❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Si po përgatitet NATO për luftë në Arktik

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Ministri i Mbrojtjes në Norvegji, po shikon hartën e tij të preferuar dhe po tregon botën, nga pikëpamja e Arktikut.

Tore Sandvik vë gishtin tek gadishulli Kola i Rusisë, shtëpi e arsenalit më të madh bërthamor në botë, që gjendet brenda qarkut të Arktikut, fiks në kufi të Norvegjisë.

Udhëtimi më i shkurtër nga Kola drejt SHBA-së, kalon patjetër mbi Arktik, tregon ai.

“NjĂ« raketĂ« balistike mund tĂ« udhĂ«tojĂ« me njĂ« shpejtĂ«si prej 7 km nĂ« sekond dhe i duhen vetĂ«m 18 minuta tĂ« arrijĂ« nĂ« SHBA”, tha ai. “Kjo Ă«shtĂ« mbrojtje e atdheut- pĂ«r LondrĂ«n, pĂ«r Uashingtonin, pĂ«r Parisin, Berlinin, tĂ« gjithĂ« aleancĂ«n”.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka vendosur gjatë vitit të kaluar një fokus agresiv dhe herë-herë të sikletshëm mbi Groenlandën, përmes përpjekjeve të tij të forta për të marrë nën kontroll ishullin Arktik danez.

Por duke u dakordĂ«suar javĂ«n e kaluar mbi njĂ« “kornizĂ«â€ marrĂ«veshjeje pĂ«r ishullin mĂ« tĂ« madh nĂ« botĂ« me sekretarin e pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« NATO-s, Mark Rutte, Trump ka zhvendosur fokusin brenda aleancĂ«s drejt sigurisĂ« Arktike, njĂ« çështje qĂ« vendet nordike kanĂ« kĂ«rkuar prej dekadash.

“NATO duhet tĂ« rrisĂ« angazhimin e saj nĂ« Arktik,” tha Mette Frederiksen, kryeministrja e DanimarkĂ«s. “Mbrojtja dhe siguria nĂ« Arktik janĂ« çështje qĂ« prekin tĂ« gjithĂ« aleancĂ«n.”

Për pesë vendet nordike, të gjitha shtete arktike, kjo përfaqëson një mundësi për të rikthyer diskutimin gjeopolitik aty ku ata duan: te kërcënimi që vjen nga Rusia.

Pothuajse të gjitha shtetet Arktike, përfshirë Rusinë, kanë reduktuar praninë ushtarake pas përfundimit të Luftës së Ftohtë, duke mbyllur baza. SHBA-ja ka mbyllur disa baza në Groenlandë dhe Islandë. Por Rusia ka nisur ripërtëritjen ushtarake dhe ekonomike të Arktikut shumë më herët se fuqitë perëndimore, nën udhëheqjen e Presidentit Vladimir Putin që në vitet 2000.

Rusia kontrollon rreth gjysmën e territorit dhe ujërave të Arktikut, duke pasur kështu gjurmën më të madhe ndër tetë vendet me prezencë në rajon, që përfshijnë SHBA-në, Kanadanë dhe pesë vendet nordike. Sot, Moska ka mbi 40 objekte ushtarake përgjatë bregut Arktik, përfshirë baza ushtarake, aeroporte, stacione radar dhe porte.

Arktiku ka një rol kritik në doktrinën bërthamore të Moskës. Aty ndodhet Flota e Veriut e Rusisë, e bazuar në Severomorsk në Gadishullin Kola, e cila operon gjashtë nga 12 nëndetëset bërthamore të vendit, sipas Institutit Ndërkombëtar për Studime Strategjike.

“Flota e Veriut, dhe veçanĂ«risht nĂ«ndetĂ«set e saj, Ă«shtĂ« njĂ« shtyllĂ« e mbrojtjes strategjike tĂ« RusisĂ«. PĂ«r shkak tĂ« rĂ«ndĂ«sisĂ« sĂ« saj, flota po modernizohet ende,” tha Ondrej Ditrych, analist i lartĂ« pĂ«r RusinĂ« pranĂ« Institutit tĂ« Bashkimit Europian pĂ«r Studime tĂ« SigurisĂ«.

Rusia gjithashtu mban një nivel të lartë gatishmërie në vendin e saj të testimit bërthamor në Novaya Zemlya, një arkipelag Arktik ku në tetor të kaluar testoi raketën e saj me energji bërthamore Burevestnik. Po ashtu, ajo po promovon përdorimin e Rrugës Veriore Detare, që kalon mbi veri të Rusisë dhe ofron mundësi për kohë transporti më të shkurtra mes Kinës dhe Europës, megjithëse trafiku aktual është nën pritshmëri.

Një ushtar patrullon bazën ushtarake veriore ruse në Ishullin Kotelny, brenda Rrethit Arktik © Maxime Popov/AFP/Getty Images

Vendet nordike fqinjë me Rusinë kanë ndjekur me shqetësim rritjen e aktiviteteve ushtarake, duke bërë thirrje që NATO të angazhohet më shumë, me sukses relativisht të kufizuar, pjesërisht për shkak të kundërshtive nga vende si SHBA-ja.

“Ne e dimĂ« qĂ« rusĂ«t po kryejnĂ« mĂ« shumĂ« aktivitete nĂ« veri. Situata e sigurisĂ« Ă«shtĂ« gjithashtu e tillĂ« qĂ« kur akulli polar po shkrihet, Kina po ngrihet si njĂ« hegjemon rajonal me interesa globale. Ata e kanĂ« vetĂ«shpallur veten si njĂ« vend gati-Arktik,” tha Sandvik.

NjĂ« zyrtar i lartĂ« nga njĂ« vend tjetĂ«r nordik shtoi: “PĂ«rqendrimi i burimeve ushtarake nĂ« lagjen tonĂ« Ă«shtĂ« mjaft i madh.”

Oficeri mĂ« i lartĂ« ushtarak i NATO-s, Admirali Giuseppe Cavo Dragone, i tha Financial Times nĂ« tetor se Arktiku Ă«shtĂ« “me interes tĂ« madh” pĂ«r aleancĂ«n ushtarake, e cila Ă«shtĂ« e pĂ«rkushtuar ta mbajĂ« tĂ« hapur pĂ«r navigim tĂ« lirĂ« dhe mundĂ«si tĂ« reja biznesi, si minierat dhe eksplorimi i naftĂ«s dhe gazit.

Disa vende anĂ«tare tĂ« NATO-s kanĂ« intensifikuar stĂ«rvitjet nĂ« kushte Arktike nĂ« Norvegji, FinlandĂ« dhe GrenlandĂ«, pĂ«rfshirĂ« SHBA-nĂ«, MB-nĂ« dhe FrancĂ«n. NĂ« mars, rreth 25,000 ushtarĂ« nga e gjithĂ« aleanca – pĂ«rfshirĂ« 4,000 nga SHBA-ja – do tĂ« marrin pjesĂ« nĂ« stĂ«rvitjen “Cold Response” nĂ« veri tĂ« NorvegjisĂ«, me qĂ«llim tĂ« praktikimit tĂ« luftĂ«s ajrore, detare dhe tokĂ«sore nĂ« kushte tĂ« rĂ«nda dimĂ«rore.

PĂ«rveç pĂ«rpjekjes pĂ«r tĂ« rikthyer vĂ«mendjen e SHBA-sĂ« tek kĂ«rcĂ«nimi nga Rusia, vendet nordike shpresojnĂ« qĂ« vĂ«mendja e rinovuar mbi sigurinĂ« Arktike t’u lejojĂ« tĂ« tregojnĂ« vlerĂ«n e tyre pĂ«r Uashingtonin.

Ka dy segmente detare thelbësore ku NATO dhe Rusia do të garojnë për kontroll në rast konflikti në Arktik: hapësira më e njohur GIUK midis Groenlandës, Islandës dhe Mbretërisë së Bashkuar; dhe e ashtuquajtura Bear Gap midis arkipelagut norvegjez Svalbard dhe tokës kryesore të Norvegjisë, duke përfunduar pranë Gadishullit Kola.

Presidenti i Rusisë, Vladimir Putin, viziton Shtabin e Operacioneve Detare Atomflot, i cili është përgjegjës për sigurimin e navigimit të sigurt në Rrugën Veriore Detare në Murmansk, në mars 2025 © Gaveiil Grigorov/Pool/AFP/Getty Images

Sandvik tha se Norvegjia pĂ«rdor avionĂ« tĂ« njohjes P8, satelitĂ«, dronĂ« me distancĂ« tĂ« gjatĂ«, nĂ«ndetĂ«se dhe fregata pĂ«r tĂ« monitoruar Bear Gap dhe zonat e tjera. “Kjo Ă«shtĂ« mĂ«nyra si NATO mendon pĂ«r mbrojtjen e kĂ«saj zone nĂ« kohĂ« krize tĂ« nxehtĂ«. Por, mbi tĂ« gjitha, e bĂ«jmĂ« pĂ«r tĂ« shmangur pĂ«rshkallĂ«zimin dhe pĂ«r tĂ« frenuar RusinĂ«,” shtoi ai.

NjĂ« zyrtar i lartĂ« nordik shtoi se SHBA-ja varet nga kĂ«to informacione: “Sigurisht qĂ« Ă«shtĂ« njĂ« rrugĂ« me dy drejtime. Ne kemi njohuri tĂ« mirĂ« pĂ«r situatĂ«n se çfarĂ« po bĂ«n Rusia nĂ« anĂ«n e saj. SHBA-ja gjithashtu mund tĂ« pĂ«rdorĂ« hapĂ«sirĂ«n tonĂ« ajrore pĂ«r tĂ« monitoruar RusinĂ«.”

Shumica e interesit nĂ« Arktik lidhet me monitorimin e asaj qĂ« mund tĂ« vijĂ« nga ajri ose nĂ«n ujĂ«, dhe jo pĂ«r veprime nĂ« tokĂ«. “ËshtĂ« e pamundur tĂ« ‘pushtosh’ GroenlandĂ«n. Mund tĂ« zgjidhje Nuuk-un, por 95 pĂ«r qind e saj Ă«shtĂ« borĂ« dhe akull, dhe nuk mund ta marrĂ«sh atĂ«,” tha njĂ« zyrtar danez.

Trump duket se synon veçanërisht Groenlandën për sistemin e tij të propozuar të mbrojtjes nga raketat Golden Dome, që do të përdorte sensorë, satelitë dhe interceptues për të ndaluar projekte të ndryshme që mund të arrijnë SHBA-në.

SHBA-ja menaxhon objektin kryesor ushtarak në ishullin Arktik, bazën hapësinore Pituffik në verilindje të largët, e përdorur për sistemet radar për paralajmërim të hershëm.

