❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Duhet ndarje territoriale funksionale (jo thjesht elektorale)

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Sipas projektit paraprak të 2014-ës për ndarjen territoriale, territori i Shqipërisë parashikohej të ndahej në 12 qarqe dhe 36 bashki. Por pasi në procesin e miratimit të projektit u futën llogaritë elektorale të partive që e votuan atë në paralment (PS, LSI, PDIU), territori i vendit u nda në 12 qarqe dhe 61 bashki


Në atë kohë, qarkulluan edhe propozime për ndarje të territorit të vendit në 4-5 rajone, me nëndarje brenda rajoneve në bashki, ngjashëm me ndarjen territoriale të Italisë. Tani që po rishikohet ndarja territoriale e vendit, vlen të diskutohet për një ndarje të tillë funksionale (jo thjesht elektorale).

Parë nga një këndvështrim gjeografik, historik dhe ekonomik, Shqipëria mund të ndahet në 5 rajone: Rajoni Veriperëndimor (qarqet aktuale Shkodër e Lezhë), Rajoni Verilindor (qarqet aktuale Dibër e Kukës), Rajoni Qendror (qarqet aktuale Tiranë e Durrës), Rajoni Juglindor (qarqet aktuale Elbasan e Korçë), dhe rajoni Jugperëndimor (qarqet aktuale Fier, Berat, Vlorë e Gjirokastër).

Ndërkohë, përfaqësimi në Kuvendin e Shqipërisë duhet të bazohet në rajonet, sepse qarqet aktuale nuk kanë pse të ekzistojnë më në një ndarje rajonale. Nga pikpamja elektorale, kalimi nga 12 qarqe në 5 rajone nuk do sillte ndonjë ndryshim (shihni në tabelën e mëposhtme sesi do të ishin shpërndarë mandatet më 11 maj 2025 me një ndarje rajonale).

Kuptohet që edhe harta aktuale e bashkive (e tipit salamandër) mund të thjeshtohet shumë.

Konkretisht, bashkia Shkodër mund të përthithë bashkitë Malësi e Madhe dhe Vau i Dejës; bashkia Pukë mund të përthithë bashkinë Fushë-Arrëz; bashkia Kukës mund të përthithë bashkinë Has; bashkia Dibër mund të përthithë bashkinë Bulqizë; bashkia Mat mund të përthithë bashkinë Klos; bashkia Durrës mund përthithë bashkinë Shijak; bashkia Kavajë mund të përthithë bashkinë Rrogozhinë; Bashkia Kamëz mund të përthithë bashkinë Vorë; Bashkia Elbasan mund të përthithë bashkitë Belsh, Peqin, Cërrik e Gramsh; Bashkia Librazhd mund të përthithë bashkinë Prrenjas; bashkia Korçë mund që përthithë bashkitë Maliq, Devoll e Pustec; Bashkia Lushnje mund të pëthithë bashkinë Divjakë; bashkia Fier mund të përthithë bashkitë Roskovec e Patos; bashkia Kuçovë mund të përthithë bashkinë Dimal; Bashkia Skrapar mund të përthithë bashkinë Poliçan; bashkia Tepelenë mund të pëthithë bashkinë Memaliaj; bashkia Përmet mund të përthithë bashkinë Këlcyrë; bashkia Gjirokastër mund të përthithë bashkitë Libohovë e Dropull; bashkia Vlorë mund të përthithë bashkinë Selenicë; dhe bashkia Sarandë mund të përthithë bashkitë Delvinë, Finiq e Konispol.

PĂ«r njĂ«sitĂ« administrative nĂ« secilĂ«n bashki, duhet bĂ«rĂ« njĂ« studim i thellĂ«, qĂ« t’u pĂ«rcaktohen atyre kufijtĂ« dhe pĂ«rgjegjĂ«sitĂ« nĂ« bazĂ« tĂ« nevojave tĂ« popullsisĂ« lokale.

Të gjitha ndryshimet e mësipërme kërkojnë një amendament kushtetues, që kuptohet se mund të realizohet vetëm me një konsensus të gjerë politik. Historikisht, reformat territoriale që bazohen vetëm në llogari elektorale nuk mund të jenë funksionale në afate të gjata!

↗

Jo 33% banorë më pak më 2023, krahasuar me vitin 1990

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« konferencĂ«n me BERZH, guvernatori i BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«, Gent Sejko, deklaroi: “Popullsia ka ardhur nĂ« rĂ«nie tĂ« vazhdueshme, ndĂ«rkohĂ« qĂ« mosha mesatare po rritet me shpejtĂ«si. Regjistrimi i popullsisĂ« i vitit 2023 evidentoi rreth 2.4 milionĂ« banorĂ«, afĂ«rsisht njĂ« e treta mĂ« pak krahasuar me vitin 1990”.

Kjo deklaratĂ« Ă«shtĂ« gabim aritmetikisht – nĂ« fillim tĂ« vitit 1990 (sipas regjistrimit tĂ« atĂ«hershĂ«m tĂ« popullsisĂ«) banonin 3.18 milionĂ« shqiptarĂ« brenda vendit. Dhe nĂ« qoftĂ« se pjestojmĂ« 2.4 milionĂ« tĂ« 2023-shit me 3.18 milionĂ«, del se popullsia banuese nĂ« ShqipĂ«ri mĂ« 2023 ishte sa 75% e asaj tĂ« para 36 vjetĂ«ve – pra 25% mĂ« pak, e jo 33% mĂ« pak.

NĂ« qoftĂ« se askush nuk do tĂ« ishte larguar nga vendi nĂ« 36 vjetĂ«t e fundit, popullsia banuese nĂ« vend mund tĂ« kishte arritur sot 4.6 milionĂ« (pra, do tĂ« ishte rritur me 45%), por kushtet ekonomike tĂ« ShqipĂ«risĂ«, sidomos nĂ« dy dekadat e para tĂ« tranzicionit nuk e siguronin dot mbijetesĂ«n e njĂ« popullsie aq tĂ« madhe. Prandaj edhe ndodhi deri mĂ« 2011 emigrimi i mbi 1.4 milionĂ« shqiptarĂ«ve tĂ« lindur nĂ« ShqipĂ«ri. Pas vitit 2011 emigracioni ka vazhduar, por pĂ«r pĂ«rmirsimin e jetesĂ«s, e jo pĂ«r mbijetesë 

↗

Fjalime, molotovë, dhe
 në rishikim

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Rutina e zakonshme e protestave të thirrura nga Berisha u përsërit edhe në protestën e fundit.

TĂ« mobilizuar nga Berisha, vartĂ«sit e tij nĂ«pĂ«r degĂ«t e PD-sĂ« sollĂ«n nĂ« bulevard pĂ«rkrahĂ«sit e tyre nga ishin e nga s’ishin, i rreshtuan nĂ« mĂ«yrĂ« tĂ« shpĂ«rndarĂ« (qĂ« tĂ« dukeshin sa mĂ« tĂ« shumtĂ« nĂ« planet horizontale tĂ« kamerave televizive), i mbajtĂ«n nĂ« bulevard deri sa mbaruan fjalimet dhe molotovĂ«t e zakonshĂ«m, e pastaj i shpĂ«rndanĂ« andej nga kishin ardhur.

Dhe nĂ« vijim, pritet qĂ« Berisha tĂ« thĂ«rresĂ« pĂ«rsĂ«ri pĂ«r protesta mĂ« 20 shkurt dhe 31 mars, data qĂ« lidhen me rrĂ«zimin e shtatores sĂ« Enver HoxhĂ«s mĂ« 1991 dhe fitoren e parĂ« elektorale tĂ« PD-sĂ« mĂ« 1992 (vetĂ« lidhja me kĂ«to data tregon se sa pa lidhje Ă«shtĂ« Berisha 81-vjeçar me votuesit qĂ« atĂ«herĂ« ishin çilimij apo qĂ« ende s’kishin lindur).

PĂ«r koalicionin e udhĂ«hequr nga Berisha (PD-ASHM) votuan nĂ« maj rreth 500 mijĂ« zgjedhĂ«s brenda vendit, por nĂ« protestat e thirrura prej tij nuk mblidhen dot as 5 mijë  Ai duhet t’ua kursejĂ« pelegrinazhet e ardhshme atyre pak mijĂ«ve qĂ« ende i mblidhen nĂ« protesta, sepse “kilometri i fundit” nuk mund tĂ« vijĂ« dot nga pak mijĂ« pĂ«rkrahĂ«s qĂ« mbledh nĂ« bulevard njĂ« plak 81-vjeçar qĂ« ka dĂ«shtuar dy herĂ« kur ishte nĂ« pushtet.

Sipas studimit tĂ« profesores Erica Chenoweth tĂ« Universitetit tĂ« Harvardit, nĂ« bulevard duhet tĂ« mblidhen tĂ« paktĂ«n 82 mijĂ« shqiptarĂ«, e mos ta lĂ«shojnĂ« atĂ« deri sa tĂ« bjerĂ« qeveria (https://abcnews.al/kryengritja-e-zgjatur-paqesore-e-berishes-qe-zgjat-me-pak-se-2-ore/ ). Por ky skenar s’ka pĂ«r tĂ« ndodhur ndonjĂ«herĂ«, pĂ«r sa kohĂ« Berisha i dĂ«shtuar dy herĂ« nĂ« pushtet tĂ« synojĂ« ta marrĂ« pĂ«rsĂ«ri pushtetin!

↗

Fjalime, molotovë, dhe
në rishikim

✇Abc News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Rutina e zakonshme e protestave të thirrura nga Berisha u përsërit edhe në protestën e fundit.

TĂ« mobilizuar nga Berisha, vartĂ«sit e tij nĂ«pĂ«r degĂ«t e PD-sĂ« sollĂ«n nĂ« bulevard pĂ«rkrahĂ«sit e tyre nga ishin e nga s’ishin, i rreshtuan nĂ« mĂ«yrĂ« tĂ« shpĂ«rndarĂ« (qĂ« tĂ« dukeshin sa mĂ« tĂ« shumtĂ« nĂ« planet horizontale tĂ« kamerave televizive), i mbajtĂ«n nĂ« bulevard deri sa mbaruan fjalimet dhe molotovĂ«t e zakonshĂ«m, e pastaj i shpĂ«rndanĂ« andej nga kishin ardhur.

Dhe nĂ« vijim, pritet qĂ« Berisha tĂ« thĂ«rresĂ« pĂ«rsĂ«ri pĂ«r protesta mĂ« 20 shkurt dhe 31 mars, data qĂ« lidhen me rrĂ«zimin e shtatores sĂ« Enver HoxhĂ«s mĂ« 1991 dhe fitoren e parĂ« elektorale tĂ« PD-sĂ« mĂ« 1992 (vetĂ« lidhja me kĂ«to data tregon se sa pa lidhje Ă«shtĂ« Berisha 81-vjeçar me votuesit qĂ« atĂ«herĂ« ishin çilimij apo qĂ« ende s’kishin lindur).

PĂ«r koalicionin e udhĂ«hequr nga Berisha (PD-ASHM) votuan nĂ« maj rreth 500 mijĂ« zgjedhĂ«s brenda vendit, por nĂ« protestat e thirrura prej tij nuk mblidhen dot as 5 mijë  Ai duhet t’ua kursejĂ« pelegrinazhet e ardhshme atyre pak mijĂ«ve qĂ« ende i mblidhen nĂ« protesta, sepse “kilometri i fundit” nuk mund tĂ« vijĂ« dot nga pak mijĂ« pĂ«rkrahĂ«s qĂ« mbledh nĂ« bulevard njĂ« plak 81-vjeçar qĂ« ka dĂ«shtuar dy herĂ« kur ishte nĂ« pushtet.

