❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Strategjia e Bankës së Shqipërisë: Monitorim më i kujdesshëm i kredisë

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ -Banka e ShqipĂ«risĂ« ka publikuar strategjinĂ« e saj pĂ«r katĂ«r vitet e ardhshme, me fokus tek shĂ«ndeti i tĂ« gjithĂ« sistemit bankar.

Një ndër masat kryesore që parashikon BSH është monitorimi i kujdesshëm i rrezikut të kredisë dhe cilësisë së tij, veçanërisht në rastet e ekspozimeve të ndjeshme apo në sektorët më vulnerabël.

Banka gjithashtu synon të vendosë kërkesa të diferencuara të kapitalit, në varësi të bankës dhe nivelit të rrezikut që ajo mbart. Strategjia parashikon edhe shkëmbimin e informacionit dhe realizimin e ekzaminimeve të përbashkëta me autoritete të ndryshme brenda vendit, si Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare, Agjencia e Sigurimit të Depozitave dhe Agjencia e Inteligjencës Financiare, si dhe me autoritete të huaja.

Një objektiv tjetër është edhe integrimi i faktorëve ESG (mjedisorë, socialë dhe të qeverisjes) në procesin mbikëqyrës. Kjo përfshin edhe vlerësimin e ndikimit të rreziqeve financiare të lidhura me klimën dhe mjedisin në bilancet e bankave.

Përmirësimi i cilësisë së drejtimit, rritja e rolit dhe e pavarësisë së strukturave që menaxhojnë rreziqet dhe funksionet e kontrollit të brendshëm, mbetet një tjetër objektiv kryesor i Bankës.

Po ashtu, parashikohen kontrolle periodike për vlerësimin e ekspozimit ndaj rrezikut kibernetik dhe për adaptimin e teknologjive të reja, përfshirë Inteligjencën Artificiale, në funksion të përmirësimit të shërbimeve ndaj klientëve.

The post Strategjia e Bankës së Shqipërisë: Monitorim më i kujdesshëm i kredisë appeared first on Gazeta Si.

↗

Mes shqetĂ«simit pĂ«r larje parash, dekretohet ‘Paqja fiskale/ Si dhe çfarĂ« pĂ«rfitojnĂ« bizneset

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Presidenti i vendit ka dekretuar PaketĂ«n Fiskale 2026, e cila pĂ«rfshin edhe marrĂ«veshjen e njohur si “Paqja Fiskale” pĂ«r bizneset. Sipas afateve zyrtare, pritet qĂ« nĂ« muajin shkurt tĂ« nisĂ« procesi i faljes sĂ« gjobave dhe kamatĂ«vonesave pĂ«r bizneset qĂ« nuk kanĂ« shlyer detyrimet, si dhe tĂ« krijohet mundĂ«sia pĂ«r rikorrigjimin e deklaratave financiare tĂ« mĂ«parshme.

Një element kyç i kësaj pakete është ofrimi i mundësisë që bizneset të paguajnë një tatim më të lartë, por në këmbim të mos i nënshtrohen kontrolleve tatimore. Bizneset me të ardhura vjetore mbi 14 milionë lekë do të mund të përfshihen vullnetarisht në marrëveshjen e paqes me shtetin, duke parapaguar një tatim mbi fitimin me bazë më të gjerë dhe pa pasur vizita nga kontrollorët tatimorë gjatë periudhës së marrëveshjes.

Konkretisht, një biznes që kalon fashën e të ardhurave 14 milionë lekë do të paguajë tatim bazuar mbi deklarimet e mëhershme, të shoqëruara me një shtesë prej 18%. Në rast se fitimi real në fund të vitit tejkalon këtë nivel, diferenca do të tatohet me normën 5%. Kjo marrëveshje mund të rinovohet deri në dy herë, nga një vit secila, duke e çuar kohëzgjatjen totale deri në tre vite.

500 mln euro falje

Sipas draftit, qeveria parashikon t’u falĂ« bizneseve mĂ« shumĂ« se 500 milionĂ« euro detyrime tĂ« papaguara nĂ« kuadĂ«r tĂ« Paqes Fiskale. Projektligji i MinistrisĂ« sĂ« Financave parashikon fshirjen e plotĂ« tĂ« detyrimeve tatimore direkte dhe indirekte tĂ« papaguara qĂ« i pĂ«rkasin periudhave deri mĂ« 31 dhjetor 2014, me pĂ«rjashtim tĂ« kontributeve tĂ« sigurimeve shoqĂ«rore dhe shĂ«ndetĂ«sore.

Për debitorët e periudhës janar 2015 deri në dhjetor 2019 parashikohet fshirja e pjesshme e detyrimeve nëse tatimpaguesi zgjedh të paguajë 50% të detyrimit njëherësh brenda datës 30 qershor 2026, ndërsa pjesa tjetër shuhet, ose nëse zgjedh pagesën me këste mujore të barabarta deri më 31 dhjetor 2026 të 75% të detyrimit. Në të dyja rastet, gjobat dhe kamatëvonesat për periudhat përkatëse fshihen plotësisht.

Si do tĂ« kryhen procedurat e “Paqes” dhe fshirjes sĂ« detyrimeve

Marrëveshja e Paqes Fiskale mes biznesit dhe administratës tatimore do të realizohet përmes një aplikimi elektronik nga tatimpaguesi në platformën e-filing, brenda afatit të dorëzimit të deklaratës vjetore të të ardhurave për vitin paraardhës. Për vitin e parë të zbatimit, afati i aplikimit do të përcaktohet me udhëzim të posaçëm nga Drejtori i Përgjithshëm i Tatimeve. Pas aplikimit, administrata tatimore harton propozimin e marrëveshjes dhe ia komunikon biznesit përmes e-filing, duke përcaktuar vlerën e fitimit të tatueshëm dhe detyrimin tatimor për periudhën përkatëse. Tatimpaguesi ka të drejtë ta pranojë ose ta refuzojë këtë propozim deri më 15 prill dhe, në rast pranimi dhe nënshkrimi elektronik, marrëveshja konsiderohet e lidhur dhe prodhon efekte ligjore për vitin tatimor përkatës. Biznesi është i detyruar të deklarojë dhe të paguajë tatimin sipas marrëveshjes, ndërsa mosrespektimi i saj trajtohet si shkelje tatimore.

Ndërkohë, ligji për fshirjen, shuarjen dhe pagesën e detyrimeve tatimore dhe doganore do të hyjë në fuqi 15 ditë pas botimit në Fletoren Zyrtare dhe do të zbatohet për periudhën nga 1 janari deri më 31 dhjetor 2026. Brenda 15 ditëve nga hyrja në fuqi, ministri përgjegjës për financat do të nxjerrë udhëzimin përkatës për zbatimin e tij.

Debati

Ideja e qeverisë për një Paqe fiskale me bizneset nuk është mirëpritur nga askush, përveç  mazhorancës.

Opozita e ka quajtuar nismĂ«n njĂ« “goditje” ndaj biznesit tĂ« ndershĂ«m qĂ« favorizon pastrimin e parave. Edhe vetĂ« bizneset kanĂ« pasur rezerva pĂ«r ligjin e ri, tĂ« cilĂ«t po ashtu e quajnĂ« hapĂ«sirĂ« tĂ« larjes sĂ« parave tĂ« pista.

Fondi Monetar NdĂ«rkombĂ«tar, po ashtu e ka vlerĂ«suar me risk iniciativĂ«n e qeverisĂ« shqiptare duke theksuar se mund tĂ« “shtrembĂ«rojĂ« regjimin tatimor”.

The post Mes shqetĂ«simit pĂ«r larje parash, dekretohet ‘Paqja fiskale/ Si dhe çfarĂ« pĂ«rfitojnĂ« bizneset appeared first on Gazeta Si.

↗

Strehim dhe kujdes mjekësor për fëmijët me zgjebe në Durrës. Punë të rregullt për mamanë

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Grupi Teknik NdĂ«rsektorial, autoriteti pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r menaxhimin e rasteve tĂ« braktisjes sĂ« fĂ«mijĂ«ve, ka vendosur qĂ« tre fĂ«mijĂ«t e gjetur nĂ« kushte tĂ« rĂ«nda nĂ« DurrĂ«s tĂ« marrin trajtim tĂ« specializuar pĂ«r infeksionin e lĂ«kurĂ«s (zgjebe). Ata do tĂ« qĂ«ndrojnĂ« tĂ« shtruar nĂ« spital deri nĂ« pĂ«rfundimin e plotĂ« tĂ« kurimit.

Masat e marra përfshijnë sigurimin e të gjitha barnave të nevojshme, ndërhyrje mjekësore për nënën dhe fëmijët, si dhe veprime të menjëhershme higjieno-dizinfektuese në banesën ku ata jetonin. Po ashtu, është planifikuar pastrimi i plotë i apartamentit me qëllim eliminimin e çdo rreziku për përhapjen e infeksionit.

PĂ«r nĂ«nĂ«n e fĂ«mijĂ«ve, Blerina Basha, nĂ«pĂ«rmjet ZyrĂ«s sĂ« PunĂ«s do tĂ« shqyrtohet mundĂ«sia e sigurimit tĂ« njĂ« vendi pune me orar tĂ« rregullt 8-orĂ«sh. Kjo masĂ« synon tĂ« reduktojĂ« ngarkesĂ«n e saj aktuale tĂ« punĂ«s, e cila arrin deri nĂ« 16 orĂ« nĂ« ditĂ«, dhe t’i krijojĂ« mundĂ«si pĂ«r t’u kujdesur mĂ« mirĂ« pĂ«r fĂ«mijĂ«t. Ajo do tĂ« pĂ«rfitojĂ« gjithashtu mbĂ«shtetje psiko-sociale.

Drejtuesja e Shërbimit Social në Bashkinë e Durrësit, Diola Xhango, bëri me dije se në mbledhjen e Grupit Teknik morën pjesë përfaqësues nga Shërbimi Social, Policia, Shëndetësia dhe organizata joqeveritare. Sipas saj, u dakordësua një plan i koordinuar për mbështetjen, rikthimin dhe integrimin e familjes në komunitet.

Autoritetet do tĂ« ndjekin edhe procedurat administrative pĂ«r pajisjen e familjes me dokumentacionin e nevojshĂ«m dhe ndryshimin e regjistrimit civil, i cili aktualisht figuron nĂ« Vaun e DejĂ«s, ndĂ«rsa Blerina Basha Ă«shtĂ« me origjinĂ« nga Berati. Regjistrimi i ri nĂ« DurrĂ«s do t’u mundĂ«sojĂ« atyre akses nĂ« skemat e strehimit social tĂ« bashkisĂ«.

Nga ana e saj, 33-vjeçarja Blerina Basha ka deklaruar se nuk i ka braktisur fëmijët, por ka qenë e detyruar të punonte me orë të zgjatura për të siguruar mbijetesën. Ajo pretendon se e gjithë situata është një kurth i ngritur nga ish-vjehrra e saj.

