Si po e pĂ«rjeton Groenlanda âpushtiminâ amerikan?
Gazeta Si â Debati mbi ambiciet e Donald Trump pĂ«r GroenlandĂ«n, njĂ« ishull tĂ« madh qĂ« i pĂ«rket MbretĂ«risĂ« sĂ« DanimarkĂ«s, Ă«shtĂ« pĂ«rqendruar nĂ« kĂ«rcĂ«nimet dhe interesat e Shteteve tĂ« Bashkuara nga njĂ«ra anĂ« dhe nĂ« pĂ«rgjigjet e EvropĂ«s dhe veçanĂ«risht tĂ« DanimarkĂ«s, nga ana tjetĂ«r.
Shumë shpesh, ajo injoron mendimet e atyre që janë drejtpërdrejt të interesuar: popullsia e Groenlandës, e cila, shkurt, nuk dëshiron të dijë asgjë rreth planeve të aneksimit të Shteteve të Bashkuara apo joshjeve të tyre ekonomike.
Në ditët e fundit, media të ndryshme ndërkombëtare janë përpjekur të mbledhin reagimet e banorëve të Groenlandës, të cilat variojnë nga shqetësimi në zemërim.
Fraza âNe nuk jemi nĂ« shitjeâ, Ă«shtĂ« njĂ« temĂ« e pĂ«rsĂ«ritur, njĂ« qĂ«ndrim i mbajtur edhe nga qeveria lokale dhe ka qenĂ« i tillĂ« qĂ« nga fillimi.
Ishte shkruar në tabelat në demonstratën anti-Trump marsin e kaluar në kryeqytetin Nuuk, më e madhja në historinë e Groenlandës (rreth një mijë njerëz, një numër i madh për një total prej 57,000 banorësh, një e treta e të cilëve jetonin në Nuuk).
Lasse Lindegaard shton një emocion të tretë në listë: lodhjen. Lindegaard është gazetar për televizionin publik danez DR, i cili kaloi pjesën më të madhe të vitit të kaluar në Groenlandë dhe është ende atje.
âNdihet si dĂ©jĂ vu, por nĂ« njĂ« kuptim negativ: Ă«shtĂ« sikur e gjithĂ« bota tani e ka kuptuar absurditetin e situatĂ«sâ, thotĂ« ai.

Ai thekson se në Groenlandë, planet ekspansioniste të Trump u morën seriozisht një vit më parë, kur presidenti filloi të fliste për to me këmbëngulje.
âĂshtĂ« e tepĂ«rtâ, Ă«shtĂ« fraza qĂ« Lindegaard e ka dĂ«gjuar mĂ« shpesh gjatĂ« njĂ« viti intervistash. Kjo vlen pĂ«r madhĂ«sinĂ« e situatĂ«s, pĂ«r valĂ«n e vĂ«mendjes qĂ« po i drejtohet njĂ« vendi qĂ« nuk ka marrĂ« kurrĂ« kaq shumĂ«; pĂ«r fluksin e gazetarĂ«ve tĂ« huaj, tĂ« gjithĂ« me tĂ« njĂ«jtat pyetje.
Sigurisht, kjo vlen edhe pĂ«r Trumpin. âNjerĂ«zit janĂ« tĂ« ngopur me njĂ« president qĂ« nuk ka bĂ«rĂ« asgjĂ« pĂ«r tâu folur drejtpĂ«rdrejt atyre ose qeverisĂ« sĂ« GroenlandĂ«s, por megjithatĂ« flet pĂ«r ta si pĂ«r pasuri tĂ« paluajtshme, si pĂ«r njĂ« copĂ« tokĂ« qĂ« mund ta blejĂ«â, thotĂ« Lindegaard.
Narrativa që rrethon aneksimin e mundshëm të Groenlandës në Shtetet e Bashkuara është ajo e një blerjeje të madhe.
