Këshilli i Ministrave miratoi sot disa shtesa dhe ndryshime në vendimin për shpalljen e disa zonave me përparësi zhvillimin e ekonomisë malore në bashkinë Shkodër.
Zonave me përparësi për zhvillimin e ekonomisë malore në bashkinë Shkodër u shtohen edhe:
Zona nr.6, fshatrat Nderlysaj, Lekaj, Gimaj, Nënmavriq, Nicaj-Shale, Abat, Pecaj, Vuksanaj dhe Lotaj me sipërfaqe 4667 ha/
Zona nr.7, fshatrat Ndrejaj, Nikaj-Shosh, Palaj, Pepsumaj dhe Brashtë, pjesë të njësisë administrative Shosh me sipërfaqe 4458 ha.
Zona nr.8, fshatrat Pog, Kir, Gjuraj, Plan, Xhan, Bruçaj dhe Mgull, pjesë të njësisë administrative Pult me sipërfaqe 11080 ha.
Zona nr.9, fshatrat Drisht, Ura e Shtrenjtë, Domen dhe Prekal, pjesë të njësisë administrative Postribë me sipërfaqe 3183 ha./atsh/KultPlus.com
International Piano Balkan Academy ka njoftuar fillimin e turneut veror evropian të koncerteve, përmes të cilit do të prezantohen talentet e akademisë në disa prej skenave më të njohura të muzikës klasike në Evropë.
Pianistja Eni Ademi do të jetë artistja e parë që do të përfaqësojë Kosovën dhe International Piano Balkan Academy në këtë turne, me paraqitjen e saj në León Piano Meeting dhe në koncertin e Fundación Eutherpe në León të Spanjës.
Sipas njoftimit të akademisë, ky është vetëm fillimi i një sezoni të pasur artistik. Gjatë gjithë verës, pianistët e International Piano Balkan Academy do të performojnë në skena dhe festivale të njohura ndërkombëtare të muzikës klasike, duke vazhduar turneun me koncerte në Romë, Procida, Madrid dhe Vjenë.
Akademia thekson se këto paraqitje ndërkombëtare dëshmojnë përkushtimin e saj në promovimin e artistëve të rinj dhe në përfaqësimin e Kosovës në arenën ndërkombëtare përmes muzikës klasike.
International Piano Balkan Academy bën të ditur se do të vazhdojë të krijojë mundësi të reja për pianistët e saj, duke i zhvilluar ata në skena prestigjioze evropiane, me synimin për të avancuar karrierën e tyre artistike në nivel ndërkombëtar./KultPlus.com
David Elmer, profesor i LetĂ«rsisĂ« Greke nĂ« Universitetin e Harvardit, mĂ« 15 korrik 2026, nĂ« Harvard Griffin GSAS Communications ka folur pĂ«r temat e âOdisesĂ«â si kthimi nĂ« shtĂ«pi dhe mikpritja, si dhe pĂ«r atĂ« qĂ« epika homerike mund tĂ« na mĂ«sojĂ« mbi marrĂ«dhĂ«niet njerĂ«zore nĂ« kohĂ« pasigurie.
Poema epike e GreqisĂ« sĂ« lashtĂ«, âOdisejaâ, tregon historinĂ« e heroit Odise dhe udhĂ«timin e tij 19-vjeçar pĂ«r tâu kthyer nĂ« shtĂ«pi pas LuftĂ«s sĂ« TrojĂ«s. Si njĂ« gur themeli i kulturĂ«s perĂ«ndimore, kjo histori rikthehet edhe njĂ«herĂ« pas realizimit tĂ« filmit me tĂ« njĂ«jtin emĂ«r nga regjisori Christopher Nolan.
Cila Ă«shtĂ« origjina e âOdisesĂ«â?
David Elmer: Unë i përkas grupit të studiuesve që e shohin epikën homerike si produktin përfundimtar të një tradite shumë të gjatë gojore, e cila shtrihet deri në Epokën e Bronzit. Le ta vendosim origjinën e kësaj historie diku në mijëvjeçarin e dytë para erës sonë.
Kjo nuk do tĂ« thotĂ« domosdoshmĂ«risht se personazhi i OdisesĂ« daton po aq herĂ«t. ĂshtĂ« shumĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« thuhet me siguri. MegjithatĂ«, besoj se mund tĂ« themi pa shumĂ« rrezik se historia e âOdisesĂ«â, ashtu siç e njohim sot, qarkullonte tashmĂ« nĂ« shekullin e tetĂ« para erĂ«s sonĂ«.
Kemi edhe disa dëshmi të hershme vizuale për episode të dallueshme të saj. Për shembull, ekziston një vazo shumë e hershme që paraqet një skenë të ngjashme me Ciklopin, gjë që tregon se historia ishte tashmë e njohur.
Nga ana tjetĂ«r, rrĂ«fimi i âOdisesĂ«â ështĂ« nĂ« disa aspekte i pĂ«rhapur gjerĂ«sisht edhe nĂ« folklorin botĂ«ror. Kjo sugjeron se ai ka rrĂ«njĂ« shumĂ« tĂ« thella dhe se modeli bazĂ« i kĂ«saj historie Ă«shtĂ« shumĂ« i lashtĂ«.
Poema shpesh paraqitet si njĂ« histori e kthimit nĂ« shtĂ«pi. ĂfarĂ« pĂ«rfaqĂ«son âshtĂ«piaâ pĂ«r Odiseun, si nĂ« kuptimin e drejtpĂ«rdrejtĂ« ashtu edhe nĂ« atĂ« simbolik? Dhe pse i duhet kaq shumĂ« kohĂ« pĂ«r tâu kthyer?
David Elmer: TĂ« dyja kĂ«to janĂ« pyetje mjaft tĂ« ndĂ«rlikuara. Pjesa mĂ« e lehtĂ« pĂ«r tâiu pĂ«rgjigjur Ă«shtĂ« arsyeja pse udhĂ«timi zgjat kaq shumĂ«, sepse ekziston njĂ« shpjegim krejtĂ«sisht i drejtpĂ«rdrejtĂ«: Polifemi, Ciklopi. ĂshtĂ« historia e famshme kur Odiseu fsheh identitetin e tij dhe i thotĂ« Ciklopit se quhet âAskushiâ. Me sa duket, ai e kupton intuitivisht se do tĂ« ishte mĂ« mirĂ« tĂ« mos ia tregonte emrin e tij tĂ« vĂ«rtetĂ« kĂ«tij pĂ«rbindĂ«shi qĂ« kishte takuar. Plani funksionon pikĂ«risht ashtu siç kishte shpresuar. Fshehja e identitetit i siguron atij lirinĂ«, si edhe shpĂ«timin e shumicĂ«s sĂ« shokĂ«ve qĂ« ishin me tĂ«. MegjithatĂ«, disa prej tyre pĂ«rfundojnĂ« nĂ« gojĂ«n e Ciklopit. Pastaj ai kthehet nĂ« anije. NdĂ«rsa po largohen me rrema, ai thĂ«rret: âDĂ«gjo, Polifem! NĂ«se dikush tĂ« pyet se kush tĂ« verboi, kush ta nxori syrin, thuaju se ishte Odiseu, biri i Laertit, banor i ItakĂ«sâ. Kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse udhĂ«timi i tij zgjat kaq shumĂ«. Kjo i jep mundĂ«si Polifemit tâi lutet Poseidonit: âO atĂ« Poseidon, shkatĂ«rroje OdisenĂ«, ose, nĂ«se nuk mund ta shkatĂ«rrosh, bĂ«j qĂ« tĂ« kthehet nĂ« shtĂ«pi vetĂ«m pas njĂ« kohe shumĂ« tĂ« gjatĂ« dhe pasi tâi ketĂ« humbur tĂ« gjithĂ« shokĂ«t e tijâ. Pra, zbulimi i identitetit tĂ« tij jo vetĂ«m qĂ« shkakton vonesĂ«n, rreth nĂ«ntĂ« vjet e ca, por edhe vdekjen e tĂ« gjithĂ« shokĂ«ve tĂ« tij.
ĂfarĂ« zgjedhje ka bĂ«rĂ« Odiseu? Pse bĂ«n njĂ« gabim kaq katastrofik?
David Elmer: Ai ndjek njĂ« ideal qĂ«, nĂ«se e shohim nga kĂ«ndvĂ«shtrimi i âIliadĂ«sâ (epopesĂ« pararendĂ«se mbi LuftĂ«n e TrojĂ«s), Ă«shtĂ« thelbĂ«sor. NĂ« botĂ«n e âIliadĂ«sâ, fama, ose lavdia, qĂ« grekĂ«t e quanin âkleosâ, ështĂ« njĂ« e mirĂ« e padiskutueshme. TĂ« gjithĂ« e pranojnĂ« se Ă«shtĂ« krejt e natyrshme qĂ« njĂ« burrĂ« me prestigj tĂ« kĂ«rkojĂ« lavdi. PikĂ«risht kĂ«tĂ« po bĂ«n Odiseu. Ai po e pĂ«rdor Polifemin si mjet pĂ«r tĂ« pĂ«rjetĂ«suar famĂ«n e tij. Me fjalĂ« tĂ« tjera, ai i thotĂ«: âTi, Polifem, do tĂ« jesh ai qĂ« do tâua tregojĂ« tĂ« gjithĂ«ve historinĂ« e trimĂ«risĂ« simeâ. VetĂ« emri Polifem do tĂ« thotĂ« diçka si âai qĂ« ka shumĂ« rrĂ«fimeâ, ose âai i shumĂ« fjalĂ«veâ. Me fjalĂ« tĂ« tjera, Polifemi mishĂ«ron zĂ«rin qĂ« pĂ«rcjell histori, dhe Odiseu pĂ«rpiqet ta shfrytĂ«zojĂ« pikĂ«risht kĂ«tĂ«. Por tek âOdisejaâ, kĂ«rkimi i famĂ«s shndĂ«rrohet nĂ« diçka problematike. Poema shqyrton idenĂ« se heroizmi tradicional i âIliadĂ«sâ mund tĂ« ketĂ« edhe njĂ« anĂ« shkatĂ«rruese. Lavdia nuk Ă«shtĂ« mĂ« njĂ« e mirĂ« e padiskutueshme. Ka edhe njĂ« moment tjetĂ«r tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m nĂ« poemĂ«, kur Odiseu zbret nĂ« botĂ«n e tĂ« vdekurve dhe takon Akilin, heroin e âIliadĂ«sâ. Odiseu i thotĂ«, nĂ« thelb: âSa me fat je! Ti ishe heroi mĂ« i madh nĂ« TrojĂ« dhe, kur vdiqe, tĂ« bĂ«mĂ« njĂ« ceremoni madhĂ«shtore mortoreâ. Por Akili i pĂ«rgjigjet: âAspak. MĂ« parĂ« do tĂ« doja tĂ« isha skllav i njĂ« njeriu tĂ« varfĂ«r sesa mĂ« i madhi ndĂ«r heronjtĂ« e TrojĂ«sâ. Kjo Ă«shtĂ« e jashtĂ«zakonshme, sepse personazhi kryesor i âIliadĂ«sâ pĂ«rmbys plotĂ«sisht sistemin e vlerave qĂ« vetĂ« âIliadaâ kishte ngritur. NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, âOdisejaâ ofron njĂ« kritikĂ« interesante ndaj idealeve tĂ« lavdisĂ« dhe heroizmit qĂ« mbizotĂ«rojnĂ« nĂ« epopenĂ« e saj binjake, âIliadaâ.
