Grupi i të drejtave të njeriut me seli në SHBA, HRANA, tha se numri i të vdekurve nga protestat në Iran ka arritur në 2,571.
Grupi tha se deri mĂ« tani kishte konfirmuar vdekjen e 2,403 protestuesve, 147 figurave tĂ« lidhura me qeverinĂ«, 12 personave nĂ«n moshĂ«n 18 vjeç dhe nĂ«ntĂ« civilĂ«ve qĂ« nuk ishin midis protestuesve. NjĂ« zyrtar iranian tha tĂ« martĂ«n se rreth 2,000 persona ishin vrarĂ« â hera e parĂ« qĂ« autoritetet kanĂ« dhĂ«nĂ« njĂ« numĂ«r total tĂ« tĂ« vdekurve qĂ« nga shtypja e protestave qĂ« kanĂ« shpĂ«rthyer nĂ« tĂ« gjithĂ« vendin pĂ«r mĂ« shumĂ« se dy javĂ«.
Demonstrata në të gjithë vendin
Protestat thuhet se janë përhapur në rreth 180 qytete dhe qyteza dhe 31 provinca në Iran. Fillimisht të nxitura nga rënia e monedhës kombëtare dhe kostoja marramendëse e jetesës, ato shpejt u shndërruan në protesta të hapura politike.
Analistët thonë se ato janë një nga sfidat më serioze me të cilat është përballur regjimi teokratik që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979.
Situata u përshkallëzua në mënyrë dramatike të enjten e kaluar, kur autoritetet iu përgjigjën protestave me forcë vdekjeprurëse. Shtypja është shoqëruar me një ndërprerje pothuajse të plotë të internetit dhe telekomunikacionit, duke e bërë të vështirë verifikimin e pavarur të ngjarjeve.
Një organizatë tjetër, Iran Human Rights me seli në Norvegji, tha se kishte konfirmuar vdekjen e të paktën 734 protestuesve.
Kërcënimet e reja të Trump pak para varjes së protestuesit të parë
NjĂ« protestues 26-vjeçar iranian pritet tĂ« ekzekutohet sot pĂ«r pjesĂ«marrjen e tij nĂ« protestat antiqeveritare qĂ« kanĂ« tronditur Iranin , ndĂ«rsa Donald Trump u bĂ«n thirrje hapur qytetarĂ«ve tĂ« âvazhdojnĂ« tĂ« protestojnĂ«â dhe premton se ândihma Ă«shtĂ« nĂ« rrugĂ« e sipĂ«râ, duke provokuar njĂ« reagim tĂ« fortĂ« diplomatik nga Teherani.
Presidenti amerikan, nĂ« fakt, kur u pyet nĂ« njĂ« intervistĂ« me CBS nĂ« lidhje me ekzekutimin e Soltanit, paralajmĂ«roi masa shumĂ« tĂ« ashpra nĂ«se i riu iranian ekzekutohet. âNe do tĂ« marrim masa shumĂ« tĂ« ashpra. NĂ«se ata bĂ«jnĂ« diçka tĂ« tillĂ«, ne do tĂ« marrim masa shumĂ« tĂ« ashpraâ, tha ai, ndĂ«rsa kur u pyet tĂ« sqaronte se çfarĂ« donte tĂ« thoshte, zoti Trump iu referua operacionit tĂ« fundit tĂ« SHBA-sĂ« nĂ« VenezuelĂ« dhe vrasjes sĂ« udhĂ«heqĂ«sit tĂ« atĂ«hershĂ«m tĂ« Shtetit Islamik, Abu Bakr al-Baghdadi, nĂ« vitin 2019.
Sipas organizatës norvegjeze për të drejtat e njeriut Hengaw, Erfan Soltani, nga qyteti Fardis në perëndim të Teheranit, do të ekzekutohet më vonë sot. Soltani u arrestua në lidhje me protestat në qytetin Karaj.
Organizata pretendon se familja e tij ishte informuar pĂ«r dĂ«nimin me vdekje, por âishte mbajtur qĂ«llimisht nĂ« errĂ«sirĂ«â nĂ« lidhje me procesin ligjor. Siç thuhet, âtrajtimi i nxituar dhe jo transparent i çështjes rrit shqetĂ«simet se dĂ«nimi me vdekje po pĂ«rdoret si mjet pĂ«r tĂ« shtypur protestatâ.