Sipas studimit tĂ« profesores Erica Chenoweth tĂ« Universitetit tĂ« Harvardit, nĂ« bulevard duhet tĂ« mblidhen tĂ« paktĂ«n 82 mijĂ« shqiptarĂ«, e mos ta lĂ«shojnĂ« atĂ« deri sa tĂ« bjerĂ« qeveria (https://abcnews.al/kryengritja-e-zgjatur-paqesore-e-berishes-qe-zgjat-me-pak-se-2-ore/ ). Por ky skenar s’ka pĂ«r tĂ« ndodhur ndonjĂ«herĂ«, pĂ«r sa Berisha i dĂ«shtuar dy herĂ« nĂ« pushtet tĂ« synojĂ« ta marrĂ« pĂ«rsĂ«ri pushtetin!

↗

Thellohet më tej hendeku i votave mes PS-së dhe PD&etj

✇Abc News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja
Duke ekstrapoluar statistikisht rezultatet e sondndazhit tĂ« fudit ‘ZĂ«ri i ShqiptarĂ«ve’, mĂ« rezultoi se sot koalicioni i PD-sĂ« ka zbritur nĂ« kuotĂ«n e 54 votave brenda vendit pĂ«r çdo 100 vota tĂ«
PS-së (dmth, votat e PS-së janë sot pothuaj sa dyfishi i votave të koalicionit të PD-së). Kurse partitë e tjera të vogla kanë zbritur në 11 vota për çdo 100 vota të PS-së (shihni grafikun e
mëposhtëm).

Vetëm tetë muaj më parë, koalicioni i PD-ASHM mori brenda vendit 66 vota për çdo 100 vota të PS-së. Kurse partitë e vogla morën 26 vota për çdo 100 vota të PS-së.

Si rezultat, PS-ja siguroi në maj plot 82 mandate parlamentare nga votat e këtushme dhe 1 tjetër (në Qarkun Vlorë) prej votave me postë të emigrantëve. Ndërkohë, koalicioni i PD-së mezi
siguroi 50 mandate, kurse partitë e vogla siguruan gjithsej 7 mandate.

Katër vjet më parë, kur pjesëmarrja e zgjedhësve të këtushëm ishte goxha më e madhe, hendeku i votave dhe i mandateve mes PS-së dhe PD&etj ishte fare i ngushtë (atëherë opozita udhëhiqej
zyrtarisht nga Basha).

Duke përmbledhur, teksa pjesëmarrja në zgjedhje brenda vendit bie, votat për PD&etj vazhdojnë rënien me ritme shumë më të theksuara. Si rezultat, nëse zhvillohen zgjedhje sot, PS-ja mund të sigurojë më shumë mandate parlamentare se sa mori vjet, ndërkohë që PD&etj mund të sigurojnë edhe më pak se sa morën vjet.

↗

Sa mĂ« pak pjesĂ«marrje nĂ« zgjedhje, aq mĂ« shumĂ« mandate pĂ«r PS-në 

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Nga njĂ« ekstrapolim statistikor i sondazhit tĂ« fundit “ZĂ«ri i ShqiptarĂ«ve’, mĂ« rezultoi se po tĂ« ishin zhvilluar zgjedhje tĂ« parakohshme mĂ« 12 janar, do tĂ« votonin brenda vendit rreth 1.09 milionĂ« zgjedhĂ«s tĂ« kĂ«tushĂ«m. Nga kĂ«ta, rreth 643 mijĂ« do tĂ« votonin pĂ«r PS, rreth 375 mijĂ« pĂ«r PD-ASHM, dhe rreth 72 mijĂ« pĂ«r partitĂ« e vogla. Me njĂ« pĂ«rllogaritje tĂ« pĂ«rafĂ«rt statistikore (bazuar nĂ« lokacionet e tĂ« anketuarve nĂ«pĂ«r 12 qarqet), mĂ« rezultoi se PS-ja mund tĂ« siguronte deri nĂ« 87 mandate, PD-ASHM deri nĂ« 49 mandate, dhe partitĂ« e vogla deri nĂ« 4 mandate.

Në zgjedhjet e fundit parlamentare, votuan brenda vendit 1.463 milionë zgjedhës. Prej këtyre, 57 mijëve u shkoi vota dëm, sepse u ngatërruan me fletëvotimin e ndërlikuar. Por duke i shpërndarë përpjestimisht mes partive këta 57 mijë votues që u shkoi vota dëm, rezulton se për PS-në votuan rreth 763 mijë zgjedhës të këtushëm, për PD+LSI+PDIU+PR+PAA+etj (PD-ASHM) votuan rreth 500 mijë, dhe për partitë e vogla votuan rreth 200 mijë. Ndërsa mandatet parlamentare u ndanë 83 PS, 50 PD+LSI+PDIU+PR+PAA+etj (PD-ASHM), dhe 7 partitë e vogla.

Në prillin e vitit 2021, votuan brenda vendit 1.662 milionë zgjedhës. Prej këtyre, 83 mijëve u shkoi vota dëm, sepse u ngatërruan me fletëvotimin e ndërlikuar. Por duke i shpërndarë përpjestimisht mes partive këta 83 mijë votues që u shkoi vota dëm, rezulton se për PS-në votuan rreth 809 mijë zgjedhës të këtushëm, për PD+LSI+PDIU+PR+PAA+etj votuan rreth 770 mijë, dhe për partitë e vogla votuan rreth 83 mijë (shihni grafikun e mëposhtëm). Ndërsa mandatet parlamentare u ndanë 74 PS, 63 PD+LSI+PDIU+PR+PAA+etj, dhe 3 partitë e vogla (PSD).

NĂ« pamje tĂ« parĂ«, duket paradoksale qĂ« sa mĂ« tĂ« pakta janĂ« votat pĂ«r PS-nĂ«, aq mĂ« shumĂ« mandate parlamentare siguron ajo. Por ky fenomen elektoral ka nĂ« thelb njĂ« mekanizĂ«m tĂ« thjeshtĂ« aritmetik – kur rĂ«nia e pjesĂ«marrjes Ă«shtĂ« mĂ« e theksuar nĂ« krahun opozitar, partia e madhe mazhoritare mbledh mandatet qĂ« humbasin partitĂ« opozitare (sepse numri total i mandateve Ă«shtĂ« fiks nĂ« njĂ« sistem elektoral si ky qĂ« kemi ne aktualisht).

SHËNIM I RËNDËSISHËM: NĂ« maj 2025 morĂ«n pjesĂ« nĂ« zgjedhje edhe emigrantĂ« (me vota tĂ« dĂ«rguara me postĂ«), por votat e tyre pothuaj nuk ndikuan fare nĂ« ndarjen e mandateve parlamentare. VetĂ«m 1 mandat nga 140 (njĂ« nĂ« VlorĂ«) u pĂ«rcaktua nga votat e emigrantĂ«ve tĂ« dĂ«rguara me postĂ«. Madje edhe ai mandat i vetĂ«m u pĂ«rcaktua para se tĂ« fillonte numĂ«rimi i votave nga Greqia


Sa më pak pjesëmarrje në zgjedhje, aq më shumë mandate

 

Sa më pak pjesëmarrje në zgjedhje, aq më shumë mandate

↗

Pothuaj përgjysmim i votuesve të PD-ASHM brenda vendit nga viti 2021 deri sot

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« zgjedhjet e prillit 2021, pĂ«r partitĂ« qĂ« janĂ« aktualisht nĂ« koalicionin PD – Aleanca pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« MadhĂ«shtore  (PD-ASHM, ku pĂ«rfshihen PD, LSI, PR, PDIU, PAA, PBDNJ etj.), votuan rreth 770 mijĂ« zgjedhĂ«s brenda vendit (rreth 40 mijĂ«ve prej tyre u rezultoi vota e pavlefshme prej ngatĂ«rresave me fletvotimin e ndĂ«rlikuar). NĂ« atĂ« kohĂ« lider i opozitĂ«s (tĂ« paktĂ«n zyrtarisht) ishte Lulzim Basha. NĂ« zgjedhjet e majit 2025, pĂ«r partitĂ« qĂ« janĂ« aktualisht nĂ« koalicionin PD-ASHM, votuan rreth 500 mijĂ« zgjedhĂ«s brenda vendit (rreth 18 mijĂ«ve prej tyre u rezultoi vota e pavlefshme prej ngatĂ«rresave me fletvotimin e ndĂ«rlikuar).

Në maj 2025 lider i opozitës (zyrtarisht dhe realisht) ishte Sali Berisha. Më 12 janar 2026, më rezultoi në sondazh se vetëm 375 mijë zgjedhës brenda vendit do të votonin për partitë që
janĂ« aktualisht nĂ« koalicionin PD-ASHM (nga njw ekstrapolim i pĂ«rafĂ«rt statistikor i sondazhit ‘ZĂ«ri i ShqiptarĂ«ve’). Aktualisht lider i opozitĂ«s (zyrtarisht dhe realisht) Ă«shtĂ« Sali Berisha.

SHËNIM I RËNDËSISHËM: Para zgjedhjeve tĂ« majit 2025, politikanĂ« tĂ« PD-sĂ« dhe opinionistĂ« pranĂ« tyre pretendonin se votuesit opozitarĂ« ishin larguar jashtĂ« vendit nĂ« vitet e fundit, dhe se votat nga emigracioni do ta rikuperonin deficitin e brendshĂ«m elektoral tĂ« opozitĂ«s. NĂ« fakt, vetĂ«m 47 mijĂ« vota erdhĂ«n me postĂ« nga emigracioni pĂ«r PD-ASHM (23.5% e 200 mijĂ« votave tĂ« velfshme nga emigracioni).

↗

Pothuaj përgjysmim i votuesve të PD-ASHM brenda vendit nga viti 2021 deri sot

✇Abc News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja
NĂ« zgjedhjet e prillit 2021, pĂ«r partitĂ« qĂ« janĂ« aktualisht nĂ« koalicionin PD – Aleanca pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« MadhĂ«shtore  (PD-ASHM, ku pĂ«rfshihen PD, LSI, PR, PDIU, PAA, PBDNJ etj.), votuan rreth 770 mijĂ« zgjedhĂ«s brenda vendit (rreth 40 mijĂ«ve prej tyre u rezultoi vota e pavlefshme prej ngatĂ«rresave me fletvotimin e ndĂ«rlikuar). NĂ« atĂ« kohĂ« lider i opozitĂ«s (tĂ« paktĂ«n zyrtarisht) ishte Lulzim Basha. NĂ« zgjedhjet e majit 2025, pĂ«r partitĂ« qĂ« janĂ« aktualisht nĂ« koalicionin PD-ASHM, votuan rreth 500 mijĂ« zgjedhĂ«s brenda vendit (rreth 18 mijĂ«ve prej tyre u rezultoi vota e pavlefshme prej ngatĂ«rresave me fletvotimin e ndĂ«rlikuar).

Në maj 2025 lider i opozitës (zyrtarisht dhe realisht) ishte Sali Berisha. Më 12 janar 2026, më rezultoi në sondazh se vetëm 375 mijë zgjedhës brenda vendit do të votonin për partitë që
janĂ« aktualisht nĂ« koalicionin PD-ASHM (nga njw ekstrapolim i pĂ«rafĂ«rt statistikor i sondazhit ‘ZĂ«ri i ShqiptarĂ«ve’). Aktualisht lider i opozitĂ«s (zyrtarisht dhe realisht) Ă«shtĂ« Sali Berisha.

