NĂ« fushatĂ«n e tij presidenciale tĂ« vitit 2024, Donald Trump u premtoi votuesve se do tâi pĂ«rfundonte luftĂ«rat, jo do tâi niste ato. MegjithatĂ«, gjatĂ« vitit tĂ« kaluar ai ka urdhĂ«ruar goditje ushtarake nĂ« shtatĂ« vende. Oreksi i tij pĂ«r ndĂ«rhyrje ushtarake po rritet gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ«.
Tani ai ka urdhëruar një sulm të ri kundër Republikës Islamike të Iranit, në bashkëpunim me Izraelin, dhe zyrtarë amerikanë thonë se presin që ky sulm të jetë shumë më i gjerë sesa bombardimi i synuar i objekteve bërthamore në qershor. Megjithatë, ai nuk ka ofruar asnjë shpjegim bindës përse po rrezikon jetën e ushtarakëve amerikanë dhe po fton një kundërpërgjigje të madhe nga Irani. Ai gjithashtu nuk ka përfshirë Kongresin, të cilit Kushtetuta i jep fuqinë e vetme për të shpallur luftë. Ka paraqitur një sërë arsyetimesh të pjesshme dhe të paqëndrueshme, përfshirë mbështetjen e tij të herëpashershme për popullin heroik iranian që proteston kundër qeverisë tiranike dhe kërkesën që Irani të heqë dorë nga synimi për të siguruar armë bërthamore.
Fakti qĂ« Trump deklaroi se programi bĂ«rthamor iranian ishte âzhdukur plotĂ«sishtâ pas sulmit tĂ« qershorit, pretendim i pĂ«rgĂ«njeshtruar si nga inteligjenca amerikane ashtu edhe nga ky sulm i ri, thekson sa pak e respekton ai detyrimin pĂ«r tĂ« thĂ«nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«n kur angazhon forcat e armatosura amerikane nĂ« luftĂ«. Kjo tregon gjithashtu sa pak besim duhet tĂ« kenĂ« qytetarĂ«t amerikanĂ« nĂ« garancitĂ« e tij lidhur me qĂ«llimet dhe rezultatet e aventurave tĂ« tij ushtarake nĂ« rritje.
Qasja e Trump ndaj Iranit është e pamatur. Qëllimet e tij janë të paqarta. Ai nuk ka siguruar mbështetjen ndërkombëtare dhe të brendshme që do të ishte e nevojshme për të maksimizuar gjasat e një rezultati të suksesshëm. Ai ka shpërfillur si ligjin e brendshëm ashtu edhe atë ndërkombëtar për zhvillimin e luftës.
Regjimi iranian, pĂ«r tĂ« qenĂ« tĂ« qartĂ«, nuk meriton asnjĂ« simpati. QĂ« prej revolucionit tĂ« tij 47 vjet mĂ« parĂ«, ai ka sjellĂ« mjerim: pĂ«r popullin e vet, pĂ«r fqinjĂ«t dhe pĂ«r botĂ«n. KĂ«tĂ« vit ka masakruar mijĂ«ra protestues. Burgos dhe ekzekuton disidentĂ« politikĂ«. Shtyp gratĂ«, personat LGBTQ+ dhe pakicat fetare. UdhĂ«heqĂ«sit e tij kanĂ« varfĂ«ruar qytetarĂ«t e tyre, ndĂ«rsa janĂ« pasuruar nĂ« mĂ«nyrĂ« korruptive. QĂ« kur erdhĂ«n nĂ« pushtet kanĂ« shpallur âVdekje AmerikĂ«sâ dhe kanĂ« vrarĂ« qindra ushtarakĂ« amerikanĂ« nĂ« rajon, si dhe kanĂ« financuar terrorizĂ«m qĂ« ka vrarĂ« civilĂ« nĂ« Lindjen e Mesme dhe deri nĂ« ArgjentinĂ«.
