Pak autorĂ« kanĂ« lĂ«nĂ« njĂ« gjurmĂ« aq tĂ« thellĂ« nĂ« letĂ«rsinĂ« botĂ«rore sa Hans Christian Andersen. Shkrimtari danez, i njohur si âbabai i pĂ«rrallĂ«s moderneâ, krijoi histori qĂ« vazhdojnĂ« tĂ« lexohen nga fĂ«mijĂ«t dhe tĂ« studiohen nga tĂ« rriturit nĂ« mbarĂ« botĂ«n. PĂ«rmes rrĂ«fimeve tĂ« tij, ai ndĂ«rthurte fantazinĂ« me realitetin, duke trajtuar tema si dashuria, vetmia, sakrifica, shpresa dhe pranimi i vetvetes, transmeton KultPlus.
Hans Christian Andersen lindi mĂ« 2 prill 1805 nĂ« qytetin Odense tĂ« DanimarkĂ«s, nĂ« njĂ« familje tĂ« varfĂ«r. Babai i tij ishte kĂ«pucar, ndĂ«rsa nĂ«na punonte si lavandere. FĂ«mijĂ«ria e tij u shĂ«nua nga vĂ«shtirĂ«sitĂ« ekonomike, por edhe nga njĂ« imagjinatĂ« e jashtĂ«zakonshme. Babai i lexonte libra dhe i rrĂ«fente histori, duke zgjuar tek ai dashurinĂ« pĂ«r letĂ«rsinĂ« dhe teatrin. Pas vdekjes sĂ« babait, kur Andersen ishte vetĂ«m 11 vjeç, familja u pĂ«rball me varfĂ«ri edhe mĂ« tĂ« madhe. MegjithatĂ«, ai nuk hoqi dorĂ« nga Ă«ndrra pĂ«r tâu bĂ«rĂ« artist.
NĂ« moshĂ«n 14-vjeçare u largua drejt KopenhagĂ«s me shpresĂ«n se do tĂ« bĂ«hej aktor ose kĂ«ngĂ«tar. Fillimisht u pĂ«rball me refuzime dhe vĂ«shtirĂ«si, por talenti i tij tĂ«rhoqi vĂ«mendjen e disa mbĂ«shtetĂ«sve, tĂ« cilĂ«t i siguruan mundĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« ndjekur shkollimin. PikĂ«risht gjatĂ« kĂ«saj periudhe ai nisi tĂ« shkruante poezi, drama dhe romane, ndĂ«rsa mĂ« vonĂ« do tĂ« gjente zĂ«rin e tij tĂ« vĂ«rtetĂ« nĂ« botĂ«n e pĂ«rrallave. (andersen.sdu.dkâ )
Vepra që e bëri të pavdekshëm ishte seria e përrallave të botuara duke filluar nga viti 1835. Ndryshe nga shumë autorë të kohës, Andersen nuk u mjaftua me mbledhjen e tregimeve popullore, por krijoi histori krejtësisht origjinale, të mbushura me simbolikë dhe emocione të thella. Ai u dha jetë objekteve, kafshëve dhe personazheve të zakonshëm, duke i kthyer në figura që përcjellin mesazhe universale.
NdĂ«r veprat e tij mĂ« tĂ« njohura janĂ« âSirena e VogĂ«lâ, âRosaku i ShĂ«mtuarâ, âMbretĂ«resha e DĂ«borĂ«sâ, âRrobat e reja tĂ« Perandoritâ, âPrincesha mbi bizeleâ, âUshtari i Patundur prej Kallajiâ, âVajza me shkrepĂ«setâ, âGishtorja (Thumbelina)â dhe âBilbiliâ. ShumĂ« prej tyre janĂ« pĂ«rshtatur nĂ« filma, balete, opera dhe shfaqje teatrore, duke u bĂ«rĂ« pjesĂ« e kulturĂ«s popullore nĂ« mbarĂ« botĂ«n.
MegjithĂ«se njihet si autor pĂ«r fĂ«mijĂ«, Andersen shkruante edhe pĂ«r lexuesit e rritur. PĂ«rrallat e tij trajtojnĂ« ndjenja tĂ« forta njerĂ«zore, si vetmia, dĂ«shira pĂ«r tâu pranuar, padrejtĂ«sia shoqĂ«rore dhe sakrifica. âRosaku i ShĂ«mtuarâ shihet si njĂ« metaforĂ« e jetĂ«s sĂ« vet autorit, i cili u rrit nĂ« varfĂ«ri dhe u ndje shpesh i pĂ«rjashtuar, ndĂ«rsa âSirena e VogĂ«lâ flet pĂ«r dashurinĂ«, humbjen dhe sakrificĂ«n.
Andersen ishte gjithashtu një udhëtar i pasionuar. Ai vizitoi shumë vende të Evropës, Afrikës së Veriut dhe Lindjes së Mesme, përvoja që i pasqyroi në librat e tij të udhëtimeve. Gjatë jetës u bë mik me shumë artistë dhe shkrimtarë të njohur të kohës, duke fituar famë ndërkombëtare si një nga autorët më të rëndësishëm të shekullit XIX.
Hans Christian Andersen ndërroi jetë më 4 gusht 1875 në Kopenhagë, në moshën 70-vjeçare. Trashëgimia e tij letrare mbetet një nga më të çmuarat në historinë e letërsisë. Përrallat e tij janë përkthyer në më shumë se 125 gjuhë dhe vazhdojnë të botohen, lexohen e interpretohen në mbarë botën, duke frymëzuar breza të tërë lexuesish.
Në nder të kontributit të tij të jashtëzakonshëm, emri i Hans Christian Andersen lidhet sot me çmimin më prestigjioz ndërkombëtar për letërsinë për fëmijë, Hans Christian Andersen Award, i cili u jepet autorëve dhe ilustruesve për krijimtarinë e tyre të shquar. Kjo dëshmon se ndikimi i tij nuk është zbehur me kalimin e kohës, por vazhdon të jetojë në imagjinatën e miliona lexuesve në të gjithë botën./KultPlus.com
Login