SHËNIM I RËNDËSISHËM: Para zgjedhjeve tĂ« majit 2025, politikanĂ« tĂ« PD-sĂ« dhe opinionistĂ« pranĂ« tyre pretendonin se votuesit opozitarĂ« ishin larguar jashtĂ« vendit nĂ« vitet e fundit, dhe se votat nga emigracioni do ta rikuperonin deficitin e brendshĂ«m elektoral tĂ« opozitĂ«s. NĂ« fakt, vetĂ«m 47 mijĂ« vota erdhĂ«n me postĂ« nga emigracioni pĂ«r PD-ASHM (23.5% e 200 mijĂ« votave tĂ« velfshme nga emigracioni).

↗

Nëse dje do të ishin zhvilluar zgjedhje të parakohëshme


✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« sondazhin e fundit ‘ZĂ«ri i ShqiptarĂ«ve’, mĂ« rezultoi se po tĂ« ishin zhvilluar dje zgjedhje tĂ« parakohĂ«shme, PD-ja do tĂ« merrte brenda vendit vetĂ«m treçerekun e votave qĂ« mori nĂ« zgjedhjet e majit 2025, ndĂ«rsa PS-ja do tĂ« merrte 5/6 e votave qĂ« mori nĂ« ato zgjedhje brenda vendit.

ThĂ«nĂ« ndryshe, PD-ja do tĂ« merrte brenda vendit vetĂ«m 58 vota pĂ«r çdo 100 vota tĂ« PS-sĂ«, ndĂ«rkohĂ« qĂ« para tetĂ« muajsh mori plot 66 vota pĂ«r çdo 100 vota tĂ« PS-sĂ« (shihni grafikun e mĂ«poshtĂ«m). Si rezultat, PD-ja nuk do tĂ« siguronte dot as 50 mandatet parlamentare qĂ« ka aktualisht


Më dramatike situata ishte për partitë e vogla. Dje ato do të merrnin brenda vendit vetëm 1/3 e votave që morën në zgjedhjet e majit 2025.

Thënë ndryshe, partitë e vogla do të merrnin brenda vendit vetëm 11 vota për çdo 100 vota të PS-së, ndërkohë që para tetë muajsh morën plot 26 vota për çdo 100 vota të PS-së.

Si rezultat, partitĂ« e vogla nuk do tĂ« siguronin dot as mandatet e pakta parlamentare qĂ« kanĂ« aktualisht (ndoshta vetĂ«m ‘LĂ«vizja Bashkë’ e Qorit dhe PSD e Doshit, tĂ« cilat kanĂ« elektorat tĂ« qendrueshĂ«m, do tĂ« arrinin tĂ« rifuteshin nĂ« Kuvend).

↗

Pema e qershisë në Burgun e Burrelit dhe Delta Force

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« vitin e largĂ«t 1951, Mehmet Shehu bĂ«ri njĂ« inspektim nĂ« Burgun e Burrelit (ishte MinistĂ«r i BrendshĂ«m atĂ«herĂ«). NjĂ« i burgosur (ish-oficer xhandarmĂ«rie) i bĂ«ri njĂ« lutje tĂ« çuditshme Mehmetit – aman priteni pemĂ«n e qershisĂ« nĂ« oborrin e burgut! I çuditur, Mehmeti pyeti pĂ«rse duhej prerĂ« pema e pafajshme e qershisĂ«. “Sepse m’u kĂ«put qafa duke pritur tĂ« çelĂ« qershia” – iu pĂ«rgjigj ish-oficeri i xhandarmĂ«risĂ«. Dhe mĂ« tej, ai e saqroi se “filozofĂ«t” e qelive tĂ« Burrelit kishin disa vitet qĂ« e mbanin me gajret, se sapo tĂ« çelte qershia, do tĂ« zbarkonin anglo-amerikanĂ«t


Nga viti 1951 deri në vitin 1991, anglo-amerikanët jo vetëm që nuk zbarkuan, por Mehmeti dhe të burgosurit që ai inspektoi në Burgun e Burrelit ndërruan jetë pothuajse të gjithë.

Vijmë në ditët e sotme


Pas inkursionit tĂ« fortĂ« amerikan tĂ« Delta Force pĂ«r mbĂ«rthimin e Maduros nĂ« vilĂ«n e tij tĂ« fortifikuar nĂ« VenezuelĂ«, shpĂ«rthyen parashikimet e “filozofĂ«ve” tĂ« kĂ«tushĂ«m kafenetorĂ« dhe tĂ« banaqeve nĂ«pĂ«r televizorĂ«: “Ramaduro i ka ditĂ«t e numĂ«ruara, Delta Force do ta mbĂ«rthejĂ« nĂ« Surrel”.

Madje, Berisha mblodhi sot nĂ« njĂ« tavolinĂ« persona tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m publikĂ«, pĂ«r tĂ« krijuar njĂ« qeveri teknike. Ku nuk mungonin Nard Ndoka, Kujtim Gjuzi, Selami Jenisheri, Kostaq Papa, Ekrem Spahiu, etj.  Sipas parashikimeve tĂ« “filozofĂ«ve” tĂ« kĂ«tushĂ«m kafenetorĂ« dhe tĂ« banaqeve nĂ«pĂ«r televizorĂ«, rĂ«nia e “Ramaduros” dhe krijimi i qeverisĂ« teknike Ă«shtĂ« çështje javĂ«sh, nĂ« mos ditĂ«sh.

Nuk pret puna sa tĂ« çelĂ« qershia


↗

Qeveri teknike sĂ« afĂ«rmi? ËndĂ«rr nĂ« shi


✇Abc News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« kĂ«to ditĂ« me shi, banaqet televizive dhe tavolinat e kafeneve gumĂ«zhijnĂ« nga diskutimet pĂ«r njĂ« qeveri teknike qĂ« pritet tĂ« krijohet sĂ« afĂ«rmi, e cila do t’i hapĂ« rrugĂ« zgjedhjeve tĂ« parakohshme. Madje diskutohet edhe pĂ«r kandidaturat e mundshme tĂ« postit kryeministror dhe tĂ« posteve tĂ« ministrave tĂ« qeverisĂ« teknike


NĂ« kĂ«tĂ« situatĂ« banakore-tavolinore, vlen tĂ« pĂ«rmendet njĂ« fjalĂ« e vjetĂ«r popullore: I bĂ«jnĂ« hesapet pa hanxhinë 

Që të krijohet një qeveri teknike, Edi Rama duhet të pranojë dorëheqjen e tij nga posti i kryeministrit dhe ta detyrojë partinë e tij të heqë dorë nga mzhoranca prej 83 mandatesh parlamentare në Kuvendin e Shqipërisë. Dhe përse duhet ta bëjë ai këtë gjë?

300 spartanĂ«t qĂ« i mblidhen BerishĂ«s çdo tĂ« hĂ«nĂ« para kryeministrisĂ« nuk mund ta detyrojnĂ« RamĂ«n dhe PS-nĂ« tĂ« heqin dorĂ« nga pushteti. Aq mĂ« pak 50 besnikĂ«t qĂ« mbledh Lapaj nga ndonjĂ«herĂ« nĂ« ndonjĂ« fundjavĂ«. Kurse Delta Force e shumĂ«pĂ«rmendur e ushtrisĂ« amerikane Ă«shtĂ« aktualisht e pĂ«rqendruar nĂ« hemisferin perĂ«ndimor tĂ« globit – Surreli Ă«shtĂ« jashtĂ«zakonisht larg fokusit tĂ« saj, pavarĂ«sisht se banakistĂ«ve dhe tavolinistĂ«ve tĂ« kĂ«tushĂ«m u duket fare afĂ«r


ËshtĂ« e vĂ«rtetĂ« se disa votues tĂ« PS-sĂ« janĂ« zhgĂ«njyer nga partia pĂ«r tĂ« cilĂ«n votuan mĂ« 11 maj 2025 (1/6 e tyre rezultuan tĂ« zhgĂ«njyer nĂ« sondazhin e fundit ‘Zeri i ShqiptarĂ«ve’). Por ky Ă«shtĂ« njĂ« fenomen qĂ«, ku mĂ« shumĂ« e ku mĂ« pak, vĂ«rĂ«het nĂ« gjithĂ« botĂ«n demokratike, pasi bie euforia  e zgjedhjeve.

Nga ana tjetĂ«r, çereku i votuesve tĂ« PD-ASHM janĂ« aktualisht tĂ« zhgĂ«njyer nga PD-ja. Kurse 3/5 e votuesve tĂ« partive tĂ« vogla janĂ« tĂ« zhgĂ«njyer nga to. Sa i pĂ«rket atyre qĂ« nuk votuan fare mĂ« 11 maj 2025, ata kanĂ« qenĂ« paradhĂ«nie tĂ« zhgĂ«njyer me tĂ« gjitha partitĂ« ekzistuese


Me pak fjalĂ«, teksa opinioni publik i brendshĂ«m Ă«shtĂ« i zhgĂ«njyer mĂ« shumĂ« me partitĂ« opozitare se sa me partinĂ« nĂ« pushtet, teksa Amerika trumpiste Ă«shtĂ« e pĂ«rqendruar nĂ« hemisferĂ«n perĂ«ndimore, teksa Europa Ă«shtĂ« e pĂ«rqendruar tek Ukraina, pĂ«rse Rama papritur duhet t’i hapĂ« rrugĂ« krijimit tĂ« njĂ« qeverie teknike dhe zgjedhjeve tĂ« parakohshme? EndĂ«rr nĂ« shi


 

↗

Qeveri teknike sĂ« afĂ«rmi? ËndĂ«rr nĂ« shi


✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« kĂ«to ditĂ« me shi, banaqet televizive dhe tavolinat e kafeneve gumĂ«zhijnĂ« nga diskutimet pĂ«r njĂ« qeveri teknike qĂ« pritet tĂ« krijohet sĂ« afĂ«rmi, e cila do t’i hapĂ« rrugĂ« zgjedhjeve tĂ« parakohshme. Madje diskutohet edhe pĂ«r kandidaturat e mundshme tĂ« postit kryeministror dhe tĂ« posteve tĂ« ministrave tĂ« qeverisĂ« teknike


Në këtë situatë banakore-tavolinore, vlen të përmendet një fjalë e vjetër popullore: I bëjnë hesapet pa hanxhinë

Që të krijohet një qeveri teknike, Edi Rama duhet të pranojë dorëheqjen e tij nga posti i kryeministrit dhe ta detyrojë partinë e tij të heqë dorë nga mzhoranca prej 83 mandatesh parlamentare në Kuvendin e Shqipërisë. Dhe përse duhet ta bëjë ai këtë gjë?

