtive, por kemi humbje jete.

Ata punonjës që morën përsipër të shpëtojnë njerëz duhet të shpallen dëshmorë, sepse kanë dhënë jetën në krye të detyrës. Ai punonjës që humbi jetën në Durrës duhet të shpallet dëshmorë.

Ish prefekti i Vlorës Plator Nesturi komentoi për ‘Real Story’ situatën me reshjet dhe përmbytjet në vendin tonë, duke krahasuar reshjet e nëntorit me të tanishmet.

Nesturi nënvizoi se fenomeni i “taposjes” po mban ujin në vend, por niveli pritet të ulet gradualisht.

Ish -prefekt i Vlorës deklaroi se 13 banesat në shtratin e lumit në Novoselë janë të rrezikuara dhe çdo përmbytje e ardhshme do të sjellë dëme të përsëritura. Ai theksoi se ndërtesat janë të reja dhe të legalizuara, ndërsa shteti ka përgjegjësi të dyfishtë për dëmshpërblimin.

“Gjatë muajit nëntor, niveli i prurjeve ka qenë më i lartë se tani. Era fryn me forcë nga perëndimi, duke shkaktuar efektin e “taposjes”, ku uji grumbullohet dhe bën që prurjet të lëvizin ngadalë drejt lumenjve. Prurjet kanë qenë kryesisht të shkaktuara nga reshjet; gjatë nëntorit ka pasur edhe reshje dhe hapje digash, por rrjedhja ka qenë e lirë dhe nuk ka pasur pasoja të mëdha.

Fenomeni i “taposjes” po mban ujin në vend, por niveli pritet të ulet gradualisht. Ndryshimi i drejtimit dhe intensitetit të erës gjithashtu ndikon në situatë.

Sa herë që ndodhin emergjenca të tilla, nxirren detyra dhe përgjegjësi për zgjidhjen e tyre. Aktualisht, 13 banesa ndodhen në shtratin e lumit në Novoselë. Në këto zona, problemet që evidentohen nuk janë zgjidhur ende. Banorët e këtyre 13 banesave do të përballen me përmbytje sa herë që situata përsëritet.

Ndërtesat janë të reja dhe të legalizuara, dhe shteti ka përgjegjësi të dyfishtë. Sa herë që dëmtohen, shteti duhet t’i dëmshpërblejë, por përmbytjet mund të përsëriten në të njëjtin vend.

Në krahasim me nëntorin, tani niveli i shtratit të lumit është më i ulët. Aktualisht po ndodh fenomeni i taposjes, por ka lajme të mira, sepse nuk ka shkarkime nga Greqia dhe prurjet vijnë vetëm nga reshjet aktuale.”  / abcnews.al /

Një zjarr ka përfshirë tregun e rrobave të përdorura te Rruga “5 Maji”, duke shkaktuar dëme materiale. Sipas informacioneve, magazinat janë të mbushura me rroba dhe materiale tekstile, çka ka bërë që flakët të përhapen me shpejtësi.

Në vendngjarje ndodhen tre mjete zjarrfikëse me autobot, të cilat po punojnë për shuarjen e zjarrit dhe vënien e situatës nën kontroll. Deri më tani nuk raportohet për persona të lënduar.

Një mjet zjarrëfikës dhe 5 punonjës të Elbasanit janë nisur drejtë Tiranës pas kërkesës për ndihmë.

Prej 3 ditësh, vendi ynë është përfshirë nga përmbytjet, me raportime të shumta për evakuime në Durrës, një pjesë të Kurbinit, Vlorë dhe Fier.

Sakaq, kanë nisur evakuimet e para në Ferras, ku në terren ndodhen zv/kryeministrja Belinda Balluku, ministri i Mbrojtjes Pirro Vengu dhe kryebashkiaku Armando Subashi.

Në një prononcim për mediat, ministri Vengu deklaroi se në Vlorë janë evakuuar 20 persona, ndërsa në Ferras 15 familjarë.

 “Kemi akomodim në Fier dhe Vlorë, nga strukturat vendore dhe private. Aktualisht kemi 20 persona në Vlorë dhe vazhdojnë evakuimet në zonën e Sipër Bishanit. Po ashtu, kemi edhe 15 familjarë të strehuar në Ferras.”

Balluku:
Në pikën e matjes që përdorim për lumin Vjosa, niveli ka qenë 8 metra, ndërsa tani është 5.5 metra. Ka një rënie të konsiderueshme, e cila pritet të reflektohet në situatën e mëtejshme.

