ĂĂ«shtja penale ndaj ish-udhĂ«heqĂ«sit tĂ« rrĂ«zuar tĂ« VenezuelĂ«s, NicolĂĄs Maduro, nuk ka arritur tĂ« ecĂ« pĂ«rpara gjatĂ« gjashtĂ« viteve tĂ« fundit.
Tani që kapja e tij dhe paraqitja e parë në gjykatën federale të Manhatanit kanë ndodhur, arritja deri te gjyqi mund të zgjasë edhe shumë vite të tjera, duke u shoqëruar me beteja të pazakonta politike dhe ligjore.
ĂĂ«shtja penale kundĂ«r Maduro-s Ă«shtĂ« jashtĂ«zakonisht komplekse nga pikĂ«pamja ligjore, pĂ«r shkak tĂ« rolit tĂ« tij tĂ« mĂ«parshĂ«m si udhĂ«heqĂ«s i VenezuelĂ«s, natyrĂ«s dramatike tĂ« provimit tĂ« njĂ« komploti ndĂ«rkombĂ«tar narko-terrorist, si dhe implikimeve mĂ« tĂ« gjera pĂ«r sigurinĂ« kombĂ«tare dhe politikĂ«n e jashtme. PĂ«r kĂ«to arsye, mbrojtja e tij mund tĂ« pĂ«rpiqet tĂ« pĂ«rdorĂ« disa strategji tĂ« ndryshme pĂ«r ta bllokuar çështjen para se ajo tĂ« shkojĂ« nĂ« gjyq.
Maduro u deklarua i pafajshëm të hënën për akuzat e komplotit për narko-terrorizëm, komplotit për importim kokaine, posedimit të armëve dhe pajisjeve shkatërruese.
âJo se nuk do tĂ« negociojĂ«, por fillimisht do tĂ« pĂ«rpiqet tĂ« shtypĂ« disa butona,â tha Dick Gregorie, njĂ« ish-prokuror federal me bazĂ« nĂ« Miami, i cili ka ndjekur nga afĂ«r mbulimin mediatik tĂ« paraqitjes sĂ« parĂ« tĂ« Maduro-s nĂ« gjykatĂ«.
Gregorie ka punuar pothuajse 40 vite më parë në aktakuzën dhe gjyqin e Manuel Noriega-s së Panamasë, duke u bërë një nga prokurorët e paktë që kanë arritur të gjykojnë me sukses një të arratisur të huaj që pretendonte se ishte kryetar shteti.
Rasti Noriega ka disa ngjashmëri me atë të Maduro-s, veçanërisht për shkak se është shumë e rrallë që SHBA të ndërhyjë ushtarakisht në një vend të huaj dhe të rrëmbejë me forcë një udhëheqës politik.
AvokatĂ«t qĂ« pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« Maduro-n dhe bashkĂ«shorten e tij, Cilia Flores, e cila gjithashtu u deklarua e pafajshme pĂ«r akuza tĂ« lidhura me drogĂ«n dhe armĂ«t, ka shumĂ« gjasa tĂ« argumentojnĂ« se ata janĂ« kapur nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« paligjshme. NĂ« gjykatĂ«, Maduro deklaroi se ishte ârrĂ«mbyerâ nga ushtria amerikane.
AvokatĂ«t e tij pritet gjithashtu tĂ« pĂ«rplasen me Departamentin e DrejtĂ«sisĂ« lidhur me provat e çështjes, aksesin qĂ« mbrojtja mund tĂ« ketĂ« nĂ« materiale qĂ« mund tâi ndihmojnĂ«, si dhe pĂ«rdorimin e informacionit tĂ« mbrojtur tĂ« sigurisĂ« kombĂ«tare nĂ« njĂ« gjyq tĂ« mundshĂ«m.
Procesi gjyqĂ«sor pĂ«r menaxhimin e informacionit tĂ« klasifikuar, i mbikĂ«qyrur nga gjykata, mund tĂ« shtojĂ« muaj tĂ« tĂ«rĂ« edhe nĂ« njĂ« çështje tĂ« thjeshtĂ«. NĂ« disa raste, tĂ« pandehurit pĂ«rpiqen tĂ« detyrojnĂ« ekspozimin e informacionit tĂ« ndjeshĂ«m, me shpresĂ«n se qeveria federale do tĂ« heqĂ« dorĂ« nga ndjekja penale, njĂ« taktikĂ« e njohur si âgraymailâ.
Provat e mbledhura deri tani dhe planet për ta çuar çështjen drejt gjyqit pritet të diskutohen në paraqitjen e radhës së Maduro-s në gjykatë në Manhatan, e planifikuar për muajin mars.
Një argument mbi imunitetin
Maduro ka shumë gjasa të përpiqet të përdorë pozicionin e tij në qeverinë venezueliane për të pretenduar se gëzon imunitet si udhëheqës i huaj.