300 spartanĂ«t qĂ« i mblidhen BerishĂ«s çdo tĂ« hĂ«nĂ« para kryeministrisĂ« nuk mund ta detyrojnĂ« RamĂ«n dhe PS-nĂ« tĂ« heqin dorĂ« nga pushteti. Aq mĂ« pak 50 besnikĂ«t qĂ« mbledh Lapaj nga ndonjĂ«herĂ« nĂ« ndonjĂ« fundjavĂ«. Kurse Delta Force e shumĂ«pĂ«rmendur e ushtrisĂ« amerikane Ă«shtĂ« aktualisht e pĂ«rqendruar nĂ« hemisferin perĂ«ndimor tĂ« globit – Surreli Ă«shtĂ« jashtĂ«zakonisht larg fokusit tĂ« saj, pavarĂ«sisht se banakistĂ«ve dhe tavolinistĂ«ve tĂ« kĂ«tushĂ«m u duket fare afĂ«r


ËshtĂ« e vĂ«rtetĂ« se disa votues tĂ« PS-sĂ« janĂ« zhgĂ«njyer nga partia pĂ«r tĂ« cilĂ«n votuan mĂ« 11 maj 2025 (1/6 e tyre rezultuan tĂ« zhgĂ«njyer nĂ« sondazhin e fundit ‘Zeri i ShqiptarĂ«ve’). Por ky Ă«shtĂ« njĂ« fenomen qĂ«, ku mĂ« shumĂ« e ku mĂ« pak, vĂ«rĂ«het nĂ« gjithĂ« botĂ«n demokratike, pasi bie euforia  e zgjedhjeve.

Nga ana tjetĂ«r, çereku i votuesve tĂ« PD-ASHM janĂ« aktualisht tĂ« zhgĂ«njyer nga PD-ja. Kurse 3/5 e votuesve tĂ« partive tĂ« vogla janĂ« tĂ« zhgĂ«njyer nga to. Sa i pĂ«rket atyre qĂ« nuk votuan fare mĂ« 11 maj 2025, ata kanĂ« qenĂ« paradhĂ«nie tĂ« zhgĂ«njyer me tĂ« gjitha partitĂ« ekzistuese


Me pak fjalĂ«, teksa opinioni publik i brendshĂ«m Ă«shtĂ« i zhgĂ«njyer mĂ« shumĂ« me partitĂ« opozitare se sa me partinĂ« nĂ« pushtet, teksa Amerika trumpiste Ă«shtĂ« e pĂ«rqendruar nĂ« hemisferĂ«n perĂ«ndimore, teksa Europa Ă«shtĂ« e pĂ«rqendruar tek Ukraina, pĂ«rse Rama papritur duhet t’i hapĂ« rrugĂ« krijimit tĂ« njĂ« qeverie teknike dhe zgjedhjeve tĂ« parakohshme? EndĂ«rr nĂ« shi


↗

Çereku i atyre qĂ« votuan u janĂ« bashkuar atyre qĂ« nuk votuan fare


✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Pothuaj çereku i atyre qĂ« votuan brenda vendit mĂ« 11 maj 2025, janĂ« aktualisht tĂ« zhgĂ«njyer nga tĂ« gjitha partitĂ« ekzistuese. KĂ«shtu rezultoi nga sondazhi i fundit ‘ZĂ«ri i ShqiptarĂ«ve’, ku tĂ« anketuarit u pyetĂ«n se cilĂ«n parti preferonin mĂ« shumĂ« (plot 24% e atyre qĂ« kishin votuar mĂ« 11 maj 2025 u pĂ«rgjigjĂ«n se do tĂ« preferonin njĂ« parti tĂ« re, nĂ« qoftĂ« se krijohet nĂ« tĂ« ardhmen).

Duke ditur se nĂ« zgjedhje morĂ«n pjesĂ« 1.463 milionĂ« banorĂ« tĂ« rritur tĂ« ShqipĂ«risĂ«, mund tĂ« ekstraplohet me pĂ«rafĂ«rsi se numri i votuesve tĂ« zhgĂ«njyer me partitĂ« pĂ«r tĂ« cilat votuan ka arritur rreth shifrĂ«s 351 mijĂ«. Nga ana tjetĂ«r, 437 mijĂ« banorĂ« tĂ« rritur tĂ« vendit ishin tĂ« zhgĂ«njyer paraprakisht me partitĂ« ekzistuese – ata nuk votuan fare mĂ« 11 maj 2025 (1.9 milionĂ« banorĂ« tĂ« rritur gjithsej minus 1.463 milionĂ« pjesĂ«marrĂ«s).

Pra në total, kemi pothuaj 780 mijë banorë të rritur të zhgënjyer nga të gjitha partitë ekzistuese. Po nga cila parti janë zhgënjyer më shumë pjesmarrësit e zgjedhjeve të fundit parlamentare?

Plot 3/5 e votuesve tĂ« partive tĂ« vogla janĂ« zhgĂ«njyer nga to (do tĂ« donin tĂ« krijohet njĂ« parti tjetĂ«r e re). Pothuaj çereku i votuesve tĂ« PD-ASHM janĂ« zhgĂ«njyer nga PD-ja (partia dominuese e koalicionit). NdĂ«rsa pothuaj 1/6 e votuesve tĂ« PS-sĂ« janĂ« zhgĂ«njyer nga mĂ«nyra sesi po qeveris partia pĂ«r tĂ« cilĂ«n votuan mĂ« 11 maj


↗

Këmbësorë/biçiklistë, kini kujdes!

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Vdekjet e kĂ«mbĂ«sorĂ«ve/biçiklistĂ«ve nĂ« rrugĂ«t e ShqipĂ«risĂ«, fatkeqĂ«sisht, filluan edhe pĂ«r kĂ«tĂ« vit


Në fakt, qysh kur u lejua pronësia private e automjeteve e deri më sot, rreth gjysma e viktimave të aksidenteve rrugore në Shqipëri kanë qenë këmbësorë/biçiklistë. Jo rastësisht, shumica dërrmuese e këtyre viktimave e kanë pasur datëlindjen para vitit 1991, kohë kur fare pak automjete lëviznin nëpër rrugët e Shqipërisë. Atëherë, lëvizja në këmbë ose me biçikletë nëpër rrugë ishte vërtet e parrezikshme (vetëm 4 vdekje rrugore u shënuan gjithsej në vitin 1990!).

Nga ana tjetĂ«r, shumica dĂ«rrmuese e drejtuesve tĂ« mjeteve tĂ« pĂ«rfshirĂ« nĂ« aksidente fatale e kanĂ« pasur datĂ«lindjen pas vitit 1990. Pra statistikisht, kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me njĂ« fenomen brezash – tĂ« rinjtĂ« nĂ« timon kanĂ« vrarĂ« kĂ«mbĂ«sorĂ«/biçiklistĂ« tĂ« moshuar.

Të rinjtë në timon duhen disiplinuar, të moshuarit në këmbë apo biçikleta duhen edukuar!

↗

Auckland vs. Tirana

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« Auckland, qĂ« Ă«shtĂ« qyteti mĂ« i madh i ZelandĂ«s sĂ« Re, Viti i Ri u festua 12 orĂ« para festimit nĂ« TiranĂ«. Por kjo nuk pĂ«rbĂ«n ndonjĂ« statistikĂ« tĂ« veçantĂ«. Ka shumĂ« qytete europiane qĂ« kanĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n diferencĂ« orare me Auckland. GjĂ«ja qĂ« e lidh nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« veçantĂ« Auckland me TiranĂ«n Ă«shtĂ« fakti se janĂ« antipode perfekte gjeografike – nqs njĂ« sondĂ« gjigande fillon shpimin nĂ« TiranĂ«, del tejpĂ«rtej nĂ« anĂ«n tjetĂ«r tĂ« globit nĂ« Auckland


Meqë Auckland dhe Tirana kanë këtë lidhje gjeografike të veçantë, vlen të bëhen disa krahasime.

Në Aucland banojnë rreth 29% e popullsisë së Zelandës së Re. Në Bashkinë Tiranë banojnë rreth 25.5% e popullsisë së Shqipërisë. Në Auckland realizohet rreth 1/3 e Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) kombëtar. Gjithashtu në Bashkinë Tiranë.

Por në Aucland PBB vjetore për frymë është 89 mijë dollarë amerikanë, ndërsa në Bashkinë Tiranë është vetëm 22 mijë për frymë.

Banesat në Auckland janë ndër më pak të përballueshmet në botë, bazuar në krahasimin e çmimeve mesatare të shtëpive me nivelet mesatare të të ardhurave familjare, dhe çmimet e shtëpive janë rritur shumë më lart se norma e inflacionit në dekadat e fundit. Gjithashtu në Bashkinë Tiranë.

Auckland shquhet nĂ« pĂ«r sipĂ«rfaqen e madhe tĂ« parqeve natyrale, gjĂ« qĂ« nuk mund tĂ« thuhet pĂ«r BashkinĂ« Tiranë 

MegjithĂ«se Auckland ka 4 linja metrosh dhe shumĂ« linja autobuzĂ«sh, atje mbizotĂ«ron transporti me automjete private – vetĂ«m 7% e udhĂ«tarĂ«ve pĂ«rdorin rregullisht linjat e autobuzĂ«ve dhe vetĂ«m 2% linjat e metrove. SidoqoftĂ«, gjatĂ« fundjavave dhe ditĂ«ve tĂ« pushimit, rritet ndjeshĂ«m pĂ«rdorimi i transportit publik. PĂ«r BashkinĂ« TiranĂ« nuk ka shifra tĂ« krahasueshme, por me sy tĂ« lirĂ« kushdo mund tĂ« konstatojĂ« lumenjtĂ« e automjeteve private qĂ« e pĂ«rmbysin trafikun e TiranĂ«s (me pĂ«rjashtim tĂ« gjysmĂ«s verilindore tĂ« UnazĂ«s sĂ« Madhe).

Në drejtim të energjisë elektrike, Auckland ka patur shumë probleme në të shkuarën, por pas ndërtimit të linjave të reja elektrike mbi e nën tokësore, furnizimi me energji ka qënë stabël në dekadën e fundit. Situata e enërgjisë është e ngjashme në Bashkinë Tiranë. (Auckland ka një sistem furnizimi me gaz për ngrohje familjare që Tirana nuk e ka).

Falë sipërfaqes gjigande të gjelbër në Auckland, niveli i ndotjes së ajrit është ndër më të ultët ndër qytetet e mëdha të botës (pavarsisht nivelit të lartë të përdorimit të automjeteve private). E njëjta gjë nuk mund të thuhet për Tiranën, sidomos në qendrën e saj.

Auckland ka 1 shkollë të ciklit 1-12 vjeçar për 3500 banorë. Pothuaj kaq ka edhe Bashkia Tiranë.  Në Auckland, 49% e banorëve nuk deklarojnë besim për ndonjë fe të caktuar (sipas Censit të vitit 2023). Në Bashkinë Tiranë kjo shifër është në nivelin  40%.

 

 

↗

Opinioni për 6 liderët e 100 vjetëve të fundit dhe problemi elektoral i opozitës

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Opinioni për 6 liderët e 100 vjetëve të fundit dhe problemi elektoral i opozitës

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« sondazhin ‘ZĂ«ri i ShqiptarĂ«ve’, u bĂ«ra kĂ«tĂ« pyetje 1140 banorĂ«ve tĂ« rritur krejt tĂ« rastĂ«sishĂ«m nĂ« gjithĂ« territorin e vendit: “PĂ«r cilin nga kĂ«ta 6 drejtues tĂ« shtetit shqiptar tĂ« 100 vjetĂ«ve tĂ« fundit keni vlerĂ«simin MË pozitiv?” Gjithashtu i pyeta edhe sesi kishin votuar nĂ« zgjedhjet parlamentare tĂ« 11 majit.

