âKur pushteti zĂ«vendĂ«son sundimin e ligjit, pasojat janĂ« thellĂ«sisht destabilizuese.â Ky Ă«shtĂ« paralajmĂ«rimi qĂ« Sekretari i PĂ«rgjithshĂ«m i OKB-sĂ«, Antonio Guterres, bĂ«ri gjatĂ«Â njĂ«Â interviste pĂ«r median prestigjoze La Repubblica, gjatĂ« vizitĂ«s sĂ« tij nĂ«Â Itali pĂ«r hapjen e LojĂ«rave Olimpike.
LojĂ«rat kanĂ« qenĂ« historikisht njĂ« mundĂ«si pĂ«r dialog, pĂ«rfshirje dhe paqe, megjithatĂ«, nĂ« fjalimin tuaj tĂ« fundit para AsamblesĂ« sĂ« PĂ«rgjithshme tĂ« OKB-sĂ« mbi prioritetet e vitit 2026, ju thatĂ«: âNe jetojmĂ« nĂ« njĂ« botĂ« tĂ« mbushur me konflikte, pandĂ«shkueshmĂ«ri, pabarazi dhe paparashikueshmĂ«ri. NjĂ« botĂ« e shĂ«nuar nga ndarje gjeopolitike vetĂ«shkatĂ«rruese, shkelje tĂ« hapura tĂ« sĂ« drejtĂ«s ndĂ«rkombĂ«tare dhe shkurtime tĂ« mĂ«dha nĂ« ndihmĂ« zhvillimore dhe humanitare. KĂ«to forca dhe tĂ« tjera po trondisin themelet e bashkĂ«punimit global dhe po vĂ«nĂ« nĂ« provĂ« qĂ«ndrueshmĂ«rinĂ« e vetĂ« multilateralizmit. Ky Ă«shtĂ« paradoksi i epokĂ«s sonĂ«: nĂ« njĂ« kohĂ« kur kemi mĂ« shumĂ« nevojĂ« pĂ«r bashkĂ«punim ndĂ«rkombĂ«tar, ne duket se jemi mĂ« pak tĂ« prirur ta pĂ«rdorim dhe tĂ« investojmĂ« nĂ« tĂ«.â
Cilat janë shkaqet rrënjësore të këtij trendi dhe cilat mund të jenë zgjidhjet?
âPara sĂ« gjithash, LojĂ«rat Olimpike janĂ« njĂ« moment i shkĂ«lqyer pĂ«r tĂ« simbolizuar paqen dhe respektin pĂ«r tĂ« drejtĂ«n dhe bashkĂ«punimin ndĂ«rkombĂ«tar. Sporti ka njĂ« aftĂ«si unike pĂ«r tĂ« kapĂ«rcyer ndarjet dhe pĂ«r tĂ« frymĂ«zuar bashkĂ«punimin, dhe shpreh mirĂ«njohje pĂ«r ItalinĂ«- pĂ«r pĂ«rqafimin e kĂ«tij fryme pĂ«rmes LojĂ«rave tĂ« vitit 2026.
Sfidat që kam theksuar janë të rrënjosura thellë në faktorë të shumtë dhe të ndërlidhur. Në gjeopolitikën e sotme, veprimet e pamatura provokojnë reagime të rrezikshme. Pandëshkueshmëria nxit përshkallëzimin, pabarazitë trondisin shoqëritë dhe ndryshimet klimatike shkaktojnë stuhi, zjarre në pyje dhe rritje të nivelit të detit. Teknologjia e pambrojtur shumëfishon paqëndrueshmërinë. Në të njëjtën kohë, shkeljet e paturpshme të së drejtës dhe normave ndërkombëtare dëmtojnë besueshmërinë e institucioneve globale, duke dërguar një sinjal të rrezikshëm se aktorë të fuqishëm mund të veprojnë pa pasoja. Investimet e reduktuara në zhvillim dhe ndihmë humanitare i përkeqësojnë më tej këto kriza, duke i lënë popullatat të cenueshme ndaj urisë, zhvendosjes dhe konfliktit.