Qeveria iraniane paraqet një kërcënim të veçantë sepse e kombinon këtë ideologji vrasëse me ambicie bërthamore. Irani ka sfiduar vazhdimisht inspektorët ndërkombëtarë ndër vite. Që nga sulmi i qershorit, qeveria ka dhënë shenja se po rifillon përpjekjet për teknologji të armëve bërthamore. Presidentë amerikanë nga të dyja partitë kanë qenë me të drejtë të përkushtuar për ta penguar Teheranin të sigurojë një bombë.
Ne e pranojmë se përmbushja e këtij angazhimi mund të justifikojë veprim ushtarak në një moment të caktuar. Së pari, pasojat e lejimit të Iranit të ndjekë rrugën e Koresë së Veriut dhe të sigurojë armë bërthamore pas viteve të shfrytëzimit të durimit ndërkombëtar janë tepër të mëdha. Së dyti, kostot e përballjes me Iranin për programin e tij bërthamor duken më pak të rënda se më parë.
Siç ka shpjeguar sĂ« fundmi David Sanger i The Times, Irani âpo kalon njĂ« periudhĂ« dobĂ«sie tĂ« jashtĂ«zakonshme ushtarake, ekonomike dhe politikeâ. QĂ« nga sulmet e 7 tetorit 2023, Izraeli ka zvogĂ«luar kĂ«rcĂ«nimet nga Hamasi dhe Hezbollahu (dy pĂ«rfaqĂ«sues terroristĂ« tĂ« Iranit), ka sulmuar drejtpĂ«rdrejt Iranin dhe, me ndihmĂ«n e aleatĂ«ve, ka zmbrapsur kryesisht kundĂ«rpĂ«rgjigjen e tij. Njohja e re e kufizimeve tĂ« Iranit u dha rebelĂ«ve nĂ« Siri besimin pĂ«r tĂ« marshuar drejt Damaskut dhe pĂ«r tĂ« rrĂ«zuar regjimin e tmerrshĂ«m tĂ« Asadit, njĂ« aleat i kahershĂ«m i Iranit. Qeveria iraniane bĂ«ri pothuajse asgjĂ« pĂ«r tĂ« ndĂ«rhyrĂ«. Kjo histori e fundit tregon se veprimi ushtarak, pavarĂ«sisht kostove tĂ« tij tĂ« rĂ«nda, mund tĂ« ketĂ« pasoja pozitive.
Një president amerikan i përgjegjshëm mund të paraqiste një argument të besueshëm për veprime të mëtejshme kundër Iranit. Thelbi i këtij argumenti do të duhej të ishte një shpjegim i qartë i qëllimeve, nëse ato kufizohen në ndalimin e Iranit nga sigurimi i armës bërthamore apo shtrihen në objektiva më ambicioze, si përfundimi i mbështetjes së tij për grupet terroriste, si dhe arsyetimi përse duhet vepruar tani. Kjo strategji do të përfshinte një premtim për të kërkuar miratimin e Kongresit dhe për të bashkëpunuar me aleatët ndërkombëtarë.
Një qasje e përgjegjshme do të pranonte gjithashtu rreziqet që konflikti i ardhshëm me Iranin mund të mos shkojë aq mirë sa sulmi i fundit amerikan. Irani mbetet një vend shumë i militarizuar. Raketat e tij me rreze të mesme mund të mos kenë shkaktuar dëme të mëdha në Izrael vitin e kaluar, por Irani ka shumë raketa me rreze të shkurtër që mund të tejkalojnë çdo sistem mbrojtës dhe të godasin Arabinë Saudite, Katarin dhe vende të tjera pranë. Një sulm ndaj Iranit rrezikon jetën e trupave amerikane, diplomatëve dhe njerëzve të tjerë që jetojnë në rajon.
Trump as qĂ« po pĂ«rpiqet tĂ« ndjekĂ« kĂ«tĂ« qasje. Ai po i kĂ«rkon popullit amerikan dhe botĂ«s tâi besojnĂ« verbĂ«risht. Ai nuk e ka fituar atĂ« besim.