A do të thotë kjo se episodi me Polifemin nuk ka të bëjë në të vërtetë me hubris-in, arrogancën, siç mendohet zakonisht? A është një mënyrë e gabuar për ta kuptuar këtë pjesë të historisë?
David Elmer: Preferoj ta shmang termin âhubrisâ, sepse ai bart shumĂ« ngarkesa interpretimi. ĂshtĂ« njĂ« koncept qĂ« Ă«shtĂ« formĂ«suar nga njĂ« traditĂ« e gjatĂ« studimore, e cila, sipas mendimit tim, lidhet mĂ« shumĂ« me mĂ«nyrĂ«n se si janĂ« interpretuar tragjeditĂ« greke sesa epika homerike. TĂ« gjithĂ« heronjtĂ« homerikĂ« janĂ«, nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« ose nĂ« njĂ« tjetĂ«r, tĂ« tepruar. PikĂ«risht kjo Ă«shtĂ« edhe nĂ« thelb kuptimi i fjalĂ«s sĂ« lashtĂ« hubris: ajo lidhet me tejkalimin e masĂ«s, me teprinĂ«. HeronjtĂ« e epikĂ«s greke i çojnĂ« gjĂ«rat gjithmonĂ« nĂ« skaj: qoftĂ« pikĂ«llimin, zemĂ«rimin apo çdo ndjenjĂ« tjetĂ«r. Prandaj, nuk mendoj se kĂ«tu kemi tĂ« bĂ«jmĂ« drejtpĂ«rdrejt me njĂ« reflektim mbi hubris-in si koncept mĂ« vete. NjĂ« pjesĂ« thelbĂ«sore e karakterit tĂ« Odiseut tregon se ai Ă«shtĂ« ajo qĂ« folkloristĂ«t e quajnĂ« dinak. NĂ«se shohim tradita tĂ« ndryshme folklorike nĂ«pĂ«r botĂ« qĂ« kanĂ« njĂ« figurĂ« tĂ« tillĂ«, vĂ«rejmĂ« se ajo karakterizohet nga njĂ« dykuptimĂ«si morale. KĂ«ta personazhe nuk janĂ« gjithmonĂ« tĂ« mirĂ« dhe as gjithmonĂ« tĂ« kĂ«qij. Nuk mund tâi klasifikosh thjesht si heronj ose si keqbĂ«rĂ«s. Ata janĂ« moralisht tĂ« paqartĂ« dhe kontradiktorĂ«. Odiseu nuk bĂ«n pĂ«rjashtim. âOdisejaâ ështĂ« shumĂ« e interesuar tĂ« eksplorojĂ« pikĂ«risht kĂ«tĂ« paqartĂ«si dhe ambivalencĂ« morale. PĂ«r shembull, nĂ« episodin me Polifemin, Odiseu dhe shokĂ«t e tij bĂ«jnĂ« diçka qartĂ«sisht tĂ« gabuar. Ata hyjnĂ« nĂ« shtĂ«pinĂ« e njĂ« njeriu, i vjedhin djathin dhe marrin delet e tij pa kĂ«rkuar leje. Ata futen nĂ« shpellĂ«n e Polifemit dhe, nĂ« thelb, sillen njĂ«soj si pretendentĂ«t nĂ« shtĂ«pinĂ« e OdisesĂ« nĂ« ItakĂ«: hyjnĂ« nĂ« shtĂ«pinĂ« e njĂ« njeriu kur ai nuk ndodhet aty, pinĂ« verĂ«n e tij, therin delet e tij dhe presin tĂ« largohen pa u ndĂ«shkuar. PĂ«rkundrazi, ata pĂ«rfundojnĂ« tĂ« bllokuar brenda shtĂ«pisĂ«. Kujtoni se njĂ« pjesĂ« e strategjisĂ« sĂ« Odiseut nĂ« fund Ă«shtĂ« qĂ« ai mbyll tĂ« gjitha hyrjet, pikĂ«risht ashtu siç Polifemi vendos shkĂ«mbin pĂ«rpara shpellĂ«s. KĂ«tu kemi njĂ« lloj pasqyrimi mes dy situatave: pretendentĂ«t nĂ« ItakĂ« dhe Odiseu me shokĂ«t e tij nĂ« shpellĂ«n e Polifemit. NĂ« tĂ« dyja rastet kemi njerĂ«z qĂ« shkelin rregullat themelore tĂ« mikpritjes dhe vuajnĂ« pasojat pĂ«r kĂ«tĂ«. Pra, ekziston padyshim njĂ« paqartĂ«si morale. Por mendoj se Ă«shtĂ« njĂ« drejtim i gabuar tĂ« kĂ«rkosh hubris-in si nocionin kryesor pĂ«r ta kuptuar kĂ«tĂ« episod.
Një tjetër temë kryesore e historisë është mikpritja. Pse ishte ajo kaq e rëndësishme për grekët?
David Elmer: NjĂ« nga modelet narrative qĂ« âOdisejaâ pĂ«rdor shpesh quhet me termin grek âtheoxeniaâ. Ky model funksionon kĂ«shtu: NjĂ« zot dĂ«shiron tĂ« vĂ«rĂ« nĂ« provĂ« devotshmĂ«rinĂ« e njerĂ«zve, prandaj maskohet dhe shkon tâi vizitojĂ« ata, zakonisht i paraqitur si njĂ« person i thjeshtĂ« qĂ« ka nevojĂ« pĂ«r mikpritje. NĂ«se njerĂ«zit nuk i ofrojnĂ« mikpritje, ata ndĂ«shkohen. Pasojat janĂ« shkatĂ«rruese. Por njerĂ«zit qĂ« tregojnĂ« mikpritje shpĂ«rblehen sepse tregojnĂ« devotshmĂ«ri. Kjo i ngjan shumĂ« asaj qĂ« ndodh me Odiseun. Ai Ă«shtĂ« njĂ« person i fuqishĂ«m, por shfaqet i maskuar si dikush pa fuqi, si njĂ« njeri qĂ« ka nevojĂ« pĂ«r ndihmĂ« dhe mikpritje. Sigurisht, pretendentĂ«t nuk janĂ« vetĂ«m duke konsumuar pasurinĂ« e Odiseut; ata gjithashtu sillen nĂ« mĂ«nyrĂ« shumĂ« abuzive ndaj OdisesĂ« sĂ« maskuar. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye ata ndĂ«shkohen. Pra, poema e vendos mikpritjen si njĂ« vlerĂ« themelore dhe thekson vazhdimisht rĂ«ndĂ«sinĂ« e respektimit tĂ« saj. NjĂ« nga gjĂ«rat interesante te âOdisejaâ ështĂ« mĂ«nyra se si shkelja e mikpritjes dhe ndĂ«shkimi i saj duket se sjellin pasoja qĂ« pĂ«rhapen nĂ« tĂ« gjithĂ« komunitetin. Ajo shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« krizĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« qytetare, pothuajse nĂ« njĂ« luftĂ« civile nĂ« fund tĂ« poemĂ«s, ku kemi dy grupe nga familjet e pretendentĂ«ve: njĂ«ri kĂ«rkon hakmarrje, ndĂ«rsa tjetri thotĂ«, nĂ« thelb, se pretendentĂ«t e meritonin atĂ« qĂ« u ndodhi.
Ju thoni se âOdisejaâ Ă«shtĂ« romanca e parĂ« nĂ« traditĂ«n letrare perĂ«ndimore. ĂfarĂ« kuptoni me kĂ«tĂ«?