LojĂ«rat Olimpike ofrojnĂ« gjithashtu njĂ« platformĂ« unike pĂ«r tĂ« rritur ndĂ«rgjegjĂ«simin rreth krizĂ«s klimatike. Ndryshimi i klimĂ«s kĂ«rcĂ«non drejtpĂ«rdrejt tĂ« ardhmen e sporteve dimĂ«rore: pa veprime urgjente, numri i vendeve tĂ« afta pĂ«r tĂ« pritur nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« besueshme ngjarje dimĂ«rore mund tĂ« bjerĂ« nga mbi 90 sot nĂ« vetĂ«m 30 nĂ« vitet 2080. Mbrojtja e sĂ« ardhmes sĂ« sportit â dhe e planetit tonĂ« â kĂ«rkon veprime vendimtare dhe kolektive nga tĂ« gjitha qeveritĂ« pĂ«r tĂ« kufizuar ngrohjen, nĂ« pĂ«rputhje me MarrĂ«veshjen e Parisit, AxhendĂ«n 2030 dhe Objektivat e Zhvillimit tĂ« QĂ«ndrueshĂ«m. LojĂ«rat mund tĂ« mobilizojnĂ« qeveritĂ«, atletĂ«t dhe qytetarĂ«t, duke demonstruar se bashkĂ«punimi global mund tĂ« japĂ« rezultate konkrete, si pĂ«r paqen ashtu edhe pĂ«r klimĂ«n. UnĂ« besoj se LojĂ«rat Olimpike janĂ« momente tĂ« shkĂ«lqyera pĂ«r tĂ« simbolizuar paqen, respektin pĂ«r tĂ« drejtĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare dhe bashkĂ«punimin ndĂ«rkombĂ«tar.
Në dhjetor, Italia festoi 70-vjetorin e anëtarësimit të saj në OKB, dhe Presidenti Mattarella riafirmoi angazhimin e tij ndaj parimeve dhe vlerave të Organizatës. Nga migrimi te ruajtja e paqes, çfarë mund të bënte Italia për të qenë pjesë e zgjidhjes së problemeve që keni theksuar?
Jam i kënaqur që jam përsëri në Itali dhe që po festoj 70 vjet anëtarësim të Italisë në OKB, një shtyllë e hershme e multilateralizmit dhe një partner besnik i Kombeve të Bashkuara. Angazhimi i Italisë për paqen, të drejtat e njeriut dhe zhvillimin e qëndrueshëm pasqyron vetë vlerat që bashkojnë organizatën tonë. Italia ka mbështetur vazhdimisht reformën e OKB-së, ka promovuar përfshirje dhe transparencë më të madhe, diplomaci dhe ulje të tensioneve në kohë pasigurie globale. Bujaria e saj në pritjen e institucioneve të OKB-së, veçanërisht agjencive ushqimore me seli në Romë, forcon përpjekjet tona për të luftuar urinë në një kohë kur pasiguria ushqimore është në rritje në mbarë botën.
Në një kohë presioni në rritje mbi sistemet humanitare, Italia luan një rol kyç në mbështetjen e mbrojtjes dhe aksesit në azil, duke bashkëpunuar ngushtë me UNHCR-në për të promovuar rrugë të sigurta dhe të rregullta për refugjatët. Lidershipi i saj në kanalet ligjore të migracionit dhe mbështetja e vazhdueshme financiare tregojnë solidaritet, duke ndihmuar në parandalimin e udhëtimeve të rrezikshme dhe trafikimit të qenieve njerëzore.
Kontributet e ItalisĂ« nĂ« ruajtjen e paqes nĂ« OKB janĂ« shembullore. Me gati 950 personel tĂ« uniformuar tĂ« vendosur nĂ« katĂ«r misione, duke pĂ«rfshirĂ« njĂ« rol udhĂ«heqĂ«s afatgjatĂ« nĂ« UNIFIL, Italia Ă«shtĂ« ndĂ«r kontribuesit mĂ« tĂ« mĂ«dhenj tĂ« trupave dhe policisĂ«. AftĂ«sitĂ« e saj operacionale â nga aviacioni dhe inxhinieria deri te asgjĂ«simi i municioneve shpĂ«rthyese â dhe mbĂ«shtetja pĂ«rmes BazĂ«s Logjistike tĂ« Kombeve tĂ« Bashkuara nĂ« Brindizi rrisin efektivitetin dhe reagimin e misionit.