NĂ« gjykatĂ«, Maduro i tha gjyqtarit se ai ishte âende presidentâ i VenezuelĂ«s. BashkĂ«shortja e tij, nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« ngjashme, e quajti veten âZonja e ParĂ« e VenezuelĂ«sâ.
Gregorie kujtoi se sa të ashpra ishin betejat ligjore mbi pretendimet për imunitet si kryetar shteti në rastin Noriega. Të njëjtat çështje u ngritën edhe në një gjyq për ryshfet ndaj një udhëheqësi politik që pretendonte se ishte kryetar shteti i Ishujve Turks dhe Caicos, një çështje tjetër që Gregorie e ka ndjekur në Miami dekada më parë.
âĂshtĂ« mjaft e qartĂ«: pĂ«r tĂ« pĂ«rfituar imunitet si kryetar shteti, duhet tĂ« jesh udhĂ«heqĂ«s i njohur diplomatikisht,â tha Gregorie. Edhe studiues tĂ« tjerĂ« tĂ« ligjit mbajnĂ« tĂ« njĂ«jtin qĂ«ndrim, duke theksuar se njohjet diplomatike tĂ« Departamentit tĂ« Shtetit tĂ« SHBA janĂ« praktikisht vendimtare.
SHBA ka deklaruar që nga viti 2024 se Maduro ishte një udhëheqës i paligjshëm i Venezuelës dhe ka njohur opozitën si presidente të zgjedhur. Megjithatë, çështja se kush e drejtonte vendin do të duhej të interpretohej nga sistemi gjyqësor amerikan, potencialisht deri në Gjykatën e Lartë.
Noriega humbi pretendimet për imunitet si kryetar shteti dhe diplomatik në vitin 1990. Ai u dënua në vitin 1991 për importim kokaine dhe u dënua me 40 vite burg.
Po ashtu, Norman Saunders, kryeministër i Ishujve Turks dhe Caicos në vitet 1980, nuk u konsiderua kryetar shteti. Në atë kohë, si territor britanik, kryetare shteti ishte Mbretëresha.
A do të ketë dëshmitarë bashkëpunues?
Një pyetje që mbetet pezull është se sa i vendosur është Departamenti i Drejtësisë për ta çuar Maduro-n deri në gjyq.
Nxjerrja e tij nga vendi e bën këtë më të lehtë në një aspekt kyç: mund të sjellë dëshmitarë të rinj.
Gina Parlovecchio, partnere nĂ« fushĂ«n e krimeve financiare dhe ish-prokurore kryesore nĂ« çështjen kundĂ«r JoaquĂn âEl Chapoâ GuzmĂĄn, tha se ka gjasa qĂ« disa bashkĂ«punĂ«torĂ« tashmĂ« kanĂ« ndihmuar ProkurorinĂ« e Distriktit Jugor tĂ« Nju Jorkut pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar çështjen kundĂ«r Maduro-s.
Kjo zyrë ka ndjekur më parë penalisht persona të lidhur me Maduro-n, përfshirë nipërit e bashkëshortes së tij, Cilia Flores. Qeveria federale gjithashtu monitoron nga afër pesë organizatat terroriste të huaja të përmendura në aktakuzë si pjesëmarrëse në skemën e trafikut të drogës nga Venezuela drejt SHBA.
Megjithatë, paraqitja e dëshmitarëve bashkëpunues në gjyq mbetet një sfidë.
Gregorie përshkroi se si një dëshmitar vdiq në një aksident të dyshimtë automobilistik disa ditë para se të dëshmonte kundër një bashkë-të pandehuri të Noriega-s. Ai përmendi gjithashtu vrasjen e informatorit të DEA-s, Barry Seal, nga një vrasës me pagesë i një karteli droge në Luiziana në vitet 1980.
âAi u vra para se tĂ« fillonte gjyqi. Kishte incidente tĂ« tilla qĂ« tĂ« bĂ«nin tĂ« shqetĂ«soheshe,â tha Gregorie. âNjĂ« dĂ«shmitar kishte dokumente qĂ« unĂ« i kĂ«rkoja, dhe ato dokumente u zhdukĂ«n.â
Dëshmitarë të tjerë në çështjen Noriega hynë në programin e mbrojtjes së dëshmitarëve, duke hequr dorë nga identitetet e tyre dhe duke marrë identitete të reja në qytete të përcaktuara nga qeveria federale.
âKjo Ă«shtĂ« padyshim njĂ« fushĂ« shumĂ« e dhunshme,â shtoi prokurori i pensionuar.