David Elmer: NĂ«se shohim historinĂ« e fiksionit nĂ« prozĂ« nĂ« traditĂ«n perĂ«ndimore, tregimi artistik nĂ« prozĂ« ekzistonte tashmĂ« nĂ« botĂ«n greko-romake, dhe tekstet qĂ« kanĂ« mbijetuar deri sot i referohen tĂ« gjitha âOdisesĂ«â nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« ose nĂ« njĂ« tjetĂ«r, jo domosdoshmĂ«risht si modelit tĂ« tyre tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ«, por si njĂ« tekst themelor. Odiseu, si tregues i historive tĂ« trilluara ose i gĂ«njeshtrave, bĂ«het nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« interesante paraardhĂ«si i njĂ« tradite tĂ« mĂ«vonshme tĂ« letĂ«rsisĂ« qĂ« Ă«shtĂ« e vetĂ«dijshme pĂ«r natyrĂ«n e saj fiksionale. Gjithashtu, historia e tĂ« dashuruarve tĂ« ndarĂ« qĂ« kalojnĂ« sprova tĂ« ndryshme pĂ«r tâu ribashkuar Ă«shtĂ« njĂ« model themelor pĂ«r eksperimentet e hershme tĂ« romancave. Sigurisht, kjo ka tĂ« bĂ«jĂ« edhe me kthimin nĂ« shtĂ«pi. Ekziston njĂ« fjalĂ« e bukur greke, ânostosâ, qĂ« do tĂ« thotĂ« âkthim nĂ« shtĂ«piâ, prej sĂ« cilĂ«s vjen fjala ânostalgjiâ. MegjithatĂ«, ânostalgjiaâ Ă«shtĂ« njĂ« krijim shumĂ« mĂ« i vonshĂ«m si term. Nuk Ă«shtĂ« njĂ« fjalĂ« e lashtĂ«. Por âOdisejaâ ka tĂ« bĂ«jĂ« gjithashtu me njĂ« çift individĂ«sh, tĂ« cilĂ«t, secili mĂ« vete, luajnĂ« njĂ« rol nĂ« ribashkimin dhe rindĂ«rtimin e marrĂ«dhĂ«nies sĂ« tyre. Penelopa nuk shkon askund. Ajo qĂ«ndron nĂ« shtĂ«pi nĂ« ItakĂ«, por ajo bĂ«n shumĂ« gjĂ«ra. Ajo i mban larg kĂ«rkuesit e saj. Ajo fiton kohĂ«. Dhe poema e bĂ«n shumĂ« tĂ« qartĂ« se suksesi ose dĂ«shtimi i kthimit tĂ« Odiseut varet vĂ«rtet nga Penelopa. Ajo Ă«shtĂ« personi qĂ« mban çelĂ«sin e gjithçkaje. AtĂ«herĂ«, pse Penelopa shtiret sikur nuk e njeh Odiseun kur ai kthehet dhe mĂ« nĂ« fund i zbulohet asaj? Po ashtu, pse Odiseu maskohet fillimisht kur kthehet nĂ« ishullin e tij tĂ« lindjes, ItakĂ«? Historia e njohjes nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« me faktin qĂ« PenelopĂ«s i duhet tĂ« jetĂ« e sigurt nĂ«se ai Ă«shtĂ« vĂ«rtet Odiseu dhe jo dikush tjetĂ«r. Ka tĂ« bĂ«jĂ« me faktin qĂ« Penelopa duhet tĂ« jetĂ« e sigurt se Odiseu ende Ă«shtĂ« i pĂ«rkushtuar ndaj marrĂ«dhĂ«nies sĂ« tyre, edhe pas gjithĂ« kohĂ«s qĂ« ka kaluar. NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n mĂ«nyrĂ«, arsyeja pse Odiseu maskohet Ă«shtĂ« qĂ« tĂ« sigurohet se Penelopa ka mbetur e pĂ«rkushtuar ndaj marrĂ«dhĂ«nies sĂ« tyre dhe nuk ka pranuar ndonjĂ«rin prej kĂ«rkuesve si partnerin e saj tĂ« ri. NjĂ« gjĂ« qĂ« gjithmonĂ« mĂ« pĂ«lqen tâu tregoj studentĂ«ve Ă«shtĂ« skena e famshme e njohjes, ku ekziston truku me shtratin. Odiseu e zbulon veten. Ai thotĂ«: âJam Odiseuâ, por Penelopa ende nuk po e pranon plotĂ«sisht. Telemaku mĂ«rzitet shumĂ«. Pastaj Penelopa i thotĂ« njĂ«rit prej shĂ«rbĂ«torĂ«ve tĂ« saj: âPse nuk e merrni shtratin e tij nga dhoma e gjumit dhe ta vendosni nĂ« oborr pĂ«r tĂ«?â Odiseu zemĂ«rohet shumĂ«. Ai thotĂ«: âKush ka qenĂ« brenda? UnĂ« e ndĂ«rtova kĂ«tĂ« shtrat me duart e mia, nga trungu i njĂ« ulliri tĂ« fiksuar nĂ« tokĂ«. Kush e ka lĂ«vizur kĂ«tĂ« trung ulliri?â Shumica e lexuesve e kuptojnĂ« atĂ« qĂ« po ndodh si njĂ« lloj sekreti. NĂ« fund tĂ« fundit, Odiseu thotĂ« se askush tjetĂ«r nuk di pĂ«r kĂ«tĂ« shtrat. Shumica e lexuesve kanĂ« pĂ«rshtypjen se ekziston njĂ« sekret i njohur vetĂ«m nga Odiseu, Penelopa dhe njĂ« shĂ«rbĂ«tore e vetme qĂ« hyn nĂ« dhomĂ«n e gjumit; dhe se ajo qĂ« ka bĂ«rĂ« Penelopa Ă«shtĂ« pĂ«r ta vĂ«nĂ« nĂ« provĂ« Odiseun, duke e nxitur tĂ« zbulojĂ« se ai e zotĂ«ron kĂ«tĂ« njohuri tĂ« fshehtĂ«, gjĂ« qĂ« garanton identitetin e tij. MirĂ«. Kjo mund tĂ« jetĂ« pjesĂ« e asaj qĂ« ndodh. Por, siç e lexoj unĂ« poemĂ«n, prova e vĂ«rtetĂ« nuk Ă«shtĂ« nĂ«se ai e ka kĂ«tĂ« njohuri. Prova e vĂ«rtetĂ« Ă«shtĂ«: a trazohet ai nga ideja se edhe dikush tjetĂ«r mund ta ketĂ« kĂ«tĂ« njohuri? Ajo vĂ« nĂ« provĂ« pĂ«rkushtimin e tij emocional ndaj marrĂ«dhĂ«nies sĂ« tyre. ĂshtĂ« emocioni i reagimit tĂ« tij ai qĂ« e shtyn PenelopĂ«n ta pranojĂ« atĂ« si bashkĂ«shortin e saj. Ekziston edhe njĂ« pasazh tjetĂ«r shumĂ« interesant, menjĂ«herĂ« pas skenĂ«s sĂ« mashtrimit me shtratin nĂ« Librin 23, ku Penelopa mĂ« nĂ« fund thotĂ«, nĂ« thelb: âMirĂ«, ti je Odiseuâ. Ata pĂ«rqafohen dhe Ă«shtĂ« njĂ« skenĂ« shumĂ« emocionale. RrĂ«fimtari thotĂ« diçka tĂ« tillĂ«: âOdiseu, i mbushur me emocion, e mbajti PenelopĂ«n nĂ« krahĂ«â. Pastaj fillon njĂ« krahasim poetik: âSa e dashur Ă«shtĂ« toka pĂ«r njĂ« anijembytur nĂ« det, i cili ka notuar drejt bregut dhe mĂ« nĂ« fund arrin nĂ« tokĂ«âŠâ Kur e lexon ose e dĂ«gjon kĂ«tĂ«, mendon se ajo qĂ« po thuhet Ă«shtĂ«: âAshtu si toka qĂ« Ă«shtĂ« e dashur pĂ«r marinarin, po ashtu Penelopa ishte e dashur pĂ«r Odiseunâ, sepse ai Ă«shtĂ« marinari anijembytur qĂ« ka mbijetuar. Por nĂ« fund, krahasimi kthehet pĂ«rmbys. Ai thotĂ«: âKaq i dashur ishte Odiseu pĂ«r PenelopĂ«nâ. Penelopa del se Ă«shtĂ« vetĂ« anijembyturi. ĂshtĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« e jashtĂ«zakonshme pĂ«r tĂ« treguar barazinĂ« mes PenelopĂ«s dhe Odiseut: tĂ« dy janĂ« vĂ«nĂ« nĂ« provĂ«. TĂ« dy kanĂ« kaluar sprova tĂ« jashtĂ«zakonshme. Dhe mĂ« nĂ« fund kanĂ« arritur tĂ« ribashkohen. SĂ« fundmi, koha nĂ« tĂ« cilĂ«n jetojmĂ« na duket veçanĂ«risht sfiduese pĂ«r shkak tĂ« pasigurisĂ« qĂ« na shfaqet nĂ« shumĂ« nivele tĂ« ndryshme. Ajo prodhon ankth, frikĂ«, pakĂ«naqĂ«si, armiqĂ«si, ndarje dhe polarizim.
ĂfarĂ« mund tĂ« mĂ«sojmĂ« nga âOdisejaâ pĂ«r tĂ« qĂ«ndruar tĂ« fortĂ« pĂ«rballĂ« pasigurisĂ« dhe atĂ«herĂ« kur ndihemi tĂ« humbur?
David Elmer: UnĂ« mendoj se periudha nĂ« tĂ« cilĂ«n u formuan kĂ«to histori ishte njĂ« periudhĂ« e njĂ« pasigurie tĂ« madhe. Nuk do tĂ« thosha thjesht se poemat lindin nĂ« njĂ« moment pasigurie si ai qĂ« po pĂ«rjetojmĂ« ne. Nuk ishte vetĂ«m njĂ« moment. Ishte njĂ« botĂ« qĂ«, pĂ«r shekuj me radhĂ«, kishte rreziqe tĂ« vazhdueshme, mungesĂ« ushqimi dhe pasiguri nĂ« shumĂ« aspekte tĂ« ndryshme. Kjo histori i pĂ«rgjigjet njĂ« mjedisi pĂ«rgjithĂ«sisht tĂ« pasigurt dhe tĂ« brishtĂ«. Ajo ishte njĂ« botĂ« ku pĂ«r shumĂ« njerĂ«z lĂ«vizja e vazhdueshme ishte e detyrueshme, kĂ«shtu qĂ« poema mendon pĂ«r zhvendosjen nĂ« kĂ«tĂ« kuptim. Poema e pranon vĂ«rtet se Penelopa dhe Odiseu janĂ« individĂ« shumĂ« tĂ« ndryshĂ«m nga ata qĂ« ishin kur u ndanĂ« 20 vjet mĂ« parĂ«. Pastaj kemi Telemakun, i cili ishte foshnjĂ« kur babai i tij u largua dhe pĂ«r kĂ«tĂ« arsye nuk e njohu kurrĂ« atĂ«. Njohja mes Telemakut dhe Odiseut Ă«shtĂ« vĂ«rtet interesante. Me tĂ« gjithĂ« tĂ« tjerĂ«t ekziston njĂ« lloj njohurie e pĂ«rbashkĂ«t dhe njĂ« shenjĂ« njohjeje. Por mes Telemakut dhe Odiseut nuk ka asnjĂ« njohuri tĂ« tillĂ« tĂ« pĂ«rbashkĂ«t. KĂ«shtu, Odiseu thjesht i zbulohet Telemakut, i cili Ă«shtĂ« i pasigurt, dhe e vetmja gjĂ« qĂ« mund tĂ« thotĂ« Ă«shtĂ«: âUnĂ« jam i vetmi Odise qĂ« keâ. Por Penelopa dhe Odiseu janĂ« njerĂ«z qĂ« kanĂ« ndryshuar shumĂ«, dhe ajo qĂ« pĂ«rpiqen ta kuptojnĂ« Ă«shtĂ« nĂ«se marrĂ«dhĂ«nia e tyre, pavarĂ«sisht nga tĂ« gjitha ndryshimet qĂ« kanĂ« kaluar individualisht, ende mbetet diçka e qĂ«ndrueshme.
Kjo është pyetja me të cilën jemi të zhytur si komb, apo jo? A mund të stabilizohet marrëdhënia?
David Elmer: Mendoj se kjo Ă«shtĂ« e drejtĂ«. Ekziston njĂ« pyetje aty rreth lidhjeve themelore shoqĂ«rore. A mund tâu mbijetojnĂ« ato forcave tĂ« ndryshimit, zhvendosjes dhe transformimit?