Në dëshminë e dhënë, Basha tha se si një nënë e divorcuar me tre fëmijë, ishte e detyruar të punonte deri në 16 orë në ditë për një pagë prej 400 mijë lekësh të vjetra, nga të cilat 300 mijë shkonin për qira.

Ndërkohë, gjyshja e fëmijëve tregoi me detaje momentin kur u zbulua gjendja e tyre. Ajo tha se, pasi u kthye nga Italia, ku ka jetuar për 33 vite, shkoi për të takuar nipërit, por u përball me një situatë alarmante: fëmijët ishin të mbyllur brenda banesës, të mbuluar me batanije, ndërsa shtëpia ishte e paorganizuar dhe me erë të rëndë.

The post Strehim dhe kujdes mjekësor për fëmijët me zgjebe në Durrës. Punë të rregullt për mamanë appeared first on Gazeta Si.

↗

Protesta e 24 janarit/ Berisha: Ka ardhur koha që qeveria të përballet me zemërimin e qytetarëve

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Duke ftuar qytetarĂ«t dhe opozitarĂ«t nĂ« protestĂ«n e 24 Janarit, kreu i PD-sĂ«, Sali Berisha, nĂ« ‘Foltoren’ te kryeministria, u shpreh se, ka ardhur koha qĂ« qeveria tĂ« pĂ«rballet me zemĂ«rimin e shqiptarĂ«ve.

Kryedemokrati tha se mesazhi i protestës duhet të jetë i qartë: të heqë dorë nga grushti i shtetit, referuar mbrojtjes që po i bën Rama Ballukut.

‘U ftoj tĂ« bĂ«jmĂ« gjithçka pĂ«r njĂ« kryengritje paqĂ«sore, pĂ«r njĂ« revolucion tĂ« ri, i cili do tĂ« fshijĂ« nga harta e ShqipĂ«risĂ« narkodiktaturĂ«n e Enver HoxhĂ«s, do shndĂ«rrojĂ« nĂ« vendin e bekuar tĂ« qytetarĂ«ve tĂ« ndershĂ«m, punĂ«torĂ«, tĂ« aftë’, tha kryetari i PD-sĂ«, Sali Berisha gjatĂ« fjalĂ«s sĂ« mbajtur nĂ« ‘Foltoren’ te kryeministria.

NĂ« fjalĂ«n e tij, Berisha tha se kreu i qeverisĂ« po i poshtĂ«ron pĂ«rditĂ« shqiptarĂ«t duke u nxjerrĂ« pĂ«rpara zĂ«vendĂ«s kryeministren e pandehur, Belinda Balluku, tĂ« cilĂ«n e cilĂ«soi si “maskĂ«n e tij”.

“Edi Rama ndĂ«rkohĂ« qĂ« shqiptarĂ«t janĂ« tĂ« vendosur t’i japin ndĂ«shkimin e merituar, po ecĂ«n drejt grushtit tĂ« shtetit. Po ecĂ«n drejt bllokimit tĂ« sistemit tĂ« drejtĂ«sisĂ«. Ai, njĂ« njĂ« akt tĂ« papĂ«rgjegjshĂ«m, sfidon dhe poshtĂ«ron shqiptarĂ«t çdo ditĂ«, duke u nxjerrĂ« maskĂ«n e tij, Lubi Ballukun, pĂ«r t’u thĂ«nĂ« atyre qĂ« ne as qĂ« pyesim pĂ«r ju. Po ja ku do i themi ne nĂ« emĂ«r tuaj, edhe ne nĂ« mĂ«nyrĂ« absolute nuk do pyesim pĂ«r ju, dhe do kesh fatin qĂ« meriton.

Opozita shqiptare ka vendosur tĂ« thĂ«rrasĂ« njĂ« protestĂ« me datĂ«n 24 janar, nĂ« tĂ« cilĂ«n tĂ« japim mesazhet e qarta, pĂ«rfundimtare Edi RamĂ«s. Hiq dorĂ« nga grushti i shtetit, prano ligji dhe KushtetutĂ«n, pĂ«rndryshe do tĂ« nxjerrim ne jashtĂ« ligjit, jashtĂ« KushtetutĂ«s.Ndaj dhe me 24, tĂ« gjithĂ« nĂ« kĂ«tĂ« shesh pĂ«r tĂ« treguar fuqinĂ« e bashkimit tĂ« shqiptarĂ«ve, fuqinĂ« e guximit tĂ« shqiptarĂ«ve, vizionin ne tyre, shpirtin e pamposhtur tĂ« popullit opozitar”, u shpreh Berisha. 

The post Protesta e 24 janarit/ Berisha: Ka ardhur koha që qeveria të përballet me zemërimin e qytetarëve appeared first on Gazeta Si.

↗

Kolaudimi/ Kontroll i detyrueshëm kur ndryshon pronësia ose mjeti kalon 160.000km

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – NjĂ« udhĂ«zim i ri i MinistrisĂ« sĂ« InfrastrukturĂ«s dhe EnergjisĂ« sjell ndryshime rrĂ«njĂ«sore nĂ« procesin e kontrollit teknik tĂ« mjeteve rrugore nĂ« ShqipĂ«ri, duke synuar pĂ«rafrimin e plotĂ« me legjislacionin e Bashkimit Europian.

Sipas këtij dokumenti, i cili i shtrin efektet e tij nga data 1 dhjetor 2026, kontrolli teknik i mjetit bëhet i detyrueshëm në momentin që ndryshon titullari i certifikatës së regjistrimit, si dhe në rastet kur mjeti ka përshkuar 160.000 kilometra.

NjĂ« tjetĂ«r risi e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« shtimi i kritereve teknike qĂ« mund tĂ« penalizojnĂ« qytetarĂ«t, ku si mangĂ«si do tĂ« njihet mosfunksionimi i sistemit “eThirrje” (eCall), i cili mundĂ«son thirrjet e urgjencĂ«s nĂ« raste rreziku.

Përveç këtij sistemi, gjatë kontrollit do të verifikohet me imtësi edhe funksionimi i sinjalit GPS, gjendja e njësisë së kontrollit elektronik dhe lidhja e komponentëve të audios, duke i konsideruar defektet në këto elemente si arsye për dështimin e mjetit në testimin teknik.

UdhĂ«zimi zgjeron ndjeshĂ«m gamĂ«n e mjeteve qĂ« duhet t’i nĂ«nshtrohen kolaudimit, duke pĂ«rfshirĂ« mjetet me dy ose tri rrota tĂ« kategorive L3e, L4e, L5e dhe L7e me kapacitet motorik mbi 125cm3. Gjithashtu, nĂ« skanerin e kontrollit teknik do tĂ« kalojnĂ« edhe mjetet bujqĂ«sore dhe traktorĂ«t e kategorive T1b, T2b, T3b, T4.1b, T4.2b dhe T4.3b, qĂ« qarkullojnĂ« kryesisht nĂ« rrugĂ« publike me njĂ« shpejtĂ«si maksimale qĂ« tejkalon 40km/h.

The post Kolaudimi/ Kontroll i detyrueshëm kur ndryshon pronësia ose mjeti kalon 160.000km appeared first on Gazeta Si.

↗

Kreu i Bankës Federale në SHBA nën hetim për kontratën 2.5 mld$ të rinovimit të godinës

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Prokuroria amerikane ka nisur një hetim kriminal ndaj Jerome Powell, kreut të Bankës Federale në SHBA, lidhur me një projekt rinovimi të godinës prej 2.5 miliardë dollarësh, duke përshkallëzuar ndjeshëm përplasjen e administratës Trump me bankën qendrore.

Powell deklaroi të dielën se Rezerva Federale ka marrë të premten thirrje nga juria e madhe (grand jury), si dhe një kërcënim për padi penale nga Departamenti i Drejtësisë, në lidhje me dëshminë e tij para Kongresit verën e kaluar për projektin e rinovimit.

Ai tha se ky veprim ligjor Ă«shtĂ« njĂ« pretekst pĂ«r tĂ« frenuar pavarĂ«sinĂ« e RezervĂ«s Federale nĂ« pĂ«rcaktimin e normave tĂ« interesit. Kjo vjen nĂ« njĂ« kohĂ« kur Trump e ka sulmuar vazhdimisht Powell-in, duke e quajtur njĂ« “mushkĂ« kokĂ«fortĂ«â€ pĂ«r refuzimin e tij pĂ«r tĂ« ulur ndjeshĂ«m kostot e huamarrjes.

“KĂ«rcĂ«nimi i ri nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« me dĂ«shminĂ« time tĂ« qershorit tĂ« kaluar apo me rinovimin e godinave tĂ« RezervĂ«s Federale,” tha Powell. “KĂ«rcĂ«nimi pĂ«r akuza kriminale Ă«shtĂ« pasojĂ« e faktit qĂ« Rezerva Federale po vendos normat e interesit bazuar nĂ« vlerĂ«simin tonĂ« mĂ« tĂ« mirĂ« pĂ«r atĂ« qĂ« i shĂ«rben publikut, dhe jo sipas preferencave tĂ« presidentit,” shtoi ai.

Trump mohoi çdo përfshirje në hetimin e Departamentit të Drejtësisë.

“Nuk di asgjĂ« pĂ«r kĂ«tĂ«, por ai sigurisht qĂ« ai nuk Ă«shtĂ« shumĂ« i mirĂ« nĂ« krye tĂ« Fed-it dhe nuk Ă«shtĂ« shumĂ« i mirĂ« as nĂ« ndĂ«rtimin e godinave,” tha presidenti amerikan pĂ«r NBC News tĂ« dielĂ«n nĂ« mbrĂ«mje, duke pretenduar se hetimi nuk ka lidhje me refuzimin e Powell-it pĂ«r tĂ« ulur normat e interesit.

Megjithatë, hetimi pritet të përkeqësojë shqetësimet e investitorëve mbi pavarësinë e bankës qendrore më të rëndësishme në botë, një shtyllë themelore e politikës ekonomike amerikane, e konsideruar jetike për stabilitetin e tregjeve financiare.

Krishna Guha, ish-zyrtar i RezervĂ«s Federale tĂ« Nju Jorkut, e quajti kĂ«tĂ« zhvillim “thellĂ«sisht shqetĂ«sues”.

“Administrata Trump nuk po lĂ« asnjĂ« dyshim mbi vendosmĂ«rinĂ« e saj pĂ«r tĂ« ndikuar drejtpĂ«rdrejt dhe nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« ashpĂ«r veprimet e politikĂ«s monetare tĂ« Fed-it, pĂ«rmes çdo rruge tĂ« mundshme, pĂ«rfshirĂ« kĂ«rcĂ«nimet ligjore,” tha Eswar Prasad, profesor nĂ« Universitetin Cornell.

Powell, pĂ«r tĂ« cilin Trump ka thĂ«nĂ« disa herĂ« se do tĂ« “donte” ta shkarkonte deklaroi tĂ« dielĂ«n se nuk do tĂ« largohet nga posti pĂ«r shkak tĂ« hetimit.