Duke parë drejt së ardhmes, Italia mund të vazhdojë të jetë pjesë e zgjidhjes duke mbështetur përgjigjet shumëpalëshe ndaj sfidave të migracionit, duke promovuar ruajtjen e paqes gjithëpërfshirëse dhe efektive, duke promovuar pjesëmarrjen e grave në misione dhe duke investuar në trajnime, teknologji dhe mbrojtje të mjedisit. Udhëheqja dhe përfshirja e saj e vazhdueshme do të forcojë aftësinë e OKB-së për të siguruar paqen, sigurinë dhe zhvillimin e qëndrueshëm në nivel global.
KohĂ«t e fundit thatĂ«: âKa nga ata qĂ« besojnĂ« se sundimi i ligjit Ă«shtĂ« zĂ«vendĂ«suar nga pushteti. NĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«, kur shikon politikĂ«n aktuale tĂ« SHBA-sĂ«, ekziston njĂ« bindje e qartĂ« se zgjidhjet shumĂ«palĂ«she janĂ« tĂ« parĂ«ndĂ«sishme dhe ajo qĂ« ka rĂ«ndĂ«si Ă«shtĂ« ushtrimi i fuqisĂ« dhe ndikimit tĂ« SHBA-sĂ«â. Cilat janĂ« pasojat dhe rreziqet e kĂ«saj sjelljeje pĂ«r paqen dhe stabilitetin global?
NĂ«se duam njĂ« botĂ« tĂ« qĂ«ndrueshme â njĂ« botĂ« ku paqja mund tĂ« ruhet, zhvillimi i pĂ«rbashkĂ«t dhe vlerat tona tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta mund tĂ« mbizotĂ«rojnĂ« â ne duhet tĂ« mbĂ«shtesim multipolaritetin e rrĂ«njosur nĂ« bashkĂ«punim, jo âânĂ« konfrontim. Kur pushteti zĂ«vendĂ«son sundimin e ligjit, pasojat janĂ« thellĂ«sisht destabilizuese. PandĂ«shkueshmĂ«ria nxit konfliktin, pĂ«rshkallĂ«zimin dhe thellon mosbesimin, duke u lejuar prishĂ«sve tĂ« shfrytĂ«zojnĂ« tensionet dhe tĂ« veprojnĂ« pa llogaridhĂ«nie. BashkĂ«punimi shumĂ«palĂ«sh dobĂ«sohet dhe institucionet ndĂ«rkombĂ«tare pĂ«rpiqen tĂ« reagojnĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« efektive ndaj krizave. Kur shtetet e fuqishme i japin pĂ«rparĂ«si ndikimit mbi respektimin e ligjit ndĂ«rkombĂ«tar, besueshmĂ«ria e sistemit ndĂ«rkombĂ«tar tĂ« bazuar nĂ« rregulla minohet, duke dĂ«rguar njĂ« mesazh tĂ« rrezikshĂ«m se rregullat dhe normat mund tĂ« injorohen dhe tĂ« hidhen poshtĂ«. Kjo gĂ«rryen besimin midis vendeve, inkurajon veprime tĂ« njĂ«anshme dhe rrit rrezikun e konfrontimit, paqĂ«ndrueshmĂ«risĂ« dhe vuajtjeve njerĂ«zore.
Në fund të fundit, paqja dhe stabiliteti global nuk mund të arrihen pa respekt për të drejtën ndërkombëtare, sjelljen e parashikueshme dhe bashkëpunimin kolektiv. Institucionet shumëpalëshe të forta dhe gjithëpërfshirëse, të bazuara në përgjegjësi dhe vlera të përbashkëta, janë thelbësore për menaxhimin e konflikteve, adresimin e pabarazive, reagimin ndaj krizave humanitare, përballimin e ndryshimeve klimatike dhe mbështetjen e parimeve të Kartës së Kombeve të Bashkuara.
Në fjalimin tuaj mbi prioritetet e vitit 2026, thatë se e mirëprisni fillimin e Fazës së Dytë të armëpushimit në Gaza, megjithatë shumë analistë e shohin Bordin e Paqes si një sfidë të drejtpërdrejtë ndaj Kombeve të Bashkuara. Vetë Presidenti Trump ka thënë se ai mund të zëvendësojë OKB-në. A e shihni këtë si një rrezik?