Kjo Ă«shtĂ« njĂ« pyetje mjaft jetike. Nuk jam i sigurt nĂ«se poema ofron njĂ« pĂ«rgjigje, ajo mĂ« shumĂ« ofron njĂ« aspiratĂ«: qĂ« marrĂ«dhĂ«niet mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme mund tâu mbijetojnĂ« zhvendosjeve dhe ndryshimeve tĂ« jashtĂ«zakonshme. Por ndoshta kjo nuk Ă«shtĂ« njĂ« garanci.
ShĂ«nim pĂ«r autorin: David Elmer Ă«shtĂ« profesor dhe studiues i letĂ«rsisĂ« sĂ« GreqisĂ« sĂ« LashtĂ«, me fokus te epet homerike dhe rrĂ«fimet shumĂ« mĂ« tĂ« vona nĂ« prozĂ«, tĂ« njohura zakonisht si âromanet grekeâ. Qasja e tij ndaj poezisĂ« homerike mbĂ«shtetet thellĂ«sisht nĂ« traditĂ«n intelektuale qĂ« buron nga puna e Milman Parryt, teoria e tĂ« cilit mbi kompozimin gojor gjatĂ« interpretimit ndryshoi rrĂ«njĂ«sisht mĂ«nyrĂ«n se si studiohen âIliadaâ dhe âOdisejaâ. PĂ«rderisa Parry u pĂ«rqendrua kryesisht te mekanizmat e frazeologjisĂ« formulare, Elmer tĂ«rhiqet mĂ« shumĂ« nga pyetjet qĂ« lidhen me strukturat narrative nĂ« shkallĂ« tĂ« gjerĂ«. Monografia e tij, âThe Poetics of Consentâ, e merr pikĂ«nisjen nga disa shprehje formulare karakteristike, por shpejt kalon nĂ« nxjerrjen e pĂ«rfundimeve mbi mĂ«nyrĂ«n se si âIliadaâ e paraqet marrĂ«dhĂ«nien e saj me traditĂ«n. NĂ« studimet e tij mbi romanet e lashta, ai pĂ«rqendrohet kryesisht te mĂ«nyra se si kĂ«to tekste e pozicionojnĂ« veten nĂ« aspektin gjinor, te modelet e interpretimit qĂ« propozojnĂ« dhe te pyetjet etike qĂ« shtrojnĂ«. Ai i sheh romanet si shembuj tĂ« njĂ« ligjĂ«rimi vetĂ«dijshĂ«m âodiseanâ, i cili nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« nĂ«nkuptuar pĂ«rmbys ose kritikon format dominuese tĂ« rrĂ«fimit pĂ«rmes manipulimit tĂ« teknikave narrative dhe normave etike. Gjithashtu, David Elmer Ă«shtĂ« kurator i Koleksionit Milman Parry, dhe editor i revistĂ«s Oral Tradition, si dhe ka edituar librat: âThe Singer of Talesâ dhe âThe Singers and Tales in the Twenty-First Centuryâ. Ka qenĂ« pjesĂ« e Harvard Jazz Band, kurse aktualisht merret me pĂ«rdorimin e fragmenteve tĂ« muzikĂ«s sĂ« GreqisĂ« sĂ« LashtĂ« si bazĂ« melodike pĂ«r kompozime elektronike, dhe Ă«shtĂ« njĂ« praktikues i pasionuar i fotografisĂ« analoge, me procesin silver-gelatin. Autoportreti i paraqitur mĂ« sipĂ«r Ă«shtĂ« realizuar nĂ« bashkĂ«punim me bashkĂ«shorten e tij, Bonnie Talbert, me njĂ« aparat Rolleiflex tĂ« mesit tĂ« viteve 1960, nĂ« film Ilford HP5+, dhe Ă«shtĂ« zhvilluar nĂ« laboratorin e tij fotografik.
Muzeu KombĂ«tar i FotografisĂ« âMarubiâ organizon aktivitetin edukativ âKinoscopeâ, njĂ« pĂ«rvojĂ« interaktive nĂ« realitetin virtual (VR) qĂ« fton pjesĂ«marrĂ«sit tĂ« eksplorojnĂ« marrĂ«dhĂ«nien mes fotografisĂ«, lĂ«vizjes dhe perceptimit vizual.
Përmes kësaj eksperience, pjesëmarrësit do të zbulojnë se si imazhet statike krijojnë iluzionin e lëvizjes, duke kuptuar parimet që qëndrojnë në themel të lindjes së kinemasë dhe evolucionit të artit audiovizual. Aktiviteti, i cili zhvillohet nesër, synon të ndërthurë historinë e fotografisë me teknologjinë bashkëkohore, duke ofruar një mënyrë inovative për të përjetuar dhe interpretuar imazhin.
Programi përfshin gjithashtu lojëra digjitale nga platforma Micro-Folie, të cilat e bëjnë eksplorimin e artit dhe kulturës më interaktiv dhe argëtues për pjesëmarrësit.
Aktiviteti nĂ« Kub France Shkodra, do tĂ« udhĂ«hiqet nga ekipi edukativ i Muzeut KombĂ«tar tĂ« FotografisĂ« âMarubiâ, i cili do tĂ« shoqĂ«rojĂ« pjesĂ«marrĂ«sit gjatĂ« gjithĂ« kĂ«saj eksperience. âKinoscopeâ Ă«shtĂ« i hapur pĂ«r fĂ«mijĂ« mbi moshĂ«n 10 vjeç, ka njĂ« kapacitet prej 10 pjesĂ«marrĂ«sish dhe zhvillohet pa pagesĂ«, dhe pa qenĂ« e nevojshme pĂ«rvoja e mĂ«parshme. âMarubiâ fton nĂ« kĂ«tĂ« aktivitet ku mjaftojnĂ« kurioziteti dhe dĂ«shira pĂ«r tĂ« zbuluar botĂ«n e imazhit pĂ«rmes teknologjisĂ« dhe krijimtarisĂ«./atsh/KultPlus.com
Nën drejtimin e mësuesve amerikanë, më 22 korrik 1921 u themelua shkolla e parë teknike në vend, e cila ofronte trajnime të ndryshme profesionale.
Drejtori i Shkollës Teknike Amerikane ishte mësuesi i mekanikës, Harry Fultz, i cili implementoi në Shqipëri pedagogjinë e bazuar në parimin e të nxënit përmes praktikës. Ideja për hapjen e kësaj shkolle erdhi pas një vizite të kryer në Shqipëri në vitin 1919, nga përfaqësues të Kryqit të Kuq Amerikan, të cilët konstatuan se përtej emergjencës së shërbimit mjekësor, vendit i nevojiteshin edhe institucione arsimore.
Më 18 korrik 1932, Fultz la Tiranën pas vendimit të mbretit Zog për shtetëzimin e arsimit. Kjo ishte një masë e ndërmarrë nga mbreti, për të parandaluar përpjekjet italiane për shtrirjen e ndikimit në vend. Fultz u nis nga porti i Durrësit drejt Shteteve të Bashkuara të Amerikës, duke lënë postin e drejtorit të shkollës teknike, që e mbante që prej vitit 1922.
Pas LuftĂ«s sĂ« DytĂ« BotĂ«rore, Fultz-i do tĂ« rikthehej nĂ« TiranĂ«, si zĂ«vendĂ«sshef i misionit diplomatik amerikan, pĂ«r tâu dĂ«buar mĂ« pas nga qeveria komuniste nĂ« vitin 1946 si person i padĂ«shiruar. NĂ« vitin 1948, Ministria e Arsimit dhe e KulturĂ«s e cilĂ«sonte tĂ« papĂ«rshtatshĂ«m emĂ«rtimin âInstituti Teknik i TiranĂ«sâ pĂ«r kĂ«tĂ« shkollĂ« profesionale tĂ« gradĂ«s sĂ« mesme. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye ministria vendosi qĂ« instituti tĂ« quhej nĂ« vazhdim âPoliteknikumi i TiranĂ«sâ./atsh/KultPlus.com
Në Teatrin Kombëtar të Kosovës sot iu dha lamtumira e fundit Beqir Beqirit, i cili për më shumë se katër dekada punoi dhe kontribuoi në këtë institucion kulturor.
Ministrja e Kulturës, Rinisë dhe Sportit, Saranda Bogujevci, përmes një njoftimi publik, e vlerësoi Beqirin si një punëtor të palodhur dhe një shtyllë të heshtur të Teatrit Kombëtar. Ajo tha se jo çdo kontribut në kulturë zhvillohet në skenë, duke theksuar se puna, korrektësia dhe përkushtimi i tij bënin të mundur funksionimin e përditshëm të institucionit.
Sipas ministres, Beqir Beqiri ishte koleg i respektuar dhe njeri i dashur, ndërsa institucionet kulturore mbështeten në njerëz si ai, të cilët nuk kërkojnë vëmendje, por lënë gjurmë të thella me punën dhe përkushtimin e tyre.
Bogujevci u shprehu ngushëllime familjes Beqiri, kolegëve dhe të gjithë atyre që e njohën, duke shtuar se kujtimi për Beqën do të mbetet gjithmonë pjesë e Teatrit Kombëtar të Kosovës.
Nga qytetet historike tĂ« Ballkanit deri te qendrat universitare tĂ« vendeve baltike, destinacionet e pĂ«rzgjedhura ofrojnĂ« njĂ« kombinim tĂ« veçantĂ« tĂ« bukurisĂ« natyrore, trashĂ«gimisĂ« kulturore dhe kostove ekonomike, pa u pĂ«rballur ende me mbingarkesĂ«n e turizmit masiv, shkruan Cris Tolomia nĂ« njĂ« artikull tĂ« botuar nĂ« median amerikane âQuartzâ.
NĂ« kĂ«tĂ« listĂ« renditen edhe tre destinacione shqiptare â Gjirokastra, Berati dhe bregu shqiptar i Liqenit tĂ« Ohrit â tĂ« cilat vlerĂ«sohen pĂ«r historinĂ«, arkitekturĂ«n dhe autenticitetin e tyre.
Qytetet mĂ« tĂ« njohura tĂ« EvropĂ«s po pĂ«rballen me njĂ« rritje tĂ« ndjeshme tĂ« kostove.Â
Një qëndrim i shkurtër në Venecia, Amsterdam apo Barcelonë tashmë mund të kushtojë sa një fundjavë e gjatë në Nju Jork, ndërsa fluksi i madh i vizitorëve ka nxitur gjithnjë e më shumë turistë të kërkojnë alternativa më të përballueshme.
Megjithatë, kontinenti evropian vazhdon të ofrojë destinacione, që nuk janë prekur ende nga turizmi masiv dhe nga inflacioni i çmimeve që zakonisht e shoqëron atë.