Subashi:
Në Kashisht, në pjesën e sipërme të Vjosës, gjatë një ore ka rënë 15 cm niveli i ujit. Parashikohet që kjo rënie të pasqyrohet edhe në 4–5 orët e ardhshme.

Senati amerikan votoi të enjten 52-47 për të ndaluar Presidentin Donald Trump nga ndërmarrja e veprimeve të mëtejshme ushtarake në Venezuelë pa autorizim nga Kongresi. Kjo masë pason një operacion ushtarak të forcave që rezultoi me kapjen e presidentit venezuelian Nicolás Maduro dhe synon të kufizojë autoritetin e ekzekutivit në konfliktet e jashtme.

Vota erdhi me mbështetjen e të gjithë demokratëve dhe pesë senatorëve republikanë, duke shënuar një përpjekje për të rivendosur rolin e Kongresit në vendimmarrjen e përdorimit të forcës ushtarake. Megjithatë, rezoluta përballet me sfida të mëtejshme në Dhomën e Përfaqësuesve dhe një mundësi vetoje presidenciale.

Ligjvënësit shprehën shqetësim mbi mungesën e transparencës dhe autoritetit ligjor për ndërhyrjet ushtarake në Venezuelë, duke theksuar nevojën për kontrolle të qarta kushtetuese përpara se Shtetet e Bashkuara të angazhohen në konflikt të gjerë.

Një automjet me tre persona ka mbetur i bllokuar si pasojë e reshjeve të borës në fshatin Shmil të Elbasanit. Sipas informacioneve, personat e bllokuar kanë kërkuar ndihmë, por ndërhyrja është e vështirë për shkak të terrenit të vështirë dhe kushteve të pafavorshme atmosferike.

Ndërkohë në Gjinar automjetet janë bllokuar dhe ARRSH po ndërhyn duke ndihmuar në qarkullimin e tyre. Sakaq, raportohet se pjesa më e madhe e qytetarëve janë nga Elbasani dhe kanë shkuar në këtë zonë për turizëm, duke injoruar thirrjet e vazhdueshme të autoriteteve për përdorimin e zinxhirëve.   / abcnews.al/ 

Reshjet e shiut dhe dëborës kanë pushtuar edhe Kosovën ku në disa zona janë raportuar problematika.

Nejat Kocinaj, zëdhënës i Autoritetit të Emergjencave Civile, deklaroi se situata nga reshjet dhe përmbytjet po monitorohet në mënyrë të vazhdueshme në të gjithë territorin. Ai theksoi se ekipet në terren janë në gatishmëri për të ndërhyrë aty ku paraqitet nevoja, ndërsa vlerësimi i dëmeve po kryhet nga strukturat përkatëse. Kocinaj u bëri thirrje qytetarëve të tregojnë kujdes maksimal dhe të ndjekin udhëzimet e autoriteteve.

“Në Gjakovë, Drenas dhe Mitrovicë ka pasur evakuime të banorëve si pasojë e situatës së rënduar nga reshjet dhe përmbytjet. Në Malishevë është shpallur gjendja e jashtëzakonshme.

Vlerësimi i dëmeve do të kryhet nga ekspertët e komunave dhe më pas do të vijohet me procesin e dëmshpërblimeve. Situata po shkon drejt përmirësimit në disa komuna. Komisioni qeveritar do të bëjë verifikimin e vlerësimeve të dëmeve të hartuara nga komisionet komunale dhe më pas procedurat do të vazhdojnë në nivel qeveritar.

Ndërkohë, edhe ritmi i zhvillimit urban në Kosovë po reflekton pasojat e veta, pasi në disa raste nuk janë respektuar standardet e duhura, çka ka sjellë problematika me të cilat po përballemi sot.

Të gjitha akset nacionale janë të aksesueshme, por autoritetet u bëjnë thirrje qytetarëve për vozitje të kujdesshme, për shkak të pranisë së akullit në rrugë, si dhe të shmangin udhëtimet e panevojshme, veçanërisht në zonat ku uji po vërshon dhe kushtet atmosferike po përkeqësohen.”

Policia Rrugore  Qarku Elbasan nuk po lejon asnjë mjet të qarkullojë pa zinxhirë apo goma dimërore në akset:

Elbasan- Gjinar, Elbasan Qafë Thanë, Elbasan- Fushë Studen

Këto masa vijnë për shkak të reshjeve të dëborës në këto zona dhe për të rritur sigurinë rrugore.

Ambasada e Shteteve të Bashkuara në Tiranë njofton se po vijon të monitorojë situatën e përmbytjeve në të gjithë territorin e Shqipërisë, ndërsa u bën thirrje të gjithë shtetasve amerikanë të tregojnë kujdes të shtuar në zonat e rrezikuara.