“ShĂ«rbimi publik ndonjĂ«herĂ« kĂ«rkon qĂ« tĂ« qĂ«ndrosh i palĂ«kundur pĂ«rballĂ« kĂ«rcĂ«nimeve,” tha kreu i Fed-it. “Do tĂ« vazhdoj tĂ« bĂ«j punĂ«n pĂ«r tĂ« cilĂ«n jam konfirmuar nga Senati, me integritet dhe pĂ«rkushtim ndaj shĂ«rbimit tĂ« popullit amerikan.”

Pas deklaratës së Powell-it, dollari ra rreth 0.2% kundrejt një shporte valutash në tregtimin e hershëm në Azi të hënën, ndërsa kontratat futures për indeksin S&P 500 ranë rreth 0.4%.

JuritĂ« e mĂ«dha vendosin nĂ«se prokurorĂ«t kanĂ« paraqitur prova tĂ« mjaftueshme pĂ«r tĂ« ngritur akuza penale. GjatĂ« hetimeve, prokurorĂ«t ndonjĂ«herĂ« njoftojnĂ« subjektet pĂ«rpara se tĂ« kĂ«rkojnĂ« njĂ« aktakuzĂ«, pĂ«r t’u dhĂ«nĂ« mundĂ«sinĂ« tĂ« dĂ«shmojnĂ«, sipas udhĂ«zimeve tĂ« Departamentit tĂ« DrejtĂ«sisĂ«.

Mendohet se thirrjet përmbajnë kërkesa për informacion mbi përgatitjet e Poëell-it për dëshminë, si edhe dokumente të brendshme që lidhen me rinovimin e selisë.

Administrata ka pĂ«rdorur projektin e rinovimit, i cili ka tejkaluar ndjeshĂ«m buxhetin, si njĂ« linjĂ« sulmi ndaj bankĂ«s qendrore dhe Powell-it, tĂ« cilin Trump e ka quajtur “budalla” pĂ«r refuzimin e tij pĂ«r tĂ« ulur normat e interesit nĂ« 1%.

Powell, i cili pritet të largohet nga posti i kryetarit në maj, i ka hedhur më parë poshtë pretendimet e Russell Vought, një aleat i ngushtë i Trump-it dhe drejtues i Zyrës së Menaxhimit dhe Buxhetit, se ai ka mashtruar Kongresin lidhur me rinovimin. Presidenti amerikan pritet të shpallë në javët në vijim kandidatin e tij për të zëvendësuar Powell-in. Ekonomisti i Shtëpisë së Bardhë dhe aleat i Trump-it, Kevin Hassett, shihet si një nga favoritët për këtë rol.

Elizabeth Warren, demokratja kryesore nĂ« komitetin bankar tĂ« Senatit, akuzoi Trump-in se po pĂ«rpiqet tĂ« “vendosĂ« njĂ« tjetĂ«r kukull pĂ«r tĂ« pĂ«rfunduar marrjen e korruptuar tĂ« bankĂ«s qendrore tĂ« AmerikĂ«s”.

Trump ka tentuar tashmë të shkarkojë guvernatoren e Fed-it, Lisa Cook, për akuza për mashtrim hipotekor, të cilat janë nën hetim. Cook i ka mohuar akuzat dhe është përfshirë në një betejë ligjore kundër presidentit amerikan.

Gjykata e Lartë ka marrë në shqyrtim një çështje që pritet të jetë historike, lidhur me kompetencat e degës ekzekutive për të shkarkuar zyrtarë të lartë të bankës qendrore, dhe do të dëgjojë argumentet më vonë gjatë këtij muaji.

Departamenti i Drejtësisë nuk iu përgjigj menjëherë kërkesës për koment./FinancialTimes

The post Kreu i Bankës Federale në SHBA nën hetim për kontratën 2.5 mld$ të rinovimit të godinës appeared first on Gazeta Si.

↗

Ulet stoku i kredive me probleme

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – NĂ« muajin nĂ«ntor tĂ« vitit 2025, stoku i kredive tĂ« kĂ«qija ra lehtĂ« nĂ« 4.2%, nga 4.3% qĂ« ishte nĂ« tetor.

Sipas Bankës së Shqipërisë, ky tregues nuk përbën gjithmonë një përkthim të saktë të vlerave absolute, pasi shpesh ndikohet nga efekte statistikore, si diferencat nga kursi i këmbimit apo ecuria e kredisë së re.

Gjatë vitit 2025, Banka e Shqipërisë raporton një zgjerim të stokut të huave me probleme në vlerë nominale, si rezultat i prurjeve të reja. Ky tregues do të ishte edhe më i lartë nëse nuk do të ishin fshirë rreth 6.3 miliardë lekë kredi të humbura.

Vlera e kredive të fshira në periudhën e fundit përfaqëson rreth 17.6% të tepricës së përgjithshme të kredive me probleme në portofolin e bankave, nga rreth 2.7% në gjashtëmujorin e kaluar.

Shifrat duket se pasqyrojnë shqetësimin e Bankës Qendrore, e cila ka bërë thirrje për moderim të kreditimit, veçanërisht në sektorin imobiliar. Për këtë segment, Banka e Shqipërisë ka vendosur kufizime në financim, duke përcaktuar që maksimumi i huasë të mos tejkalojë 80% të vlerës së pronës që blihet.

The post Ulet stoku i kredive me probleme appeared first on Gazeta Si.

↗

Parashikimi i ‘SI’ pĂ«r bursat gjatĂ« javĂ«s: Forcohet euro

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – PĂ«r sa kohĂ« qĂ« EUR/USD tregtohet mbi nivelin 1.162, trendi nĂ« fillim tĂ« javĂ«s pritet tĂ« mbetet rritĂ«s, me target fillestar nĂ« 1.169. NjĂ« reagim pozitiv mbi kĂ«tĂ« nivel mund tĂ« pasohet nga njĂ« avancim i mĂ«tejshĂ«m drejt rezistencĂ«s 1.172. NĂ« rast se çmimi zbret nĂ«n 1.162, rĂ«nia thellohet drejt suportit 1.1565.

Për sa kohë që GBP/USD tregtohet nën nivelin 1.3415, trendi mbetet negativ, me target në 1.33. Tregtimi mbi nivelin 1.3415 hap rrugën për testimin e rezistencës 1.346.

Për sa kohë që USD/JPY tregtohet mbi nivelin 157.5, trendi mbetet pozitiv, me objektiv 158.9. Tregtimi nën 157.5 do ta vononte këtë tentativë, duke u paraprirë nga testimi i suportit 157.3.

Për sa kohë që indeksi Dow Jones tregtohet mbi nivelin 49,300, trendi mbetet bullish, me target 50,100. Tregtimi nën 49,300 do të shoqërohej me testimin e suportit 48,850.

Për sa kohë që Crude Oil tregtohet nën nivelin 59.1, trendi mbetet rënës, me target 58. Tregtimi mbi nivelin 59.1 rikthen tentativën për testimin e rezistencës 59.75.

Për sa kohë që BTC/USD tregtohet nën nivelin 90,750, trendi mbetet bearish, me target 83,800. Tregtimi mbi nivelin 90,750 do të pasohej nga testimi i rezistencës 93,600.

The post Parashikimi i ‘SI’ pĂ«r bursat gjatĂ« javĂ«s: Forcohet euro appeared first on Gazeta Si.

↗

Parku eolik në Tropojë, Rama: Koha kur Shqipëria blen energji në treg po shkon drejt fundit!

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Kryeministri Edi Rama bashkĂ« me ministren e InfrastrukturĂ«s e EnergjisĂ«, Belinda Balluku, vizituan sot parkun eolik tĂ« TropojĂ«s, njĂ« nga investimet mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme nĂ« sektorin e energjisĂ« vendas.

Për kreun e qeverisë, parku me kapacitet 600 MW, me financim nga kompania amerikane CWP është dëshmi se Shqipëria po ecën drejt një të ardhmeje energjetike të fortë dhe të qëndrueshme.

Kryeministri Edi Rama gjatë fjalës së tij tha se tashmë Shqipëria do të jetë një vend sovran në prodhimin e energjisë.

“MĂ« vjen shumĂ« mirĂ« qĂ« ne sot finalizojmĂ« njĂ« pĂ«rpjekje 2-vjeçare. NjĂ« pĂ«rpjekje e pĂ«rbashkĂ«t me kompaninĂ« e mirĂ«njohur pĂ«r gjithĂ« procesin pĂ«rgatitor. Ne shpresojmĂ« qĂ« gjithçka tĂ« shkojĂ« ashtu siç duhet. Ky park i madh i energjisĂ« sĂ« erĂ«s nĂ« TropojĂ«, tĂ« hyjĂ« nĂ« rrjetin e prodhuesve tĂ« energjisĂ« sĂ« rinovueshme nĂ« vendin tonĂ«. Edhe ky investim shkon nĂ« atĂ« drejtim strategjik dhe nĂ« rrugĂ«n e pĂ«rmbushjes sĂ« atij objektivi tĂ« madh strategjik pĂ«r ta bĂ«rĂ« ShqipĂ«rinĂ« vend sovran nĂ« prodhimin e energjisĂ«. Kur na ka munguar shiu na Ă«shtĂ« dashur tĂ« dalim nĂ« tregun ndĂ«rkombĂ«tar dhe tĂ« blejmĂ« energji me çmime tĂ« kripura, ndĂ«rsa kur shiu ka ardhur me shumicĂ« shumĂ« nga kjo vlerĂ« potenciale qĂ« Ă«shtĂ« uji tĂ« derdhet. Koha kur ShqipĂ«ria duhet tĂ« dalĂ« nĂ« treg pĂ«r tĂ« blerĂ« energji po shkon drejt fundit. Do tĂ« jemi nĂ« kategorinĂ« e atyre vendeve qĂ« gĂ«zojnĂ« pavarĂ«si tĂ« plotĂ« kur vjen puna tĂ« prodhimi i kĂ«saj lĂ«nde vitale pĂ«r organizmin e njĂ« shteti”, tha Rama.

Sipas kryeministrit, deri nĂ« fund tĂ« kĂ«saj dekade, 30% e energjisĂ« sĂ« prodhuar nĂ« vend do tĂ« jetĂ« nga era dhe dielli. “Me kĂ«tĂ« 30% do kemi tĂ« garantuar qĂ« sistemi ynĂ« do tĂ« jetĂ« i vetĂ«mjaftueshĂ«m dhe cdo gjĂ« e prodhuar pĂ«rtej nevojave tona do ta eksportojmĂ«. Kjo do tĂ« thotĂ« jo mĂ« para pĂ«r tĂ« blerĂ« energji, por energji e shitur pĂ«r tĂ« sjellĂ« mĂ« shumĂ« tĂ« ardhura”, tha kreu i qeverisĂ«.

Nga ana tjetër, për ministren Balluku, projekti i financuar nga amerikanët është një provë që tregon besimin e investitorëve të huaj në Shqipëri.