Sipas listës, të 20 destinacionet ndajnë tre karakteristika kryesore: janë ekonomikisht të përballueshme sipas standardeve evropiane, ofrojnë identitet të veçantë kulturor dhe arkitekturor dhe, deri më tani, kanë ruajtur karakterin e tyre autentik, larg mbipopullimit turistik që ka ndryshuar qytete si Dubrovniku apo Qyteti i Vjetër i Pragës.
Lista pĂ«rfshin kryesisht destinacione nĂ« Ballkan, vendet baltike dhe disa pjesĂ« tĂ« EvropĂ«s Qendrore e Jugore, rajone qĂ« pĂ«r dekada mbetĂ«n jashtĂ« itinerareve kryesore turistike pĂ«r arsye politike dhe ekonomike.Â
Sot, ato ofrojnë një përvojë autentike udhëtimi, me qendra historike ku mund të eksplorosh në këmbë, restorante tradicionale që u shërbejnë kryesisht banorëve vendas dhe me çmime që pasqyrojnë ekonominë lokale, jo kërkesën ndërkombëtare.
MegjithatĂ«, ekspertĂ«t e udhĂ«timit paralajmĂ«rojnĂ« se kjo situatĂ« mund tĂ« mos zgjasĂ« pĂ«rgjithmonĂ«.Â
Gjirokastra, Shqipëri
E vendosur nĂ« njĂ« kodĂ«r nĂ« jug tĂ« ShqipĂ«risĂ«, Gjirokastra dallohet pĂ«r shtĂ«pitĂ« karakteristike prej guri qĂ« ngrihen mbi luginĂ«n e lumit dhe pĂ«r kĂ«shtjellĂ«n e shekullit XII, e cila gjatĂ« regjimit komunist u pĂ«rdor si burg pĂ«r tĂ« burgosur politikĂ«.Â
Qendra historike e qytetit u përfshi në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s në vitin 2005, falë ruajtjes së jashtëzakonshme të arkitekturës osmane.
Guri Ă«shtĂ« elementi qĂ« i jep identitet GjirokastrĂ«s.Â
ĂatitĂ«, rrugĂ«t dhe ndĂ«rtesat janĂ« ndĂ«rtuar me gur gĂ«lqeror tĂ« nxjerrĂ« nĂ« zonĂ«, duke krijuar njĂ« peizazh unik qĂ« ndryshon nuanca sipas dritĂ«s sĂ« ditĂ«s.Â
Rrugicat me kalldrëm dhe banesat monumentale me kate të sipërme karakteristike përfaqësojnë një stil arkitekturor të veçantë të Ballkanit.
Kalaja e qytetit strehon Muzeun e ArmĂ«ve dhe tĂ« HistorisĂ« Ushtarake tĂ« ShqipĂ«risĂ«, ku ekspozohet edhe njĂ« avion amerikan i kapur gjatĂ« periudhĂ«s sĂ« LuftĂ«s sĂ« FtohtĂ«.Â
Ndërkohë, Pazari i Vjetër vijon të funksionojë si një qendër e gjallë tregtare, ku zejtarët vazhdojnë të ushtrojnë profesionet tradicionale në dyqane historike prej guri.
Kostoja e ulĂ«t e jetesĂ«s, falĂ« monedhĂ«s shqiptare, e bĂ«n GjirokastrĂ«n njĂ« destinacion ekonomik.Â
Restorantet ofrojnë gatime tradicionale dhe verë vendase me çmime dukshëm më të ulëta se ato në Itali apo Greqi, ndërsa bujtinat e vendosura në banesa të restauruara osmane kombinojnë autenticitetin me çmimet e përballueshme.
Gjirokastra ndodhet rreth dy orĂ« larg SarandĂ«s dhe pĂ«rbĂ«n njĂ« ndalesĂ« ideale mes TiranĂ«s dhe RivierĂ«s Shqiptare.Â
Shpesh, vizitohet në të njëjtin itinerar me Beratin, pasi të dy qytetet ndajnë të njëjtën trashëgimi arkitekturore, por ofrojnë atmosfera krejtësisht të ndryshme.
Berati, Shqipëri
I njohur si âQyteti i njĂ« mbi njĂ« dritareveâ, Berati mahnit me shtĂ«pitĂ« karakteristike tĂ« periudhĂ«s osmane qĂ« ngrihen nĂ« shpatin mbi lumin Osum.Â
Qyteti u përfshi në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s në vitin 2008, si një nga ansamblet historike më të ruajtura në Ballkan.
Berati ndahet nĂ« lagjet historike tĂ« Mangalemit dhe GoricĂ«s, tĂ« lidhura nga ura karakteristike prej guri mbi lumin Osum.Â
Kalaja, e banuar ende nga familje vendase, pĂ«rfaqĂ«son njĂ« nga fortesat mĂ« tĂ« vjetra tĂ« ShqipĂ«risĂ« dhe strehon Muzeun Ikonografik âOnufriâ, ku ruhen vepra tĂ« çmuara tĂ« ikonografisĂ« ortodokse shqiptare.
Qyteti Ă«shtĂ« gjithashtu i njohur pĂ«r traditĂ«n e prodhimit tĂ« verĂ«s, me kantina qĂ« kultivojnĂ« varietete autoktone tĂ« rrushit.Â
Restorantet buzë lumit ofrojnë gatime tradicionale me çmime që mbeten konkurruese edhe pse popullariteti i Beratit është rritur vitet e fundit.
Rreth dy orë e gjysmë larg Tiranës, Berati është një destinacion ideal, si për një vizitë njëditore, ashtu edhe për një qëndrim më të gjatë, falë atmosferës autentike dhe akomodimit në banesa historike të restauruara.
Liqeni i Ohrit
Ohri shtrihet nĂ« brigjet e Liqenit tĂ« Ohrit, njĂ« prej liqeneve mĂ« tĂ« vjetĂ«r dhe mĂ« tĂ« thellĂ« nĂ« EvropĂ«, i ndarĂ« mes MaqedonisĂ« sĂ« Veriut dhe ShqipĂ«risĂ«.Â
Qyteti dhe liqeni gëzojnë statusin e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s si për vlerat kulturore, ashtu edhe për ato natyrore.
Qyteti i vjetër ngrihet mbi kodër dhe ruan një numër të madh kishash bizantine, ndërsa Kisha e Shën Gjonit në Kaneo, e vendosur mbi shkëmb pranë liqenit, është një nga simbolet më të fotografuara të vendit.
Ohri konsiderohet një qendër historike e kulturës dhe shkrimit sllav.
Liqeni i Ohrit shquhet për biodiversitetin e tij unik, me specie endemike që nuk gjenden askund tjetër në botë.
Gjatë verës, noti, lundrimi dhe shëtitjet buzë liqenit janë aktivitetet kryesore, ndërsa restorantet dhe kafenetë ofrojnë çmime dukshëm më të ulëta krahasuar me destinacionet e ngjashme në Itali apo Zvicër./atsh/KultPlus.com
Këngëtarja shqiptare me famë botërore, Bebe Rexha, ka tërhequr vëmendjen me paraqitjen e saj gjatë koncertit të mbajtur në Filadelfia, Pensilvani.
Artistja 36-vjeçare u ngjit në skenë me një stil të guximshëm, e veshur me geta në formë rrjete dhe një bluzë të kuqe, duke reflektuar edhe një herë identitetin e saj të veçantë artistik dhe prezencën energjike që e karakterizon.
Me flokĂ«t e saj tĂ« shkurtĂ«r biondĂ«, tĂ« cilĂ«t lidhen edhe me titullin e albumit tĂ« saj mĂ« tĂ« ri, âDirty Blondeâ, Bebe Rexha dhuroi njĂ« performancĂ« dinamike, duke interpretuar para fansave qĂ« e pritĂ«n me entuziazĂ«m.
Koncerti nĂ« Filadelfia Ă«shtĂ« pjesĂ« e angazhimeve tĂ« shumta tĂ« artistes nĂ« kuadĂ«r tĂ« promovimit tĂ« albumit âDirty Blondeâ, i publikuar mĂ« 12 qershor, i cili Ă«shtĂ« pritur me interes nga publiku dhe fansat e saj nĂ« mbarĂ« botĂ«n./KultPlus.com
Ka veshje që i përkasin një epoke, e ka edhe të tilla që i mbijetojnë kohës duke u shndërruar në dëshmi të një qytetërimi. Xhubleta është njëra prej tyre. E njohur si një nga veshjet më të lashta të trashëgimisë shqiptare dhe e përfshirë në Listën Përfaqësuese të Trashëgimisë Kulturore Jomateriale të UNESCO-s që nga viti 2022, ajo vazhdon të frymëzojë artistë, studiues dhe artizanë që përpiqen ta lexojnë përtej funksionit të saj si veshje.
PikĂ«risht kĂ«tĂ« qasje sjell ekspozita personale âXhubleta: PĂ«lhurĂ« dhe Historiâ e artistes Qendresa Krasniqi, e hapur nĂ« KultPlus Caffe Gallery, ku xhubleta nuk paraqitet si njĂ« objekt i vendosur nĂ« vitrinat e muzeve, por si njĂ« gjuhĂ« vizuale e gjallĂ«, e ndĂ«rtuar mbi simbole, tekstile, forma dhe histori qĂ« vazhdojnĂ« tĂ« flasin edhe sot.
Ekspozita ndĂ«rton njĂ« dialog tĂ« natyrshĂ«m mes sĂ« kaluarĂ«s dhe sĂ« tashmes. PĂ«rmes punimeve tĂ« realizuara me dorĂ«, artistja sjell nĂ« hapĂ«sirĂ«n ekspozuese elementet karakteristike tĂ« xhubletĂ«s, ritmin e vijave, kontrastin e materialeve, strukturĂ«n e saj tĂ« veçantĂ« dhe ornamentet qĂ« pĂ«r shekuj kanĂ« qenĂ« pjesĂ« e identitetit kulturor shqiptar. Ădo detaj trajtohet si njĂ« kod vizual, ndĂ«rsa puna artizanale bĂ«het ura qĂ« lidh kujtesĂ«n kolektive me interpretimin bashkĂ«kohor artistik.
Punimet e ekspozuara nuk janĂ« ndĂ«rtuar si kopje tĂ« njĂ« veshjeje tradicionale, por si interpretime artistike qĂ« rikthejnĂ« nĂ« vĂ«mendje fragmentet mĂ« domethĂ«nĂ«se tĂ« xhubletĂ«s shqiptare. Ădo vepĂ«r Ă«shtĂ« konceptuar si njĂ« kapitull mĂ« vete, ku tekstili, filigrani, qĂ«ndisja dhe materialet e pĂ«rpunuara me dorĂ« bashkohen pĂ«r tĂ« rrĂ«fyer historinĂ« e njĂ« trashĂ«gimie qĂ« ka mbijetuar ndĂ«r shekuj. NĂ« vend tĂ« njĂ« prezantimi kronologjik tĂ« kostumit, artistja zgjedh tĂ« veçojĂ« elemente, simbole dhe forma tĂ« caktuara, duke i lejuar ato tĂ« komunikojnĂ« individualisht me publikun, por njĂ«kohĂ«sisht tĂ« ndĂ«rtojnĂ« njĂ« rrĂ«fim tĂ« pĂ«rbashkĂ«t mbi identitetin kulturor shqiptar.