Sipas njoftimit, situata e përmbytjeve po përkeqësohet, ndërsa disa zona në vend janë vendosur nën urdhër evakuimi. Ambasada paralajmëron se përmbytjet mund të ndodhin pa paralajmërim dhe se reshjet e shiut mund të sjellin mbyllje rrugësh, si pasojë e vërshimeve të ujit apo rrëshqitjeve të dheut.

Autoritetet u rekomandojnë shtetasve amerikanë që ndodhen në Shqipëri të ndjekin udhëzimet e institucioneve vendore dhe të shmangin udhëtimet në zonat e rrezikuara. Ata që kanë nevojë për ndihmë ose informacion shtesë mund t’i drejtohen kanaleve zyrtare të Ambasadës së Shteteve të Bashkuara në Tiranë.  / abcnews.al/ 

Qarkullimi i automjeteve në Qafën e Llogarasë është bllokuar ditën e sotme për shkak të reshjeve të dendura të dëborës dhe ngricave të krijuara në rrugë nga temperaturat e ulëta.

Policia ka vendosur efektivë në zonë dhe ka ndaluar lëvizjen e automjeteve në këtë segment rrugor, si masë sigurie për të shmangur aksidentet dhe rrezikun për drejtuesit e mjeteve. Aktualisht, lëvizja në afërsi të Llogarasë kryhet vetëm përmes tunelit, për automjetet që udhëtojnë në drejtim të Himarës dhe anasjelltas.

Autoritetet u bëjnë thirrje drejtuesve të automjeteve të shmangin lëvizjen drejt kësaj zone dhe të ndjekin njoftimet zyrtare për përmirësimin e kushteve të motit dhe rihapjen e qarkullimit. Shërbimet përkatëse po punojnë për pastrimin e rrugës dhe monitorimin e situatës.

  / abcnews.al /

Reshjet e shumta të shiut paralizuan situatën në vendin tonë, ku në bilancet paraprake raportohen qindra shtëpi të përmbytura dhe dëme të shumta në bagëti dhe në shtëpi e biznese.

Në redaksinë e ABC News, një qytetare e zonës së Ish- Kënetës ka apeluar për ndihmë lidhur me gjendjen e banesës së saj e cila ka prani të konsiderueshme të ujit prej dy ditësh.

Nga pamjet e sjella për redaksinë tonë, në banesën e saj ka dëme të konsiderueshme në orendi shtëpiake, ndërkohë që familja është strehuar në katin e dytë të ndërtesës tek të afërmit e tyre.

Situata në Durrës vijon të mbetet e rënduar ku janë përmbytur mbi 800 familje. Sakaq, strukturat ndodhen në terren dhe 2 hidrovorët në Hamallaj janë në kapacitet të plotë për përmirësimin e situatës.

Lidhur me dëmshpërblimet, ministri Vengu theksoi për ‘Real Story’ se çdo qytetar i prekur do të kompesohet dhe se instrumentat financiarë janë të pranishëm.

/ abcnews.al /

Qarku i Gjirokastrës u prek ndjeshëm nga reshjet e dendura të shiut që paralizuan vendin tonë prej më shumë se 48 orësh. Në bilancin paraprak, Edmond Avdalli, përgjegjës i Emergjencave Civile në Gjirokastër, ka bërë të ditur se për shkak të rrëshqitjeve të dherave janë evakuuar 4 familje nga banesat e rrezikuara. Sipas tij, strukturat në terren po vijojnë punën për pastrimin e akseve dhe monitorimin e situatës.

“Qarku i Gjirokastrës është përfshirë nga reshje të pazakonta, ndërsa Bashkia e Gjirokastrës gjatë këtyre dy ditëve ka kaluar një situatë të vështirë. Sot situata po përmirësohet dhe po vijon puna për pastrimin e inerteve.

Gjatë ditës së djeshme pati vërshime të përrenjve malorë dhe rrëshqitje masive të dherave dhe gurëve, duke vështirësuar qarkullimin e mjeteve dhe duke shkaktuar përmbytje në disa pallate. Në terren kanë qenë forcat bashkiake dhe ato të armatosura, të cilat kanë evakuuar banorët që kishin nevojë.

Katër banesa janë rrezikuar nga rrëshqitjet e dherave dhe janë evakuuar 4 familje. Në orët e pasdites, intensiteti i reshjeve ka rënë. Aktualisht, në bashki janë të bllokuara 3 akse rurale dhe është kërkuar ndihmë nga Ministria e Mbrojtjes për asistencë me mjete të rënda.”  / abcnews.al /

Prej dy ditësh, i gjithë vendi ndodhet nën pushtetin e ujit, me qindra shtëpi të përmbytura dhe familje të evakuuara, ndërsa krahas kësaj një problem kryesor mbetet edhe furnizimi me energji elektrike.