Michael Nadler, njĂ« tjetĂ«r ish-prokuror federal qĂ« ka ndjekur çështje kundĂ«r zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« venezuelianĂ«, tha se rastet e komplotit pĂ«r trafik droge janĂ« mĂ« tĂ« vĂ«shtira pĂ«r tâu provuar, sepse varen shumĂ« nga dĂ«shmitarĂ« brenda botĂ«s sĂ« trafikut tĂ« drogĂ«s, ndryshe nga rastet e ryshfetit ndĂ«rkombĂ«tar ku ndiqet rrjedha e parave.
Nadler kishte punuar në aktakuzën për pastrim parash ndaj Alex Saab, një tjetër zyrtar i lartë venezuelian, i cili u lirua në vitin 2023 në një shkëmbim të burgosurish dhe u kthye në Venezuelë për të punuar sërish në qeverinë e Maduro-s.
âDuhet tĂ« kesh dikĂ« nĂ« dhomĂ« me tĂ« qĂ« tĂ« thotĂ« se ai e dinte, e lejoi, ose bĂ«ri diçka mĂ« tepĂ«r,â tha Nadler pĂ«r provimin e njĂ« rasti trafiku droge.
Megjithëse aktakuza ndaj Maduro-s nuk është aq e detajuar në transaksione sa disa çështje të tjera për trafik droge dhe pastrim parash, prokurorët kanë përfshirë disa episode konkrete që sugjerojnë se kanë informacione nga dëshmitarë me akses të afërt te ai.
Në një prej këtyre episodeve, prokurorët pretendojnë se Maduro u tha trafikantëve të tjerë se nuk duhej të kishin dërguar më shumë se një ton kokainë në një fluturim komercial në vitin 2013 që u ul në Paris dhe u sekuestrua nga autoritetet franceze.
Këto momente lidhen me pesë organizata narco-terroriste: FARC dhe ELN në Kolumbi; Kartelin Sinaloa dhe Zetas në Amerikën Qendrore dhe Meksikë; si dhe Tren de Aragua, që ndihmon në transportimin e kokainës nga Venezuela.
âE lexova pothuajse si njĂ« pĂ«rmbledhje tĂ« goditjeve mĂ« tĂ« mĂ«dha,â tha Parlovecchio.
Disa ish-prokurorë thonë se Departamenti i Drejtësisë do ta kishte ndjekur penalisht dhe kapur Maduro-n vetëm nëse besonte se çështja ishte mjaft e fortë.
Disa besojnë gjithashtu se ish-udhëheqësi mund të dëshirojë të përballet me një juri.
âMendoj se ata e presin njĂ« gjyq,â tha Parlovecchio, duke pĂ«rmendur se nipĂ«rit e Flores u dĂ«nuan nga njĂ« juri nĂ« vitin 2016. âKĂ«to raste tĂ« nivelit tĂ« lartĂ« shpesh shkojnĂ« nĂ« gjyq, sidomos kur i pandehuri nuk ka asgjĂ« pĂ«r tĂ« humbur.â
Akuzat ndaj Maduro-s janë shumë të rënda dhe mund të sjellin dënim me burgim të përjetshëm për komplotin, si dhe dekada të tjera burg për shkeljet që lidhen me armët.
Ajo përmendi gjithashtu çështjen e El Chapo-s, i cili u gjykua, u dënua dhe sot ndodhet në burgun Supermax në Kolorado, duke vuajtur dënim të përjetshëm plus 30 vite për posedim mitralozi.
Marrëveshje apo gjyq?
Megjithatë, mbetet pyetja nëse qeveria amerikane do të ishte e hapur për një marrëveshje me udhëheqësin e kapur.
Shumica dërrmuese e çështjeve penale federale përfundojnë me pranimin e fajësisë nga të pandehurit, qoftë përmes marrëveshjeve apo për të shmangur gjyqin.
Një marrëveshje ligjore dhe gjeopolitike që përfshin Venezuelën mund të lindë në çdo moment, veçanërisht nëse ndryshon situata e politikës së jashtme ose nëse çështja zgjatet përtej presidencës Trump.
Megjithatë, Gregorie tha se ndjekja penale për trafik droge ndaj një udhëheqësi të huaj zakonisht shkon drejt gjyqit, për shkak të përpjekjes së madhe që kërkon ngritja e çështjes dhe kapja e të pandehurit.
âNe gjithmonĂ« po e shtynim çështjen drejt gjyqit, dhe nĂ«se e aktakuzoja, synimi ishte ta gjykoja,â tha ai pĂ«r rastin Noriega.
Avokati i mbrojtjes së Maduro-s, Barry Pollack, një specialist i sigurisë kombëtare dhe krimeve financiare nga Uashingtoni, refuzoi të komentojë për këtë histori.
Pollack ka përvojë me çështje të profilit të lartë me ngarkesë politike, duke përfshirë edhe zgjidhjen e çështjes penale ndaj Julian Assange./CNN
The post Ja skenarët që mund të lirojnë Maduron appeared first on Gazeta Si.