Nga sondazhi rezultoi se vetĂ«m 40.2% e tĂ« anketuarve vlerĂ«sojnĂ« mĂ« shumĂ« Ahmet Zogun (16.1%) ose Sali BerishĂ«n (24.1%) – qĂ« ndodhen nĂ« krahun e djathtĂ« tĂ« grafikut tĂ« mĂ«poshtĂ«m. Nga ana tjetĂ«r, pothuaj 60% vlerĂ«sojnĂ« mĂ« shumĂ« ose Enver HoxhĂ«n (7%), ose Ramiz AlinĂ« (1.3%), ose Fatos Nanon (17.9%), ose Edi RamĂ«n (33.6%) – qĂ« ndodhen nĂ« krahun e majtĂ« tĂ« grafikut tĂ« mĂ«poshtĂ«m.

Nga sondazhi rezultoi se vetëm 77% e të anketuarve kishin marrë pjesë në zgjedhjet e 11 majit, kurse plot 23% nuk kishin votuar fare. Po cilët udhëheqës të 100 viteve të fundit simpatizojnë pjesëmarrësit dhe mospjesëmarrësit e këtushëm të 11 majit?

Pjesëmarrësit e zgjedhjeve të 11 majit brenda vendit

NdĂ«r pjesĂ«marrĂ«sit brenda vendit, vetĂ«m 38.2% simpatizojnĂ« Sali BerishĂ«n (30.8%) ose Ahmet Zogun (7.4%) – shihni grafikun e mĂ«poshtĂ«m. Dhe shumica e kĂ«tyre simpatizantĂ«ve e dhanĂ« votĂ«n pĂ«r PD-ASHM, e pjesĂ«risht pĂ«r PartinĂ« MundĂ«sia tĂ« Shehajt, Koalicionin Euroatlantik tĂ« BashĂ«s, Koalicionin Djathtas pĂ«r Zhvillim tĂ« Shehit, etj.

Nga ana tjetër, plot 61.8% e pjesëmarrësve brenda vendit simpatizojnë ose Edi Ramën (42.8%), ose Fatos Nanon (13.1%), ose Enver Hoxhën (5%), ose Ramiz Alinë (0.8%). Dhe shumica e këtyre simpatizantëve e dhanë votën për PS-në, e pjesërisht për PSD-në, Koalicionin Nisma Shqipëria Bëhet të Lapaj-Shabanit, Lëvizjen Bashkë të Qorit, etj.

Mospjesëmarrësit e zgjedhjeve të 11 majit brenda vendit

NdĂ«r mospjesĂ«marrĂ«sit e kĂ«tushĂ«m, mĂ« pak se gjysma (46.9%) janĂ« simpatizantĂ« tĂ« Ahmet Zogut (45.3%) ose tĂ« Sali BerishĂ«s (1.6%). Nga ana tjetĂ«r, mĂ« shumĂ« se gjysma e mospjesĂ«marrĂ«sve tĂ« kĂ«tushĂ«m (53.1%) janĂ« simpatizantĂ« ose tĂ« Fatos Nanos (33.9%), ose tĂ« Enver HoxhĂ«s (13.4%), ose tĂ« Ramiz AlisĂ« (3.1%), ose tĂ« Edi RamĂ«s (2.7%) – shihni grafikun e mĂ«poshtĂ«m.

Përmbledhje: Problemi elektoral i opozitës

Duke pĂ«rmbledhur, opozita ka njĂ« deficit gjigant politik ndĂ«r votuesit e kĂ«tushĂ«m, ndĂ«rkohĂ« qĂ« deficit ka edhe ndĂ«r mosvotouesit e kĂ«tushĂ«m. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, te kĂ«ta tĂ« fundit dominon fort simpatia pĂ«r njĂ« lider tĂ« djathtĂ« tĂ« shekullit tĂ« shkuar, e jo pĂ«r liderin aktual tĂ« opozitĂ«s. Dhe ç’ështĂ« mĂ« dĂ«shpĂ«ruesja pĂ«r opozitĂ«n, simpatizantĂ«t e Zogut, krahasuar me ata tĂ« BreishĂ«s, janĂ« nĂ« pĂ«rgjithĂ«si mĂ« tĂ« rinj nĂ« moshĂ«, mĂ« tĂ« arsimuar, dhe mĂ« urbanë 

↗

Zhgënjimi politik i rinisë shqiptare

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

Ndër 1.9 milionë banorët e rritur të Shqipërisë, vetëm 1.46 milionë morën pjesë në zgjedhjet parlamentare të 11 majit. Pra, vetëm 77% e tyre.

NdĂ«rsa nĂ« grupmoshĂ«n 18-34 vjeç, pjesĂ«marrja nĂ« zgjedhje ishte ndjeshĂ«m mĂ« e ulĂ«t – vetĂ«m 65%. NdĂ«rkohĂ«, nĂ« grupmoshĂ«m 35-100 vjeç pjesĂ«marrja e kĂ«tushme ishte 81%

Duke ndĂ«rthurur shifrat e mĂ«sipĂ«rme rezulton se rreth 165 mijĂ« tĂ« rinj tĂ« moshave 18-34 vjeç nuk morĂ«n pjesĂ« nĂ« zgjedhje, nga rreth 440 mijĂ« mospjesĂ«marrĂ«s gjithsej – pothuaj 2/5 e mospjesĂ«marrĂ«sve.

Kjo mospjesëmarrje e lartë në zgjedhje e të rinjve mund të shpjegohet me lodhjen ndaj pushtetit të gjatë të Ramës, pesimizmin ndaj kryeopozitarit 81 vjeçar, dhe shpresën e vogël tek partitë e vogla grindavece.

Jo rastĂ«sisht, nĂ« tĂ« gjitha sondazhet qĂ« zhvillohen rreth dĂ«shirĂ«s pĂ«r tĂ« emigruar, njĂ« pĂ«rqindje e lartĂ« e tĂ« rinjve 18-34 vjeç shprehen se planifikojnĂ« tĂ« emigrojnĂ« nĂ« njĂ« tĂ« ardhme tĂ« afĂ«rt ose tĂ« largĂ«t


 

The post Zhgënjimi politik i rinisë shqiptare first appeared on JavaNews.al.

↗

Berisha, Pashko, Rama – Dhjetor 1990

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

(Ne qendër të fotos, Berisha, djathtas, Zaloshnja)

Eduard Zaloshnja ishte pjesë e grupit të studentëve dhe pedagogëve që themeluan Partinë Demokratike më 11 Dhjetor 1990. Në vijim është një intervistë me Zaloshnjën rreth ngjarjeve të asaj kohe.

Pyetje: Si njĂ« ndĂ«r pedagogĂ«t qĂ« iu bashkuat LĂ«vizjes Studentore tĂ« Dhjetorit 1990, ç’mund tĂ« na thoni pĂ«r shkaqet e fillimit tĂ« saj dhe pĂ«r platformĂ«n qĂ« ajo kishte?

Zaloshnja: Lëvizja Studentore ishte një lëvizje spontane, që filloi me kërkesën për drita e ujë, e që eventualisht arriti deri në kërkesën për krijimin e një partie opozitare. Dhe e gjitha kjo ndodhi në harkun e katër ditëve. Duke mos qënë frut i një disidence të organizuar, siç ishte disidenca çeke, fjala vjen, nuk mund të pritej që kjo lëvizje të kishte një platformë të qartë për të ardhmen. Mos të harrojmë se vetëm një pakicë fare e vogël shqiptarësh në atë kohë kishin mundësinë të lexonin çka duhej për të krijuar një vizion të plotë rreth sistemit demokratik perëndimor. Ndjekja e lajmeve të RAI-it ishte atëherë për shumë nga ne e vetmja dritare nga mund të shihej se si funksiononte bota demokratike. Dhe ajo dritare padyshim që nuk ishte e mjaftueshme për të krijuar një vizion të plotë.

Pyetje: Cilët ndër udhëheqësit e Lëvizjes Studentore ju kanë lënë më shumë mbresë?

Zaloshnja: NdĂ«r udhĂ«heqĂ«sit e LĂ«vizjes Studentore, dy mĂ« tĂ« mĂ«dhenjtĂ« nĂ« moshĂ« mĂ« kanĂ« lĂ«nĂ« mbresĂ« tĂ« veçantĂ«: Azem Hajdari, ndjesĂ« pastĂ«, dhe Shinasi Rama. I pari dallohej pĂ«r njĂ« trimĂ«ri qĂ« Zoti e rezervon vetĂ«m pĂ«r heronjtĂ«, ndĂ«rsa i dyti dallohej pĂ«r njĂ« nivel tĂ« lartĂ« intelektual – Shinasiu po mbaronte fakultetin e dytĂ« dhe pĂ«rkthente nga disa gjuhĂ« tĂ« huaja nĂ« atĂ« kohĂ«.

Pyetje: A kishte kontradikta mes tyre?

Zaloshnja: Kontradikta kryesore mes tyre ishte rreth Berishës dhe disa intelektualëve të tjerë që nuk iu bashkuan lëvizjes studentore qysh në fillim.  Ndërkohë që Azemi e pranoi menjëherë futjen e Berishës dhe intelektualeve të tjerë në drejtimin e partisë që lindi nga Lëvizja Studentore, Shinasiu ishte i mendimit që të përfshiheshin në drejtimin e saj vetëm ata pedagogë që iu bashkuan studentëve para takimit me Ramiz Alinë më 11 dhjetor. Ishte pikërisht këmbëngulja e Shinasiut shkaku që në Komisionin Nismëtar të partisë që u krijua nga ajo lëvizje, të futeshin gjashtë studentë e jo vetëm dy. Eventualisht, Shinasiu e humbi duelin me Azemin, dhe pas një përplasje shumë të ashpër me Berishën në Komisionin Nismëtar, Shinasiu u largua nga partia. Me largimin e tij, dalëngadalë, Lëvizja Studentore u njehësua me partinë që lindi prej saj.

Pyetje: Po ju kur iu bashkuat Lëvizjes Studentore, para apo pas takimit të studentëve me Ramiz Alinë?

Zaloshnja: NĂ« datĂ«n 11 dhjetor 1990, studentĂ«t e Universitetit BujqĂ«sor, ku unĂ« isha pedagog ekonomie, shpallĂ«n publikisht njĂ« peticion tĂ« ngjashĂ«m me atĂ« qĂ« shokĂ«t e tyre tĂ« Universitetit tĂ« TiranĂ«s kishin shpallur njĂ« ditĂ« mĂ« parĂ«. UnĂ« mbajta lidhje gjatĂ« asaj dite me dy nga udhĂ«heqesit studentorĂ« tĂ« atjeshĂ«m, tĂ« cilĂ«t ishin studentĂ« tĂ« mij (njĂ« ndĂ«r ta, EngjĂ«ll Agaçi, Ă«shtĂ« aktualisht Sekretari i PĂ«rgjithshĂ«m i KĂ«shillit tĂ« Ministrave). NdĂ«rsa nĂ« mbrĂ«mje, shkova nĂ« Qytetin Studenti, ku ishin mbledhur dhjetra mijĂ« tiranas. Atje takova Gramoz Pashkon dhe Elsa Ballaurin, tĂ« cilĂ«t i njihja me kohĂ«. BashkĂ« me ta ishte edhe Sali Berisha e Besnik Mustafaj, tĂ« cilĂ«t i takoja pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«. Disa minuta pasi u takova me ta, u mor vesh lajmi se Ramiz Alia kishte vendosur tĂ« lejonte krijimin e njĂ« partie opozitare. NĂ« atĂ« moment, filluam tĂ« pĂ«rqafojmĂ« njĂ«ri-tjetrin si tĂ« marrĂ«, ndĂ«rkohĂ« qĂ« turma gjigante e mbledhur nĂ« shesh brohoriste “Fitore!”. Nga ai moment, praktikisht, unĂ« u bĂ«ra pjesĂ« e LĂ«vizjes Studentore.