Megjithatë, shumë vende nordike shqetësohen se ka një logjikë të pashmangshme në militarizimin e Arktikut, që deri tani ishte një nga pak rajonet me tension të ulët në botë. Ata theksojnë se rajoni është shtëpia e miliona njerëzve, shumë prej të cilëve janë popullsi indigjene, si në Grenlandë.

“UnĂ« shqetĂ«sohem qĂ« siguria po dominohet nĂ« agjendĂ«n Arktike, dhe harrojmĂ« se ka çështje tĂ« tjera po aq tĂ« rĂ«ndĂ«sishme si ndryshimi i klimĂ«s, infrastruktura, tĂ« drejtat e popullsisĂ« indigjene,” tha njĂ« tjetĂ«r zyrtar i lartĂ« nordik. “Nuk ka shumĂ« pĂ«rfitime nga militarizimi i Arktikut sepse Ă«shtĂ« njĂ« zonĂ« shumĂ« e vĂ«shtirĂ« pĂ«r aktivitet.”

Aktualisht, po pranohet gjithashtu se lufta e RusisĂ« nĂ« UkrainĂ« ka ngadalĂ«suar pĂ«rforcimin e saj ushtarak nĂ« Arktik. “Prania aktuale e forcave nĂ« bazat ushtarake Arktike ka rĂ«nĂ« pasi disa brigada arktike u dĂ«rguan nĂ« UkrainĂ« dhe pĂ«suan humbje tĂ« rĂ«nda,” tha Ditrych.

Por ekziston gjithashtu njohja se Rusia dhe Kina janĂ« tĂ« gatshme tĂ« luajnĂ« njĂ« lojĂ« afatgjatĂ« nĂ« njĂ« rajon ku shkrirja e akullit mund tĂ« ndryshojĂ« kalkulimet ushtarake dhe ekonomike pĂ«r dekada. “ËshtĂ« njĂ« garĂ« nĂ« konkurrencĂ« strategjike nĂ« Arktik,” tha Sandvik.

The post Si po përgatitet NATO për luftë në Arktik appeared first on Gazeta Si.

↗

Malaj: 150 mln euro të pashpenzuara nga institucionet në 2025-n, kalojnë tek ndihma sociale

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Ministri i Financave, Petrit Malaj, ka prezantuar ditĂ«n e sotme nĂ« Kuvend aktin e ri normativ pĂ«r buxhetin 2025, qĂ« e lejon tĂ« kalojĂ« nĂ« fondin e ndihmĂ«s ekonomike, çdo para tĂ« pashpenzuar nga institucionet, rreth 150 mln euro nĂ« total.

Ministri Malaj është shprehur se ky akt normativ adreson nevojën e mbështetjes së shtresave në nevojë, siç janë familjet me ndihmë ekonomike dhe mbështetjen e personave me aftësi të kufizuar.

“Me kĂ«tĂ« akt normativ siguruam mbĂ«shtetjen e shtresave mĂ« nĂ« nevojĂ«, siç janĂ« familjet qĂ« pĂ«rfitojnĂ« ndihmĂ« ekonomike, apo personat me aftĂ«si tĂ« kufizuar, si dhe kujdestarĂ«t e tyre. Si dhe paralelisht me kĂ«tĂ«, kemi garantuar edhe fondet e nevojshme pĂ«r skemĂ«n e pensioneve.  PĂ«rmes fondeve tĂ« dedikuara kemi synuar jo vetĂ«m ruajtjen, por edhe rritjen graduale tĂ« mbĂ«shtetjes sociale, duke iu pĂ«rgjigjur nevojave reale tĂ« qytetarĂ«ve shqiptarĂ«. PĂ«r vitin 2025, mbĂ«shtetja buxhetore pĂ«r familjet qĂ« kanĂ« pĂ«rfituar ndihmĂ« ekonomike, si dhe pĂ«r personat me aftĂ«si tĂ« kufizuar, arrin nĂ« vlerĂ«n 25.6 miliardĂ« lekĂ« apo 256 milionĂ« euro, pĂ«rfshirĂ« kĂ«tu dhe fondin pĂ«r bonusin e fundvitit. NdĂ«rsa pĂ«r kategorinĂ« e pensionistĂ«ve, qĂ« pĂ«rfshin bonusin plus indeksimin, fondi buxhetor u llogarit nĂ« rreth 120 milionĂ« euro. Nga njĂ« vlerĂ«sim paraprak qĂ« kemi bĂ«rĂ« si Ministri e Financave, shuma qĂ« minimalisht dhe nĂ« vizionin minimalist do tĂ« kalojĂ« nĂ« kĂ«tĂ« llogari Ă«shtĂ« rreth 150 milionĂ« euro.

Gjatë fjalës së tij, ministri tha se pritet që rritja ekonomike e 2025-s të jetë 3.9%.

The post Malaj: 150 mln euro të pashpenzuara nga institucionet në 2025-n, kalojnë tek ndihma sociale appeared first on Gazeta Si.

↗

BE-ja drejt Lindjes/ Dakordëson marrëveshjen tregtare historike me Indinë

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Bashkimi Europian dhe India kanĂ« dakordĂ«suar njĂ« marrĂ«veshje tĂ« tregtisĂ« sĂ« lirĂ« pas gati dy dekadash negocimi, nĂ« njĂ« kohĂ« qĂ« tĂ« dy vendet kĂ«rkojnĂ« t’i shmangen tarifave tĂ« Trump.

“Kemi rĂ«nĂ« dakord pĂ«r njĂ« marrĂ«veshje, qĂ« Ă«shtĂ« ‘mĂ«ma’ e tĂ« gjitha marrĂ«veshjeve”, shkroi nĂ« X, presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen.

“Ne kemi krijuar njĂ« zonĂ« tĂ« tregtisĂ« sĂ« lirĂ« prej dy miliardĂ« banorĂ«sh, ku tĂ« dyja palĂ«t do tĂ« pĂ«rfitojnĂ«.” Von der Leyen dhe Presidenti i KĂ«shillit Evropian Antonio Costa janĂ« nĂ« Nju Delhi pĂ«r tĂ« shĂ«nuar kĂ«tĂ« moment.

Kryeministri indian Narendra Modi, i cili njoftoi përfundimin më herët gjatë ditës, tha se marrëveshja do të forcojë sektorët e prodhimit dhe shërbimeve të Indisë duke rritur besimin e investitorëve në ekonominë e tretë më të madhe të Azisë.

India dhe Bashkimi Europian kanë rënë dakord për një marrëveshje të tregtisë së lirë, e cila synon uljen e tarifave për shumicën e mallrave të konsumit dhe industriale që tregtohen mes Indisë dhe vendeve anëtare të BE-së.

Sipas një njoftimi për shtyp të Komisionit Europian të publikuar të martën, marrëveshja pritet të dyfishojë eksportet e mallrave të BE-së drejt Indisë deri në vitin 2032, përmes eliminimit ose uljes së tarifave për 96.6% të eksporteve të BE-së në Indi. Produktet e përfshira variojnë nga automjetet dhe mallrat industriale, te vera, çokollatat dhe makaronat. Ndërkohë, BE-ja do të eliminojë ose ulë tarifat për 99.5% të mallrave të importuara nga India brenda një periudhe shtatëvjeçare, sipas Ministrisë indiane të Tregtisë dhe Industrisë.

Përfundimi i negociatave, pas vitesh bisedimesh të ndërprera, pasqyron ndryshimet e shpejta në rreshtimin global nën presidencën e Donald Trump në SHBA. BE-ja, pavarësisht përplasjeve të gjata me zyrtarët indianë për çështje tregtare, po përqendrohet gjithnjë e më shumë në reduktimin e varësisë ekonomike nga SHBA-ja dhe Kina. Në të njëjtën kohë, India po përpiqet të heqë etiketën e proteksionizmit dhe të kompensojë tarifat 50% të vendosura nga Trump, duke balancuar njëkohësisht marrëdhëniet e saj me Rusinë.

Sipas Amitendu Palit, drejtues i kĂ«rkimit pĂ«r tregtinĂ« dhe ekonominĂ« nĂ« Institutin e Studimeve tĂ« AzisĂ« Jugore, vendet janĂ« gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« gatshme tĂ« “varrosin sĂ«patĂ«n e luftĂ«s” nĂ« njĂ« “atmosferĂ« pasigurie” tĂ« krijuar nga politikat e Trump. “Diversifikimi Ă«shtĂ« absolutisht thelbĂ«sor,” tha ai. “Ky Ă«shtĂ« thelbi i lojĂ«s.”

Kjo është marrëveshja më ambicioze tregtare që India ka nënshkruar ndonjëherë. Nju Delhi ka rënë dakord të lejojë deri në 250,000 automjete të prodhuara në Europë të hyjnë në tregun indian me tarifa preferenciale, një kuotë më shumë se gjashtë herë më e madhe se ajo e marrëveshjeve të mëparshme, sipas Bloomberg. Gjithashtu, India do të ulë gradualisht tarifat për verërat premium europiane nga 150% në 20%, sipas një dokumenti të Komisionit Europian.

Marrëveshja i jep Indisë një avantazh konkurrues në eksportin e mallrave intensive në fuqi punëtore që janë goditur rëndë nga tarifat e larta të Trump, si veshjet, gurët dhe bizhuteritë, si edhe këpucët. BE-ja ka ofruar gjithashtu angazhime detyruese për lëvizshmërinë e studentëve dhe vizat pas studimeve, si dhe koncesione në 144 sektorë shërbimesh. Sektori i bulmetit është përjashtuar nga marrëveshja me kërkesë të Indisë.

Marrëveshja pritet të nënshkruhet zyrtarisht pas përfundimit të shqyrtimit ligjor, i cili mund të zgjasë rreth gjashtë muaj. Ajo do të duhet gjithashtu të ratifikohet nga Parlamenti Europian.

Njoftimi vjen disa javĂ« pasi India nĂ«nshkroi marrĂ«veshje tregtare me ZelandĂ«n e Re dhe Omanin. Pak ditĂ« mĂ« parĂ«, BE-ja pĂ«rfundoi gjithashtu njĂ« marrĂ«veshje tĂ« veçantĂ« tregtare me bllokun Mercosur tĂ« AmerikĂ«s sĂ« Jugut, njĂ« tjetĂ«r hap nĂ« pĂ«rpjekjet e BE-sĂ« pĂ«r t’u shkĂ«putur nga varĂ«sia ndaj SHBA-sĂ« dhe KinĂ«s. Edhe kjo marrĂ«veshje ende pret ratifikimin nga ligjvĂ«nĂ«sit evropianĂ«.