PartitĂ« politike tĂ« GroenlandĂ«s kanĂ« thĂ«nĂ« se e konsiderojnĂ« atĂ« mungesĂ« respekti, nĂ« njĂ« deklaratĂ« tĂ« rrallĂ« tĂ« pĂ«rbashkĂ«t duke bĂ«rĂ« thirrje pĂ«r tĂ« drejtĂ«n e vetĂ«vendosjes: âNe nuk duam tĂ« jemi amerikanĂ«, nuk duam tĂ« jemi danezĂ«, duam tĂ« jemi groenlandezĂ«â.
Sipas një sondazhi, 85 përqind e banorëve të Groenlandës të intervistuar kundërshtojnë mundësinë që vendi të bëhet pjesë e Shteteve të Bashkuara.
Kjo ndodhi në fillim të vitit 2025, por që atëherë administrata Trump nuk e ka ndryshuar qasjen e saj. Përkundrazi, ajo është bërë më kërcënuese dhe e paturpshme në lidhje me mundësinë e blerjes së Groenlandës, duke shpërfillur vazhdimisht vullnetin e popullsisë, madje edhe në komunikimet e saj në kanalet zyrtare të Shtëpisë së Bardhë.

Verën e kaluar, u zbulua një operacion i dyshuar spiunazhi amerikan, që synonte të ndikonte në politikën lokale, duke synuar kështu një vend gjoja aleat.
Dhjetorin e kaluar, Trump emĂ«roi njĂ« tĂ« dĂ«rguar special i cili e pĂ«rshkroi misionin e tij si âbĂ«rjen e GroenlandĂ«s pjesĂ« tĂ« Shteteve tĂ« Bashkuaraâ.
Kohët e fundit, doli në pah se qeveria amerikane po shqyrton ofrimin e stimujve ekonomikë për banorët e Groenlandës, me shuma midis 10,000 dhe 100,000 dollarëve për person, dhe investimin në industrinë lokale të minierave.
Postimi nĂ« mediat sociale i podkaster-es Katie Miller, qĂ« paraqiste njĂ« hartĂ« tĂ« GroenlandĂ«s tĂ« ngjyrosur me flamurin amerikan dhe fjalĂ«n âSĂ« shpejtiâ, shkaktoi zemĂ«rim tĂ« gjerĂ« nĂ« GroenlandĂ«.
Miller është gruaja e Stephen Miller, zëvendësshefit të stafit të Trump, i cili konsiderohet si një nga figurat më me ndikim në administratën e tij.
Në përgjigje të postimit, shumë njerëz ndanë të njëjtën hartë në profilet e tyre në mediat sociale, por të mbështjellë me flamurin kombëtar të kuq e të bardhë (përfshirë këngëtaren Björk, e cila është islandeze).
Për më tepër, reputacioni i Shteteve të Bashkuara në Groenlandë është historikisht i lidhur me një aksident ajror në vitin 1968.
NjĂ« bombardues amerikan B-52 u rrĂ«zua nĂ« njĂ« fjord pranĂ« bazĂ«s ajrore amerikane nĂ« Pituffik (ende nĂ« funksionim) duke mbajtur katĂ«r bomba atomike qĂ« teorikisht nuk ishte i autorizuar tâi transportonte nĂ« territorin danez: njĂ« pjesĂ« e njĂ«rĂ«s prej tĂ« tyre nuk u gjet kurrĂ«, edhe pse nuk kishte ndotje serioze.
Ndërhyrja e Shteteve të Bashkuara filloi në një kohë kur Groenlanda po diskutonte tashmë një temë tjetër të debatuar ashpër: pavarësinë nga Danimarka.
Shumica e popullsisë është pro, siç tregon sondazhi i lartpërmendur, dhe qeveria e mëparshme e Groenlandës, po përpiqej ta bënte këtë: ajo kishte njoftuar një referendum, por më pas e anuloi atë kur ndërhyri Trump. Partia më e kujdesshme për këtë çështje fitoi zgjedhjet e marsit të kaluar.
