Banka e ShqipĂ«risĂ« ka hapur dyert pĂ«r publikun me ekspozitĂ«n jubiliare âParaja rrĂ«fen: 100 vjet jetĂ« dhe ngjarjeâ, njĂ« nismĂ« kulturore qĂ« sjell nĂ« vĂ«mendje historinĂ« e saj njĂ«qindvjeçare dhe rrugĂ«timin e monedhĂ«s shqiptare.
Ekspozita shënon dy momente kyçe, themelimin e bankës më 1925 dhe hedhjen në qarkullim të monedhës së parë kombëtare më 1926.
Në fjalën e tij, Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, Gent Sejko, vuri theksin te roli i bankës qendrore si një institucion i qëndrueshëm në historinë e vendit.
Ai e cilĂ«soi ekspozitĂ«n si njĂ« udhĂ«tim unik nĂ« historinĂ« monetare dhe institucionale tĂ« ShqipĂ«risĂ«, duke theksuar se âhistoria e parasĂ« Ă«shtĂ« njĂ« mĂ«suese e kujdesshme, qĂ« na kujton se stabiliteti nuk Ă«shtĂ« i pĂ«rhershĂ«m dhe se krizat mund tĂ« rikthehenâ.
Sejko nënvizoi se qëllimi i kësaj nisme është të afrojë publikun me ekonominë dhe bankën qendrore, duke e bërë më të kuptueshme për qytetarët përmes objekteve, rrëfimeve dhe dokumenteve historike. Ai shtoi se komunikimi i hapur dhe transparenca janë ura besimi mes bankës dhe shoqërisë, ndërsa falënderoi të gjithë bashkëpunëtorët dhe partnerët që kanë kontribuar në realizimin e ekspozitës.
âĂshtĂ« kĂ«naqĂ«si dhe nder pĂ«r mua qĂ« sot tĂ« hapim sĂ« bashku ekspozitĂ«n âParaja rrĂ«fenâ, e cila vjen nĂ« njĂ« moment me simbolikĂ« tĂ« veçantĂ«,â u shpreh ai, duke nĂ«nvizuar se ekspozita nuk synon vetĂ«m tĂ« tregojĂ« historinĂ« e bankĂ«s qendrore, por edhe tĂ« pĂ«rditshmĂ«risĂ« sĂ« shoqĂ«risĂ« shqiptare.
âMĂ«nyrĂ«s si jemi paguar, si kemi kursyer, si kemi pĂ«rballuar kriza, si kemi rindĂ«rtuar ekonomi, si kemi aspiruar pĂ«r stabilitet dhe njĂ« tĂ« ardhme mĂ« tĂ« parashikueshme.â
âBanka ka vepruar nĂ«n pothuajse tĂ« gjitha regjimet monetare: nga standardi i arit, te kontrolli i fortĂ« i planifikimit tĂ« centralizuar, e deri te kornizat moderne tĂ« politikĂ«s monetare dhe synimit tĂ« stabilitetit tĂ« çmimeve,â tha Guvernatori, duke shtuar se institucioni ka ruajtur rolin e tij si njĂ« shtyllĂ« e qĂ«ndrueshme edhe nĂ« rrethana tĂ« vĂ«shtira.
Guvernatori theksoi se ekspozita nuk i sheh periudhat historike si kapituj të mbyllur, por si mësime të vlefshme për të ardhmen.
âHistoria monetare Ă«shtĂ« njĂ« mĂ«suese e kujdesshme: na kujton se stabiliteti nuk Ă«shtĂ« i pĂ«rhershĂ«m; se krizat mund tĂ« rikthehen; se inflacioni, paqĂ«ndrueshmĂ«ria financiare apo pasiguria nĂ« pritshmĂ«ri kanĂ« kosto reale mbi familjet, bizneset dhe tĂ« ardhmen e vendit.â
Ai vuri në dukje se në dekadat e fundit bankat qendrore kanë zgjeruar komunikimin me publikun për të krijuar ura besimi dhe kuptimi.
âKy Ă«shtĂ« edhe qĂ«llimi i ekspozitĂ«s sonĂ«: tĂ« krijojmĂ« njĂ« hapĂ«sirĂ« ku historia tĂ« flasĂ« me gjuhĂ« tĂ« qartĂ« dhe ku ekonomia tĂ« mos mbetet vetĂ«m pĂ«r specialistĂ«t,â u shpreh Guvernatori, duke falĂ«nderuar punonjĂ«sit, ekonomistĂ«t, studiuesit dhe artistĂ«t qĂ« kanĂ« kontribuar nĂ« dokumentimin e kĂ«tij rrugĂ«timi.
Guvernatori njoftoi se ekspozita do të udhëtojë edhe në Prishtinë, në bashkëpunim me Bankën Qendrore të Republikës së Kosovës.
âKĂ«to shkĂ«mbime kulturore dhe institucionale janĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme jo vetĂ«m pĂ«r tĂ« ndarĂ« histori tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta, por edhe pĂ«r tĂ« nxitur bashkĂ«punimin rajonal nĂ« fusha qĂ« prekin drejtpĂ«rdrejt qytetarĂ«t,â tha ai.
Në kuadër të kësaj periudhe jubilare, Banka e Shqipërisë prezantoi edhe një vepër studimore të profesorit të ndjerë Aristotel Pano, kushtuar 100 viteve të sistemit monetar dhe bankës qendrore në Shqipëri.
Ky botim, sipas Guvernatorit, është një vazhdimësi e përpjekjes për të dokumentuar dhe strukturuar ngjarjet kryesore të historisë monetare dhe bankare të vendit.
NĂ« mbyllje tĂ« fjalĂ«s sĂ« tij, Guvernatori falĂ«nderoi tĂ« gjithĂ« ata qĂ« kanĂ« kontribuar nĂ« realizimin e ekspozitĂ«s, duke veçuar partneritetin me Institutin Italian tĂ« KulturĂ«s nĂ« TiranĂ« dhe bashkĂ«punĂ«torĂ«t ndĂ«rkombĂ«tarĂ«. âJu ftoj ta vizitoni me kureshtje ekspozitĂ«n, tâi lexoni rrĂ«fimet, tĂ« shihni detajet, tĂ« pyesni e tĂ« diskutoni. NĂ«se ajo arrin tĂ« zgjojĂ« interes, tĂ« nxisĂ« pyetje e biseda mbi historinĂ« tonĂ« monetare, atĂ«herĂ« e ka pĂ«rmbushur misionin e saj,â pĂ«rfundoi ai.
Ekspozita, e realizuar në bashkëpunim me Institutin Italian të Kulturës, është vendosur në Selinë Qendrore nr. 2 të Bankës së Shqipërisë, një godinë me vlera arkitektonike dhe historike për Tiranën dhe rajonin. Përmes objekteve, dokumenteve, imazheve dhe rrëfimeve, vizitorët udhëtojnë në tri faza të mëdha të historisë monetare të vendit, të formësuara nga ndryshimet politike, zhvillimet gjeopolitike dhe ngjarjet ekonomike.