NĂ« kĂ«tĂ« udhĂ«tim artistik, vizitori ndeshet me ritmin e vijave, kontrastin e materialeve dhe ornamentet karakteristike qĂ« pĂ«rbĂ«jnĂ« strukturĂ«n e xhubletĂ«s. Fijet shumĂ«ngjyrĂ«she, rruazat dekorative, filigrani dhe elementet tekstile nuk janĂ« pĂ«rdorur vetĂ«m pĂ«r efekt estetik, por pĂ«r tĂ« rikrijuar ndjesinĂ« e mjeshtĂ«risĂ« sĂ« grave qĂ« pĂ«r breza e kanĂ« ruajtur kĂ«tĂ« trashĂ«gimi me punĂ«n e duarve tĂ« tyre. Ădo shtresĂ« materiali, çdo motiv gjeometrik dhe çdo detaj i punuar me kujdes bart njĂ« simbolikĂ« qĂ« tejkalon funksionin dekorativ, duke u shndĂ«rruar nĂ« njĂ« gjuhĂ« vizuale qĂ« flet pĂ«r besimet, jetĂ«n dhe botĂ«kuptimin e komuniteteve qĂ« e krijuan xhubletĂ«n.
PĂ«rmes veprave âSimfonia e Simboleveâ, âFije tĂ« LirisĂ«â, âHije e XhubletĂ«sâ, âZgjua e BletĂ«sâ dhe âPafta e Grykolesâ, artistja ndĂ«rton njĂ« dialog mes traditĂ«s dhe bashkĂ«kohĂ«sisĂ«. Secila prej tyre trajton njĂ« element tĂ« veçantĂ« tĂ« kostumit tradicional, duke e shkĂ«putur nga funksioni i tij fillestar dhe duke e vendosur nĂ« njĂ« kontekst tĂ« ri artistik. Kjo qasje e bĂ«n ekspozitĂ«n tĂ« mos shihet vetĂ«m si njĂ« prezantim i objekteve artizanale, por si njĂ« reflektim mbi mĂ«nyrĂ«n se si trashĂ«gimia kulturore mund tĂ« vazhdojĂ« tĂ« jetojĂ«, tĂ« transformohet dhe tĂ« frymĂ«zojĂ« brezat e rinj.
NĂ« qendĂ«r tĂ« kĂ«tij cikli qĂ«ndron âSimfonia e Simboleveâ, vepra me pĂ«rmasa mĂ« monumentale e ekspozitĂ«s, e cila pĂ«rmbledh nĂ« vetvete esencĂ«n e kĂ«tij projekti artistik. Rreth saj, punimet e tjera krijojnĂ« njĂ« mozaik tĂ« plotĂ« tĂ« motiveve, teknikave dhe elementeve dekorative qĂ« kanĂ« shoqĂ«ruar xhubletĂ«n ndĂ«r shekuj. SĂ« bashku ato nuk ndĂ«rtojnĂ« vetĂ«m njĂ« ekspozitĂ«, por njĂ« pĂ«rvojĂ« vizuale ku arti bashkĂ«kohor bĂ«het mjet pĂ«r tĂ« rikthyer nĂ« vĂ«mendje njĂ« nga simbolet mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« identitetit kulturor shqiptar.
Në hapjen e ekspozitës, drejtoresha e KultPlus dhe KultPlus Caffe Gallery, Ardianë Pajaziti, vlerësoi punën e artistes dhe rëndësinë që ky projekt ka në ruajtjen dhe promovimin e trashëgimisë kulturore.
âQendresa me shumĂ« kujdes i ka sjellĂ« motivet e kostumit mĂ« tĂ« vjetĂ«r shqiptar qĂ« daton rreth 6000 vjet dhe Ă«shtĂ« i mbrojtur nga UNESCO qĂ« nga viti 2022. Qendresa nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m me kĂ«tĂ« ekspozitĂ« personale qĂ« e tregon dashurinĂ« pĂ«r traditĂ«n, kulturĂ«n dhe kostumet shqiptare. Duke pasur parasysh qĂ« Ă«shtĂ« skenografe dhe kostumografe, edhe profesioni i saj e shtyn tâi analizojĂ« kĂ«to elemente me shumĂ« pĂ«rkushtim. Kjo ekspozitĂ« Ă«shtĂ« njĂ« nder edhe pĂ«r hapĂ«sirĂ«n tonĂ« dhe do tĂ« qĂ«ndrojĂ« e hapur deri mĂ« 4 gusht, ku publiku mund ta vizitojĂ« dhe ta shohĂ« nga afĂ«r.â
Fjalët e saj e vendosën ekspozitën në një kontekst më të gjerë kulturor, duke theksuar se ruajtja e trashëgimisë nuk mbetet vetëm përgjegjësi e institucioneve, por edhe e artistëve që e interpretojnë atë në forma të reja.
NĂ« njĂ« kohĂ« kur trashĂ«gimia kulturore kĂ«rkon forma tĂ« reja pĂ«r tâu komunikuar me publikun, artistja Qendresa Krasniqi zgjedh ta rikthejĂ« xhubletĂ«n pĂ«rmes gjuhĂ«s sĂ« artit bashkĂ«kohor. PĂ«r tĂ«, ajo nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« veshje tradicionale, por njĂ« bartĂ«se e kujtesĂ«s, identitetit dhe historisĂ« shqiptare, ku çdo simbol, motiv dhe detaj i punuar me dorĂ« ruan njĂ« rrĂ«fim tĂ« veçantĂ«.
PĂ«rmes ekspozitĂ«s personale âXhubleta: PĂ«lhurĂ« dhe Historiâ, artistja sjell njĂ« interpretim tĂ« ri tĂ« kĂ«saj trashĂ«gimie, duke ndĂ«rthurur teknikat tradicionale tĂ« thurjes, qĂ«ndisjes dhe punimit artizanal me njĂ« qasje bashkĂ«kohore. Punimet e saj nuk e paraqesin xhubletĂ«n vetĂ«m si objekt tĂ« sĂ« kaluarĂ«s, por si njĂ« formĂ« arti qĂ« vazhdon tĂ« frymĂ«zojĂ« dhe tĂ« krijojĂ« dialog mes brezave.
Në një intervistë për KultPlus, Qendresa Krasniqi flet për procesin krijues, simbolikën e xhubletës dhe rrugëtimin e këtij projekti artistik.
âKy projekt ka pĂ«r qĂ«llim trajtimin e xhubletĂ«s, njĂ« veshje e vjetĂ«r iliro-arbĂ«rore pothuajse 4000-vjeçare, e cila Ă«shtĂ« pranuar dhe mbrojtur nga UNESCO nĂ« vitin 2022. Kam pasur kĂ«naqĂ«sinĂ« dhe nderin tĂ« realizoj detajet e xhubletĂ«s, sepse nuk Ă«shtĂ« thjesht njĂ« veshje tradicionale shqiptare, por brenda saj fshihet njĂ« histori, njĂ« kombĂ«si dhe njĂ« identitet shqiptar.âÂ
NĂ« qendĂ«r tĂ« ekspozitĂ«s qĂ«ndron vepra âSimfonia e Simboleveâ, e cila pĂ«rmbledh nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pĂ«rqendruar gjithĂ« universin simbolik tĂ« xhubletĂ«s. Ajo nuk Ă«shtĂ« zgjedhur rastĂ«sisht si punimi kryesor i kĂ«tij projekti, pasi nĂ« tĂ« ndĂ«rthuren format gjeometrike dhe simbolet qĂ« pĂ«r shekuj kanĂ« bartur kuptime tĂ« veçanta nĂ« kulturĂ«n shqiptare.Â
âNjĂ«ra nga punimet Ă«shtĂ« kryesorja dhe quhet âSimfonia e Simboleveâ, ku Ă«shtĂ« pjesa e pĂ«rparme e xhubletĂ«s. KĂ«tĂ« vepĂ«r e kam realizuar duke marrĂ« motivet e pjesĂ«s sĂ« pĂ«rparme. Ka edhe pjesĂ« tĂ« tjera tĂ« xhubletĂ«s, por kĂ«tĂ« e veçova sepse pĂ«rfshin simbolet dhe figurat gjeometrike. PĂ«rveç formĂ«s sĂ« tyre, ato kanĂ« edhe botĂ«kuptimin e vet. Nuk janĂ« thjesht simbole. Secili simbol ka njĂ« domethĂ«nie, si spiralja qĂ« Ă«shtĂ« simboli i diellit, pĂ«r shkak tĂ« besimit qĂ« njerĂ«zit kishin nĂ« atĂ« kohĂ« ndaj diellit,ââ tha ajo.
Kjo qasje e bën ekspozitën të tejkalojë dimensionin estetik. Punimet nuk komunikojnë vetëm përmes materialeve apo teknikës së realizimit, por edhe përmes kuptimeve të fshehura që bart secili ornament. Në këtë mënyrë, vizitori nuk sheh vetëm objekte artistike, por lexon fragmente historie të gdhendura në tekstil, metal dhe motive tradicionale.
Përtej procesit krijues, ekspozita mbart edhe një dimension emocional. Pas muajsh të tërë pune intensive, prezantimi i këtyre veprave para publikut shënon kulmin e një angazhimi të gjatë personal dhe profesional. Në fund të intervistës, Qendresa Krasniqi ndau emocionet e saj për hapjen e ekspozitës.
âNatyrisht qĂ« Ă«shtĂ« emocion i veçantĂ«, emocion special pas gjithĂ« asaj pune intensive qĂ« ka marrĂ« pothuajse njĂ« vit kohĂ«. Tash e shoh rezultatin, njerĂ«zit teksa vijnĂ« pĂ«r tâi parĂ« punimet dhe emocionet qĂ« pĂ«rjetojnĂ«, si dhe mĂ«nyrĂ«n se si do tâi presin kĂ«to punime.â
NĂ« fund, âXhubleta: PĂ«lhurĂ« dhe Historiâ mbetet mĂ« shumĂ« se njĂ« ekspozitĂ« e punimeve artizanale. Ajo Ă«shtĂ« njĂ« dĂ«shmi e mĂ«nyrĂ«s se si njĂ« trashĂ«gimi e lashtĂ« mund tĂ« vazhdojĂ« tĂ« marrĂ« kuptim edhe pĂ«rmes syrit dhe dorĂ«s sĂ« njĂ« artisteje bashkĂ«kohore. PĂ«rmes kĂ«tij projekti, Qendresa Krasniqi nuk u kthye vetĂ«m te forma e xhubletĂ«s, por te rrĂ«fimet, kujtesa dhe simbolika qĂ« ajo ka bartur ndĂ«r breza.
