Po pakësoni kafenë? Ja pse ëndrrat mund të bëhen më intensive
Disa persona raportojnĂ« se pĂ«rjetojnĂ« Ă«ndrra mĂ« tĂ« gjalla vetĂ«m disa ditĂ« pasi reduktojnĂ« marrjen e kafeinĂ«s. ĂfarĂ« po ndodh?
A e keni ulur së fundmi konsumin e kafeinës dhe ndiheni sikur po shihni ëndrra që duken si të vërteta?
Edhe pse ulja e kafeinës ka disa përfitime të mundshme, si dhëmbë më të bardhë dhe më pak nevojë për të shkuar në tualet, shpesh përmendet edhe një anë negative: shfaqja e ëndrrave shumë realistike (dhe ndonjëherë të frikshme).
ĂshtĂ« njĂ« efekt i çuditshĂ«m dhe specifik, pĂ«r tĂ« cilin shumĂ« njerĂ«z thonĂ« se shfaqet brenda pak ditĂ«sh nga ulja e konsumit tĂ« kafeinĂ«s.
Por a ka vërtet bazë shkencore? Le të shohim çfarë thotë kërkimi shkencor.
Si ndikon kafeina në gjumë
Kafeina është një stimulues që na bën të ndihemi vigjilentë dhe zgjuar. Ajo vepron duke bllokuar një substancë kimike në tru të quajtur adenozinë.
Adenozina grumbullohet gjatë ditës, ndërsa jemi zgjuar dhe aktivë. Në mbrëmje, rritja e adenozinës në tru na ndihmon të ndihemi të përgjumur. Gjatë gjumit, adenozina pastrohet dhe zgjohemi idealisht të freskët, gati që cikli të fillojë sërish.
Kur konsumojmĂ« kafeinĂ«, ajo bllokon sinjalin e adenozinĂ«s. Pra, edhe pse adenozina Ă«shtĂ« ende e pranishme, ne nuk e ndiejmĂ« aq fort pĂ«rgjumjen. Kur efekti i kafeinĂ«s mbaron, dĂ«shira pĂ«r tĂ« fjetur rritet ndjeshĂ«m (i ashtuquajturi âcrashâ nga kafeina).
Kafeina ka një gjysmë-jetë rreth tre deri në gjashtë orë, që do të thotë se gjysma e sasisë së konsumuar mbetet ende në trup pas kësaj kohe dhe vazhdon të ndikojë në adenozinë. Kjo shpjegon pse për shumë njerëz kafeina në pasdite ose mbrëmje e bën më të vështirë rënien në gjumë.
Cilësia e gjumit dhe ëndrrat janë të lidhura ngushtë. Duke ndërhyrë në sinjalizimin e adenozinës, kafeina mund ta bëjë gjumin më të fragmentuar dhe të reduktojë sasinë totale të tij, veçanërisht gjumin e thellë dhe rigjenerues jo-REM (NREM). Studimet tregojnë qartë se sa më vonë gjatë ditës të konsumohet kafeina dhe sa më e madhe të jetë sasia, aq më negativ është ndikimi në gjumë.
Nuk ka shumë studime direkte që tregojnë nëse ulja e kafeinës i bën ëndrrat më të gjalla. Shumica e kërkimeve fokusohen te ndikimi i kafeinës në gjumë, jo te përmbajtja e ëndrrave. Por kjo nuk do të thotë se nuk ka lidhje.
Pse më pak kafeinë mund të nënkuptojë ëndrra më të gjalla?
Edhe pse nuk ka prova të drejtpërdrejta, shumë njerëz raportojnë të njëjtën përvojë: sapo ulin kafeinën, brenda disa netësh ëndrrat bëhen më të detajuara, më intensive ose thjesht më të çuditshme.
Edhe pse ulja e kafeinĂ«s nuk i shkakton drejtpĂ«rdrejt Ă«ndrrat e gjalla, ekziston njĂ« lidhje e besueshme. MeqĂ« kafeina redukton sasinĂ« totale tĂ« gjumit dhe rrit zgjimet gjatĂ« natĂ«s, sidomos kur konsumohet vonĂ«, ulja e saj mund tĂ« krijojĂ« njĂ« efekt ârikuperimiâ. Kur flemĂ« mĂ« shumĂ«, rritet edhe sasia e gjumit REM (lĂ«vizje e shpejtĂ« e syve).