Parku eolik i TropojĂ«s nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« investime energjike, por Ă«shtĂ« dĂ«shmi i transformimit qĂ« po merr ShqipĂ«ria. DĂ«shmon sektori energjetik shqiptar po kalon nĂ« njĂ« fazĂ« tĂ« re. ShqipĂ«ria tashmĂ« nuk Ă«shtĂ« mĂ« e varur. Po shkojmĂ« drejt njĂ« ekonomie tĂ« qĂ«ndrueshme. Ku tranzicion nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« ide apo premtim, Ă«shtĂ« njĂ« realitet qĂ« po merr formĂ« çdo ditĂ«. ËshtĂ« njĂ« skemĂ« e re energjetike qĂ« bazohet nĂ« krijimin e energjive alternative. ËshtĂ« njĂ« realitet qĂ« po merr formĂ« çdo ditĂ«. Investimet e huaja janĂ« njĂ« tregues mbi besimin tonĂ« strategjik. Ky besim, sot Ă«shtĂ« i dukshĂ«m dhe i gatshĂ«m. 1.5 miliardĂ« euro investime private janĂ« nĂ« proces”, tha ministrja Balluku.

Balluku theksoi se këto investime rrisin te ardhurat dhe fuqizojnë ekonominë lokale duke sjellë edhe vende të reja pune duke shtuar se sektori energjitik luan një rol kyç edhe në procesin e anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Europian.

The post Parku eolik në Tropojë, Rama: Koha kur Shqipëria blen energji në treg po shkon drejt fundit! appeared first on Gazeta Si.

↗

Imperializmi i ri amerikan

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Mburrja e Donald Trump se do ta “drejtojĂ«â€ VenezuelĂ«n dhe se paratĂ« nga shitja e miliona fuçive nafte “do tĂ« kontrollohen nga unĂ«, si President”, e ka shtyrĂ« botĂ«n drejt njĂ« epoke tĂ« re gjeopolitike. MegjithatĂ«, pĂ«rdorimi i fuqisĂ« ushtarake amerikane pĂ«r tĂ« marrĂ« kontrollin e naftĂ«s venezueliane nuk ngjan shumĂ« me njĂ« hap drejt sĂ« ardhmes, por me njĂ« rikthim nĂ« tĂ« kaluarĂ«n.

Për qindra vjet, bota ka qenë e ndarë në sfera influence, ku konkurrenca për burime, nga erëzat dhe ari, te goma dhe nafta, çoi në kolonizimin e kombeve dhe përcaktimin e kufijve shtetërorë. Vetëm në periudhën pas Luftës së Dytë Botërore, e drejta ndërkombëtare dhe rregullat e tregtisë globale arritën të vendosin një rend relativisht të qëndrueshëm. Sot, ky rend duket se po shpërbëhet dhe po kthehet drejt një epoke të vjetër, të karakterizuar nga imperializmi i burimeve.

“Papritur, shekulli i 19-tĂ« dhe periudha para dy luftĂ«rave botĂ«rore po dĂ«gjohen gjithnjĂ« e mĂ« fort, ndĂ«rsa bota largohet nga besimi te globalizimi, kufijtĂ« e hapur dhe tregtia relativisht e lirĂ«,” thotĂ« Daniel Yergin, historian i energjisĂ« dhe nĂ«nkryetar i S&P Global. “Kemi lĂ«nĂ« pas epokĂ«n ku kishte besim themelor se tregjet do tĂ« funksiononin mirĂ« dhe kemi hyrĂ« nĂ« njĂ« fazĂ« ku dora e dukshme e qeverive Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« e pranishme.”

Natyra ekstreme e veprimit amerikan, përfshirë rrëmbimin e jashtëzakonshëm të udhëheqësit të Venezuelës, Nicolås Maduro, ka pak precedentë të afërt. Megjithatë, ajo ka përqendruar vëmendjen globale mbi dy ndryshime thelbësore, por të ndërlidhura, në politikën e jashtme amerikane.

Ndryshimi i parë lidhet kryesisht me kapitalizmin shtetëror të Kinës, veçanërisht suksesin e saj në ndërtimin e një monopoli pothuajse të plotë mbi mineralet e rralla, të domosdoshme për industrinë e gjysmëpërçuesve dhe mbrojtjes, si dhe me pozicionin dominues në minerale si kobalti dhe nikeli, të nevojshme për tranzicionin energjetik.

Si reagim, Trump po kërkon të zgjerojë politikën industriale amerikane përtej kufijve, me qëllim sigurimin e aksesit të SHBA-së në energjinë dhe mineralet që nevojiten për të fuqizuar ekonominë, industrinë e mbrojtjes dhe zhvillimin e inteligjencës artificiale.

NdĂ«rgjegjĂ«simi i ngadaltĂ« nĂ« Uashington pĂ«r ndjekjen e pamĂ«shirshme tĂ« KinĂ«s ndaj mineraleve strategjike mori, sipas Yergin, njĂ« “goditje elektrike” nĂ« prill tĂ« vitit tĂ« kaluar, kur Pekini, si kundĂ«rpĂ«rgjigje ndaj tarifave tĂ« Trump, vendosi kufizime mbi eksportin e tokave tĂ« rralla.

“Mendimi i vjetĂ«r pĂ«r atĂ« qĂ« unĂ« e quaj ‘globalizim i lehtë’ po del gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« jashtĂ« loje,” thotĂ« Yergin. “Shtetet dhe qeveritĂ«, pĂ«rfshirĂ« Shtetet e Bashkuara, po pĂ«rqendrohen shumĂ« mĂ« tepĂ«r te qĂ«ndrueshmĂ«ria, cĂ«nueshmĂ«ria dhe kontrolli.”

Ndryshimi i dytĂ« nĂ« politikĂ« Ă«shtĂ« riafirmimi nga Trump i DoktrinĂ«s Monroe tĂ« vitit 1823, tashmĂ« e quajtur me ironi “Doktrina Donroe”, cila fillimisht paralajmĂ«ronte EuropĂ«n tĂ« qĂ«ndronte larg “oborrit” latino-amerikan tĂ« Uashingtonit. Strategjia amerikane e sigurisĂ« kombĂ«tare pĂ«r vitin 2025 e riktheu kĂ«tĂ« doktrinĂ«, qĂ« e lidh ndikimin e SHBA-sĂ« nĂ« hemisferĂ«n perĂ«ndimore me kontrollin e burimeve natyrore.

Sipas strategjisĂ«, hemisfera duhet tĂ« mbetet “e lirĂ« nga ndĂ«rhyrja ose pronĂ«sia armiqĂ«sore e aseteve kyçe”. Duke iu referuar Alexander Hamilton-it, Sekretarit tĂ« parĂ« tĂ« Thesarit tĂ« SHBA-sĂ« dhe njĂ« proteksionist i fortĂ«, dokumenti thekson se “Shtetet e Bashkuara nuk duhet tĂ« varen kurrĂ« nga ndonjĂ« fuqi e jashtme pĂ«r komponentĂ«t thelbĂ«sorĂ«, nga lĂ«ndĂ«t e para te pjesĂ«t dhe produktet e gatshme, tĂ« nevojshme pĂ«r mbrojtjen ose ekonominĂ« kombĂ«tare”.

NjĂ« pikturĂ« e vitit 1912 nga Clyde Osmer DeLand me titullin “Lindja e DoktrinĂ«s Monroe”, tregon Presidentin James Monroe duke mbajtur njĂ« mbledhje kabineti nĂ« vitin 1823 pĂ«r tĂ« diskutuar politikĂ«n e shquar tĂ« jashtme.

Nuk është vetëm në Amerikën Latine ku ndihen efektet e ndjekjes agresive të burimeve nga Uashingtoni. Në prill të vitit të kaluar, administrata Trump nënshkroi një marrëveshje me Ukrainën për të krijuar një fond rindërtimi që do të merrte 50 për qind të të drejtave të fituara nga projektet e reja minerale dhe të naftës. Ideja është që, në mungesë të garancive të sigurisë, Uashingtoni të motivohet nga interesat tregtare për të mbrojtur Ukrainën nga agresioni i mundshëm rus në të ardhmen.

Republika Demokratike e Kongos gjithashtu ra dakord nĂ« dhjetor qĂ« t’u jepte kompanive amerikane akses preferencial nĂ« minerale, nĂ« kĂ«mbim tĂ« ndihmĂ«s sĂ« Uashingtonit pĂ«r tĂ« ndĂ«rmjetĂ«suar njĂ« marrĂ«veshje tĂ« brishtĂ« paqeje me RuandĂ«n. Si pjesĂ« e marrĂ«veshjes, qeveria amerikane dhe tregtari zviceran Mercuria angazhuan secili deri nĂ« 1 miliard dollarĂ« fonde tĂ« reja pĂ«r projekte minerale nĂ« vend, i cili zotĂ«ron tĂ« paktĂ«n gjysmĂ«n e rezervave botĂ«rore tĂ« kobaltit dhe Ă«shtĂ« prodhuesi mĂ« i madh i bakrit pas Kilit.

Peter Pham, i emĂ«ruar special i Trump pĂ«r rajonin e Liqeneve tĂ« MĂ«dha nĂ« AfrikĂ«, thotĂ« se ideja Ă«shtĂ« qĂ« njĂ« pjesĂ« e mineraleve kongoleze tĂ« shkĂ«putet nga zinxhiri i furnizimit kinez. Ai shton se kompanitĂ« private kanĂ« nevojĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« mbĂ«shtetje nga Uashingtoni kur konkurrojnĂ« drejtpĂ«rdrejt me rivalĂ« tĂ« fuqishĂ«m nga Kina ose shtetet e Gjirit, tĂ« cilĂ«t mund tĂ« mendojnĂ« afatgjatĂ« dhe tĂ« operojnĂ« me humbje nĂ«se Ă«shtĂ« e nevojshme. “Ne nuk jemi gjithmonĂ« nĂ« botĂ«n perfekte tĂ« Adam Smith-it,” thotĂ« ai.

Qindra punëtorë nxjerrin kobalt dhe bakër në minierën artizanale Shabara, në provincën Lualaba, Republika Demokratike e Kongos.

Komentet e fundit të Trump dhe këshilltarëve të tij sugjerojnë se përkufizimi i hemisferës perëndimore po zgjerohet. Trump ka kërcënuar se mund të marrë Groenlandën, një territor gjigant arktik nën kontrollin e Danimarkës, edhe me forcë nëse është e nevojshme. Përveç rëndësisë strategjike, veçanërisht me hapjen e rrugëve detare për shkak të ngrohjes globale, Groenlanda ka edhe rezerva premtuese mineralesh dhe tokash të rralla që SHBA-ja i konsideron jetike.

Daniel Drezner, profesor i politikĂ«s ndĂ«rkombĂ«tare nĂ« Universitetin Tufts, thotĂ« se njĂ« normĂ« qĂ« u ruajt deri nĂ« aneksimin e KrimesĂ« nga Rusia nĂ« vitin 2014 ishte ideja se “kufijtĂ« nuk mund tĂ« ndryshohen me forcĂ«â€. “Kjo normĂ« shpesh u shkel, dhe kritikĂ«t theksonin hipokrizinĂ« e rendit liberal, si nĂ« rastin e pushtimit tĂ« Irakut nĂ« vitin 2003,” thotĂ« ai. “Por tani kemi arritur nĂ« njĂ« pikĂ« ku pĂ«rjashtimet po e pĂ«rmbytin rregullin.”