Kryeministri Narendra Modi po kĂ«rkon njĂ«kohĂ«sisht tregje tĂ« reja pĂ«r IndinĂ«, njĂ« vend qĂ« Trump dikur e quajti “mbreti i tarifave”. MarrĂ«veshja e sĂ« martĂ«s ishte e katĂ«rta e nĂ«nshkruar nga Modi qĂ« prej majit tĂ« kaluar, pas atyre me MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar, Omanin dhe ZelandĂ«n e Re.

Në vijim, India synon partneritete tregtare me bllokun Mercosur, Kilin, Perunë dhe Këshillin e Bashkëpunimit të Gjirit, për të siguruar burime strategjike dhe për të zgjeruar ndikimin global të vendit.

Tregtia dypalëshe mes BE-së dhe Indisë arriti në 136.5 miliardë dollarë në vitin fiskal indian që përfundoi në mars 2025. BE-ja përbën mbi 17% të eksporteve totale të Indisë, ndërsa India është partneri i nëntë më i madh tregtar i BE-së.

Partneriteti i sigurisë

BE-ja dhe India po thellojnë gjithashtu bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes, duke shpallur një partneritet të ri sigurie. Marrëveshja ka kryesisht vlerë politike dhe është pjesë e përpjekjeve të BE-së për të zgjeruar aleancat e saj, në një kohë kur Trump po trondit marrëdhëniet transatlantike. BE-ja ka nënshkruar marrëveshje të ngjashme së fundmi edhe me Mbretërinë e Bashkuar dhe Kanadanë.

Negociatat hasën vështirësi në momentet e fundit për shkak të mospajtimeve lidhur me përmendjen e pushtimit rus të Ukrainës, çështje që u hoq përfundimisht nga teksti final. Megjithatë, partneriteti hap rrugën për forcimin e bashkëpunimit në industrinë e mbrojtjes, sigurinë detare dhe mundësinë e stërvitjeve të përbashkëta detare./Bloomberg

The post BE-ja drejt Lindjes/ Dakordëson marrëveshjen tregtare historike me Indinë appeared first on Gazeta Si.

↗

Sejko: Rënia e popullsisë do vazhdojë dhe do ndikojë politikën monetare. Na duhen reforma!

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Guvernatori i BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«, Gent Sejko, nĂ« njĂ« konferencĂ« tĂ« pĂ«rbashkĂ«t me pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« BERZH, u shpreh se presionet demografike nĂ« ShqipĂ«ri pritet tĂ« vazhdojnĂ« dhe kjo do tĂ« ushtrojĂ« presion mbi vendimet monetare.

“Studimet tona tregojnĂ« se kĂ«to prirje ka tĂ« ngjarĂ« tĂ« ushtrojnĂ« presion nĂ« rĂ«nie mbi normat reale tĂ« interesit. Ky mjedis kufizon efektivitetin e politikĂ«s monetare konvencionale, pasi normat e ulĂ«ta tĂ« interesit u lĂ«nĂ« bankave qendrore mĂ« pak hapĂ«sirĂ« pĂ«r tĂ« stimuluar ekonominĂ«. NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, ndryshimet demografike mund tĂ« shkaktojnĂ« ndĂ«rlikim edhe tĂ« dinamikave tĂ« inflacionit. NĂ« tĂ« gjitha vendet nĂ« zhvillim tĂ« EvropĂ«s, popullsitĂ« nĂ« plakje dhe tkurrja e fuqisĂ« punĂ«tore rĂ«ndojnĂ« mbi rritjen ekonomike. MegjithatĂ«, pĂ«rgjigjja e politikave kĂ«rkon veprim tĂ« koordinuar dhe vullnet politik”, tha Sejko.

Ai theksoi se ShqipĂ«ria e ka pĂ«rballuar mirĂ« krizĂ«n demografike dhe kĂ«rkesat e tregut tĂ« punĂ«s, por ka paguar “koston” e pagave mĂ« tĂ« larta dhe inflacionit.

Më tej, kreu i Bankës qendrore, e mbylli fjalën e tij me një thirrje për qeverinë, për të reformuar sistemin e pensioneve, hartimin e politikave të migracionit etj.

“ TĂ« gjitha kĂ«to nĂ«nkuptojnĂ« pĂ«rqafimin e teknologjive tĂ« reja, pĂ«rfshirĂ« inteligjencĂ«n artificiale, nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pĂ«rgjegjshme dhe gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se. Mbi tĂ« gjitha, brezat e rinj duhet tĂ« mbeten nĂ« qendĂ«r tĂ« vendimmarrjes ekonomike”, pĂ«rfundoi Gent Sejko.

The post Sejko: Rënia e popullsisë do vazhdojë dhe do ndikojë politikën monetare. Na duhen reforma! appeared first on Gazeta Si.

↗

Ari kalon çmimin e 5 mijë dollarëve

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Çmimi i arit ka kaluar pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« 5.000 dollarĂ«, teksa investitorĂ«t drejtohen drejt kĂ«tij aktivi strehues pĂ«r shkak tĂ« tensioneve gjeopolitike nĂ« rritje.

Ari arriti të shënojë 5.052 dollarë për një onz të trojit të hënën, duke vazhduar një rritje që e çoi çmimin mbi 8% javën e kaluar, rritja javore më e madhe që nga kriza globale financiare e vitit 2008.

Një rritje historike e çmimeve të arit gjatë dy viteve të fundit është nxitur nga interes i shtuar i investitorëve dhe nga bankat qendrore që kërkojnë të diversifikojnë portofolin e tyre larg dollarit.

Javën e kaluar, kërcënimi i Presidentit amerikan Donald Trump për të vendosur tarifa ndaj aleatëve evropianë nëse ata nuk pranonin kërkesat e tij për kontroll mbi Groenlandën shkaktoi një shitje të fortë në Wall Street, para se rikthimi i tij i papritur të mërkurën të nxiste një rimëkëmbje të aksioneve.

Por dollari ka pasur vĂ«shtirĂ«si pĂ«r tĂ« rimarrĂ« terrenin e humbur, me njĂ« indeks tĂ« monedhĂ«s kundrejt monedhave tĂ« tjera, pĂ«rfshirĂ« paundin dhe euron, qĂ« ra 1.9 pĂ«r qind javĂ«n e kaluar. DobĂ«sia e dollarit mund tĂ« nxisĂ« arin, duke e bĂ«rĂ« metalin e çmuar tĂ« tregtuar nĂ« dollarĂ« mĂ« tĂ« lirĂ« pĂ«r t’u blerĂ« nĂ« monedha tĂ« tjera.

The post Ari kalon çmimin e 5 mijë dollarëve appeared first on Gazeta Si.

↗

‘Simbol i pisllĂ«kut’- Shkrihet Kadastra e VlorĂ«s, dosjet i merr Tirana

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Drejtoria Vendore e AgjencisĂ« ShtetĂ«rore tĂ« KadastrĂ«s nĂ« VlorĂ« Ă«shtĂ« shkrirĂ« duke i kaluar tĂ« gjitha dokumentacionet drejtorisĂ« qendrore nĂ« TiranĂ«.

Vendimi është marrë nga drejtoresha e përgjtihshme e ASHK-së, Lorena Goxhobelli dhe hyn në fuqi më 1 shkurt, datë nga e cila Vlora nuk do të ketë më një strukturë vendore të Kadastrës

Gjithsesi, shkrirja nuk është një vendim surprizë.

Në gjashtë vitet e fundit, kjo drejtori ka ndërruar më shumë se 11 drejtues dhe ka qenë shpesh në qendër të skandaleve të abuzimit dhe korrupsionit.

GjatĂ« verĂ«s sĂ« vitit tĂ« shkuar, vetĂ« kryeministri Edi Rama e sulmoi publikisht KadastrĂ«n e VlorĂ«s, duke e quajtur “simbol tĂ« pisllĂ«kut dhe korrupsionit”. Ai theksoi se aty janĂ« punĂ«suar njerĂ«z qĂ« nuk kanĂ« lidhje me fushĂ«n, duke i cilĂ«suar si “ujqĂ«r”.

Problemet nuk kanë qenë thjesht deklarative. Në vitin 2023, Kadastra e Vlorës u bë subjekt hetimi nga SPAK për parregullsi në regjistrat e pronave dhe abuzime nga drejtuesit. Vlora, ashtu si Durrësi, njihet si qyteti me problematika të thella të pronësisë, veçanërisht në bregdet.

NjĂ« shkrirje e ngjashme ndodhi me KadastrĂ«n e DurrĂ«sit nĂ« vitin 2022, pas konflikteve tĂ« shumta mbi pronat bregdetare, pĂ«rfshirĂ« edhe atentatin ndaj prokurorit Arjan Ndoji. Hetimet zbuluan se punonjĂ«s tĂ« KadastrĂ«s ndĂ«rhynin nĂ« regjistrat e pronave pĂ«r tĂ« ndryshuar pronarĂ«t nĂ« pĂ«rputhje me kĂ«rkesat e grupeve kriminale, pĂ«rfshirĂ« bandĂ«n e Avdylajve dhe AleksandĂ«r Lahon, i njohur si “Rrumi” i Shijakut.

Të gjitha këto dosje dhe skandale detyruan qeverinë të nisë procesin e digjitalizimit të Kadastrës, një nismë që megjithatë mbetet ende në tentativë, duke lënë pas probleme të trashëguara të menaxhimit dhe kontrollit të pronësisë në qytetet bregdetare.

The post ‘Simbol i pisllĂ«kut’- Shkrihet Kadastra e VlorĂ«s, dosjet i merr Tirana appeared first on Gazeta Si.

↗

Parashikimi i qeverisë/ Jo ndërtimi, por shërbimi shtylla e ekonomisë. Punësimi në vendnumëro

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ –  Sipas projeksioneve tĂ« qeverisĂ« pĂ«r tre vitet e ardhshme, struktura e rritjes ekonomike pritet tĂ« mbĂ«shtetet kryesisht te sektori i shĂ«rbimeve, me njĂ« rritje mesatare vjetore prej 5.4%.

Ky orientim konfirmon zhvendosjen graduale të ekonomisë nga ndërtimi, që parashikohet të hyjë në një fazë ngadalësimi. Pas viteve me ritme të larta rritjeje, ndërtimi parashikohet të rritet mesatarisht me 3.1% në vit. Industria pritet të shënojë një rritje më modeste, rreth 2.6% në vit, ndërsa për bujqësinë duket se shpresat janë tharë dhe parashikohet një rritje vjetore prej vetëm 0.2%, çka tregon mungesë reformash strukturore dhe produktivitet të ulët.