Pyetje: NĂ« lajmin e parĂ« tĂ« ATSH-sĂ« rreth partisĂ« opozitare qĂ« lindi si rezultat i LĂ«vizjes Studentore, u pĂ«rdor emri “Partia e StudentĂ«ve dhe IntelektualĂ«ve tĂ« Rinj”.  Pse dhe si ndryshoi ky emĂ«r?

Zaloshnja: Pasi ishte kthyer grupi i studenteve dhe pedagogĂ«ve nga takimi me Ramiz AlinĂ«, nĂ« orĂ«t e vona tĂ« 11 dhjetorit, u dĂ«gjua nga tĂ« gjithĂ« tĂ« pranishmit nĂ« Qytetin Studenti incizimi i plotĂ« i bisedĂ«s me AlinĂ«. Kur mbaroi dĂ«gjimi i asaj bisede, unĂ« kapa flamurin qĂ« njĂ« student mbante nĂ« dorĂ«, dhe thirra “RroftĂ« Partia Demokrate”. NĂ« atĂ« çast, Azem Hajdari ma mori flamurin nga dora dhe mĂ« tha se kishin dhĂ«nĂ« fjalĂ«n qĂ« partia tĂ« quhej e studenteve dhe intelektualeve tĂ« rinj.

Pasi ora kishte kapĂ«rcyer 24-Ă«n, pra kur kishte filluar dita e re, shumica e atyre qĂ« ishin takuar me AlinĂ«, si dhe Berisha, Pashko, Mustafaj, Ballauri, Zogaj, unĂ«, etj., u futĂ«m nĂ« GodinĂ«n 15 tĂ« Qytetit Studenti. GjĂ«ja e parĂ« qĂ« diskutuam ishte sesi do ta quanim partinĂ« e re qĂ« Alia kishte lejuar tĂ« krijohej.  Berisha, i cili e hapi kĂ«tĂ« diskutim, tha se emri qĂ« i ishte premtuar AlisĂ« pĂ«r partinĂ« e re nuk e pĂ«rfaqsonte as masĂ«n e njerĂ«zve tĂ« mbledhur nĂ« Qytetin Studenti, dhe as shumĂ« tĂ« tjerĂ« qĂ« do t’i bashkoheshin eventualisht asaj. UnĂ«, duke i qendruar idesĂ« sime fillestare, sugjerova emrin Partia Demokrate.  Por Arben Imami mĂ« kundĂ«rshtoi me argumentin se njĂ« parti me tĂ« njĂ«jtin emĂ«r ishte parti kryesore nĂ« SHBA. NĂ« vend tĂ« emrit qĂ« unĂ« sugjerova, Imami propozoi emrin Lidhja Demokratike. Por Berisha e kundĂ«rshtoi atĂ« emĂ«r me argumentin se mund tĂ« krijohej pĂ«rshtypja nĂ« opinionin ndĂ«rkombĂ«tar se partia jonĂ« do tĂ« ishte njĂ« degĂ« e Lidhjes Demokratike tĂ« KosovĂ«s. AtĂ«here unĂ« iu ktheva pĂ«rsĂ«ri sugjerimit tim, por me njĂ« ndryshim tĂ« vogĂ«l – Partia Demokratike. Ballauri me shaka tha: “Pash Zotin, mos na kujto Frontin Demokratik!”.

NdĂ«rkohĂ« qĂ« tĂ« tjerĂ«t po qeshnin, Berisha rrinte i menduar. Pas disa çastesh, ai tha me seriozitet: “Partia Demokratike mĂ« duket emĂ«r i goditur. Do tĂ« ishte mirĂ« qĂ« tĂ« mos ekzistonte Fronti Demokratik, sepse, nĂ« fakt, emri mĂ« pĂ«rshtatshĂ«m pĂ«r partinĂ« tonĂ« do tĂ« ishte pikĂ«risht Fronti Demokratik. SidoqoftĂ«, emri Partia Demokratike mĂ« duket se e pĂ«rçon idenĂ« se ajo do tĂ« jetĂ« njĂ« parti e tĂ« gjithĂ« atyre qĂ« duan njĂ« sistem demokratik nĂ« ShqipĂ«ri”. FjalĂ«t e BerishĂ«s i vunĂ« vulĂ«n diskutimit mbi emrin e partisĂ«. Pas emrit tĂ« partisĂ«, diskutuam pĂ«r programin e partisĂ«, tĂ« cilin kishim premtuar se do ta shpallnim brenda ditĂ«s nĂ« Qytetin Studenti.

Pyetje: Sa gjatĂ« i vazhduat diskutimet nĂ« GodinĂ«n 15 dhe ç’u bĂ« mĂ« pas?

Zaloshnja: Rreth orĂ«s 2 tĂ« natĂ«s, vendosĂ«m tĂ« uleshim diku e t’i hidhnim nĂ« letĂ«r ato qĂ« kishim diskutuar. UnĂ« sugjerova qĂ« tĂ« shkonim nĂ« shtĂ«pinĂ« time, por Berisha e kundĂ«rshtoi sugjerimin tim me arsyetimin se duhej tĂ« ishim sa mĂ« pranĂ« studentĂ«ve. Ai tha se, pavarsisht nga pĂ«rgjuesit qĂ« mund tĂ« ishin vĂ«nĂ« nĂ« shtĂ«pinĂ« e Pashkos, atje ishte vendi mĂ« i pĂ«rshtatshĂ«m pĂ«r tĂ« punuar pĂ«r programin, ngaqĂ« ishte afĂ«r Qytetit Studenti.  Dhe meqĂ« ishim tĂ« lodhur, u vendos qĂ« tĂ« mblidheshim nĂ« mĂ«ngjes, pas disa orĂ«ve pushim. MĂ« pas morĂ«m rrugĂ«n pĂ«r nĂ« shtĂ«pi.

Pyetje: ǒndjenit gjatë rrugës për në shtëpi?

Zaloshnja: Tek ecja permes sheshit SkĂ«nderbej pĂ«rkrah Sali BerishĂ«s, Arben Imamit, Arben Demetit, etj., ndjenja e tĂ« qĂ«nit pjesĂ« e njĂ« çasti tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m historik mĂ« dehu. Dhe ajo dehje vazhdoi deri nĂ« zgjedhjet e marsit 1991. Pas tĂ« cilave, PD-ja u kthye nga njĂ« lĂ«vizje apo front i gjerĂ« demokratik, nĂ« njĂ« parti tradicionale parlamentare – me gjithĂ« tĂ« mirat e tĂ« kĂ«qiat e veta.

Pyetje: ǒmund të na thoni ndonjë gjë për Berishën e asaj nate?

Zaloshnja: Qysh te godina 15, nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« vetvetishme, Berisha mori rolin e drejtuesit qĂ« pĂ«rcaktonte se kush duhej tĂ« bĂ«nte çfarĂ«. Fjala vjen, mua mĂ« tha tĂ« bashkĂ«punoja pĂ«r programin e reformimit tĂ« bujqĂ«sisĂ« me pedagogĂ«t Rexhep Uka, Shaban memia dhe Besnik Gjonkecaj, ndĂ«rsa Pashkos i tha tĂ« pĂ«rgatiste programin ekonomik, etj.  AtĂ« natĂ«, nĂ« sytĂ« e tij mund tĂ« dallohej qartĂ« njĂ« ndriçim jo tokĂ«sor – ai dukej si njĂ« njeri qĂ« besonte se Zoti sapo i kishte caktuar njĂ« mision special.

Pyetje: Fillimisht PD-ja u drejtua nga një Komision Nismëtar.  Si u përzgjodh ky komision ndër mijra vetë që morën pjesë në Lëvizjen Studentore?

Zaloshnja: Pas metingut tĂ« 12 dhjetorit, ku u lexua programi i partisĂ«, u grumbulluan nĂ« Pallatin Studenti tĂ« gjithĂ« ata qĂ« kishin marrĂ« pjesĂ« nĂ« hartimin e programit, drejtuesit studentorĂ«, si dhe intelektualĂ« e punĂ«torĂ« nga Tirana. Gjithsej bĂ«heshim rreth 200 vetĂ«. NĂ« atĂ« mbledhje, u vendos krijimi i Komisionit NismĂ«tar tĂ« PartisĂ« Demokratike, si dhe departamentet e specializuara tĂ« saj (Edi Rama u propozua tĂ« drejtonte njĂ«rin nga kĂ«to departamente). NĂ« Komisionin NismĂ«tar u zgjodhĂ«n 6 studentĂ«, 4 pedagogĂ«, 4 intelektualĂ«, dhe 4 pĂ«rfaqsues tĂ« ndĂ«rrmarjeve tĂ« TiranĂ«s. Kryetar i Komisionit NismĂ«tar u zgjodh Azemi.  (NjĂ« anĂ«tare e Komisionit NismĂ«tar mĂ« ka treguar mĂ« vonĂ« se Berisha i kishte thĂ«nĂ« privatisht atĂ« natĂ« qĂ« Azemi do tĂ« ishte kryetar vetĂ«m pĂ«rkohĂ«sisht.  Dhe kjo ishte hera e parĂ« qĂ« ajo e takonte BerishĂ«n
)

Pyetje: Si shpjegohet që Edi Rama nuk u zgjodh në Komisionin Nismëtar?

Zaloshnja: NĂ« fakt, Edi Rama mbĂ«rriti nĂ« mbledhje nga mbarimi i saj, kur zgjedhjet pĂ«r Komisionin NismĂ«tar kishin pĂ«rfunduar. Ai kishte qĂ«nĂ« nĂ« Korfuz ato ditĂ« pĂ«r njĂ« ekspozitĂ« personale. Sipas atyre qĂ« tha kur u fut nĂ« sallĂ«, sapo kishte dĂ«gjuar lajmin rreth lejimit tĂ« pluralizmit nĂ« ShqipĂ«ri, e kishte mbajtur frymĂ«n nga Korfuzi, nĂ« IgumenicĂ«, nĂ« KakvijĂ«, e drejt e tek Qyteti Studenti. Qysh nĂ« kontaktin e parĂ« me grupin e sapoformuar drejtues tĂ« PD-sĂ«, Rama e sfidoi BerishĂ«n duke e kritikuar ashpĂ«r pĂ«r falenderimet publike qĂ« i kishte drejtuar Ramiz AlisĂ«, si dhe pĂ«r thirrjet “RroftĂ« Presidenti Alia” nĂ« mitingun e parĂ« tĂ« PD-sĂ«.

Pas njĂ« shkĂ«mbimi tĂ« tensionuar batutash mes BerishĂ«s e RamĂ«s, u desh ndĂ«rhyrja brutale e Pashkos qĂ« Rama ta ndĂ«rpriste debatin dhe ta linte sallĂ«n i revoltuar. Pashko i tha RamĂ«s qĂ« tĂ« lexonte programin e PD-sĂ«, dhe po mos ta pĂ«lqente, tĂ« krijonte njĂ« parti tjetĂ«r. SidoqoftĂ«, Rama foli pak javĂ« mĂ« vonĂ« nĂ« njĂ« meting tĂ« PD-sĂ« para Stadiumit KombĂ«tar Qemal Stafa, ku tha fjalĂ«t lapidare “Enveri na skuqi si rusĂ«t, na zverdhi si kinezĂ«t, dhe na jeshilosi si bari”, por disa muaj mĂ« vonĂ« krijoi njĂ« parti tjetĂ«r tĂ« djathtĂ« me Spartak NgjelĂ«n, Kasem TrebeshinĂ«n, etj., (ajo e pati jetĂ«n shumĂ« tĂ« shkurtĂ«r
).