Ai i trajton aleatët me përbuzje. Gënjen vazhdimisht, përfshirë për rezultatet e sulmit të qershorit ndaj Iranit. Nuk ka përmbushur premtimet e veta për zgjidhjen e krizave të tjera në Ukrainë, Gaza dhe Venezuelë. Ka shkarkuar drejtues të lartë ushtarakë sepse nuk treguan besnikëri ndaj tekave të tij politike. Kur të emëruarit e tij bëjnë gabime të rënda, siç ndodhi kur Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, ndau detaje të avancuara të një sulmi ushtarak ndaj Huthëve, një grup i mbështetur nga Irani, në një bisedë të pasigurt, Trump i mbron nga përgjegjësia. Administrata e tij duket se ka shkelur ligjin ndërkombëtar duke, ndër të tjera, maskuar një avion ushtarak si civil dhe duke qëlluar dy marinarë të pambrojtur që kishin mbijetuar nga një sulm fillestar.
Duke njohur papĂ«rgjegjshmĂ«rinĂ« e Trump, disa anĂ«tarĂ« tĂ« Kongresit kanĂ« ndĂ«rmarrĂ« hapa pĂ«r ta kufizuar atĂ« lidhur me Iranin. NĂ« DhomĂ«n e PĂ«rfaqĂ«suesve, Ro Khanna, demokrat nga Kalifornia, dhe Thomas Massie, republikan nga Kentaki, kanĂ« propozuar njĂ« rezolutĂ« pĂ«r tĂ« penguar Trumpin tĂ« nisĂ« njĂ« luftĂ« pa miratimin e Kongresit. Rezoluta e bĂ«n tĂ« qartĂ« se Kongresi nuk ka autorizuar njĂ« sulm ndaj Iranit dhe kĂ«rkon tĂ«rheqjen e trupave amerikane brenda 60 ditĂ«sh. Senatori Tim Kaine, demokrat nga Virxhinia, dhe senatori Rand Paul, republikan nga Kentaki, po sponsorizojnĂ« njĂ« masĂ« tĂ« ngjashme nĂ« Senat. Fillimi i armiqĂ«sive nuk duhet tâi pengojĂ« ligjvĂ«nĂ«sit ta miratojnĂ« kĂ«tĂ« legjislacion. NjĂ« pohim i fortĂ« i autoritetit nga Kongresi Ă«shtĂ« mĂ«nyra mĂ« e mirĂ« pĂ«r tĂ« kufizuar presidentin.
Dështimi i Trump për të artikuluar qoftë qëllime, qoftë strategji për një ndërhyrje të mundshme ushtarake ka krijuar nivele tronditëse pasigurie lidhur me këtë sulm. Amerikanët nuk e dinë nëse presidenti ka urdhëruar një sulm në emër të tyre kryesisht për të prapambetur programin bërthamor të Iranit, apo për të shkuar deri te rrëzimi i qeverisë së Udhëheqësit Suprem Ali Khamenei.
Nëse bëhet fjalë për qëllimin më pak ambicioz, lind një pyetje e qartë: Irani me siguri do ta rindërtojë programin e tij bërthamor në vitet në vijim. A po angazhohet atëherë Shtetet e Bashkuara në një cikël shumëvjeçar sulmesh ushtarake? Nëse bëhet fjalë për qëllimin më ambicioz, Trump nuk ka dhënë asnjë arsye pse bota duhet të presë që kjo përpjekje për ndryshim regjimi të përfundojë më mirë sesa përpjekjet e shekullit XXI në Irak dhe Afganistan. Ato luftëra rrëzuan qeveri, por me të drejtë e lodhën opinionin publik amerikan nga operacionet ushtarake të hapura me interes kombëtar të pasigurt dhe i hidhëruan trupat që shërbyen me besnikëri në to.
Tani që operacioni ushtarak ka filluar, mbi të gjitha ne dëshirojmë sigurinë e trupave amerikane të ngarkuara me zbatimin e tij dhe mirëqenien e shumë iranianëve të pafajshëm që prej kohësh kanë vuajtur nën qeverinë e tyre brutale. Na vjen keq që Trump nuk po e trajton luftën si çështjen e rëndë dhe serioze që është.
Shkruar nga Bordi Editorial i New York Times
The post Pse e nisët këtë luftë, zoti President? appeared first on Gazeta Si.
Login