Për punësimin, projeksioni i qeverisë nuk është aspak optimist.

Ministria e Financave parashikon njĂ« punĂ«sim “tĂ« paktĂ«n, jo negativ”, pra njĂ« rritje e papĂ«rfillshme prej 0.2%. KĂ«to pritje tĂ« zymta pĂ«r tregun e punĂ«s lidhen kryesisht me vazhdimin e emigrimit dhe me presionet demografike, tĂ« cilat do tĂ« vazhdojnĂ« tĂ« kufizojnĂ« ofertĂ«n e fuqisĂ« punĂ«tore, argumenton MF.

Nga ana e kërkesës, qeveria parashikon një rritje mesatare vjetore të investimeve prej 4.9%, ndërsa konsumi final pritet të rritet me rreth 2.9% në vit.

NĂ« planin e jashtĂ«m, eksportet e mallrave dhe shĂ«rbimeve pĂ«r periudhĂ«n 2027–2029 parashikohen tĂ« rriten mesatarisht me 4.6% nĂ« vit nĂ« terma realĂ«. NdĂ«rkohĂ«, importet pritet tĂ« zgjerohen me njĂ« ritĂ«m mĂ« tĂ« ulĂ«t, rreth 3% nĂ« vit.

Në tërësi, PBB-ja e Shqipërisë pritet të rritet me 4% në vitin 2026 dhe 3.9% për periudhën 2027-2029, pa asnjë progres nga vitet e fundit.

The post Parashikimi i qeverisë/ Jo ndërtimi, por shërbimi shtylla e ekonomisë. Punësimi në vendnumëro appeared first on Gazeta Si.

↗

Malaj: Kontrollet tek ndĂ«rtuesit, deri nĂ« maj. Bizneset e ‘Durana’ i ka miratuar KĂ«shilli i Investimeve

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ –  Ministri i Financave, Petrit Malaj, njoftoi se “ofensiva” drejt bizneseve ndĂ«rtuese dhe imobiliare do tĂ« zgjasĂ« deri nĂ« maj tĂ« kĂ«tij vitit, me qĂ«llim formalizimin e kĂ«tij tregu.

Bashkë me kreun e Tatimeve, Ilir Binaj, ministri i Financave tha se 25% e subjekteve ndërtuese nuk deklarojnë pagat reale të punonjësve të tyre, me qëllim shmangine e tatimit në burim.  

“NĂ« kĂ«tĂ« sektor ka mbi 8 mijĂ« subjekte, ku 25 pĂ«rqind e tyre i paguajnĂ« punonjĂ«sve nga 400 deri nĂ« 500 euro. SynojmĂ« qĂ« tĂ« formalizojmĂ« tregun e punĂ«s dhe tĂ« sigurojmĂ« qĂ« tĂ« gjitha pagat tĂ« reflektojnĂ« realitetin”, shtoi Malaj

Malaj tha se nisma e qeverisë për të formalizuar sektorin e ndërtimit, do të shtrihet edhe tek sektori turistik e siguria ushqimore.

“Sektori i ndĂ«rtimit ka pasur njĂ« rritje tĂ« konsiderueshme, dhe fondi i pagave Ă«shtĂ« rritur gjithashtu. NĂ« turizĂ«m kemi njĂ« rritje tĂ« arkĂ«timit tĂ« TVSH-sĂ«, duke arritur nĂ« 40 milionĂ« euro pĂ«r vitin 2025. MegjithatĂ«, ka pasur mungesĂ« transparente nĂ« agjensi imobilare, ku punonjĂ«sve u mohohet deklarimi i pagave, çka pĂ«rkthehet nĂ« pensione mĂ« tĂ« ulĂ«ta”, tha Malaj.

PĂ«rballĂ« gazetarĂ«ve, ministri Malaj u pyet edhe pĂ«r rastin e parkut “Durana”, nĂ«se ai ka kĂ«rkuar njĂ« analizĂ« tĂ« aktivitetit tĂ« bizneseve qĂ« pĂ«rfitojnĂ« lehtĂ«sira fiskale.

Malaj tha se lista e bizneseve përfituese është përpiluar nga Këshilli Shqiptar i Investimeve dhe më pas është analizuar nga Tatimet.

“Por se kĂ«to kompani pĂ«rfitojnĂ« lehtĂ«si fiskale, nuk do tĂ« thotĂ« qĂ« Tatimet nuk mund tĂ« kryejnĂ« kontrolle, nĂ«se ka parregullsi”.

The post Malaj: Kontrollet tek ndĂ«rtuesit, deri nĂ« maj. Bizneset e ‘Durana’ i ka miratuar KĂ«shilli i Investimeve appeared first on Gazeta Si.

↗

Anketa/ Bizneset shqiptare perceptojnë informalitet të shtuar në treg

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Anketa e vitit 2025, kryer nga KĂ«shilli i Investimeve nĂ« vend, tregon se informaliteti mbetet “thembra e Akilit” nĂ« sipĂ«rmarrjen shqiptare.

Sipas gjetjeve, informaliteti mbetet i lartë dhe i qëndrueshëm, pavarësisht masave. Në vitin 2025, rreth 8 nga 10 kompani deklarojnë se përballen me konkurrencë nga aktivitete informale në sektorin ku operojnë. Ky perceptim ka qenë relativisht i qëndrueshëm që nga viti 2018, me një mesatare prej gati 7 nga 10 kompani që raportojnë konkurrencë informale, çka nënvizon presionin e vazhdueshëm që informaliteti ushtron mbi bizneset formale.

Bizneset shprehen se korrupsioni është faktori kryesor i nxitjes së informalitetit dhe konkurrenca pandershme. Forma më e zakonshme e informalitetit është evazioni fiskal 57%, mosregjistrimi i aktivitetit 49% dhe puna në të zezë, 52%.

Ndërsa sipërmarrjet bëjnë thirrje për një komunikim më efikas institucional, 59% e tyre, në 2025, mendojnë se komunikimi me administratën tatimore është përmirësuar, tregues ky në rritje krahasuar me periudhat 2019/2024; edhe pse më i ulët se perceptimi i bizneseve në vitin 2018.

Sipas Këshillit të Investimeve, bizneset perceptojnë klimën e biznesit në Shqipëri si të ndikuar kryesisht nga tre elementë kritikë: Efikasiteti i sistemit gjyqësor dhe mbrojtja e të drejtave; Niveli i korrupsionit dhe transparenca institucionale; Cilësia dhe kostot e fuqisë punëtore. Përmirësimi i këtyre elementëve është kritik për të përmirësuar klimën e biznesit dhe për të tërhequr investime të qëndrueshme, argumenton KI.

The post Anketa/ Bizneset shqiptare perceptojnë informalitet të shtuar në treg appeared first on Gazeta Si.

↗

Parashikimi i ‘SI’ pĂ«r bursat gjatĂ« javĂ«s: Rritet euro dhe nafta

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – PĂ«r sa kohĂ« EUR/USD do tĂ« tregtohet mbi nivelin 1.18, trendi mbetet bullish, me objektiv 1.192. Tregtimi nĂ«n nivelin 1.18 do ta frenonte pĂ«rkohĂ«sisht kĂ«tĂ« tendencĂ«, duke u paraprirĂ« nga testimi i suportit 1.177.

Për sa kohë GBP/USD do të tregtohet mbi nivelin 1.359, trendi mbetet rritës, me target 1.373. Një reagim pozitiv në këtë nivel do të avanconte lëvizjen rritëse drejt objektivit të radhës 1.38. Tregtimi nën nivelin 1.358 do të pasohej nga testimi i suportit 1.355.

Për sa kohë USD/JPY do të tregtohet nën nivelin 156.2, trendi mbetet bearish, me target 154.3. Tregtimi mbi nivelin 156.2 do të pasohej nga testimi i rezistencës 157.

Për sa kohë DOW JONES do të tregtohet nën nivelin 49,300, trendi mbetet negativ, me target 48,400. Tregtimi mbi nivelin 49,300 hap rrugën për një avancim të mëtejshëm drejt objektivit 49,900.

Për sa kohë CRUDE OIL do të tregtohet mbi nivelin 61, trendi mbetet pozitiv, me target 63.3. Tregtimi nën nivelin 61 do të pasohej nga testimi i suportit 60.6.

Për sa kohë BTC/USD do të tregtohet nën nivelin 86,750, trendi mbetet bearish, me target 68,200. Tregtimi mbi nivelin 86,750 do ta frenonte përkohësisht këtë tendencë, duke u paraprirë nga testimi i rezistencës 87,400.

The post Parashikimi i ‘SI’ pĂ«r bursat gjatĂ« javĂ«s: Rritet euro dhe nafta appeared first on Gazeta Si.

↗

Lamat, arma sekrete e shkencës për gjetjen e ilaçeve të reja

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Një lama është shtrirë mbi bar, me qafën e mbështetur, duke shijuar një rreze dielli. Një tjetër qëndron mbi një kodër dheu, me veshët të shtrirë. Një e tretë vrapon për të përshëndetur vizitorët me një përqafim të ngrohtë.

Kjo nuk është një fermë ku njerëzit mund të prekin kafshët. Këto kafshë me lesh janë në Belgjikë për punë.

ShkencĂ«tarĂ«t kanĂ« zbuluar potencialin e antitrupave tĂ« tyre pĂ«r tĂ« penguar shumĂ« sĂ«mundje, dhe tani zhvilluesit e ilaçeve po investojnĂ« miliarda dollarĂ« nĂ« njĂ« fushĂ« qĂ« mund tĂ« sjellĂ« njĂ« gjeneratĂ« tĂ« re ilaçesh qĂ« ndryshojnĂ« jetĂ«n. Objektivat pĂ«rfshijnĂ« edhe sĂ«mundje tĂ« vĂ«shtira pĂ«r t’u trajtuar, si kanceri, dhimbjet nervore dhe njĂ« sĂ«mundje kronike e lĂ«kurĂ«s.

Lamat janĂ« pjesĂ« thelbĂ«sore e eksperimentit. NdĂ«rmjet plazhimit nĂ« pluhur dhe kullotjes, ato marrin injeksione pĂ«r tĂ« stimuluar prodhimin e antitrupave tĂ« çmuar. KĂ«to kafshĂ« janĂ« ndĂ«r tĂ« paktat qĂ« prodhojnĂ« proteina tĂ« vogla, tĂ« quajtura nanotrupa, tĂ« cilat shkencĂ«tarĂ«t i vlerĂ«sojnĂ« si tĂ« lehta pĂ«r t’u prodhuar, manipuluar dhe dizajnuar.