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, duke mbrojtur ndĂ«rhyrjen ushtarake nĂ« VenezuelĂ«, e lidhi hapur kontrollin territorial me dominimin mbi burimet. “Ajo qĂ« nuk do tĂ« lejojmĂ« Ă«shtĂ« qĂ« industria e naftĂ«s nĂ« VenezuelĂ« tĂ« kontrollohet nga armiqtĂ« e Shteteve tĂ« Bashkuara,” tha ai. “Pse i duhet KinĂ«s nafta e tyre? Pse i duhet RusiĂ«Ă«? Pse i duhet Iranit? Kjo Ă«shtĂ« hemisfera perĂ«ndimore. KĂ«tu jetojmĂ« ne.”

Pavarësisht referencave ndaj shekullit të 19-të, paralelizmat më të afërta me veprimet e Trump në Venezuelë janë Irani i vitit 1953 dhe Guatemala e vitit 1954. Në Iran, CIA, së bashku me shërbimin sekret britanik MI6, organizoi një grusht shteti për të rrëzuar kryeministrin Mohammad Mosaddegh, pasi ai guxoi të nacionalizonte interesat britanike të naftës. Në Guatemalë, CIA mbështeti një tjetër grusht shteti për të rrëzuar presidentin Jacobo Árbenz, pasi qeveria e tij nacionalizoi tokat e kompanisë amerikane United Fruit.

Paralelizmi më i afërt me veprimet e Trump në Venezuelë mund të shihet në Iranin e vitit 1953, ku CIA-ja, së bashku me shërbimin sekret britanik MI6, organizoi një grusht shteti për të rrëzuar kryeministrin Mohammad Mosaddegh, i cili kishte guxuar të nacionalizonte interesat britanike të naftës.

Përdorimi i forcës amerikane për të mbrojtur interesat tregtare në Venezuelë i ngjan këtyre ndërhyrjeve, edhe pse, ndryshe nga Mosaddegh dhe Árbenz, Maduro nuk ishte zgjedhur në mënyrë legjitime. Trump e paraqiti hapur ndërhyrjen si hakmarrje për konfiskimin e interesave amerikane të naftës gjatë presidencës së Hugo Chåvez-it, i cili në vitin 2007 zgjeroi kontrollin shtetëror mbi fushat e naftës të operuara nga ConocoPhillips dhe ExxonMobil.

“Ne do tĂ« nxjerrim njĂ« sasi tĂ« jashtĂ«zakonshme pasurie nga toka,” tha Trump nĂ« njĂ« konferencĂ« pĂ«r shtyp nĂ« Mar-a-Lago. “Ata na morĂ«n tĂ« gjitha tĂ« drejtat tona energjetike; na morĂ«n gjithĂ« naftĂ«n
 dhe ne e duam mbrapsht.”

Edhe pse SHBA ka fituar njëfarë kontrolli mbi naftën venezueliane, mbetet e paqartë se çfarë synon të bëjë konkretisht Trump me të. Ai ka inkurajuar kompanitë amerikane të naftës të investojnë miliarda dollarë në Venezuelë, e cila prodhon naftë të rëndë, të përshtatshme për disa rafineri amerikane.

MegjithatĂ«, sektori i naftĂ«s nĂ« VenezuelĂ«, i cili prodhonte gati 3.5 milionĂ« fuçi nĂ« ditĂ« nĂ« fund tĂ« viteve ’90, sot Ă«shtĂ« njĂ« hije e vetvetes, me prodhim tĂ« rĂ«nĂ« nĂ« rreth 800 mijĂ« fuçi nĂ« ditĂ«. Infrastruktura Ă«shtĂ« nĂ« gjendje shokuese dhe analistĂ«t vlerĂ«sojnĂ« se do tĂ« duhen tĂ« paktĂ«n pesĂ« vite investimesh masive pĂ«r tĂ« rikthyer prodhimin nĂ« nivele domethĂ«nĂ«se. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, nafta venezueliane nuk Ă«shtĂ« aq e lirĂ« pĂ«r t’u nxjerrĂ« sa ajo e GuajanĂ«s fqinje.

“VlerĂ«simi im i drejtpĂ«rdrejtĂ« Ă«shtĂ« se Marco Rubio donte largimin e Maduros dhe pĂ«rdori naftĂ«n si pretekst,” thotĂ« Drezner. “Trump mund tĂ« mendojĂ« se gjithçka ka tĂ« bĂ«jĂ« me naftĂ«n, por ai gabon.”

Edhe Stephanie Junger-Moat, drejtuese e Karcsi Global, shpreh skepticizĂ«m: “Nafta mund tĂ« ketĂ« qenĂ« njĂ« pĂ«rfitim dytĂ«sor, narkotrafiku justifikimi, por kjo kishte tĂ« bĂ«nte me fuqinĂ« amerikane dhe shumĂ« pak me gjithçka tjetĂ«r.”

Ajo paralajmĂ«ron se konkurrenca me KinĂ«n pĂ«r burime nĂ« “oborrin” amerikan vetĂ«m do tĂ« ashpĂ«rsohet. KompanitĂ« kineze kanĂ« interesa tĂ« mĂ«dha nĂ« naftĂ« dhe minerale nĂ« AmerikĂ«n Latine, pĂ«rfshirĂ« “TrekĂ«ndĂ«shin e Litiumit” dhe industrinĂ« e bakrit dhe hekurit.

Strategjia amerikane po shtrihet edhe në Ukrainë dhe Afrikë, ku SHBA ka lidhur mbështetjen politike dhe të sigurisë me aksesin në minerale kritike, përfshirë kobaltin, bakrin dhe litiumin, në përpjekje për të shkëputur zinxhirët e furnizimit nga Kina.

“ZinxhirĂ«t e furnizimit nuk kanĂ« mĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« vetĂ«m me efikasitetin,” pĂ«rfundon Yergin. “Tani ata kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« drejtpĂ«rdrejt me politikĂ«n dhe sigurinĂ«.”/FinancialTimes

The post Imperializmi i ri amerikan appeared first on Gazeta Si.

↗

50 mln euro fond për përmbytjet, ministri: 15 mln shkojnë për dëmshpërblim

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Qeveria ka parashikuar njĂ« fond prej 50 mln eurosh pĂ«r situatĂ«n e pĂ«rmbytjeve nĂ« vend.

Ministri i Financave, Petrit Malaj, tha se 15 mln do të shkojnë për dëmshpërblimin e familjeve dhe bizneseve të prekura, ndërsa 10 mln euro për fondin e emergjencave civile.

Malaj tha se për këtë rast do të vihet në punë edhe Fondi Rezervë.

“Nga ana tjetĂ«r, kemi edhe fondin rezervĂ« tĂ« KĂ«shillit tĂ« Ministrave nĂ« vlerĂ«n rreth 25 milionĂ« euro qĂ« do tĂ« vendoset nĂ« dispozicion nĂ« varĂ«si edhe tĂ« vlerĂ«simeve qĂ« do tĂ« bĂ«hen nga strukturat pĂ«rkatĂ«se pĂ«rsa i pĂ«rket dĂ«meve tĂ« shkaktuara. SikundĂ«r, kemi edhe fondin pĂ«r digat dhe rezervuarĂ«t, i cili Ă«shtĂ« njĂ« fond pĂ«r shpenzimet kapitale dhe lidhet me financimin e projekteve qĂ« lidhen me sigurimin e digave dhe tĂ« rezervuarĂ«ve. Ky fond Ă«shtĂ« rreth 5 milionĂ« euro”, tha ministri.

Deklarata e Malajt erdhi pas fjalës së kryeministrit Edi Rama, i cili premtoi dëmshpërblim për çdo dëm të krijuar si pasojë e reshjeve.

Rama bëri një bilanc të përmbytjeve dhe raportoi se janë nën ujë 13.211 ha tokë bujqësore, 1.587 banesa dhe janë evakuuar 339 persona dhe 51 familje.

The post 50 mln euro fond për përmbytjet, ministri: 15 mln shkojnë për dëmshpërblim appeared first on Gazeta Si.

↗

Financial Times: Kina ka hakeruar email-et e Kongresit Amerikan dhe po i përgjon

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Kina ka hakuerar email-et e përdorura nga Kongresi Amerikan në komisione të fuqishme të Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA-së, si pjesë e një fushate masive spiunazhi kibernetik të njohur si Salt Typhoon.

Sipas personave të njohur me sulmin, inteligjenca kineze ka hyrë në sistemet e email-it të përdorura nga disa punonjës të komisionit të Dhomës, si dhe nga ndihmës të komisioneve për punët e jashtme, inteligjencën dhe shërbimet e armatosura. Ndërhyrjet u zbuluan në dhjetor.

Sulmet janë elementi më i fundit i një fushate të vazhdueshme kibernetike kundër rrjeteve të komunikimit amerikan nga Ministria e Sigurisë së Shtetit, shërbimi inteligjent i Kinës. Një person i njohur me sulmin tha se nuk ishte e qartë nëse MSS kishte pasur akses në email-et e ligjvënësve.

MSS ka operuar Salt Typhoon prej disa vitesh. Ajo i lejon Kinës të ketë akses në telefonatat, mesazhet dhe postat zanore të pakriptuara të pothuajse çdo amerikani dhe, në disa raste, mundëson edhe hyrjen në llogari email-i.

Salt Typhoon ka përgjuar gjithashtu thirrjet e zyrtarëve të lartë amerikanë gjatë dy viteve të fundit, thanë persona të njohur me fushatën.

Mark Warner, demokrati mĂ« i lartĂ« nĂ« komisionin e inteligjencĂ«s tĂ« Senatit, tha nĂ« dhjetor se ishte “e pakuptueshme” qĂ« Salt Typhoon nuk po merrte mĂ« shumĂ« vĂ«mendje. “NĂ«se nuk jeni nĂ« njĂ« pajisje tĂ« enkriptuar, ata mund tĂ« pĂ«rgjojnĂ« cilindo prej nesh,” i tha Warner grupit Defense Writers Group.

Jake Sullivan, kĂ«shilltari pĂ«r sigurinĂ« kombĂ«tare i ish-presidentit Joe Biden, i tha Financial Times vitin e kaluar, pasi u largua nga ShtĂ«pia e BardhĂ«, se kompanitĂ« amerikane tĂ« telekomunikacionit ishin “jashtĂ«zakonisht tĂ« cenueshme” ndaj Salt Typhoon.

Kjo fushatĂ« Ă«shtĂ« njĂ« nga shumĂ« pĂ«rpjekjet e spiunazhit kibernetik nga inteligjenca kineze dhe Ushtria Çlirimtare Popullore qĂ« synojnĂ« infrastrukturĂ«n amerikane.

NĂ« vitin 2024, FBI dhe agjenci tĂ« tjera amerikane thanĂ« se njĂ« grup hakerĂ«sh i sponsorizuar nga shteti kinez, i quajtur Volt Typhoon, kishte depĂ«rtuar nĂ« sistemet amerikane tĂ« energjisĂ«, transportit dhe komunikimit, nĂ« mĂ«nyra qĂ« do t’i shĂ«rbenin KinĂ«s nĂ« rast tĂ« njĂ« konflikti me SHBA-nĂ«.