Drejtori i Menaxhimit të OSSH-së, Llambi Miti, deklaroi se si pasojë e kushteve të vështira atmosferike janë evidentuar disa avari në rrjetin elektrik. Ai theksoi se falë mobilizimit maksimal të grupeve në terren, numri i abonentëve pa energji u reduktua ndjeshëm brenda ditës. Miti shtoi se avaria më e madhe në nënstacionin e Kajanit u riparua dhe furnizimi me energji u rikthye me efikasitet të plotë.

“Dje në mëngjes nisëm me 22 linja në avari dhe, si pasojë e punës në terren, duke marrë parasysh vështirësitë e mëdha dhe prezencën e shkarkimeve, disa prej të cilave ishin të rrezikshme, falë organizimit dhe punës arritëm që dje në darkë nga 29 827 abonentë pa energji të mbeteshin vetëm 4 441.

Për sot, e nisëm ditën me 17 linja në avari dhe aktualisht jemi me 5 filtra në avari, që prekin 3 555 abonentë. Avarinë më të madhe e kishim në nënstacionin e Kajanit, që furnizon Belshin, për shkak të dëmtimeve atmosferike.

Mobilizimi maksimal bëri të mundur që në orën 18:00 nënstacioni të vihej në punë me efikasitet të plotë.”  / abcnews.al /

Shqipëria prej dy ditësh ndodhet në pushtetin e ujit me përmbytje masive si pasojë e reshjeve të dendura të shiut.

Prefekti i Qarkut Korçë, Nertil Jole, ka theksuar nevojën për një planifikim të ri buxhetor për të rritur vigjilencën institucionale ndaj fatkeqësive natyrore. Ai vuri në dukje se bashkitë duhet të parashikojnë një përqindje të konsiderueshme të buxhetit për mbrojtjen civile, duke marrë parasysh historikun e zonave. Prefekti nënvizoi gjithashtu rëndësinë e një vlerësimi të ri për të siguruar përdorimin efektiv të transferta nga buxheti qendror.

“Bashkitë kanë detyrë që 4 përqind të buxhetit t’i kenë për mbrojtjen, mund të jenë edhe 5 ose 6 përqind, në varësi të historikut të këtyre zonave. Vitet e fundit, pas tërmetit, qeveria ka dhënë vëmendje përmes transferta që delegohen nga buxheti qendror.

Në Korçë, vetëm për vitin e kaluar, këto transferta kanë qenë 50 milionë lekë të rinj. Ka ardhur koha që të bëhet një planifikim buxhetor për ato zëra që duhen shtuar, me qëllim rritjen e vigjilencës institucionale. Duhet të ketë një vlerësim të ri.”

Rruga e Qafë Pllocës është e bllokuar plotësisht, dhe policia ka vendosur kone për të ndaluar kalimin e mjeteve. Kjo masë parandaluese është marrë derisa firma përgjegjëse të kryejë pastrimin e rrugës.

Drejtoria e Policisë së Korçës konfirmoi bllokimin, ndërsa drejtoria e Policisë së Elbasanit do të zbatojë të njëjtin veprim në Librazhd. Mjetet që duhet të kalojnë do të drejtohen përmes Qafë Thanës.  / abcnews.al /

Qyteti i Durrësit u zgjua sërish nën pushtetin e ujit. Reshjet e pandërprera e kthyen për disa orë jetën e përditshme të banorëve në një betejë me përmbytjet, ku rrugët u shndërruan në lumenj dhe shtëpitë në hapësira të pasigurta.

Një ditë pas përmbytjeve, megjithëse situata paraqitet më e qetë, pasojat mbeten të rënda. Ajo që ka mbetur pas është kryesisht jofunksionale, ndërsa banorët vijojnë të kërkojnë ndihmë.

Gazetarja Bleona Prengëzaj raporton se hidrovori në Hamallaj është funksional, si ai i ri ashtu edhe i vjetri. Qytetarët nuk e kanë kuptuar momentin se si uji ka vërshuar në banesat e tyre, ndërsa kanë mjaftuar vetëm disa orë për të pasur këtë prani uji në qytet.

Nga Emergjencat Civile po bëhet e mundur largimi i ujit, ndërsa në zonën e Urës së Dajlanit dhe në Nishtullë uji është jo vetëm në lagje, por edhe në rrugë.

/ abcnews.al /

Read More...