“KanĂ« njĂ« natyrĂ« si Lego qĂ« mund t’i lidhĂ«sh nĂ« çdo mĂ«nyrĂ« qĂ« dĂ«shiron, gjĂ« qĂ« Ă«shtĂ« vĂ«rtet unike,” thotĂ« Mark Lappe, drejtori ekzekutiv i kompanisĂ« amerikane bioteknologjike Inhibrx Biosciences Inc. “NĂ«se provon tĂ« bĂ«sh kĂ«tĂ« me antitrupa tĂ« zakonshĂ«m, Ă«shtĂ« jashtĂ«zakonisht komplekse.”

Fusha po zhvillohet shpejt, edhe pse ende në mënyrë të heshtur. Një ilaç i Sanofi-t për një çrregullim të rrallë autoimun të gjakut ishte ilaçi i parë i zhvilluar me antitrupa lamash që arriti në treg. AstraZeneca kohët e fundit publikoi rezultatet për një ilaç eksperimental për një çrregullim tjetër autoimun, që mund të bëhet një hit i mundshëm. Gjiganti farmaceutik amerikan Eli Lilly ka bashkëpunuar me kompaninë belge bioteknologjike Confo Therapeutics për të fituar të drejtat mbi një produkt që eksploron një qasje të re për menaxhimin e dhimbjes.

“Mendoj se nanotrupat do tĂ« jenĂ« pjesĂ« kryesore e shumĂ« portofoljeve nĂ« tĂ« ardhmen,” thotĂ« Michael Quigley, drejtori shkencor i Sanofi-t. “Sanofi nga perspektiva jonĂ« po udhĂ«heq kĂ«tĂ« fushĂ«.”

Inhibrx po punon për një terapi që mund të shkaktojë vdekjen e disa qelizave tumorale pa dëmtuar indet e shëndetshme, një përparim krahasuar me disa trajtime ekzistuese për kancerin. Aksionet e kompanisë u dyfishuan pasi një studim tregoi se pacientët me një lloj të rrallë kanceri të kockës, pa opsione trajtimi, jetuan më gjatë me ilaçin eksperimental pa përparim të sëmundjes. Trajtimi po testohet për disa lloje tumoresh.

Sistemi imunitar i lamave dhe të tjerëve nga familja e kamelidëve mund të futen në hapësira më të ngushta dhe të depërtojnë më mirë në inde sesa antitrupat njerëzorë, sepse janë më të vegjël dhe më të thjeshtë. Disa raportohet se mund të kalojnë edhe pengesën e rrënjës së trurit, duke dhënë shpresë për sëmundjet neurologjike.

Për lamat, kjo nuk është domosdoshmërisht një punë e keqe. Ata marrin një antigen disa herë dhe disa javë më vonë, kur sistemi i tyre imunitar ka reaguar, mblidhet një epruvetë gjaku që përmban antitrupat që shkencëtarët do të përpunojnë në laborator.

Kur të rriten, disa mund të kalojnë në një karrierë të dytë në parandalimin e zjarreve ose si mbrojtës të bagëtive. Disa do të adoptohen, ndërsa të tjerët do të dalin në pension.

“Kemi njĂ« plan pensioni pĂ«r lamat,” thotĂ« Cedric Ververken, drejtori ekzekutiv i Confo, nĂ« njĂ« intervistĂ«. “Pasi i kemi imunizuar dhe kemi prodhuar antitrupat, duam tĂ« sigurohemi qĂ« lama tĂ« ketĂ« ende njĂ« jetĂ« tĂ« lumtur.”

Një vështrim pas skenave tregon se kafshët në një fermë të madhe në Belgjikë jetojnë lirisht në një terren të madh, pjesërisht të pyllëzuar, të ndarë në disa kazerma me streha.

Lamat jetojnë në tufë me një anëtar dominues. Janë kafshë sociale dhe veshët e tyre tregojnë gjendjen e tyre shpirtërore, ashtu si te kuajt: veshët përpara, kur janë kuriozë; veshët mbrapa, kur janë vigjilentë dhe pak të dyshueshëm. Ndryshe nga kuajt, ata mund të shkelmojnë anash. Një femër temperamentse, Jane, njihet për të shpërthyer ndaj kujdestarit të saj nëse shporta me bar dhe pjatat nuk dorëzohen shpejt.

Vendndodhja e saktë e fermave shpesh mbahet sekrete, megjithatë përdorimi i lamave në kërkimin mjekësor rregullohet ligjërisht.

Kafshët luajnë gjithashtu një rol të madh në promovim. Inhibrx ka një fotografi të tyre në një broshurë mbi linjën klinike të ilaçeve. Prezantimi për investitorë i kompanisë zvicerane MoonLake Immunotherapeutics përfshin kafshë vizatime miqësore. Kompania holandeze Argenx SE, që merret me një lloj tjetër antitrupi lamash, gjithashtu përdor imazhe kartonike në faqen e saj, përfshirë një me beretë për të treguar se disa nga kafshët jetojnë në jug të Francës.

“NjerĂ«zit e duan lamĂ«n,” thotĂ« Tim Van HauĂ«ermeiren, drejtori ekzekutiv i Argenx, nĂ« njĂ« intervistĂ«. “DĂ«shirojnĂ« tĂ« dinĂ« gjithçka pĂ«r lamĂ«n. InvestitorĂ«t individualĂ« duan njĂ« lama tĂ« mbushur pĂ«r nĂ« shtĂ«pi.”

Shumica e aktivitetit me nanotrupa ka rrënjë në ose pranë Belgjikës, sepse Universiteti i Lirë i Brukselit është vendi ku u zbuluan për herë të parë antitrupat. Zbulimet origjinale lidhnin dromedaret, por studiuesit zbuluan shpejt se edhe kamelët, lamët dhe alpakët kanë të njëjtat tipare, po ashtu edhe peshqit shok.

Kampi i Brukselit ende strehon punë mbi nanotrupat, një term i patentuar nga Ablynx. VIB Nanobody VHH Core, që dizenjon këto antitrupa për klientët farmaceutikë dhe bioteknologjikë, operon në disa kazerma në një qoshe të gjelbër të kampusit. Grupi fokusohet kryesisht në trajtime dhe diagnostikime për kancer dhe sëmundje inflamatore, por po studion edhe aplikime të tjera, përfshirë një lloj kontraceptive për Fondacionin Gates.

“Ku ka njĂ« objektiv qĂ« njĂ« antitrup mund t’i lidhet, mund tĂ« ketĂ« aplikim nanotrupi,” thotĂ« Steve Schoonooghe, njĂ« nga shkencĂ«tarĂ«t e VIB. “Na jepni njĂ« objektiv nĂ« njĂ« qelizĂ« kanceroze dhe ne mund tĂ« bĂ«jmĂ« njĂ« nanotrup kundĂ«r saj.” NjĂ« qĂ«llim, ashtu si te Inhibrx, Ă«shtĂ« tĂ« sulmojnĂ« tumorĂ«t pa dĂ«mtuar trajtimet e tjera si kimioterapia.

Për tani, bota e nanotrupave ende nuk ka provuar se mund të sjellë një hit të madh. Ilaçi Cablivi i Sanofi-t ishte pionier, por pas rreth shtatë vitesh në treg për një çrregullim të mpiksjes së gjakut, ka arritur vetëm 202 milionë euro shitje në tre tremujorët e parë të vitit të kaluar. Kompania franceze ka ndërprerë kërkimin mbi pesë ilaçe eksperimentale me nanotrupa vitet e fundit, megjithatë po vazhdon me të tjerat. Dy prej tyre po testohet për sëmundje si astma, diabeti dhe sëmundja inflamatore e zorrëve.

Fusha ka përjetuar edhe dështime. Vlera e tregut të MoonLake u rrëzua në shtator pasi një studim mbi trajtimin eksperimental të lëkurës tregoi se nuk ishte më i mirë se ilaçi rival.

“ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« mbajmĂ« mend zhvillimin e ilaçeve dhe maturimin e çdo platforme, qĂ« kĂ«rkon kohĂ«,” thotĂ« Quigley, drejtori shkencor i Sanofi-t.

Një sukses i madh mund të shtyjë gjithçka përpara, dhe ilaçi eksperimental për sëmundje të rralla i AstraZeneca-s, gefurulimab, ka potencialin për këtë. Ilaçi mund të bëhet një hit në 2031 dhe është një nga katër ilaçet me nanotrupa që kompania britanike po zhvillon.

“PĂ«r mua, nanotrupat pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« njĂ« mjet tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« ri,” thotĂ« Seng Cheng, shef i kĂ«rkimeve dhe zhvillimit tĂ« produkteve te Alexion, biznesi i sĂ«mundjeve tĂ« rralla i AstraZeneca-s. “Ende nuk kemi shfrytĂ«zuar tĂ« gjithĂ« potencialin qĂ« mund tĂ« ofrojnĂ«.”

Nevoja për të punuar me lamat aktualisht mund të bëhet e tepërt me inteligjencën artificiale, por për tani kafshët ende shërbejnë një qëllim.

Lappe i Inhibrx vlerĂ«son se kompania bioteknologjike me bazĂ« nĂ« Kaliforni ka imunizuar mĂ« shumĂ« se njĂ«qind lama nĂ« San Diego County. Si disa tĂ« tjerĂ«t, ata i marrin lamat me qira dhe nuk i zotĂ«rojnĂ«, sepse “ne jemi zhvillues ilaçesh, nuk jemi fermerĂ«.”/Bloomberg

The post Lamat, arma sekrete e shkencës për gjetjen e ilaçeve të reja appeared first on Gazeta Si.

↗

Ibrahimaj: Gati ligji ‘Made in Albania’. Do fokusohemi tek profesionet me rendiment tĂ« lartĂ«!

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – NĂ« njĂ« dalje pĂ«r mediat, ministrja e EkonomisĂ« dhe Inovacionit, Delina Ibrahimaj, njoftoi se brenda vitit do tĂ« hyjĂ« nĂ« fuqi ligji pĂ«r produktet “Made in Albania”, qĂ« synon tĂ« mbrojĂ« prodhimin vendas dhe eksportimin.

 “NjĂ« komponent qĂ« lidhet ngushtĂ«sisht me promovimin Ă«shtĂ« ligji qĂ« ne do tĂ« miratojmĂ« brenda vitit 2026, ligji pĂ«r “Made in Albania” qĂ« synon tĂ« promovojĂ« produktet vendase nĂ« vend dhe jashtĂ« vendit. Por synon edhe ndĂ«rtimin e brand-it “Made in Albania” dhe procesin dhe procedura qĂ« lidhen me mbrojtjen e brand-it “Made in Albania”, tregtimin e brand-it “Made in Albania” qĂ« tĂ« garantojmĂ« qĂ« produkti shqiptar tĂ« jetĂ« i disponueshĂ«m nĂ« gjithĂ« vendin dhe tĂ« garantojmĂ« nxitjen e eksporteve tĂ« produkteve “Made in Albania””, tha ministrja.