Pak vite mĂ« vonĂ«, duke rikujtuar incidentin Rama-Pashko, Berisha do tĂ« shprehej nĂ« konfidencĂ« se “pĂ«rzĂ«nia e RamĂ«s kishte qĂ«nĂ« e vetmja e mirĂ« qĂ« PD-ja kishte patur nga Pashko”. NdĂ«rsa muaj mĂ« vonĂ«, Rama do tĂ« shprehej nĂ« njĂ« rreth miqsh se “po tĂ« kishte qĂ«nĂ« nĂ« ShqipĂ«ri natĂ«n e 8 dhjetorit 1990, padyshim qĂ« do tĂ« ishte vĂ«nĂ« nĂ« krye tĂ« lĂ«vizjes studentore qysh nĂ« fillim tĂ« saj, e ndryshe nga Azem Hajdari, i cili e mirĂ«priti bashkĂ«punimin me BerishĂ«n mĂ« 11 dhjetor, do ta kishte pĂ«rzĂ«nĂ« doktorin me motivacionin se dy ditĂ« mĂ« parĂ« ishte paraqitur tek studentĂ«t si emisar i Ramiz AlisĂ«â€.

Pyetje: Përmendja nga ju e Berishës dhe Alisë në të njëjtën fjali na kujton faktin se ka zëra që thonë se futja Sali Berishës në PD ka qënë e komanduar nga Ramiz Alia. A i besoni këtyre aludimeve?

Zaloshnja: Nga shumĂ« studentĂ« drejtues tĂ« lĂ«vizjes, mĂ« Ă«shtĂ« thĂ«nĂ« se Berisha fillimisht kishte shkuar tek ata si njĂ« negociator i Ramiz AlisĂ«. Duke u nisur nga tregimet e tyre, si dhe nga qĂ«nia afĂ«r BerishĂ«s qysh nĂ« momentet kur lindi PD-ja, kam arritur nĂ« kĂ«tĂ« konkluzion: Ka shumĂ« gjasa qĂ« Berisha tĂ« jetĂ« dĂ«rguar nga Ramiz Alia tek studentĂ«t pĂ«r t’i zbutur, por kur pa se lĂ«vizja studentore nuk ndalej dot pa u dhĂ«nĂ« leja pĂ«r krijimin e njĂ« partie opozitare, vendosi t’i bashkohej lĂ«vizjes dhe, eventualisht, tĂ« vihej nĂ« krye tĂ« partisĂ« qĂ« do tĂ« lindte prej saj. GjĂ« tĂ« cilĂ«n e realizoi zyrtarisht nĂ« shkurt tĂ« vitit 1991.

Pyetje: ËshtĂ« i njohur rivaliteti midis BerishĂ«s dhe Pashkos nĂ« fillimet e PD-sĂ«.  A qĂ«ndronin prapa tyre grupime tĂ« formĂ«suara qartĂ« apo ishte thjesht njĂ« rivalitet personal?

Zaloshnja: Grupi i intelektualeve qĂ« u vu nĂ« krye tĂ« PD-sĂ« ishte njĂ« amalgamĂ« njerzish qĂ« i bashkonte dĂ«shira pĂ«r t’i dhĂ«nĂ« fund regjimit komunist e pĂ«r ta orientuar ShqipĂ«rinĂ« drejt PerĂ«ndimit. NdĂ«r ta, vetĂ«m Berisha dhe Pashko ishin intelektualĂ«t qĂ« ishin shprehur publikisht pĂ«r ndryshimin e regjimit para dhjetorit 1990. KĂ«shtu qĂ« ishte e natyrshme qĂ« ata tĂ« pozicionoheshin qysh nĂ« fillim si udhĂ«heqĂ«s krysorĂ« tĂ« partisĂ« qĂ« po lindte.

Dhe jo rastĂ«sisht, kĂ«ta dy personazhe ishin pĂ«rfaqĂ«suesit mĂ« tipikĂ« dhe mĂ« tĂ« spikatur tĂ« dy kategorive dominuese tĂ« intelektualĂ«ve qĂ« pĂ«rbĂ«nin nĂ« fillim grupin drejtues tĂ« PD-sĂ«: 1-intelektualĂ«t e ardhur nga provincat qĂ« kishin milituar me devocion nĂ« PPSH dhe qĂ« ishin shpĂ«rblyer pĂ«r kĂ«tĂ« gjĂ« me poste tĂ« mira nĂ« kryeqytet; 2- intelektualĂ«t qĂ« ishin lindur e rritur nĂ« TiranĂ« dhe qĂ« e kishin prejardhjen nga familje me peshĂ« nĂ« strukturĂ«n shtetĂ«rore komuniste. KĂ«ta tĂ« dytĂ«t, ndryshe nga tĂ« parĂ«t, kishin mbĂ«shtetur PPSH-nĂ« jo me ndonjĂ« devocion tĂ« madh; ishin ekspozuar qysh herĂ«t ndaj ideve perĂ«ndimore; dhe ishin tĂ« bindur me kohĂ« se sistemi totalitar duhej zĂ«vendĂ«suar me njĂ« sistem demokratik. NdĂ«rkohĂ« qĂ« kĂ«ta intelektualĂ« ishin mĂ« pak tĂ« influencuar nga kultura klanore se sa ata qĂ« kishin ardhur nga provincat, prapĂ« nuk mund t’i shmangeshin origjinĂ«s sĂ« tyre nga nomenklatura komuniste – ta do mendja se ata kishin patur rastin tĂ« dĂ«gjonin prindĂ«rit duke biseduar pĂ«r favore qĂ« do t’ua kĂ«rkonin ose qĂ« ua kishin bĂ«rĂ« miqve apo tĂ« afĂ«rmve tĂ« tyre duke shfrytĂ«zuar pozitĂ«n zyrtare.

Pyetje: Si arriti Berisha të vihet në krye të PD-së?

Zaloshnja: Rreth dy muaj pas themelimit tĂ« PD-sĂ«, kur ish-tĂ« burgosurve politikĂ« filloi t’u dilte frika, rreth grupit tĂ« BerishĂ«s u bashkuan edhe intelektualĂ« qĂ« e kishin kaluar jetĂ«n burgjeve e internimeve. MĂ« i spikaturi ndĂ«r ta ishte ‘Mandela shqiptar’, PjetĂ«r Arbnori.  NjĂ« ndĂ«r faktorĂ«t qĂ« çoi nĂ« gravitimin e kĂ«saj kategorie intelektualĂ«sh drejt BerishĂ«s ishte padyshim qĂ«nia e Pashkos biri i njĂ« ish-udhĂ«heqĂ«si tĂ« lartĂ« komunist. NjĂ« arsye tjetĂ«r ishte se ata shihnin tek Berisha njĂ« udhĂ«heqĂ«s mĂ« tĂ« ashpĂ«r e mĂ« tĂ« vendosur pĂ«r ta mundur totalisht PPSH-nĂ«. Afrimi i kĂ«saj kategorie intelektualĂ«sh rreth BerishĂ«s e anoi drejt tij balancĂ«n nĂ« duelin mes grupit tĂ« BerishĂ«s e Pashkos.

Pyetje: NĂ« shkurt tĂ« vitit 1991, u zhvillua greva e urisĂ« sĂ« studenteve, e cila u kurorĂ«zua me rrĂ«zimin e bustit tĂ« Enver HoxhĂ«s.  Ç’mund tĂ« na thoni pĂ«r atĂ« grevĂ«?

Zaloshnja: Greva e shkurtit 1991 e pati zanafillĂ«n e vet nĂ« Universitetin BujqĂ«sor. NjĂ« mĂ«ngjes tĂ« ftohtĂ« tĂ« atij shkurti, kur arrita atje, pashĂ« se studentĂ«t kishin dalĂ« nĂ« grevĂ«, pĂ«r tĂ« protestuar ndaj kushteve tĂ« kĂ«qia nĂ« konvikte. Pasi u konsultova me udhĂ«heqĂ«sit e grevĂ«s, i bĂ«ra thirrje studenteve qĂ« tĂ« kĂ«rkonin dorhĂ«qjen e Adil Çarçanit, me arsyetimin se qeveria e tij ishte e paaftĂ« tĂ« kujdesej jo vetĂ«m pĂ«r hallet e studenteve, por edhe tĂ« tĂ« gjithĂ« popullit. NdĂ«rkohĂ«, mora nĂ« telefon selinĂ« e PD-sĂ«. TelefonatĂ«s iu pĂ«rgjigj Arben Imami. Pasi i tregova se ç’po ndodhte, ai mĂ« tha se do tĂ« vinte menjĂ«herĂ« me Azem Hajdarin dhe me studentĂ« tĂ« tjerĂ« nga Universiteti i TiranĂ«s. Kur ata erdhĂ«n, turma studentore mori zjarr. Dhe pas fjalimeve qĂ« mbajtĂ«n Azemi dhe Imami, u sugjeruam udhĂ«heqĂ«sve studentorĂ« qĂ« greva tĂ« pĂ«rkrahej edhe nga Universiteti i TiranĂ«s.

AtĂ« natĂ«, kur e diskutuam nĂ« selinĂ« e PD-sĂ« iniciativĂ«n tonĂ«, Pashko doli kundĂ«r me arsyetimin se rrĂ«zimi i qeverisĂ« do tĂ« na nxirrte ne parti tĂ« humbur. NĂ« vend tĂ« qeverisĂ« Çarçani, arsyetoi Pashko, do tĂ« vihej njĂ« qeveri mĂ« e moderuar, e cila mund tĂ« ishte mĂ« e suksesshme pĂ«r tĂ« gĂ«njyer votuesit e lĂ«kundur. NdĂ«rsa Berisha arsyetoi se rrĂ«zimi i qeverisĂ« do tĂ« kishte vlera simbolike qĂ« i tejkalonin minuset qĂ« pĂ«rmendte Pashko. Pas debateve tĂ« gjata, u vendos qĂ« tĂ« mbeshtetej greva e studenteve, por jo nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« hapur, pasi ne kishim nĂ«nshkruar njĂ« marrveshje me qeverinĂ« pĂ«r pezullimin e grevave dhe protestave deri nĂ« zgjedhje.

GrevĂ«s sĂ« studentĂ«ve, e cila konsistonte fillimisht vetĂ«m nĂ« mosvajtje nĂ« mĂ«sim dhe nĂ« aktivitete satirike ku shpotitej nomenklatura komuniste, iu shtua eventualisht edhe kĂ«rkesa e heqjes sĂ« emrit Enver Hoxha nga Universiteti i TiranĂ«s.  NdĂ«rsa nĂ« ditĂ«t e fundit tĂ« saj, ajo u bĂ« shumĂ« mĂ« serioze – u kthye nĂ« njĂ« grevĂ« urie.

Pyetje: ǒmbani mend nga dita kur u rrëzua busti i diktatorit; e kemi fjalën për 20 shkurtin e vitit 1991?