Tregues i mizorisĂ« sĂ« regjimit tĂ« Teheranit Ă«shtĂ« informacioni nga OJQ-tĂ« se Soltani kishte vetĂ«m 10 minuta pĂ«r tâi thĂ«nĂ« lamtumirĂ« familjes sĂ« tij, me zyrtarĂ«t iranianĂ« tĂ« sigurisĂ« qĂ« i informuan tĂ« afĂ«rmit se do tĂ« ishte lamtumira e tyre e fundit para se i riu tĂ« pĂ«rballej me ekzekutorin. Sipas organizatĂ«s Iran Human Rights (IHR), Soltanit gjithashtu nuk iu lejua qasja nĂ« njĂ« avokat ose nĂ« njĂ« gjyq, ndĂ«rsa âmadje edhe njĂ« i afĂ«rm i ngushtĂ« qĂ« Ă«shtĂ« avokat u pengua dhe u kĂ«rcĂ«nua nga agjentĂ«t e sigurisĂ« kur u pĂ«rpoq tĂ« merrte pĂ«rsipĂ«r çështjen. Ata i thanĂ«: âNuk ka dosje pĂ«r tĂ« shqyrtuar. Ne kemi njoftuar se kushdo qĂ« arrestohet nĂ« protesta do tĂ« ekzekutohetâ.
Familja e Soltanit thuhet gjithashtu se Ă«shtĂ« kĂ«rcĂ«nuar me arrestim nĂ«se pĂ«rpiqet tĂ« flasĂ« publikisht pĂ«r çështjen ose tĂ« kontaktojĂ« median, sipas Iranwire. Donald Trump, nĂ« njĂ« postim nĂ« platformĂ«n Truth Social, u bĂ«ri thirrje protestuesve iranianĂ« tĂ« âvazhdojnĂ« tĂ« protestojnĂ«â, duke paralajmĂ«ruar se âvrasĂ«sit dhe abuzuesit do tĂ« paguajnĂ« njĂ« çmim tĂ« lartĂ«â, megjithatĂ«, pa specifikuar se çfarĂ« forme mund tĂ« marrĂ« ndihma e premtuar.
NĂ« njĂ« intervistĂ« me CBS News, presidenti amerikan tha se do tĂ« ndĂ«rmerrte âmasa shumĂ« tĂ« fortaâ nĂ«se regjimi iranian do tĂ« vazhdonte me varjen e protestuesve. NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, SHBA-tĂ« u bĂ«nĂ« thirrje qytetarĂ«ve tĂ« saj tĂ« âlargohen menjĂ«herĂ« nga Iraniâ, mundĂ«sisht nĂ«pĂ«rmjet TurqisĂ« ose ArmenisĂ«, ndĂ«rsa J.D. Vance thirri njĂ« takim tĂ« KĂ«shillit tĂ« SigurisĂ« KombĂ«tare nĂ« tĂ« cilin mori pjesĂ« edhe Trump.
Kontaktet sekrete dhe proceset politike
I dërguari special i Trump për Lindjen e Mesme, Steve Witkoff, thuhet se është takuar fshehurazi gjatë fundjavës me ish-princin e kurorës së Iranit në mërgim, Reza Pahlavi, i cili po përpiqet të shfaqet si një figurë qendrore në opozitë pas shpërthimit të protestave.
NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, diplomacia iraniane nisi njĂ« sulm tĂ« ashpĂ«r ndaj Trump, me njĂ« letĂ«r nga pĂ«rfaqĂ«suesi i pĂ«rhershĂ«m i Iranit nĂ« OKB, Amir Saeed Iravani, drejtuar KĂ«shillit tĂ« Sigurimit. NĂ« letrĂ«n, e cila iu nda edhe Sekretarit tĂ« PĂ«rgjithshĂ«m Antonio Guterres, Iravani akuzon presidentin amerikan pĂ«r âinkurajim tĂ« hapur tĂ« destabilizimit politikâ, ânxitje tĂ« dhunĂ«sâ dhe ânjĂ« kĂ«rcĂ«nim tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« pĂ«r sovranitetin dhe sigurinĂ« kombĂ«tare tĂ« RepublikĂ«s Islamikeâ.
Sipas Teheranit, âShtetet e Bashkuara dhe regjimi izraelit mbajnĂ« pĂ«rgjegjĂ«si tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« dhe tĂ« pamohueshme ligjore pĂ«r humbjen e jetĂ«s sĂ« civilĂ«ve tĂ« pafajshĂ«m, veçanĂ«risht tĂ« rinjveâ.