Sipas ministres për të garantuar qëndrueshmërinë e normave të rritjes ekonomike, duhet përqendrim në tre sektorë të zhvillimit: rritja e investimeve, rritja e eksporteve dhe rritja e produktivitetit, që do të jenë dhe fokusi i qeverisë përgjatë mandatit.

“Rreth kĂ«tyre komponentĂ«ve do tĂ« drejtohen politikat tona pĂ«rgjatĂ« gjithĂ« kĂ«tij mandati katĂ«rvjeçar me qĂ«llim qĂ« tĂ« garantojmĂ« qĂ«ndrueshmĂ«rinĂ«, tĂ« garantojmĂ« njĂ« treg qĂ« nxit investimet dhe njĂ« treg pĂ«rfiton maksimalisht nga tregu i pĂ«rbashkĂ«t europian dhe gjithashtu njĂ« treg qĂ« Ă«shtĂ« i drejtuar drejt atyre profesioneve qĂ« janĂ« mĂ« produktive dhe sektorĂ«ve qĂ« kanĂ« produktivitet mĂ« tĂ« lartĂ« dhe kapacitet mĂ« tĂ« lartĂ« pĂ«r tĂ« mbajtur vlerĂ« tĂ« shtuar nĂ« ekonominĂ« shqiptare”, tha ministrja.

Më tej, Ibrahimaj prezantoi ecurinë e ekonomisë së Shqipërisë gjatë vitit që lamë pas.

Ministrja tha se rritja ekonomike ka qenë e qëndrueshme, duke ndikuar në reduktimin e borxhit publik.

 “Ekonomia shqiptare gjatĂ« 2025-Ă«s ka treguar stabilitet, aktiviteti i sektorit privat ka vijuar tĂ« rritet dhe kemi njĂ« klimĂ« biznesi qĂ« nxit investimet. PBB pĂ«r tremujorin e tretĂ« u rrit me 3.75%, normĂ« mĂ« e lartĂ« se mesatarja e BE dhe rajonit. Borxhi publik Ă«shtĂ« tregues kryesor pĂ«r tĂ« matur stabilitetin fiskal tĂ« ekonomisĂ« shqiptare, ka ardhur nĂ« reduktim dhe nĂ« tremujorin e tretĂ« ishte 53.4%. Ky nivel borxhi garanton stabiltet makroekonomik, por na lĂ« hapĂ«sira qĂ« nĂ« tĂ« ardhmen tĂ« hartojmĂ« politika dhe stimuj fiskalĂ« qĂ« tĂ« nxisim ekonominĂ« e vendit”, tha ministrja.

Duke u ndalur tek biznesi, Ibrahimaj tha se në 2025-n, në vend janë shtuar më shumë se 17 mijë biznese të reja, aktive.  Ajo tha se në fund të 2025-s, pagat u rritën me 7.3% dhe pensionet me 8.4%.

The post Ibrahimaj: Gati ligji ‘Made in Albania’. Do fokusohemi tek profesionet me rendiment tĂ« lartĂ«! appeared first on Gazeta Si.

↗

Vengu: Shqipëria nis brenda vitit prodhimin e armëve dhe municioneve. Bashkëpunim me SPAK

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – Ministri i Mbrojtjes, Pirro Vengu ka prezantuar sot para deputetĂ«ve nĂ« komisione, projektligjin e ri qĂ« i hap rrugĂ« prodhimit, importit dhe eksportit tĂ« armĂ«ve tĂ« zjarrit e municioneve.

Ministri Vengu tha se KAYO, kompania shtetërore për armët, ka nënshkruar 6 kontrata me privatët për të prodhuar municione, mjete, uniforma, dronë etj.

Vengu thekson se parashikohet qĂ« armatimet e para “Made in Albania” tĂ« prodhohen brenda kĂ«tij viti.

“Kemi 6 kontrata tĂ« nĂ«nshkruara pĂ«r krijimin e 6 kompanive tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta shtet privat pĂ«rmes kompanisĂ« KAYO. 6 kontratat parashikojnĂ« prodhimin  e municioneve, mjeteve dhe pajisjeve personale, uniformave, armatimit tĂ« lehtĂ«, dronĂ«ve, sistemeve antidronĂ« dhe mjetet e emergjencave civile. Jemi Ă« pĂ«rfundim tĂ« negociatave me Fincantierin pĂ«r ndĂ«rtimin e kantierit detar tĂ« Pashalimanit pĂ«r tĂ« pasur mundĂ«si jo vetĂ«m tĂ« prodhojmĂ« mjetet tona, jo vetĂ«m t’i mirĂ«mbajmĂ«, por dhe tĂ« prodhojmĂ« pĂ«r vendet e tjera.  Presim qĂ« produktet e para Made in Albania, prodhimet e para tĂ« fillojnĂ« kĂ«tĂ« vit. Kemi hyrĂ« nĂ« fazĂ«n qĂ« duam tĂ« sigurojmĂ« zinxhirin e furnizimit tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m pĂ«r tĂ« gjitha nĂ«nproduktet nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« jemi nĂ« pĂ«rputhje dhe me standardet e NATO-s”, tha Vengu.

Ministri bĂ«ri me dije gjithashtu se, janĂ« nĂ« fazĂ«n pĂ«rfundimtare negociatat me kompaninĂ« “Fincantieri” pĂ«r ringritjen e kantierit detar tĂ« Pashalimanit, nĂ« bashkĂ«punim me gjigantin italian.

“Ky projekt synon jo vetĂ«m prodhimin dhe mirĂ«mbajtjen e anijeve pĂ«r Forcat e Armatosura shqiptare, por edhe prodhimin dhe riparimin e mjeteve pĂ«r nevojat e vendeve aleate”, tha Vengu.

Gjatë diskutimeve, në përgjigje të pyetjes së deputetit të Partisë së Lirisë, Edmond Haxhinasto, ministri u ndal te shqetësimet që lidhen me ndjeshmërinë e kësaj fushe, veçanërisht rrezikun e keqpërdorimit ose mosrespektimit të procedurave ligjore, çka mund të krijojë hapësira për importe ilegale apo të pakontrolluara, duke dëmtuar sistemin e gjurmueshmërisë dhe duke sjellë probleme edhe në rastet e eksporteve.

Duke iu përgjigjur këtyre shqetësimeve, ministri Vengu tha se janë ndërmarrë masa konkrete për forcimin e mekanizmave ligjzbatues përmes bashkëpunimit me doganat dhe Autoritetit të Kontrollit Shtetëror të Eksporteve (AKShE) e cila bashkëpunon ngushtë me Policinë e Shtetit, SPAK dhe Byronë Kombëtare të Hetimit (BKH), në raste me ndjeshmëri të veçantë.

The post Vengu: Shqipëria nis brenda vitit prodhimin e armëve dhe municioneve. Bashkëpunim me SPAK appeared first on Gazeta Si.

↗

Festat e fundvitit/ Mbi 844 mijë shqiptarë u kthyen në Atdhe

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’ – GjatĂ« muajit dhjetor 2025, INSTAT tregon se mĂ« shumĂ« se 714 mijĂ« shqiptarĂ« dolĂ«n nga ShqipĂ«ria, rreth 11% mĂ« shumĂ« se njĂ« vit mĂ« parĂ«. PĂ«r tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ«, qĂ« pĂ«rkon me atĂ« tĂ« festave tĂ« fundvit, 844 mijĂ« shqiptarĂ« erdhĂ«n nĂ« atdhe, me rritje 7%.

INSTAT tregon se gjatë fundvitit, ka qenë po ashtu i lartë numri i të huajve që erdhën në Shqipëri, 698 mijë me rritje vjetore 6.8%. Në total, gjatë dhjetorit, në Shqipëri u regjistruan mbi 1.5 milionë hyrje ose 7% më shumë se dhjetori i 2024-s. Njëkohësisht u regjistruan mbi 1.35 mln dalje.

Të ndarë sipas rajoneve, 97% e shtetasve të huaj që hynë në Shqipëri ishin nga Europa, ku ajo Jugore zë 85% të hyrjeve nga kontinenti, ndjekur nga Evropa Perëndimore me 6% dhe Europa Veriore me 4%.

Qëllimi i hyrjes së shtetasve të huaj ishte kryesisht personal në 97% të rasteve, por hyrjet për biznes dhe aktivitete profesionale shënuan një rritje prej 13%.

The post Festat e fundvitit/ Mbi 844 mijë shqiptarë u kthyen në Atdhe appeared first on Gazeta Si.

↗

Zhvillimet në Davos, bien aksionet europiane. Shtrenjtohen karburantet

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Tregjet europiane ranë lehtë të premten e 23 janarit, ndërsa investitorët po përpunojnë zhvillimet nga Forumi Ekonomik Botëror në Davos, përfshirë fjalimin kritik të presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyy ndaj Europës.

Indeksi pan-europian Stoxx 600 ishte 0.09% në territor negativ, ndërsa bursat kryesore shfaqën luhatje të përziera. CAC 40 në Francë u rrit lehtë, FTSE 100 në Londër shënoi gjithashtu rritje, ndërsa FTSE MIB në Itali dhe IBEX 35 në Spanjë ranë. DAX gjerman u rrit me 0.14%.

Por ari preku një çmim të ri rekord duke kaluar vlerën e 4.9 mijë dollarëve për onz. Kriptomonedha më e famshme në botë, Bitcoin, u godit dhe ra në 89 mijë dollarë.

TĂ« enjten, aksionet europiane u mbyllĂ«n nĂ« rritje pasi presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se ishte arritur njĂ« “marrĂ«veshje kornizĂ«â€ lidhur me GroenlandĂ«n dhe hoqi dorĂ« nga vendosja e tarifave pĂ«r disa vende europiane. LĂ«vizja u pĂ«rshĂ«ndet nga drejtues biznesi nĂ« EuropĂ«, ndĂ«rsa JP Morgan e cilĂ«soi situatĂ«n “shumĂ« pozitive pĂ«r biznesin”.

Në fjalimin e tij në Davos, Zelenskyy kritikoi ashpër liderët europianë, duke i akuzuar se po tregohen të paqartë dhe të përçarë përballë kërcënimeve gjeopolitike. Ai tha se Europa po përpiqet të bindë Trump-in të ndryshojë qëndrim, në vend që të bashkohet dhe të mbrojë veten. Zelenskyy njoftoi gjithashtu se në Emiratet e Bashkuara Arabe do të zhvillohen takime trepalëshe mes Ukrainës, Rusisë dhe SHBA-së për përfundimin e luftës.