Këshilli i Sigurimit miratoi Rezolutën 2803, e cila trajton në mënyrë specifike Gazën. Kjo rezolutë përcakton një sërë rolesh dhe përgjegjësish, duke përfshirë ato të Bordit të Paqes dhe aktorëve të tjerë, dhe është thelbësore që ajo të zbatohet plotësisht. I inkurajoj të gjitha palët ta respektojnë atë. Të gjitha përpjekjet duhet të udhëhiqen nga rezolutat përkatëse të OKB-së dhe ligji ndërkombëtar. Ne kemi nevojë që armëpushimi në Gaza të mbahet dhe të ecim me vendosmëri drejt Fazës së Dytë. Kjo do të thotë një tërheqje e plotë e forcave izraelite, shpërbërja e grupeve të armatosura dhe krijimi i kushteve për një horizont politik të besueshëm, duke përfshirë një zgjidhje me dy shtete.
Në të njëjtën kohë, është e rëndësishme të jemi të qartë në lidhje me mandatet. Përgjegjësia për paqen dhe sigurinë ndërkombëtare i takon Kombeve të Bashkuara dhe, brenda saj, Këshillit të Sigurimit. Vetëm Këshilli ka autoritetin e mandatuar nga Karta për të vepruar në emër të të gjitha shteteve anëtare, për të miratuar vendime detyruese dhe për të autorizuar përdorimin e forcës në përputhje me të drejtën ndërkombëtare. Asnjë organ apo iniciativë tjetër nuk mund ta zëvendësojë këtë rol. Pikërisht për këtë arsye forcimi dhe reformimi i Këshillit të Sigurimit mbetet kaq i rëndësishëm.
Në terren në Gaza, kemi parë një rritje të ndjeshme të ndihmës humanitare që nga armëpushimi. Por është ende larg të qenit e mjaftueshme. Përveç ushqimit, ka nevoja të mëdha për kujdes shëndetësor, strehim, ujë dhe kanalizime. Kombet e Bashkuara mbeten plotësisht të përkushtuara dhe të përkushtuara për të kapërcyer pengesat në mënyrë që ndihma shpëtimtare të mund të arrijë tek ata që kanë më shumë nevojë.
KohĂ«t e fundit u dĂ«rguat njĂ« letĂ«r ambasadorĂ«ve duke i paralajmĂ«ruar se OKB-ja Ă«shtĂ« nĂ« rrezik tĂ« âkolapsit tĂ« afĂ«rt financiarâ. OKB-ja Ă«shtĂ« nĂ« rrezik falimentimi. Pse po ndodh kjo dhe çfarĂ« duhet tĂ« bĂ«jnĂ« shtetet anĂ«tare pĂ«r ta shmangur atĂ«?
Kam theksuar se kjo nuk Ă«shtĂ« njĂ« sfidĂ« e zakonshme e fluksit tĂ« parave tĂ« gatshme. Ua kam bĂ«rĂ« tĂ« qartĂ« Shteteve AnĂ«tare se, ndĂ«rsa OKB-ja ka menaxhuar periudha tĂ« vĂ«shtira kontributesh tĂ« papaguara nĂ« tĂ« kaluarĂ«n, situata aktuale Ă«shtĂ« kategorikisht e ndryshme. Vendimet pĂ«r tĂ« mos respektuar kontributet qĂ« financojnĂ« njĂ« pjesĂ« tĂ« konsiderueshme tĂ« buxhetit tĂ« rregullt tĂ« miratuar tani janĂ« shpallur zyrtarisht. Kjo krijon njĂ« krizĂ« strukturore. Sipas rregullave financiare ekzistuese, nĂ«se fondet nuk merren, Organizata Ă«shtĂ« e detyruar ligjĂ«risht tĂ« kthejĂ« shumat e âpashpenzuaraâ, edhe kur mandatet nuk mund tĂ« zbatohen plotĂ«sisht. Rezultati Ă«shtĂ« njĂ« cikĂ«l i paqĂ«ndrueshĂ«m pasigurie, vonesash operative, ngrirjesh tĂ« punĂ«simeve dhe zbatim tĂ« reduktuar tĂ« mandateve tĂ« miratuara nga vetĂ« Shtetet AnĂ«tare. Trajektorja aktuale Ă«shtĂ« e paqĂ«ndrueshme. Kjo e ekspozon OKB-nĂ« ndaj rreziqeve financiare strukturore dhe detyron njĂ« zgjedhje tĂ« vĂ«shtirĂ«: Shtetet AnĂ«tare duhet ose tĂ« bien dakord tĂ« reformojnĂ« rregullat financiare tĂ« OKB-sĂ« ose tĂ« pranojnĂ« perspektivĂ«n shumĂ« reale tĂ« kolapsit tĂ« saj financiar.