NĂ« kĂ«tĂ« udhĂ«tim artistik, xhubleta shfaqet si njĂ« dĂ«shmi e kohĂ«s, e punĂ«s sĂ« grave qĂ« e kanĂ« ruajtur ndĂ«r vite dhe e njĂ« identiteti kulturor qĂ« vazhdon tĂ« gjejĂ« mĂ«nyra tĂ« reja pĂ«r tâu shprehur. Punimet e artistes mbeten si njĂ« kujtesĂ« se tradita nuk Ă«shtĂ« diçka e largĂ«t qĂ« i pĂ«rket vetĂ«m sĂ« kaluarĂ«s, por njĂ« burim qĂ« vazhdon tĂ« frymĂ«zojĂ« krijimin dhe tĂ« ndĂ«rtojĂ« lidhje mes brezave.
Përmes fijeve të punuara me durim dhe simboleve të rikthyera në një formë të re, Qendresa Krasniqi e mbyll këtë rrëfim me një mesazh të qartë: ajo që trashëgohet nuk ruhet vetëm duke u mbajtur mend, por duke u treguar, interpretuar dhe sjellë përsëri para publikut. Dhe pikërisht në këtë takim mes historisë dhe artit, xhubleta vazhdon të jetojë./KultPlus.com
Në zemër të qytetit kinez të Wuhan-it, përpara Muzeut të Artit Modern, ngrihet një nga veprat më monumentale të artit bashkëkohor botëror, me autor artistin shqiptar me shtetësi italiane Alfred Mirashi, i njohur në botën e artit me emrin Milot.
NĂ« prag tĂ« Bienales NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« Artit BashkĂ«kohor nĂ« Wuhan, e cila do tĂ« mbahet nĂ« tetor, skulptura monumentale âĂelĂ«siâ vazhdon tĂ« tĂ«rheqĂ« vizitorĂ« nga e gjithĂ« bota, duke u shndĂ«rruar nĂ« njĂ« simbol tĂ« hapjes, dialogut dhe bashkĂ«punimit mes popujve.
Me një lartësi prej dhjetëra metrash, vepra është kthyer ndër vite në një ikonë të qytetit të Wuhan-it dhe një emblemë të bashkëjetesës kulturore, përcjell KultPlus.
Filozofia artistike e Milotit ndĂ«rtohet rreth konceptit tĂ« âçelĂ«sitâ, jo si njĂ« objekt qĂ« mbyll apo izolon, por si njĂ« simbol qĂ« hap mendjet, ndĂ«rton ura mes Lindjes dhe PerĂ«ndimit, promovon paqen universale dhe nxit takimin e kulturave, traditave dhe identiteteve tĂ« ndryshme.
Përmes kësaj vepre, artisti përcjell një mesazh të vazhdueshëm shprese, miqësie dhe bashkëpunimi, duke e konsideruar artin si gjuhën universale që bashkon njerëzit përtej kufijve dhe dallimeve.
PĂ«rveç Wuhan-it, skulptura monumentale âĂelĂ«siâ Ă«shtĂ« vendosur edhe nĂ« disa qytete tĂ« ItalisĂ«, si dhe nĂ« qytetin e ShkodrĂ«s, duke u bĂ«rĂ« njĂ« nga veprat mĂ« pĂ«rfaqĂ«suese tĂ« krijimtarisĂ« sĂ« Alfred Mirashit â Milot./KultPlus.com
Ikona e muzikës italiane, Zucchero, elektrizoi mbrëmjen e djeshme Pallatin e Kongreseve, duke sjellë një koncert që u shndërrua në një festë të vërtetë të blues-it, rock-ut dhe soul-it. Me zërin e tij karakteristik dhe energjinë që e ka shoqëruar prej dekadash në skenat botërore, artisti bëri që publiku ta shoqëronte pothuajse çdo këngë me duartrokitje.
Salla ishte e mbushur plot, ndĂ«rsa artisti legjendar interpretoi disa prej hiteve mĂ« tĂ« dashura tĂ« karrierĂ«s sĂ« tij, mes tyre âSenza una donnaâ, âBaila (Sexy Thing)â, âDiamanteâ, âIl Voloâ dhe âDiavolo in meâ, tĂ« kĂ«nduara nĂ« kor nga publiku.
I shoqëruar nga një bandë muzikantësh të nivelit të lartë dhe një seksion frymorësh që i dha koncertit energji fantastike, Zucchero krijoi atmosferën karakteristike që e ka bërë një nga emrat më të rëndësishëm të blues, rock dhe soul në Evropë. Gjatë mbrëmjes ai alternoi momentet intime me shpërthime ritmike, duke mbajtur publikun në këmbë për pjesën më të madhe të koncertit.
Zucchero falënderoi publikun shqiptar për mikpritjen dhe atmosferën e krijuar gjatë gjithë mbrëmjes. Artisti u shpreh i emocionuar nga pritja e ngrohtë në Tiranë, ndërsa u përshëndet me duartrokitje të gjata dhe ovacione nga të pranishmit.
Koncerti nĂ« TiranĂ« u zhvillua nĂ« kuadĂ«r tĂ« turneut âOverdose DâAmore Gold â World Tour 2026â, duke sjellĂ« pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« nĂ« kryeqytet njĂ« nga artistĂ«t mĂ« tĂ« suksesshĂ«m italianĂ« tĂ« dekadave tĂ« fundit.
Me mbi 60 milionë albume të shitura në mbarë botën dhe bashkëpunime me emra si Eric Clapton, Sting, Bono, Andrea Bocelli, Brian May dhe Luciano Pavarotti, Zucchero mbetet një nga ambasadorët më të njohur të muzikës italiane në skenën ndërkombëtare./Atsh/KultPlus.com
Ligjvënësit në Francë pritet të votojnë sot për ndalimin e rrjeteve sociale për fëmijët nën moshën 15 vjeç, duke e bërë vendin një nga 20 shtetet në mbarë botën që kanë propozuar ose kanë vendosur masa të tilla.
Pesë prej këtyre vendeve i kanë tashmë kufizimet në fuqi.
Ja si paraqitet situata në vende të ndryshme:
Kufizimet në fuqi
Rrjetet sociale janë ndaluar për personat nën 16 vjeç në Australi që nga dhjetori i vitit 2025.
Brazili miratoi në mars një ligj që detyron platformat të lidhin llogaritë e përdoruesve nën 16 vjeç me ato të prindërve të tyre, si dhe të verifikojnë moshën e përdoruesve.
Në Kinë, ku interneti kontrollohet rreptësisht nga shteti, qasja e të miturve në rrjetet sociale është kufizuar në mënyrë graduale që nga viti 2019.
Masat e para vendosën kufizime kohore dhe orare ndalimi për lojërat online, përpara se kufizime të ngjashme të zgjeroheshin në vitin 2023 edhe për rrjetet sociale dhe platformat e transmetimit.
Indonezia ka ndaluar rrjetet sociale për personat nën 16 vjeç që nga muaji mars.
Malajzia ka ndjekur një qasje të ngjashme, me legjislacionin që hyri në fuqi në qershor dhe përjashton personat nën 16 vjeç nga platformat kryesore.
Turqia pritet tâi bashkohet kĂ«saj liste pasi miratoi nĂ« prill njĂ« ligj qĂ« ndalon rrjetet sociale pĂ«r fĂ«mijĂ«t nĂ«n 15 vjeç. Ligji pritet tĂ« hyjĂ« nĂ« fuqi nĂ« fund tĂ« vitit 2026.
Emiratet e Bashkuara Arabe njoftuan muajin e kaluar një ndalim të rrjeteve sociale për personat nën 15 vjeç, i cili pritet të zbatohet pas rreth një viti.
Kufizimet e shpallura
Në të gjithë Bashkimin Evropian, Komisioni Evropian planifikon të propozojë më vonë këtë vit masa që parashikojnë një ndalim të plotë për fëmijët nën 13 vjeç dhe një sistem me akses gradual për moshat nga 13 deri në 18 vjeç.
Brenda bllokut, qeveria e Greqisë njoftoi në fillim të prillit se synon të ndalojë aksesin në rrjetet sociale për personat nën 15 vjeç duke filluar nga 1 janari 2027.
Austria dhe Sllovenia po përgatisin gjithashtu legjislacion për të ndaluar aksesin përkatësisht për personat nën 14 dhe nën 15 vjeç.
Në Gjermani, ku kancelari Friedrich Merz mbështet kufizimin ose edhe ndalimin e rrjeteve sociale për fëmijët, një komision ekspertësh ka propozuar dy mundës; një ndalim sipas grupmoshave ose kufizime të veçanta për platforma të ndryshme.
Një debat i ngjashëm po zhvillohet edhe në Suedi ku një komision qeveritar ka propozuar ndalimin e rrjeteve sociale për personat nën 15 vjeç deri në fillim të vitit 2028.
NĂ« DanimarkĂ«, qeveria njoftoi nĂ« tetor 2025 se do tĂ« propozojĂ« ndalimin e âdisa platformave tĂ« rrjeteve socialeâ pĂ«r personat nĂ«n 15 vjeç.
Qeveria e Irlandës ka paralajmëruar se po shqyrton miratimin e legjislacionit nëse nuk merret një vendim në nivel të Bashkimit Evropian.
Jashtë BE-së, qeveria e Norvegjisë do të paraqesë deri në fund të vitit një projektligj për ndalimin e aksesit për personat nën 16 vjeç.
Britania e Madhe po shqyrton ndalimin e rrjeteve sociale për personat nën 16 vjeç deri në fillim të vitit 2027, në bazë të një mase të planifikuar nga ish-kryeministri Keir Starmer.
Edhe Kanadaja synon të vendosë moshën minimale 16 vjeç për përdorimin e rrjeteve sociale.
Disa shtete në Indi po shqyrtojnë kufizime për fëmijët, ndërsa qeveria ka bërë të ditur se po zhvillon diskutime me platformat për masa të mundshme.
Projektligjet në parlament
Një propozim për ndalimin e rrjeteve sociale për fëmijët nën 15 vjeç pritet të hidhet në votim të martën në parlamentin francez, pasi deputetët dhe senatorët arritën një marrëveshje kompromisi.