NdĂ«rkohĂ«, investitorĂ«t po ndjekin me vĂ«mendje zhvillimet rreth tĂ« ashtuquajturit “Bordi i Paqes”, i kryesuar nga Trump, i cili fillimisht ishte konceptuar pĂ«r GazĂ«n, por qĂ« Trump sugjeron se mund tĂ« marrĂ« njĂ« rol rival ndaj OKB-sĂ«, njĂ« ide qĂ« ka shqetĂ«suar aleatĂ«t amerikanĂ«. Trump hoqi gjithashtu ftesĂ«n pĂ«r kryeministrin kanadez Mark Carney pĂ«r t’iu bashkuar bordit.

Trump deklaroi se SHBA ka njĂ« “armadĂ«â€ anijesh qĂ« po lĂ«vizin drejt Iranit, nĂ« mes tĂ« shtypjes sĂ« dhunshme tĂ« protestave nga autoritetet iraniane. “Preferoj qĂ« tĂ« mos ndodhĂ« asgjĂ«, por po i monitorojmĂ« nga afĂ«r,” tha ai.

Çmimi i naftĂ«s Brent u rrit me 0.94% tĂ« premten, ndĂ«rsa aksionet e sektorit tĂ« naftĂ«s dhe gazit u rritĂ«n me rreth 0.9%.

Në frontin e kompanive, Ericsson njoftoi një program riblerjeje aksionesh me vlerë 15 miliardë korona suedeze (rreth 1.7 miliardë dollarë). Kompania raportoi fitime operative më të larta se pritshmëritë për tremujorin e fundit të vitit 2025, çka bëri që aksionet e saj të rriteshin deri në 11% në hapje të tregut.

CEO i Ericsson, Börje Ekholm, tha se tregu i rrjeteve radio pritet të mbetet i qëndrueshëm në vitin 2026, ndërsa kompania planifikon rritje investimesh në sektorin e mbrojtjes.

The post Zhvillimet në Davos, bien aksionet europiane. Shtrenjtohen karburantet appeared first on Gazeta Si.

↗

Qeveria do të digjitalizojë edhe rrugët, i hap rrugë privatit për të menaxhuar trafikun

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’- Me anĂ« tĂ« njĂ« udhĂ«zimi tĂ« sapomiratuar, qeveria e ShqipĂ«risĂ« parashikon vĂ«nien nĂ« funksion tĂ« Sistemit Inteligjent tĂ« Transportit (SIT), njĂ« kuadĂ«r i ri digjital qĂ« synon transformimin e mĂ«nyrĂ«s se si monitorohet, menaxhohet dhe kontrollohet trafiku rrugor nĂ« vend.

Dokumenti, parashikon qĂ« çdo person nĂ« territorin e ShqipĂ«risĂ« tĂ« ketĂ« akses nĂ« kohĂ« reale nĂ« informacion mbi trafikun, rrugĂ«t, incidentet, parkimet, si dhe elementĂ« tĂ« tjerĂ« qĂ« synojnĂ« ta bĂ«jnĂ« udhĂ«timin “mĂ« tĂ« saktĂ«â€ dhe “mĂ« inteligjent”.

Sipas udhĂ«zimit, qeveria hap rrugĂ«n qĂ« menaxhimi i kĂ«tij sistemi t’i delegohet edhe subjekteve private, tĂ« cilat do tĂ« kenĂ« nĂ« administrim dhe pĂ«rpunim tĂ« gjithĂ« informacionin qĂ« lidhet me njĂ« pikĂ« kritike si infrastruktura rrugore dhe transporti.

NĂ« listĂ«n e funksioneve pĂ«rfshihen parkimi inteligjent, menaxhimi dinamik i trafikut dhe madje komunikimi makinĂ«-makinĂ« dhe makinĂ«-rrugĂ« (C-ITS). Ky komunikim do tĂ« kryhet nĂ«pĂ«rmjet njĂ«sisĂ« sĂ« “platformĂ«s”, tĂ« cilĂ«n shoferĂ«t duhet ta vendosin brenda ose jashtĂ« mjetit, pĂ«r tĂ« aksesuar SIT. UdhĂ«zimi thotĂ« se garanton ruajtjen e anonimitetit tĂ« pĂ«rdoruesve, por mbetet e paqartĂ« se si do tĂ« garantohen realisht mbrojtja e tĂ« dhĂ«nave personale dhe siguria e informacionit delikat tĂ« qytetarĂ«ve.

Një nga elementët kyç të dokumentit është krijimi i Pikës Kombëtare të Aksesit, e administruar nga Autoriteti Rrugor Shqiptar (ARRSH), duke e kthyer atë në të vetmen nyjë shtetërore që do të aksesojë të gjitha të dhënat nga trafiku e infrasruktura.

The post Qeveria do të digjitalizojë edhe rrugët, i hap rrugë privatit për të menaxhuar trafikun appeared first on Gazeta Si.

↗

Bislimi: ËshtĂ« arritur pajtim me SerbinĂ« pĂ«r komisionin pĂ«r personat e zhdukur

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Kryenegociatori i Kosovës, Besnik Bislimi, tha se është arritur pajtim me Serbinë për funksionalizimin e komisionit të përbashkët për zbatimin e marrëveshjes për personat e zhdukur gjatë luftës në Kosovë.

Pas rundit tĂ« ri tĂ« dialogut nĂ« Bruksel, Bislimi deklaroi se tani mbetet qĂ« pĂ«rfaqĂ«suesit e delegacioneve tĂ« KosovĂ«s dhe SerbisĂ« tĂ« takohen “nĂ« javĂ«t nĂ« vijim dhe tĂ« pĂ«rcaktojnĂ« prioritetet e para pĂ«r punĂ«n e komisionit tĂ« pĂ«rbashkĂ«t”.

Marrëveshja u arrit pas disa orësh bisedimesh që ndërmjetësi evropian në dialog, Peter Sorensen, zhvilloi veç e veç me Bislimin dhe kryenegociatorin e Serbisë, Petar Petkoviç.

Në fund të këtyre takimeve, në orët e mbrëmjes u mbajt një takim i përbashkët, në të cilin marrëveshja u formalizua.

Rundi i ri i dialogut u zhvillua pas vizitës së Sorensenit në Prishtinë dhe Beograd javën e kaluar.

Ky komisioni i përbashkët për personat e pagjetur është pjesë e Deklaratës së përbashkët për personat e zhdukur, për të cilën u pajtuan kryeministri i Kosovës, Albin Kurti dhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, më 2023.

Palët u pajtuan për zbatimin e plotë të deklaratës së përbashkët për personat e zhdukur gjatë një takimi trepalësh mes kryenegociatorëve në dhjetor 2024 në Bruksel.

Për çështjen e themelimit të komisionit për personat e zhdukur, palët kishin diskutuar edhe gjatë një rundi bisedimesh më 11 shtator të vitit 2025. Megjithatë, ai rund bisedimesh kishte përfunduar pa asnjë rezultat.

Në luftën e zhvilluar në Kosovë më 1998-99, janë vrarë mbi 13.000 civilë dhe mijëra të tjerë janë zhdukur.

AfĂ«r 1.600 persona vazhdojnĂ« tĂ« jenĂ« ende tĂ« pagjetur – pjesa mĂ« e madhe e tyre shqiptarĂ«.

Takimi i 22 janarit ishte i pari në kuadër të dialogut për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës këtë vit.

GjatĂ« vizitĂ«s sĂ« tij nĂ« PrishtinĂ« mĂ« 14 janar, Sorensen tha lidhur me dialogun se “kam shpresa se viti 2026 do tĂ« na japĂ« atĂ« qĂ« viti 2025 nuk na e dha”.

“ÇfarĂ« do tĂ« bĂ«jmĂ« ne Ă«shtĂ« tĂ« sigurohemi qĂ« palĂ«t tĂ« ulen dhe tĂ« bisedojnĂ«. Duhet ta gjejmĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« kjo tĂ« ndodhĂ«â€, theksoi Sorensen nĂ« PrishtinĂ«.

Ai tha se do tĂ« punojĂ« pĂ«r tĂ« gjetur njĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« dy vendet fqinje tĂ« zhvillojnĂ« bisedime tĂ« nivelit tĂ« lartĂ«, nĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r t’i normalizuar marrĂ«dhĂ«niet.

Kosova dhe Serbia nuk kanë zhvilluar takim të nivelit të lartë që nga viti 2023, pas rritjes së tensioneve mes tyre për shkak të një sulmi nga një grup serbësh të armatosur ndaj Policisë së Kosovës në veriun e banuar me shumicë serbe në shtator të atij viti.

Kurti – i cili pritet tĂ« jenĂ« nĂ« krye tĂ« qeverisĂ« sĂ« vendit edhe pĂ«r njĂ« mandat tĂ« tretĂ« katĂ«rvjeçar – e ka kushtĂ«zuar vazhdimin e dialogut me dorĂ«zimin e tĂ« dyshuarit pĂ«r sulmin nĂ« BanjskĂ« tĂ« Zveçanit qĂ« la njĂ« rreshter tĂ« vrarĂ«, Millan Radoiçiç.

Radoiçiq ishte nĂ«nkryetar i ListĂ«s Serbe, partisĂ« mĂ« tĂ« madhe tĂ« serbĂ«ve tĂ« KosovĂ«s kur ndodhi sulmi dhe e mori pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ«. Beogradi nuk ka pranuar t’ia dorĂ«zojĂ« KosovĂ«s atĂ«, dhe thuhet se ai endet i lirĂ« nĂ« Serbi.

Edhe Serbia ka kushtet e veta në dialog, siç e ritheksoi edhe Petkoviq pas takimit me Sorensenin më 16 janar në Beograd.

Kryenegociatori serb tha se përparimi në dialogun e ndërmjetësuar nga blloku varet nga gatishmëria e Kosovës për ta themeluar një asociacion të komunave me shumë serbe.

Kosova dhe Serbia veçse arritën marrëveshje për rrugën drejt normalizimit, e njohur si Marrëveshja e Ohrit, më 2023, por nuk janë duke e zbatuar atë.

Ndër pikat e marrëveshjes është edhe themelimi i Asociacionit të komunave me shumicë serbe në Kosovë, por Prishtina nuk ka ndërmarrë hapa për ta përmbushur këtë kërkesë./REL

The post Bislimi: ËshtĂ« arritur pajtim me SerbinĂ« pĂ«r komisionin pĂ«r personat e zhdukur appeared first on Gazeta Si.