Abu Dhabi priti negociatat e para trepalëshe midis Ukrainës, Rusisë dhe Shteteve të Bashkuara, por kushti për garancitë e sigurisë është që Ukraina të pranojë të lëshojë territor. A e konsideroni këtë një zgjidhje të pranueshme për një paqe të drejtë dhe të qëndrueshme?
Unë i mirëpres të gjitha përpjekjet për të arritur një paqe të drejtë dhe gjithëpërfshirëse, dhe Kombet e Bashkuara janë të gatshme të mbështesin përpjekje të tilla. Megjithatë, kur flasim për Ukrainën, është thelbësore të mos harrojmë parimet themelore. Së pari, ishte Rusia ajo që pushtoi Ukrainën, jo anasjelltas.
SĂ« dyti, çdo zgjidhje e mundshme pĂ«r kĂ«tĂ« ose çdo konflikt tjetĂ«r duhet tĂ« bazohet nĂ« tĂ« drejtĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare dhe parimet e KartĂ«s sĂ« OKB-sĂ«. Shkeljet e kĂ«tyre rregullave janĂ« jashtĂ«zakonisht tĂ« rrezikshme, pasi ato dĂ«rgojnĂ« mesazhin se e drejta ndĂ«rkombĂ«tare nuk ka mĂ« rĂ«ndĂ«si dhe se shtetet mund tĂ« veprojnĂ« pa pasoja. Ădo paqe nĂ« UkrainĂ« duhet tĂ« garantojĂ« sovranitetin, pavarĂ«sinĂ« dhe integritetin territorial tĂ« vendit brenda kufijve tĂ« saj tĂ« njohur ndĂ«rkombĂ«tarisht, nĂ« pĂ«rputhje me KartĂ«n e OKB-sĂ« dhe tĂ« drejtĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare.
OKB Ă«shtĂ« e gatshme tĂ« mbĂ«shtesĂ« njĂ« proces paqeje nĂ«se palĂ«t bien dakord dhe na kĂ«rkojnĂ« ta bĂ«jmĂ« kĂ«tĂ«, por vendime tĂ« tilla nuk varen nga ne, ato varen nga palĂ«t. NĂ« mĂ« pak se njĂ« muaj, do tĂ« shĂ«nojmĂ« katĂ«r vjet qĂ« nga fillimi i pushtimit nĂ« shkallĂ« tĂ« gjerĂ« tĂ« UkrainĂ«s nga Federata Ruse â njĂ« luftĂ« qĂ« solli vdekje dhe shkatĂ«rrim. Ajo ka shkaktuar njĂ« numĂ«r tĂ« paimagjinueshĂ«m viktimash nĂ« tĂ« dy vendet dhe pĂ«rfaqĂ«son njĂ« kĂ«rcĂ«nim tĂ« rĂ«ndĂ« jo vetĂ«m pĂ«r paqen dhe sigurinĂ« nĂ« EvropĂ«, por edhe pĂ«r themelet dhe parimet themelore tĂ« Kombeve tĂ« Bashkuara.
Në muajt e fundit, me temperatura që kanë rënë shumë nën zero, kemi qenë dëshmitarë të sulmeve sistematike dhe të intensifikuara ndaj infrastrukturës energjetike të Ukrainës, me pasoja shkatërruese humanitare. Ato kanë vrarë dhe plagosur dhjetëra civilë dhe kanë lënë miliona ukrainas pa energji elektrike, ngrohje dhe ujë. Kudo që të ndodhin, sulmet ndaj civilëve dhe infrastrukturës civile janë të papranueshme, të pajustifikueshme dhe duhet të mbarojnë menjëherë. Kjo luftë, e cila nuk duhej të kishte filluar kurrë, duhet të mbarojë./La Repubblica
Login