ĂfarĂ« janĂ« Ă«ndrrat e gjalla?
Ăndrrat e gjalla janĂ« Ă«ndrra qĂ« duken shumĂ« reale. Ato janĂ« jashtĂ«zakonisht tĂ« detajuara, me imazhe intensive dhe emocione tĂ« forta, dhe shpesh mbahen mend edhe shumĂ« kohĂ« pas zgjimit.
Gjumi REM Ă«shtĂ« faza kur trupi Ă«shtĂ« i relaksuar, por truri shumĂ« aktiv. ĂshtĂ« edhe faza kryesore e Ă«ndrrave. MĂ« shumĂ« gjumĂ« REM do tĂ« thotĂ« mĂ« shumĂ« mundĂ«si qĂ« truri tĂ« prodhojĂ« Ă«ndrra tĂ« gjalla dhe komplekse. Studimet kanĂ« treguar se personat me pĂ«rqindje mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« gjumit REM kanĂ« mĂ« shumĂ« gjasa tĂ« raportojnĂ« Ă«ndrra tĂ« gjalla.
Gjumi REM Ă«shtĂ« gjithashtu faza nga e cila zgjohemi mĂ« shpesh gjatĂ« natĂ«s. Kur zgjohemi nga REM-i, kemi mĂ« shumĂ« gjasa tâi kujtojmĂ« Ă«ndrrat, sepse ato janĂ« ende âtĂ« freskĂ«taâ nĂ« kujtesĂ«.
Kështu, ulja e kafeinës mund të çojë në më shumë gjumë REM, që do të thotë më shumë ëndrra dhe më shumë kujtime të tyre.
Sigurisht, gjumi është kompleks dhe ëndrrat po ashtu. Jo të gjithë do të kenë menjëherë ëndrra të gjalla pasi ulin kafeinën, dhe efekti mund të zgjasë vetëm disa ditë ose javë.
Përfundimi
Nuk ka shumë prova të forta që lidhin drejtpërdrejt uljen e kafeinës me ëndrrat e gjalla, por një lidhje e mundshme ekziston. Kafeina ndikon në gjumë, gjumi ndikon në ëndrrat dhe, kur kafeina reduktohet ose hiqet, truri mund të ketë më shumë kohë për të kaluar në fazën REM.
Gjithçka varet nga koha
Kur mendojmë për kafeinën, zakonisht na vijnë ndër mend kafeja dhe pijet energjike. Por kafeina gjendet edhe në pijet e gazuara, çokollatë, çaj, suplemente para stërvitjes dhe disa medikamente.
Kafeina ka përfitime të shumta, përfshirë për funksionin njohës dhe shëndetin mendor. Disa studime tregojnë se konsumuesit e kafesë kanë rrezik më të ulët për depresion, ndërsa kafeina është lidhur me uljen e rrezikut për sëmundje neurodegjenerative si Parkinsoni. Kafeja përmban gjithashtu vitamina B dhe antioksidantë, të rëndësishëm për një dietë të shëndetshme.
Për punëtorët me turne, sidomos ata që punojnë natën, kafeina shpesh është mënyra kryesore për të përballuar lodhjen. Edhe për ata që nuk punojnë me turne, dita shpesh nuk nis pa filxhanin e parë, ose të dytë, të kafesë.
NĂ«se nuk dĂ«shironi ta hiqni plotĂ«sisht kafeinĂ«n, por doni tĂ« pĂ«rmirĂ«soni gjumin, çelĂ«si Ă«shtĂ« koha e konsumit. Shmangni kafeinĂ«n tĂ« paktĂ«n tetĂ« orĂ« para gjumit dhe evitoni dozat e larta brenda 12 orĂ«ve para se tĂ« flini. Gjumi juaj mund tâju falĂ«nderojĂ«, dhe Ă«ndrrat mund tâju befasojnĂ«./bbc
The post Po pakësoni kafenë? Ja pse ëndrrat mund të bëhen më intensive appeared first on Gazeta Si.



