↗

Oscar 2026 – Lista e plotĂ« e nominimeve

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Lista e plotë e nominimeve për çmimet Oscar 2026 është këtu!

KĂ«tĂ« vit, gjithsej 201 filma ishin nĂ« garĂ« pĂ«r çmimin “Filmi mĂ« i MirĂ«â€, por vetĂ«m 10 u kualifikuan. Gjithashtu, nominimet pĂ«rfshijnĂ« pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« dhe njĂ« kategori tĂ« re: Kasti mĂ« i MirĂ«.

Conan O’Brien do tĂ« rikthehet pĂ«r tĂ« prezantuar drejtpĂ«rdrejt ceremoninĂ« e ndarjes sĂ« çmimeve Oscar, e cila do tĂ« zhvillohet mĂ« 15 mars.

Lista e plotë e nominimeve:

Filmi më i Mirë:

Bugonia

F1

Frankenstein

Hamnet

Marty Supreme

One Battle After Another

The Secret Agent

Sentimental Value

Sinners

Train Dreams

Aktori më i Mirë:

TimothĂ©e Chalamet – Marty Supreme

Leonardo DiCaprio – One Battle After Another

Ethan Hawke – Blue Moon

Michael B. Jordan – Sinners

Wagner Moura – The Secret Agent

Aktorja më e Mirë:

Jessie Buckley – Hamnet

Rose Byrne – If I Had Legs I’d Kick You

Kate Hudson – Song Sung Blue

Renate Reinsve – Sentimental Value

Emma Stone – Bugonia

Aktori më i Mirë në rol dytësor:

Benicio del Toro – One Battle After Another

Jacob Elordi – Frankenstein

Delroy Lindo – Sinners

Sean Penn – One Battle After Another

Stellan SkarsgĂ„rd – Sentimental Value

Aktorja më e Mirë në rol dytësor:

Elle Fanning – Sentimental Value

Inga Ibsdotter Lilleaas – Sentimental Value

Amy Madigan – Weapons

Wunmi Mosaku – Sinners

Teyana Taylor – One Battle After Another

Regjisori më i Mirë:

ChloĂ© Zhao – Hamnet

Josh Safdie – Marty Supreme

Paul Thomas Anderson – One Battle After Another

Joachim Trier – Sentimental Value

Ryan Coogler – Sinners

Skenari origjinal:

Blue Moon

It Was Just an Accident

Marty Supreme

Sentimental Value

Sinners

Skenari i përshtatur: 

Bugonia

Frankenstein

Hamnet

One Battle After Another

Train Dreams

Filmi i animuar:

Arco

Elio

KPop Demon Hunters

Little Amélie or the Character of Rain

Zootopia 2

Filmi i shkurtër i animuar:

Butterfly

Forevergreen

The Girl Who Cried Pearls

Retirement Plan

The Three Sisters

Filmi ndërkombëtar:

The Secret Agent – Brazil

It Was Just an Accident – France

Sentimental Value – Norway

Sirat – Spain

The Voice of Hind Rajab – Tunisia

Filmi me metrazh të shkurtër:

Butcher’s Stain

A Friend of Dorothy

Jane Austen’s Period Drama

The Singers

Two People Exchanging Saliva

Kasti më i Mirë:

Hamnet

Marty Supreme

One Battle After Another

The Secret Agent

Sinners

Kinematografia:

Frankenstein

Marty Supreme

One Battle After Another

Sinners

Train Dreams

Produksioni:

Frankenstein

Hamnet

Marty Supreme

One Battle After Another

Sinners

Montazhi:

F1

Marty Supreme

One Battle After Another

Sentimental Value

Sinners

Muzika:

Bugonia

Frankenstein

Hamnet

One Battle After Another

Sinners

KĂ«nga origjinale:

“Dear Me” – Diane Warren: Relentless

“Golden” – KPop Demon Hunters

“I Lied to You” – Sinners

“Sweet Dreams of Joy” – Viva Verdi!

“Train Dreams” – Train Dreams

Sound:

F1

Frankenstein

One Battle After Another

Sinners

Sirat

Efektet vizuale:

Avatar: Fire and Ash

F1

Jurassic World: Rebirth

The Lost Bus

Sinners

Grimi dhe flokët:

Frankenstein

Kokuho

Sinners

The Smashing Machine

The Ugly Stepsister

Kostumografia:

Avatar: Fire and Ash

Frankenstein

Hamnet

Marty Supreme

Sinners

Dokumentari:

The Alabama Solution

Come See Me in the Good Light

Cutting Through Rocks

Mr. Nobody Against Putin

The Perfect Neighbor

Dokumentari me metrazh të shkurtër:

All the Empty Rooms

Armed Only with a Camera: The Life and Death of Brent Renaud

Children No More: “Were and Are Gone”

The Devil Is Busy

The post Oscar 2026 – Lista e plotĂ« e nominimeve appeared first on Gazeta Si.

↗

Trump padit gjigandin JP Morgan për 5 mld dollarë: Më mbyllën llogaritë për motive politike!

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Donald Trump ka paditur JP Morgan dhe shefin e saj ekzekutiv, Jamie Dimon, për të paktën 5 miliardë dollarë (3.7 miliardë paund), pasi pretendon se banka i ka mbyllur llogaritë për arsye politike.

Sipas raportimeve në SHBA, padia akuzon gjigantin bankar se ka mbyllur në mënyrë të padrejtë llogarinë bankare të presidentit për motive politike.

Padia u depozitua të enjten nga avokati i presidentit amerikan në një gjykatë në Miami, Florida.

GjatĂ« fundjavĂ«s, Trump shkroi nĂ« njĂ« postim nĂ« Truth Social: “Do ta padis JP Morgan Chase brenda dy javĂ«ve tĂ« ardhshme pĂ«r DEBANKIMIN e gabuar dhe tĂ« papĂ«rshtatshĂ«m qĂ« mĂ« bĂ«ri pas protestĂ«s sĂ« 6 janarit, njĂ« protestĂ« qĂ« doli e drejtĂ« pĂ«r ata qĂ« protestonin – Zgjedhjet ishin TË MANIPULUARA!”

Depozitimi i padisĂ« vjen njĂ« ditĂ« pasi Dimon i quajti planet e Trump pĂ«r vendosjen e njĂ« tavani mbi tarifat e kartave tĂ« kreditit njĂ« “katastrofĂ«â€.

Trump ka propozuar një plan për të kufizuar përkohësisht normat e interesit të kartave të kreditit në SHBA në 10%, duke filluar nga 20 janari dhe për një periudhë njëvjeçare.

I pyetur pĂ«r kĂ«tĂ« plan nĂ« Forumin Ekonomik BotĂ«ror, Dimon u shpreh: “Do tĂ« ishte njĂ« katastrofĂ« ekonomike, dhe nuk po e them kĂ«tĂ« pĂ«r shkak tĂ« biznesit tonĂ«, ne do ta pĂ«rballonim gjithsesi.”

NjĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i JP Morgan deklaroi: “NdĂ«rsa na vjen keq qĂ« Presidenti Trump na ka paditur, ne besojmĂ« se kjo padi nuk ka bazĂ«. Ne respektojmĂ« tĂ« drejtĂ«n e Presidentit pĂ«r tĂ« na paditur dhe tĂ« drejtĂ«n tonĂ« pĂ«r t’u mbrojtur,  pĂ«r kĂ«tĂ« shĂ«rbejnĂ« gjykatat. JPMC nuk mbyll llogari pĂ«r arsye politike apo fetare.

“Ne mbyllim llogari vetĂ«m kur ato paraqesin rrezik ligjor ose rregullator pĂ«r kompaninĂ«. Na vjen keq kur detyrohemi ta bĂ«jmĂ« kĂ«tĂ«, por shpesh rregullat dhe kĂ«rkesat rregullatore na çojnĂ« drejt kĂ«tyre vendimeve.

“Kemi kĂ«rkuar si nga kjo administratĂ« ashtu edhe nga administratat e mĂ«parshme tĂ« ndryshojnĂ« rregullat dhe rregulloret qĂ« na vendosin nĂ« kĂ«tĂ« situatĂ« dhe mbĂ«shtesim pĂ«rpjekjet e administratĂ«s pĂ«r tĂ« parandaluar politizimin e sektorit bankar.”

JP Morgan rritet në bursë pavarësisht padisë së Trump

Aksionet e JP Morgan janë rritur pavarësisht lajmit. Aksioni i JP Morgan ishte rreth 1.2% më i lartë në orët e para të pasdites në Nju Jork, pasi padia u depozitua sot në emër të presidentit.

NjĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i bankĂ«s tha se ajo beson se “padia nuk ka asnjĂ« bazĂ«â€ dhe se “nuk mbyll llogari pĂ«r arsye politike apo fetare”.

The post Trump padit gjigandin JP Morgan për 5 mld dollarë: Më mbyllën llogaritë për motive politike! appeared first on Gazeta Si.

↗

Hapet aplikimi për deklarimin DIVA: Mund të përfitoni dhe kompensim për fëmijët

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini

Nga Gazeta ‘SI’- Sot Ă«shtĂ« vĂ«nĂ« nĂ« funksion sistemi e-Tax, pĂ«rmes tĂ« cilit mund tĂ« plotĂ«sohet Deklarata Vjetore e tĂ« Ardhurave Personale (DIVA). Ky shĂ«rbim u shĂ«rben jo vetĂ«m individĂ«ve qĂ« janĂ« tĂ« detyruar ligjĂ«risht ta dorĂ«zojnĂ« deklaratĂ«n, por edhe atyre qĂ« synojnĂ« tĂ« pĂ«rfitojnĂ« nga kompensimi pĂ«r shpenzimet e arsimit tĂ« fĂ«mijĂ«ve.

Detyrimi për plotësimin e DIVA-s përfshin individët që realizojnë të ardhura vjetore mbi 1.2 milionë lekë, personat me më shumë se një punësim, si edhe ata që kanë siguruar të ardhura të padeklaruara mbi 50 mijë lekë në vit nga burime si qiraja, honorarët apo aktivitete të tjera.

Një risi e këtij viti është mundësia që DIVA të plotësohet edhe nga individët që aplikojnë për përfitimin e kompensimit për arsimin e fëmijëve.

Individët që e deklarojnë për herë të parë të ardhurat vjetore mund të aplikojnë lehtësisht duke hyrë në faqen zyrtare të tatimeve, në seksionin e-Shërbime për individët, përmes identifikimit në platformën e-Albania.

The post Hapet aplikimi për deklarimin DIVA: Mund të përfitoni dhe kompensim për fëmijët appeared first on Gazeta Si.

❌