PavarĂ«sia Ă«shtĂ« e lidhur pazgjidhshmĂ«risht me tĂ« kaluarĂ«n koloniale tĂ« DanimarkĂ«s, e cila deri pak vite mĂ« parĂ« â dhe, nĂ« fakt, deri te Trump â e kishte shmangur kĂ«tĂ« çështje.
Gjatë shekujve të sundimit danez, identiteti inuit ishte i shtypur dhe i mohuar: edhe në shekullin e njëzetë, pati raste të fëmijëve të marrë nga familjet e tyre dhe mijëra gra që kishin spirale kontraceptive të implantuara pa pëlqimin e tyre, për të kufizuar popullsinë.
Qeveria daneze kërkoi falje për spiralet vetëm në vitin 2025, të njëjtin vit që shfuqizoi edhe një test prindëror që diskriminonte grenlandezët.

PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r qeverinĂ« dhe pĂ«r shoqĂ«rinĂ« e GroenlandĂ«s nĂ« pĂ«rgjithĂ«si, qĂ« narrativa tĂ« mos jetĂ« ajo e njĂ« zgjedhjeje binare midis Shteteve tĂ« Bashkuara dhe DanimarkĂ«s: domethĂ«nĂ«, midis njĂ« ndikimi tĂ« ri dhe njĂ« ndikimi aktual, i cili po pĂ«rpiqet tĂ« rehabilitojĂ« veten ose tĂ« thotĂ«: âNĂ« fund tĂ« fundit, nuk ishim aq keqâ (madje edhe duke mobilizuar monarkinĂ«).
Groenlanda ka pasur qeverinĂ« e vet qĂ« nga viti 1979 dhe ka gĂ«zuar autonomi tĂ« gjerĂ« nga Danimarka qĂ« nga viti 2009, por gjysma e buxhetit tĂ« shtetit varet nga pagesat vjetore nga Danimarka: afĂ«rsisht 580 milionĂ« euro, tĂ« cilave qeveria daneze Ă«shtĂ« zotuar tâu shtojĂ« njĂ« shumĂ« tĂ« vetme prej 214 milionĂ« eurosh midis viteve 2026 dhe 2029.
Pikërisht për shkak të abuzimeve të kryera në të kaluarën koloniale, një segment i politikës së Groenlandës, tani një pakicë, bën pak dallim midis Shteteve të Bashkuara dhe Danimarkës dhe do të mirëpriste një marrëveshje ekonomike me të parën.
Kjo përkon me Naleraq, partinë nacionaliste që doli e dyta në zgjedhjet e marsit dhe është e vetmja parti opozitare (qeveria mbështetet nga katër nga pesë partitë që hynë në parlament, në një lloj uniteti kombëtar).

Për më tepër, JÞrgen Boassen, përfaqësuesi i Trump në Groenlandë, është gjithashtu afër qëndrimeve të Naleraq.
Udhëheqësit e Naleraq e shohin ndërhyrjen e Trump si një përshpejtues të mundshëm të procesit të pavarësisë dhe mbështesin një pragmatizëm mjaft cinik.
Aki-Matilda HĂžegh-Dam, njĂ« anĂ«tare e Parlamentit Danez pĂ«r Naleraq (ku Groenlanda ka dy vende), argumentoi nĂ« njĂ« intervistĂ« se negociatat janĂ« mĂ« tĂ« mira: âShtetet e Bashkuara do tĂ« vijnĂ« pĂ«r GroenlandĂ«n gjithsesi, kĂ«shtu qĂ« ne duhet tĂ« pĂ«rpiqemi tĂ« nxjerrim diçka prej sajâ.
Një takim është planifikuar për sot midis Sekretarit të Shtetit të SHBA-ve Marco Rubio dhe ministrave të Jashtëm të Groenlandës dhe Danimarkës.
PĂ«rshtati: Gazeta âSiâ
The post Si po e pĂ«rjeton Groenlanda âpushtiminâ amerikan? appeared first on Gazeta Si.