Zaloshnja: AtĂ« ditĂ« kisha planifikuar tĂ« shkoja nĂ« RrĂ«shen pĂ«r metingun e themelimit tĂ« PD-sĂ« nĂ« MirditĂ«. Rreth orĂ«s 14, u nisa pĂ«r atje dhe, po tĂ« mos kisha dĂ«gjuar brohorima rreth e qark, ndoshta do ta kisha humbur rastin tĂ« pĂ«rjetoja njĂ« nga gĂ«zimet mĂ« tĂ« mĂ«dha qĂ« kam ndjerĂ« nĂ« jetĂ«. Sapo dĂ«gjova brohoritjet, i thashĂ« shoferit tĂ« mĂ« çonte te sheshi SkĂ«nderbej dhe pastaj tĂ« shkonte tĂ« lajmĂ«ronte nĂ« telefon themeluesit e PD-sĂ« nĂ« RrĂ«shen pĂ«r anullimin e metingut atje. Kur arrita nĂ« shesh, busti i Enverit po tĂ«rhiqej zvarrĂ«, ndĂ«rkohĂ« qĂ« mijra njerĂ«z tĂ« ngazĂ«llyer e ndiqnin nga pas. E ndoqa edhe unĂ« deri te Qyteti Studenti, ndĂ«rkohĂ« qĂ« vazhdimisht mĂ« dilte parasysh pamja e babait tim nĂ« shtratin e vdekjes – pak para se tĂ« kishte humbur vetdijen, ai e drejtonte dorĂ«n nga fotografia e Enver HoxhĂ«s e varur nĂ« murin e dhomĂ«s sĂ« spitalit, nĂ« njĂ« farĂ« imitimi tĂ« zbehtĂ« tĂ« shkrehjes sĂ« revolverit drejt portretit tĂ« Enverit


Kur arrita nĂ« Qytetin Studenti, u takova me Blendi Gonxhen, i cili kishte qĂ«nĂ« fytyra publike e grevĂ«s sĂ« urisĂ«. Blendit i sugjerova tĂ« merrte PresidencĂ«n nĂ« telefon dhe t’i kĂ«rkonte Ramiz AlisĂ« qĂ« brenda orĂ«s tetĂ« tĂ« shpallej vendimi i heqjes sĂ« emrit tĂ« universistetit dhe i dorĂ«heqjes sĂ« qeverisĂ«, sepse pĂ«rndryshe, turma e mbledhur nĂ« Qytetin Studenti do t’i drejtohej godinave qeveritare. Atij i pĂ«lqeu sugjerimi im dhe tĂ« dy shkuam nĂ« njĂ« familje aty pranĂ« qĂ« kishte telefon. KĂ«rcenimit tĂ« Blendit, sekreatri i AlisĂ« iu pĂ«rgjigj me pĂ«rçmim. Por eventualisht, atĂ« mbrĂ«mje, emri i Enverit u hoq nga universiteti dhe qeveria dha doreheqjen.

Vonë në darkën e 20 shkurtit, mbaj mend që Azemi, unë dhe Arben Imami u mblodhëm në shtëpinë e këtij të fundit për të festuar me ca gota rezultatin përfundimtar të asaj që kishim nisur të tre si padashje në një ditë të ftohtë të fillimit të shkurtit. Në jetën time nuk më ka shijuar kurrë ndonjëherë më shumë trokitja e gotave!

Pyetje: Ju paskeni keni qënë bash në qendrën e vorbullës së dy datave të rëndësishme për historinë e demokracisë së re shqiptare.  Si i perceptoni në retrospektivë ato?

Zaloshnja: MĂ«nyra sesi e kam pĂ«rjetuar 11 dhjetorin e ’90-Ă«s dhe 20 shkurtin e ’91-it, mĂ« ka krijuar kĂ«tĂ« perceptim nĂ« mendjen time: NĂ« datĂ«n e parĂ«, diktaturĂ«s iu ngrit akt-padia publike, ndĂ«rsa nĂ« tĂ« dytĂ«n, iu dha verdikti i dĂ«nimit me vdekje. RrĂ«zimi i bustit tĂ« Enver HoxhĂ«s nĂ« TiranĂ«, por edhe nĂ« qytete tĂ« tjera, padyshim qĂ« shĂ«non ditĂ«n kur diktatura komuniste u dĂ«rgua pĂ«rfundimisht nĂ« varr nga qindra mijra shqiptarĂ«. Data tĂ« tjera, si data e themelimit tĂ« PD-sĂ« (12 dhjetor 1990), e rrĂ«zimit tĂ« qeverisĂ« Nano nĂ« maj 1991, e fitores plebishitare nĂ« mars 1992, etj. mund tĂ« kenĂ« patur vlera praktike, por jo vlerat simbolike qĂ« kishin 11 dhjetori dhe 20 shkurti.

Pyetje: Në mbyllje, a mund të na tregoni se pse u larguat nga PD-ja?

Zaloshnja: Kur propozova nĂ« Kuvendin e ParĂ« tĂ« PD-sĂ« qĂ« ajo tĂ« mos kishte njĂ« kryetar tĂ« vetĂ«m, por njĂ« kryesi kolegjiale me rrotacion 6 mujor, Berisha u ngrit vĂ«rtik krah meje dhe tha se Kuvendi sapo kishte votuar pĂ«r nenin e statutit qĂ« kishte tĂ« bĂ«nte me kryetarin. UnĂ« iu kundĂ«rpergjigja se drejtuesi i seancĂ«s (Arben Demeti) nuk kishte krijuar mundĂ«sinĂ« pĂ«r propozimin e amendamenteve. Pas insistimit tim, u lejova tĂ« propozoj zyrtarisht amendamentin rreth nenit. Dhe kur argumentova se mjaft kishte vuajtur Shqiperia nga “prijĂ«sat legjendarĂ«â€, salla reagoi me indinjatĂ« ndaj meje. NĂ« atĂ« çast, e ndjeva veten tĂ« huaj nĂ« partinĂ« sĂ« cilĂ«s i kisha sugjeruar emrin dhe pĂ«r tĂ« cilĂ«n kisha vite qĂ« Ă«ndĂ«rroja tĂ« krijohej. Prej asaj kohe, nuk kam qĂ«nĂ« mĂ« anĂ«tar i asnjĂ« partie.

The post Berisha, Pashko, Rama – Dhjetor 1990 first appeared on JavaNews.al.

↗

Kur ndodhi dallga më e madhe e emigracionit në 35 vjetët e fundit?

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

NĂ« fund tĂ« vitit 1989 – para se tĂ« hiqeshin telat me gjemba nga kufijtĂ« e ShqipĂ«risĂ« – nĂ« regjistrin e Gjendjes Civile figuronin 3.21 milionĂ« shtetas shqiptarĂ«.  Nga kĂ«ta, sipas regjistrimit tĂ« popullsisĂ« qĂ« u krye atĂ«herĂ«, 99% jetonin brenda vendit – vetĂ«m 32 mijĂ« shtetas rezultonin emigrantĂ« (politikĂ« apo ekonomikĂ«).

Aktualisht, në regjistrin e Gjendjes Civile figurojnë plot 4.7 milionë shtetas shqiptarë.  Nga këta, sipas një vlerësimi të përafërt statistikor të INSTAT-it, rreth 2.35 milionë jetojnë brenda vendit. Pra, rreth 50% rezultojnë në emigracion.

Po cilat janë etapat e rritjes së numrit të emigrantëve nga 0.03 milion më 1989, në 2.35 milionë sot?

Vitet ’90 shĂ«nuan njĂ« eksod biblik tĂ« shqiptarĂ«ve drejt ItalisĂ«, GreqisĂ«, etj, etj. Si rezultat, nĂ« vitin 2001 kishim pothuaj 1 milion shtetas shqiptarĂ« jashtĂ« vendit – nĂ« regjistrin e Gjendjes Civile figuronin pothuaj 4 milion shtetas shqiptarĂ«, ndĂ«rsa nga regjistrimi i popullsisĂ« nĂ« fund tĂ« vitit 2001, numri total i banorĂ«ve rezultoi 3 milionĂ«.

NĂ« etapĂ«n e dytĂ« tĂ« emigracionit, eksodi i shqiptarĂ«ve vazhdoi, por jo mĂ« me pĂ«rmasa biblike – numri i shtetasve shqiptarĂ« jashtĂ« vendit u rrit nga 1 milion qĂ« ishte mĂ« 2001, nĂ« 1.5 milion mĂ« 2011 (u shtuan 500 mijĂ«). Konkretisht, nĂ« regjistrin e Gjendjes Civile figuronin 4.3 milionĂ« shtetas shqiptarĂ«, ndĂ«rsa nga regjistrimi i popullsisĂ« nĂ« fund tĂ« vitit 2011, numri total i banorĂ«ve rezultoi 2.8 milionĂ«.

Edhe nĂ« etapĂ«n mĂ« fundit tĂ« emigracionit, eksodi i shqiptarĂ«ve vazhdoi me ritme tĂ« ngjashme – numri i shtetasve shqiptarĂ« jashtĂ« vendit u rrit nga 1.5 milionĂ« qĂ« ishte mĂ« 2011, nĂ« 2,35 milionĂ« sot (nĂ« njĂ« periudhĂ« 14 vjeçare). Konkretisht, nĂ« regjistrin e Gjendjes Civile figurojnĂ« 4.7 milionĂ« shtetas shqiptarĂ«. NdĂ«rsa nga njĂ« vlerĂ«simi i pĂ«rafĂ«rt statistikor i INSTAT-it, rezulton se banojnĂ« nĂ« vend rreth 2.35 milionĂ« nga kĂ«ta shtetas.

Prej kurbës së emigracionit nga viti 1989 e këtej, mund të konstatohet se ritmi i emigracionit është ngadalësuar në krahasim me etapën e parë të eksodit të madh (1990-2001), por mbetet përsëri shqetësues për zbrazjen e vendit nga popullsia. Nëse emigracioni vazhdon me ritmin aktual, pas disa vjetësh, do të kemi me siguri më shumë shtetas shqiptarë jashtë Shqipërisë se sa brenda saj


The post Kur ndodhi dallga më e madhe e emigracionit në 35 vjetët e fundit? first appeared on JavaNews.al.

↗

Dashtë zoti që Rama mos të provokojë zgjedhje të parakohëshme!

✇Java News
By: Eduard Zaloshnja

Nga Eduard Zaloshnja

300 petritat qĂ« mblidhen nĂ« “foltoret” e pĂ«rjavshme tĂ« BerishĂ«s para KryeministrisĂ« kĂ«rkojnĂ« me zĂ« tĂ« lartĂ« rrĂ«zimin e qeverisĂ« Rama. ZĂ«rat e vetmuar tĂ« partive tĂ« vogla opozitare, gjithashtu.

Po çfarë mund të ndodhë sikur, larg qoftë, Rama të provokojë zgjedhje të parakohshme (që ndryshimet kushtetuese të 2008-ës ia mundësojnë juridikisht)?

Nga sondazhet e fundit që kam zhvilluar, më ka rezultuar se për PD-në e Berishës mund të votojnë sot rreth 360 mijë zgjedhës të këtushëm, ndërsa për partitë e vogla vetëm 75 mijë. Kurse për PS-në, votojnë të paktën 700 mijë zgjedhës të këtushëm (ata të diasporës u pa që anuan dukshëm nga PS-ja).

Nga një ekstrapolim i përafërt statistikor, më rezulton se po të zhvillohen zgjedhje të parakohëshme parlamentare sot, PS-ja mund të sigurojë 93 mandate (nga 83 që ka aktualisht).

Zot na ruaj nga zgjedhje të parakohshme! Se i bie që të shpallet Rama mbret, si dikur Ahmet Zogu


The post Dashtë zoti që Rama mos të provokojë zgjedhje të parakohëshme! first appeared on JavaNews.al.

❌