Grupet amerikane tĂ« telekomunikacionit kanĂ« bĂ«rĂ« pak pĂ«r t’u mbrojtur nga Salt Typhoon pĂ«r shkak tĂ« kostos shumĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« forcimit tĂ« rrjeteve. Warner tha nĂ« dhjetor se rrjetet amerikane janĂ« veçanĂ«risht tĂ« cenueshme sepse u ndĂ«rtuan nĂ« njĂ« kohĂ« kur siguria kibernetike nuk konsiderohej njĂ« shqetĂ«sim serioz.

Thesari i SHBA-së planifikoi të vendoste sanksione ndaj entiteteve të MSS për Salt Typhoon në dhjetor, por u tërhoq nga ky vendim pas shqetësimeve se kjo do të dëmtonte afrimin diplomatik që presidentët Donald Trump dhe Xi Jinping arritën në tetor.

Katër komisionet që u shënjestruan nga MSS refuzuan të komentojnë.

Ambasada kineze në SHBA mohoi akuzat për Salt Typhoon. Liu Pengyu, zëdhënësi i ambasadës, tha:
“Ne e kundĂ«rshtojmĂ« me vendosmĂ«ri qĂ« pala amerikane tĂ« bĂ«jĂ« spekulime dhe akuza tĂ« pabazuara, tĂ« pĂ«rdorĂ« sigurinĂ« kibernetike pĂ«r tĂ« njollosur KinĂ«n, dhe tĂ« pĂ«rhapĂ« lloje tĂ« ndryshme dezinformimi pĂ«r tĂ« ashtuquajturat kĂ«rcĂ«nime kineze nga hakerĂ«t.”/FinancialTimes

The post Financial Times: Kina ka hakeruar email-et e Kongresit Amerikan dhe po i përgjon appeared first on Gazeta Si.

↗

Kaosi gjeopolitik, rritet çmimi i naftës dhe forcohet dollari

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Aksionet europiane të mbrojtjes shënuan një nivel rekord, ndërsa çmimet e naftës dhe dollari u forcuan të enjten, teksa tensionet gjeopolitike që po ziejnë nga Venezuela deri në Groenlandë i mbajtën tregtarët në pasiguri.

Sekuestrimi i dy tankerëve të naftës të lidhur me Venezuelën në Atlantik u shoqërua me lajmin se Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, do të takohet javën e ardhshme me drejtuesit e Danimarkës për të diskutuar çështjen e Groenlandës. Në të njëjtën kohë, tregjet u përballën edhe me të dhëna ekonomike të përziera.

Indeksi europian STOXX i industrisë ajrore dhe të mbrojtjes (.SXPARO) arriti një nivel rekord, duke u rritur me gati 2% në orët e para të tregtimit dhe duke shënuar ditën e pestë radhazi të fitimeve. Që nga fillimi i vitit, ky indeks është rritur me 13%, ndërsa që prej pushtimit të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022, fitimet kumulative tejkalojnë 260%.

Ndërkohë, euro ishte në rrugën e rënies së tetë radhazi kundrejt dollarit.

“InvestitorĂ«t po kuptojnĂ« se kĂ«rcĂ«nimi nga gjeopolitika nuk do tĂ« zhduket,” tha Peter McLean, drejtor i zgjidhjeve pĂ«r portofole shumĂ«-asetesh nĂ« Stonehage Fleming Investment Management.
“Edhe pse Ă«shtĂ« pak e mundshme tĂ« shohim veprime ushtarake nĂ« GroenlandĂ«, Ă«shtĂ« e qartĂ« se ekziston njĂ« shtysĂ« pĂ«r rritjen e shpenzimeve tĂ« mbrojtjes nĂ« EuropĂ«.”

Çmimet e naftĂ«s kanĂ« rĂ«nĂ« kĂ«tĂ« javĂ« pĂ«r shkak tĂ« pritshmĂ«rive pĂ«r rritje tĂ« prodhimit tĂ« naftĂ«s nga Venezuela, por u rikuperuan tĂ« enjten. Kontratat e sĂ« ardhmes pĂ«r naftĂ«n Brent u rikthyen mbi nivelin 60 dollarĂ« pĂ«r fuçi, ndĂ«rsa nafta amerikane u rrit me 0.5% nĂ« 56.30 dollarĂ« pĂ«r fuçi.

Zyrtarë të lartë amerikanë deklaruan të mërkurën se SHBA duhet të kontrollojë për një kohë të pacaktuar shitjet dhe të ardhurat nga nafta e Venezuelës, me synim stabilizimin e ekonomisë së saj, rindërtimin e sektorit të naftës dhe sigurimin që vendi të veprojë në përputhje me interesat amerikane.

“Reagimi negativ i tregut ndaj komenteve tĂ« Trump pĂ«r kontrollin e naftĂ«s venezueliane duket pak i tepruar,” tha Daniel Hynes, strateg i lartĂ« pĂ«r mallrat nĂ« ANZ. “Kontrolli amerikan mbi shitjet e naftĂ«s mund tĂ« nĂ«nkuptojĂ« nĂ« fakt vazhdimin e sanksioneve ose kufizimeve nĂ« afatin e shkurtĂ«r, gjĂ« qĂ« do tĂ« ishte pozitive pĂ«r çmimet e naftĂ«s. Dyshoj se kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse çmimet po rikuperohen.”/Reuters

The post Kaosi gjeopolitik, rritet çmimi i naftës dhe forcohet dollari appeared first on Gazeta Si.

↗

Banka e Shqipërisë, gjatë verës tërhoqi nga tregu 595 mln euro për të ngadalësuar rënien e kursit

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – GjatĂ« periudhĂ«s sĂ« verĂ«s, Banka e ShqipĂ«risĂ« ka tĂ«rhequr nga tregu 595.3 milionĂ« euro, rreth 50% mĂ« shumĂ« krahasuar me tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ« njĂ« vit mĂ« parĂ«. Nga kjo sasi eurosh tĂ« blera, 108 milionĂ« euro janĂ« pĂ«rdorur pĂ«r rritjen e rezervĂ«s valutore, ndĂ«rsa pjesa tjetĂ«r ka pasur si qĂ«llim stabilizimin e kursit tĂ« kĂ«mbimit. Paralelisht me kĂ«to ndĂ«rhyrje, kursi euro/lek gjatĂ« kĂ«saj periudhe mbeti praktikisht i “ngrirĂ«â€ nĂ« intervalin 97–98 lekĂ«.

Në total, nga janari deri në shtator 2025, Banka e Shqipërisë ka blerë mbi 825 milionë euro në tregun valutor.

Paralelisht, nĂ« periudhĂ«n korrik–shtator, Banka realizoi operacione injektimi tĂ« likuiditetit me njĂ« vlerĂ« mesatare ditore prej 38 miliardĂ« lekĂ«sh, njĂ« nivel pak mĂ« i ulĂ«t se nĂ« tremujorin paraardhĂ«s. MegjithatĂ«, nĂ« njĂ« krahasim qĂ« merr parasysh efektet sezonale, mungesa e likuiditetit rezulton tĂ« ketĂ« rĂ«nĂ« me rreth 64%, duke reflektuar ndikimin e drejtpĂ«rdrejtĂ« tĂ« blerjeve valutore nĂ« rritjen e ofertĂ«s monetare nĂ« lekĂ«.

Sipas tĂ« dhĂ«nave, blerjet e BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« nĂ« tregun valutor kanĂ« qenĂ« faktori kryesor qĂ« ka kontribuar nĂ« uljen e mungesĂ«s sĂ« likuiditetit me rreth 63.66 miliardĂ« lekĂ«. NĂ« tĂ« kundĂ«rt, rritja e parasĂ« nĂ« qarkullim me 20.26 miliardĂ« lekĂ«, e pĂ«rqendruar kryesisht gjatĂ« muajve korrik–gusht, ka vepruar nĂ« drejtim tĂ« kundĂ«rt, duke zbutur pjesĂ«risht efektin e ndĂ«rhyrjeve tĂ« BankĂ«s.

GjatĂ« gjithĂ« vitit 2025, euro ka shfaqur njĂ« lloj “imuniteti” artificial, i ndĂ«rtuar mbi ndĂ«rhyrjet e shpeshta tĂ« BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«. Sipas tĂ« dhĂ«nave zyrtare, gjatĂ« kĂ«tij viti banka qendrore ka tĂ«rhequr nga tregu rreth 800 milionĂ« euro, me qĂ«llim frenimin e zhvlerĂ«simit tĂ« mĂ«tejshĂ«m tĂ« monedhĂ«s europiane.

Megjithatë, kjo strategji nuk është parë me sy pozitiv nga institucionet ndërkombëtare. Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) ka theksuar vazhdimisht nevojën për një regjim të lirë këmbimi, pa ndërhyrje të vazhdueshme administrative, duke argumentuar se tregu duhet të reflektojë vetë balancat reale ekonomike.

The post Banka e Shqipërisë, gjatë verës tërhoqi nga tregu 595 mln euro për të ngadalësuar rënien e kursit appeared first on Gazeta Si.

↗

Çmimi i arit bie. TregtarĂ«t po monitorojnĂ« marrĂ«dhĂ«niet SHBA-VenezuelĂ«

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Çmimi i arit ra gjatĂ« tĂ« mĂ«rkurĂ«s pasi investitorĂ«t nisĂ«n njĂ« trend shitje, pĂ«r tĂ« pĂ«rfituar nga çmimi mĂ« i lartĂ« i metalit. NdĂ«rkohĂ«, edhe forcimi i dollarit rĂ«ndoi mbi gjendjen e tregut tĂ« metaleve tĂ« çmuar.

Ari në tregun e menjëhershëm (spot) ra me 1.1%, duke shkuar në 4.449 dollarë për onz.Të hënën e kaluar, ari kishte arritur nivelin rekord prej 4.549 dollarësh.

Dollari qëndroi pranë nivelit më të lartë të më shumë se dy javëve, duke i bërë aktivet e çmuara në dollarë më të shtrenjta për mbajtësit e valutave të tjera.

Investitorët presin të paktën dy ulje të normave të interesit nga Rezerva Federale (Fed) këtë vit. Guvernatori i Fed-it, Stephen Miran, mandati i të cilit përfundon në fund të këtij muaji, tha të martën se nevojiten ulje agresive të normave në SHBA për të mbajtur ekonominë në lëvizje.

Aktivet pa interes (si ari) priren të ecin mirë në mjedise me norma të ulëta interesi dhe gjatë periudhave të pasigurisë gjeopolitike ose ekonomike.

Në frontin gjeopolitik, Karakasi dhe Uashingtoni arritën një marrëveshje për të eksportuar deri në 2 miliardë dollarë naftë bruto venezueliane drejt SHBA-së, një lëvizje që do të devijonte furnizimet nga Kina pas rrëmbimit të ish-presidentit Nicolås Maduro nga SHBA.

Në tregjet e tjera, argjendi humbi 2.5% duke rënë në 79.27 dollarë për onz, poshtë nivelit rekord prej 83.62 dollarësh të arritur më 29 dhjetor. Platini ra me 6.2% në 2,291.24 dollarë për onz, duke u tërhequr nga niveli rekord prej 2,478.50 dollarësh i arritur të hënën e kaluar./Reuters

The post Çmimi i arit bie. TregtarĂ«t po monitorojnĂ« marrĂ«dhĂ«niet SHBA-VenezuelĂ« appeared first on Gazeta Si.

↗

Qeveria hedh nĂ« konsultim ligjin e ri pĂ«r mbrojtjen e disenjove: S’ka mĂ« kopje tĂ« firmave tĂ« mĂ«dha

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Ministria e EkonomisĂ« dhe Inovacioni ka hedhur nĂ« konsultim njĂ« projektligj tĂ« ri, qĂ« njeh disenjot si krijime autentike dhe mbron pronĂ«sinĂ« e tyre.

Për të fituar mbrojtje, një disenjo duhet të jetë e re dhe të ketë karakter individual, thotë ligji i ri.

Aty theksohet se e drejta e pronnësimit një krijim, në drejtorinë e Pronësisë Intelektuale, i përket atij që bën kërkesën, pavarësisht krijuesit.

Regjistrimi mund të refuzohet nga Drejtoria, në rast se përman detaje në kundërshtim me moralin, rendin publik apo emblema kombëtare të palejueshme. Po ashtu, projektligji ndalo disenjot që ngjajnë me disenjo të tjera të famshme, për të përfituar,

Projektligji forcon të drejtat e mbajtësve të disenjove, duke u dhënë atyre mundësinë të ndjekin rrugë gjyqësore, të paraqesin dhe sigurojnë prova, si dhe të kërkojnë masa të përkohshme, përfshirë nxjerrjen nga qarkullimi dhe konfiskimin e produkteve që dyshohet se shkelin të drejtat e disenjove të regjistruara.

Aktualisht, tregu në Shqipëri po ndeshet çdo ditë e më shumë me konflikte midis objekteve të pronësisë industriale të regjistruara më parë dhe që kanë një reputacion dhe emër të mirë në treg dhe përpjekjeve të personave të ndryshëm për të përdorur në mënyrë të paautorizuar këto objekte, me qëllim që të përfitojnë falë të cilësisë së mirë, reklamimit dhe promovimit të vazhdueshëm që mbajtësit e të drejtave bëjnë për to. Këto përpjekje negative përveçse dëmtojnë interesat ekonomike të operatorëve ekonomikë që kanë investuar në mbrojtjen e të drejtave të pronësisë industriale, ato dëmtojnë dhe deformojnë gjithashtu tregun dhe interesat e konsumatorëve, argumenton Ministria.

The post Qeveria hedh nĂ« konsultim ligjin e ri pĂ«r mbrojtjen e disenjove: S’ka mĂ« kopje tĂ« firmave tĂ« mĂ«dha appeared first on Gazeta Si.

↗

Pamje/ Shirat e rrëmbyeshëm pushtojnë edhe Gjirokastrën

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’- NĂ« orĂ«t e fundit krahas ShkodrĂ«s, DurrĂ«sit dhe LezhĂ«s, edhe Gjirokastra po pĂ«rballet me pĂ«rmbytje masive, pĂ«rrenj dhe lumenj tĂ« rrĂ«mbyeshĂ«m qĂ« kanĂ« dalĂ« nga shtrati. 

Si pasojĂ« e daljes nga shtrati tĂ« pĂ«rroit tĂ« Ficos, Ă«shtĂ« pĂ«rmbytur lagjja e poshtme tĂ« qytetit ‘18 shtatori’, ndĂ«rsa niveli i ujit Ă«shtĂ« rritur shumĂ« edhe nĂ« zonĂ«n e njohur si Ura e Lumit.

Uji ka vërshuar nëpër rrugët e qytetit, duke marrë përpara edhe makina, ndërsa janë përmbytur edhe biznese.

The post Pamje/ Shirat e rrëmbyeshëm pushtojnë edhe Gjirokastrën appeared first on Gazeta Si.

↗

Ja skenarët që mund të lirojnë Maduron

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Çështja penale ndaj ish-udhĂ«heqĂ«sit tĂ« rrĂ«zuar tĂ« VenezuelĂ«s, NicolĂĄs Maduro, nuk ka arritur tĂ« ecĂ« pĂ«rpara gjatĂ« gjashtĂ« viteve tĂ« fundit.

Tani që kapja e tij dhe paraqitja e parë në gjykatën federale të Manhatanit kanë ndodhur, arritja deri te gjyqi mund të zgjasë edhe shumë vite të tjera, duke u shoqëruar me beteja të pazakonta politike dhe ligjore.

Çështja penale kundĂ«r Maduro-s Ă«shtĂ« jashtĂ«zakonisht komplekse nga pikĂ«pamja ligjore, pĂ«r shkak tĂ« rolit tĂ« tij tĂ« mĂ«parshĂ«m si udhĂ«heqĂ«s i VenezuelĂ«s, natyrĂ«s dramatike tĂ« provimit tĂ« njĂ« komploti ndĂ«rkombĂ«tar narko-terrorist, si dhe implikimeve mĂ« tĂ« gjera pĂ«r sigurinĂ« kombĂ«tare dhe politikĂ«n e jashtme. PĂ«r kĂ«to arsye, mbrojtja e tij mund tĂ« pĂ«rpiqet tĂ« pĂ«rdorĂ« disa strategji tĂ« ndryshme pĂ«r ta bllokuar çështjen para se ajo tĂ« shkojĂ« nĂ« gjyq.

Maduro u deklarua i pafajshëm të hënën për akuzat e komplotit për narko-terrorizëm, komplotit për importim kokaine, posedimit të armëve dhe pajisjeve shkatërruese.

“Jo se nuk do tĂ« negociojĂ«, por fillimisht do tĂ« pĂ«rpiqet tĂ« shtypĂ« disa butona,” tha Dick Gregorie, njĂ« ish-prokuror federal me bazĂ« nĂ« Miami, i cili ka ndjekur nga afĂ«r mbulimin mediatik tĂ« paraqitjes sĂ« parĂ« tĂ« Maduro-s nĂ« gjykatĂ«.

Gregorie ka punuar pothuajse 40 vite më parë në aktakuzën dhe gjyqin e Manuel Noriega-s së Panamasë, duke u bërë një nga prokurorët e paktë që kanë arritur të gjykojnë me sukses një të arratisur të huaj që pretendonte se ishte kryetar shteti.

Rasti Noriega ka disa ngjashmëri me atë të Maduro-s, veçanërisht për shkak se është shumë e rrallë që SHBA të ndërhyjë ushtarakisht në një vend të huaj dhe të rrëmbejë me forcë një udhëheqës politik.

AvokatĂ«t qĂ« pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« Maduro-n dhe bashkĂ«shorten e tij, Cilia Flores, e cila gjithashtu u deklarua e pafajshme pĂ«r akuza tĂ« lidhura me drogĂ«n dhe armĂ«t, ka shumĂ« gjasa tĂ« argumentojnĂ« se ata janĂ« kapur nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« paligjshme. NĂ« gjykatĂ«, Maduro deklaroi se ishte “rrĂ«mbyer” nga ushtria amerikane.

AvokatĂ«t e tij pritet gjithashtu tĂ« pĂ«rplasen me Departamentin e DrejtĂ«sisĂ« lidhur me provat e çështjes, aksesin qĂ« mbrojtja mund tĂ« ketĂ« nĂ« materiale qĂ« mund t’i ndihmojnĂ«, si dhe pĂ«rdorimin e informacionit tĂ« mbrojtur tĂ« sigurisĂ« kombĂ«tare nĂ« njĂ« gjyq tĂ« mundshĂ«m.

Procesi gjyqĂ«sor pĂ«r menaxhimin e informacionit tĂ« klasifikuar, i mbikĂ«qyrur nga gjykata, mund tĂ« shtojĂ« muaj tĂ« tĂ«rĂ« edhe nĂ« njĂ« çështje tĂ« thjeshtĂ«. NĂ« disa raste, tĂ« pandehurit pĂ«rpiqen tĂ« detyrojnĂ« ekspozimin e informacionit tĂ« ndjeshĂ«m, me shpresĂ«n se qeveria federale do tĂ« heqĂ« dorĂ« nga ndjekja penale, njĂ« taktikĂ« e njohur si “graymail”.

Provat e mbledhura deri tani dhe planet për ta çuar çështjen drejt gjyqit pritet të diskutohen në paraqitjen e radhës së Maduro-s në gjykatë në Manhatan, e planifikuar për muajin mars.

Një argument mbi imunitetin

Maduro ka shumë gjasa të përpiqet të përdorë pozicionin e tij në qeverinë venezueliane për të pretenduar se gëzon imunitet si udhëheqës i huaj.

NĂ« gjykatĂ«, Maduro i tha gjyqtarit se ai ishte “ende president” i VenezuelĂ«s. BashkĂ«shortja e tij, nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« ngjashme, e quajti veten “Zonja e ParĂ« e VenezuelĂ«s”.

Gregorie kujtoi se sa të ashpra ishin betejat ligjore mbi pretendimet për imunitet si kryetar shteti në rastin Noriega. Të njëjtat çështje u ngritën edhe në një gjyq për ryshfet ndaj një udhëheqësi politik që pretendonte se ishte kryetar shteti i Ishujve Turks dhe Caicos, një çështje tjetër që Gregorie e ka ndjekur në Miami dekada më parë.

“ËshtĂ« mjaft e qartĂ«: pĂ«r tĂ« pĂ«rfituar imunitet si kryetar shteti, duhet tĂ« jesh udhĂ«heqĂ«s i njohur diplomatikisht,” tha Gregorie. Edhe studiues tĂ« tjerĂ« tĂ« ligjit mbajnĂ« tĂ« njĂ«jtin qĂ«ndrim, duke theksuar se njohjet diplomatike tĂ« Departamentit tĂ« Shtetit tĂ« SHBA janĂ« praktikisht vendimtare.

SHBA ka deklaruar që nga viti 2024 se Maduro ishte një udhëheqës i paligjshëm i Venezuelës dhe ka njohur opozitën si presidente të zgjedhur. Megjithatë, çështja se kush e drejtonte vendin do të duhej të interpretohej nga sistemi gjyqësor amerikan, potencialisht deri në Gjykatën e Lartë.

Noriega humbi pretendimet për imunitet si kryetar shteti dhe diplomatik në vitin 1990. Ai u dënua në vitin 1991 për importim kokaine dhe u dënua me 40 vite burg.

Po ashtu, Norman Saunders, kryeministër i Ishujve Turks dhe Caicos në vitet 1980, nuk u konsiderua kryetar shteti. Në atë kohë, si territor britanik, kryetare shteti ishte Mbretëresha.

A do të ketë dëshmitarë bashkëpunues?

Një pyetje që mbetet pezull është se sa i vendosur është Departamenti i Drejtësisë për ta çuar Maduro-n deri në gjyq.

Nxjerrja e tij nga vendi e bën këtë më të lehtë në një aspekt kyç: mund të sjellë dëshmitarë të rinj.

Gina Parlovecchio, partnere nĂ« fushĂ«n e krimeve financiare dhe ish-prokurore kryesore nĂ« çështjen kundĂ«r JoaquĂ­n “El Chapo” GuzmĂĄn, tha se ka gjasa qĂ« disa bashkĂ«punĂ«torĂ« tashmĂ« kanĂ« ndihmuar ProkurorinĂ« e Distriktit Jugor tĂ« Nju Jorkut pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar çështjen kundĂ«r Maduro-s.

Kjo zyrë ka ndjekur më parë penalisht persona të lidhur me Maduro-n, përfshirë nipërit e bashkëshortes së tij, Cilia Flores. Qeveria federale gjithashtu monitoron nga afër pesë organizatat terroriste të huaja të përmendura në aktakuzë si pjesëmarrëse në skemën e trafikut të drogës nga Venezuela drejt SHBA.

Megjithatë, paraqitja e dëshmitarëve bashkëpunues në gjyq mbetet një sfidë.

Gregorie përshkroi se si një dëshmitar vdiq në një aksident të dyshimtë automobilistik disa ditë para se të dëshmonte kundër një bashkë-të pandehuri të Noriega-s. Ai përmendi gjithashtu vrasjen e informatorit të DEA-s, Barry Seal, nga një vrasës me pagesë i një karteli droge në Luiziana në vitet 1980.

“Ai u vra para se tĂ« fillonte gjyqi. Kishte incidente tĂ« tilla qĂ« tĂ« bĂ«nin tĂ« shqetĂ«soheshe,” tha Gregorie. “NjĂ« dĂ«shmitar kishte dokumente qĂ« unĂ« i kĂ«rkoja, dhe ato dokumente u zhdukĂ«n.”

Dëshmitarë të tjerë në çështjen Noriega hynë në programin e mbrojtjes së dëshmitarëve, duke hequr dorë nga identitetet e tyre dhe duke marrë identitete të reja në qytete të përcaktuara nga qeveria federale.

“Kjo Ă«shtĂ« padyshim njĂ« fushĂ« shumĂ« e dhunshme,” shtoi prokurori i pensionuar.

Michael Nadler, njĂ« tjetĂ«r ish-prokuror federal qĂ« ka ndjekur çështje kundĂ«r zyrtarĂ«ve tĂ« lartĂ« venezuelianĂ«, tha se rastet e komplotit pĂ«r trafik droge janĂ« mĂ« tĂ« vĂ«shtira pĂ«r t’u provuar, sepse varen shumĂ« nga dĂ«shmitarĂ« brenda botĂ«s sĂ« trafikut tĂ« drogĂ«s, ndryshe nga rastet e ryshfetit ndĂ«rkombĂ«tar ku ndiqet rrjedha e parave.

Nadler kishte punuar në aktakuzën për pastrim parash ndaj Alex Saab, një tjetër zyrtar i lartë venezuelian, i cili u lirua në vitin 2023 në një shkëmbim të burgosurish dhe u kthye në Venezuelë për të punuar sërish në qeverinë e Maduro-s.

“Duhet tĂ« kesh dikĂ« nĂ« dhomĂ« me tĂ« qĂ« tĂ« thotĂ« se ai e dinte, e lejoi, ose bĂ«ri diçka mĂ« tepĂ«r,” tha Nadler pĂ«r provimin e njĂ« rasti trafiku droge.

Megjithëse aktakuza ndaj Maduro-s nuk është aq e detajuar në transaksione sa disa çështje të tjera për trafik droge dhe pastrim parash, prokurorët kanë përfshirë disa episode konkrete që sugjerojnë se kanë informacione nga dëshmitarë me akses të afërt te ai.

Në një prej këtyre episodeve, prokurorët pretendojnë se Maduro u tha trafikantëve të tjerë se nuk duhej të kishin dërguar më shumë se një ton kokainë në një fluturim komercial në vitin 2013 që u ul në Paris dhe u sekuestrua nga autoritetet franceze.

Këto momente lidhen me pesë organizata narco-terroriste: FARC dhe ELN në Kolumbi; Kartelin Sinaloa dhe Zetas në Amerikën Qendrore dhe Meksikë; si dhe Tren de Aragua, që ndihmon në transportimin e kokainës nga Venezuela.

“E lexova pothuajse si njĂ« pĂ«rmbledhje tĂ« goditjeve mĂ« tĂ« mĂ«dha,” tha Parlovecchio.

Disa ish-prokurorë thonë se Departamenti i Drejtësisë do ta kishte ndjekur penalisht dhe kapur Maduro-n vetëm nëse besonte se çështja ishte mjaft e fortë.

Disa besojnë gjithashtu se ish-udhëheqësi mund të dëshirojë të përballet me një juri.

“Mendoj se ata e presin njĂ« gjyq,” tha Parlovecchio, duke pĂ«rmendur se nipĂ«rit e Flores u dĂ«nuan nga njĂ« juri nĂ« vitin 2016. “KĂ«to raste tĂ« nivelit tĂ« lartĂ« shpesh shkojnĂ« nĂ« gjyq, sidomos kur i pandehuri nuk ka asgjĂ« pĂ«r tĂ« humbur.”

Akuzat ndaj Maduro-s janë shumë të rënda dhe mund të sjellin dënim me burgim të përjetshëm për komplotin, si dhe dekada të tjera burg për shkeljet që lidhen me armët.

Ajo përmendi gjithashtu çështjen e El Chapo-s, i cili u gjykua, u dënua dhe sot ndodhet në burgun Supermax në Kolorado, duke vuajtur dënim të përjetshëm plus 30 vite për posedim mitralozi.

Marrëveshje apo gjyq?

Megjithatë, mbetet pyetja nëse qeveria amerikane do të ishte e hapur për një marrëveshje me udhëheqësin e kapur.

Shumica dërrmuese e çështjeve penale federale përfundojnë me pranimin e fajësisë nga të pandehurit, qoftë përmes marrëveshjeve apo për të shmangur gjyqin.

Një marrëveshje ligjore dhe gjeopolitike që përfshin Venezuelën mund të lindë në çdo moment, veçanërisht nëse ndryshon situata e politikës së jashtme ose nëse çështja zgjatet përtej presidencës Trump.

Megjithatë, Gregorie tha se ndjekja penale për trafik droge ndaj një udhëheqësi të huaj zakonisht shkon drejt gjyqit, për shkak të përpjekjes së madhe që kërkon ngritja e çështjes dhe kapja e të pandehurit.

“Ne gjithmonĂ« po e shtynim çështjen drejt gjyqit, dhe nĂ«se e aktakuzoja, synimi ishte ta gjykoja,” tha ai pĂ«r rastin Noriega.

Avokati i mbrojtjes së Maduro-s, Barry Pollack, një specialist i sigurisë kombëtare dhe krimeve financiare nga Uashingtoni, refuzoi të komentojë për këtë histori.

Pollack ka përvojë me çështje të profilit të lartë me ngarkesë politike, duke përfshirë edhe zgjidhjen e çështjes penale ndaj Julian Assange./CNN

The post Ja skenarët që mund të lirojnë Maduron appeared first on Gazeta Si.

↗

Dekretohet ligji për Rivlerësimin e pronave: 5% tatim mbi diferencën midis çmimit të vjetër dhe të ri

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Presidenti i vendit ka dekretuar ligjin pĂ«r RivlerĂ«simin e pasurive tĂ« paluajtshme, duke i hapur rrugĂ« njĂ« burimi tĂ« ri tĂ« ardhurash pĂ«r arkĂ«n e shtetit.

Qytetarët do të mund të rivlerësojnë pronën e tyre me një normë tatimore të reduktuar, 5% nga 15% që është jashtë periudhës së rivlerësimit.

Dekretimi, sipas ekspertĂ«ve tĂ« tregut do tĂ« “zhbllokojĂ«â€ tregun imobiliar, qĂ« prej muajsh po pĂ«rjetonte pezullim tĂ« shitjeve, pasi pronarĂ«t prisnin rivlerĂ«simin, pĂ«r tĂ« shmangur tatimin e plotĂ«.

Sipas ligjit, taksa e rivlerësimit nuk llogaritet mbi vlerën totale të pronës, por mbi diferencën mes vlerës së re, që përafrohet me çmimin aktual të tregut, dhe vlerës së regjistruar më parë në dokumentet zyrtare. Kjo do të thotë se nëse një pronë është regjistruar me një vlerë më të ulët se çmimi real në treg, pronari paguan 5% vetëm për hendekun e krijuar mes këtyre dy vlerave, me qëllim që në regjistrat zyrtarë prona të reflektojë vlerën e re.

Qeveria ka deklaruar se kjo do të jetë hera e fundit që kryhet kjo nismë, të paktën me të majtët në krye. Rivlerësimi do të zgjasë deri më 31 dhjetor 2026.

The post Dekretohet ligji për Rivlerësimin e pronave: 5% tatim mbi diferencën midis çmimit të vjetër dhe të ri appeared first on Gazeta Si.

↗

Inspektoriati i Mbikëqyrjes: Ashensorët e paregjistruar po rrezikojnë jetën e shqiptarëve

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Inspektorati ShtetĂ«ror i MbikĂ«qyrjes sĂ« Tregut, ISHMT, ka bĂ«rĂ« njĂ« apel publik pĂ«r rrezikun e pĂ«rdorimit tĂ« ashensorĂ«ve tĂ« paregjistruar, tĂ« cilĂ«t mund tĂ« rrezikojnĂ« qytetarĂ«t dhe tĂ« pĂ«rfundojnĂ« nĂ« fatalitet.

Inspektorati thekson se siguria e ashensorëve nuk është zgjedhje, por detyrim ligjor që duhet të kryejë çdo administrator rezidence dhe kompani. Ata duhet të regjistrojnë çdo ashensor pranë ISHMT-së, të sigurojnë kontrata mirëmbajtjeje me specialistë të kualifikuar dhe të kryejnë inspektime teknike periodike. Ashensorët në pallate duhet të kontrollohen të paktën një herë në vit, ndërsa ata në ambiente pune më shpesh. Pa këto masa, përdorimi i ashensorit konsiderohet i paligjshëm dhe i rrezikshëm.

Apeli vjen ndërsa një pjesë e konsiderueshme e ashensorëve në vend janë të vjetër ose nuk menaxhohen sipas ligjit. Qytetarët dhe administratorët duhet të tregojnë kujdes dhe përgjegjësi, pasi siguria e ashensorëve është çështje jetike për mbrojtjen e jetës dhe shëndetit. ISHMT paralajmëron se çdo shkelje mund të çojë në masa administrative, përfshirë ndalimin e përdorimit të ashensorëve.

The post Inspektoriati i Mbikëqyrjes: Ashensorët e paregjistruar po rrezikojnë jetën e shqiptarëve appeared first on Gazeta Si.

❌