Dhoma e Ulët e miratoi projektligjin në lexim të parë në janar, por Senati më pas e ndryshoi atë për ta kufizuar vetëm te platformat më të dëmshme, gjë që shkaktoi shqetësime në Bruksel.
Qeveria shpreson qĂ« ligji tĂ« hyjĂ« nĂ« fuqi nĂ« shtator. Ministrja pĂ«r ĂĂ«shtjet Dixhitale, Anne Le Henanff, deklaroi se kjo do ta bĂ«nte FrancĂ«n vendin e parĂ« nĂ« EvropĂ« qĂ« vendos njĂ« âmoshĂ« ligjore dixhitaleâ.
Portugalia po shqyrton një projektligj që do të vendoste moshën 16 vjeç për akses të pavarur në platforma, shërbime, lojëra dhe aplikacione.
Spanja ka propozuar rritjen e moshës minimale për regjistrimin në një platformë të rrjeteve sociale nga 14 në 16 vjeç.
Në Itali, parlamenti po shqyrton një projektligj që do të ndalonte përdorimin e rrjeteve sociale për fëmijët nën moshën 15 vjeç./rtk/KultPlus.com
NjĂ« nga statujat mĂ« tĂ« njohura arkeologjike tĂ« ItalisĂ«, âLuftĂ«tari i Capestranosâ, mund tĂ« jetĂ« nĂ« qendĂ«r tĂ« njĂ« prej debateve mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« trashĂ«gimisĂ« kulturore italiane.
Statuja monumentale prej guri gëlqeror, mbi dy metra e lartë, u zbulua në vitin 1934 në një vresht në rajonin e Abrucos dhe prej dekadash konsiderohet një artefakt autentik i shekullit VI para erës sonë, që i përket qytetërimit para-romak të Picenëve.
MegjithatĂ«, dokumentaristi, gazetari dhe autori shkencor italian Alessio Consorte pretendon se statuja mund tĂ« jetĂ« njĂ« falsifikim i krijuar gjatĂ« regjimit fashist tĂ« Benito Musolinit, pĂ«r tâu pĂ«rdorur si simbol propagandistik i identitetit kombĂ«tar dhe fuqisĂ« ushtarake, pĂ«rcjell KultPlus.
Në dokumentarin e tij të publikuar në vitin 2023, Consorte mbështet pretendimet në një letër të nënshkruar nga një prift jezuit i Institutit të Arkeologjisë së Krishterë në Vatikan, si dhe në disa parregullsi të tjera që, sipas tij, hedhin dyshime mbi origjinën e statujës.
Ai pretendon se vepra mund të jetë realizuar nga një antikuar nga Napoli në bashkëpunim me fermerin që deklaroi se e kishte zbuluar, ndërsa shteti fashist i asaj kohe thuhet se i shpërbleu autorët e zbulimit me një shumë që sot do të vlente rreth 17 mijë euro.
Prej rreth tre vitesh, Consorte ka zhvilluar njĂ« betejĂ« ligjore me MinistrinĂ« Italiane tĂ« KulturĂ«s pĂ«r tĂ« marrĂ« leje qĂ« statuja tâi nĂ«nshtrohet analizave shkencore jo-invazive me rreze X, tĂ« financuara nga ai vetĂ« dhe tĂ« kryera nga ekspertĂ« tĂ« pavarur.
Sipas tij, është e rëndësishme të vërtetohet autenticiteti i monumentit.
âPse banorĂ«t e kĂ«tij rajoni duhet tĂ« pĂ«rfaqĂ«sohen nga njĂ« luftĂ«tar i rremĂ«? A duhet qĂ« fĂ«mijĂ«t dhe studentĂ«t e arkeologjisĂ« tĂ« studiojnĂ« pĂ«r vite me radhĂ« njĂ« statujĂ« qĂ« mund tĂ« mos jetĂ« autentike?â, Ă«shtĂ« shprehur Consorte.
Fillimisht, autoritetet italiane refuzuan kërkesën, duke argumentuar se testime të ngjashme ishin kryer më parë. Megjithatë, një komisioner i caktuar nga gjykata konstatoi se muzeu nuk dispononte dokumentacion që të provonte ekzistencën e këtyre analizave.
Pas vendimeve në favor të Consortes nga gjykata administrative, Ministria e Kulturës miratoi në muajin shkurt kryerjen e testeve. Megjithatë, kontrata e re përmbante klauzola që ndalonin publikimin e rezultateve pa miratimin e autoriteteve shtetërore dhe parashikonin pasoja ligjore në rast të shkeljes së tyre.
Consorte e ka kundërshtuar këtë kusht në gjykatë, duke e cilësuar si një formë censure dhe shkelje të lirisë së kërkimit shkencor.
Rezultatet e analizave pritet të hedhin dritë mbi një debat që mund të ndryshojë jo vetëm historinë e një prej simboleve më të njohura të Abrucos, por edhe mënyrën se si interpretohet trashëgimia kulturore e Italisë gjatë periudhës së regjimit fashist./KultPlus.com
Organizata Albanians for America (AFA) ka bërë thirrje për fillimin e Dialogut Strategjik ndërmjet Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, duke vlerësuar se tashmë janë krijuar të gjitha kushtet për riaktivizimin e këtij procesi.
NĂ« njĂ« reagim publik, AFA rikujton se nĂ« janar tĂ« vitit 2024, gjatĂ« vizitĂ«s nĂ« KosovĂ«, zĂ«vendĂ«ssekretari amerikan i Shtetit pĂ«r Menaxhim dhe Burime, Richard R. Verma, kishte paralajmĂ«ruar se procesi i Dialogut Strategjik do tĂ« finalizohej sĂ« shpejti, duke sinjalizuar hyrjen e marrĂ«dhĂ«nieve KosovĂ«âSHBA nĂ« njĂ« fazĂ« tĂ« re bashkĂ«punimi.
Sipas organizatës, partneriteti ndërmjet Kosovës dhe SHBA-së është ndërtuar mbi besimin dhe mbështetjen amerikane për lirinë, pavarësinë dhe shtetndërtimin e Kosovës, ndërsa Dialogu Strategjik do të ishte vazhdimësi e natyrshme e kësaj aleance.
AFA rikujton se më 12 shtator 2025, Ambasada e SHBA-së në Prishtinë njoftoi pezullimin e Dialogut Strategjik për një periudhë të pacaktuar, duke e lidhur këtë vendim me zhvillimet në veri të Kosovës dhe shqetësimet për stabilitetin.
Megjithatë, organizata thekson se rrethanat që çuan në pezullimin e procesit kanë ndryshuar, ndërsa situata e sigurisë në veri është stabilizuar, duke argumentuar se nuk ekziston më asnjë pengesë reale për nisjen e dialogut.
NĂ« reagim thuhet se marrĂ«dhĂ«niet KosovĂ«âSHBA i kanĂ« tejkaluar ndryshimet politike ndĂ«r vite dhe se njĂ« proces i pezulluar nuk duhet tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« mundĂ«si tĂ« humbur.
AFA vlerëson se lidhja e Kosovës me SHBA-në është ekzistenciale dhe se mbështetja amerikane ka qenë vendimtare në çlirimin dhe pavarësinë e vendit, ndërsa qytetarët e Kosovës vazhdojnë të jenë ndër popujt më proamerikanë në botë.
Organizata argumenton gjithashtu se zhvillimet aktuale gjeopolitike e bëjnë edhe më të rëndësishëm fillimin e Dialogut Strategjik, duke përmendur avancimin e dialogut strategjik ndërmjet SHBA-së dhe Serbisë, si dhe orientimin e qartë euroatlantik të Kosovës.
Sipas AFA-së, Kosova është e harmonizuar me politikat euroatlantike, mbështet sanksionet ndaj Rusisë, synon anëtarësimin në NATO dhe është në përputhje me interesat strategjike të Shteteve të Bashkuara.
NĂ« pĂ«rfundim, organizata thekson se fillimi i Dialogut Strategjik nuk duhet parĂ« si favor apo koncesion diplomatik, por si njohje e njĂ« aleance tĂ« dĂ«shmuar ndĂ«r vite dhe njĂ« hap drejt ngritjes sĂ« partneritetit KosovĂ«âSHBA nĂ« njĂ« nivel mĂ« tĂ« strukturuar, tĂ« koordinuar dhe afatgjatĂ«./KultPlus.com
Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKSHPK) u ka bërë thirrje qytetarëve të tregojnë kujdes, pas paralajmërimit të Institutit Hidrometeorologjik të Kosovës (IHMK) për përkeqësim të motit gjatë ditës së sotme.
Sipas IHMK-së, për datën 22 korrik 2026 parashikohen stuhi lokale të shoqëruara me bubullima, ndërsa ekziston rrezik i lartë nga goditjet e rrufesë në disa zona të vendit.
Autoritetet u bëjnë thirrje qytetarëve të ndjekin njoftimet zyrtare dhe të respektojnë udhëzimet e institucioneve përgjegjëse deri në përmirësimin e kushteve atmosferike./KultPlus.com
Rame Lahaj International Opera Festival ka njoftuar se mbrĂ«mja muzikore âEnsemble Eveningâ me ansamblin Cosimo and the Hot Coals, e planifikuar pĂ«r sonte, 22 korrik, do tĂ« zhvillohet nĂ« njĂ« lokacion tĂ« ri pĂ«r shkak tĂ« kushteve atmosferike tĂ« paqĂ«ndrueshme.
Sipas organizatorëve, koncerti është zhvendosur nga hapësira e jashtme e Bibliotekës Kombëtare në Sallën e Kuqe të Pallatit të Rinisë në Prishtinë, ndërsa do të nisë në orën 20:30.
NĂ« kuadĂ«r tĂ« edicionit tĂ« gjashtĂ« tĂ« Rame Lahaj International Opera Festival, Cosimo and the Hot Coals do tĂ« interpretojnĂ« njĂ« program tĂ« frymĂ«zuar nga jazz-i i viteve â20, duke sjellĂ« ritmet dhe atmosferĂ«n karakteristike tĂ« asaj periudhe, tĂ« ndĂ«rthurura me njĂ« interpretim energjik dhe bashkĂ«kohor.
Organizatorët ftojnë publikun të jetë pjesë e kësaj mbrëmjeje muzikore, e cila do të mbahet në ambientet e brendshme të Pallatit të Rinisë për shkak të motit të paqëndrueshëm./KultPlus.com
Bashkimi Evropian ka ndërmarrë një hap të rëndësishëm për ta bërë industrinë e modës më të qëndrueshme, duke ndaluar shkatërrimin e veshjeve, këpucëve dhe aksesorëve të pashitur.
Rregullorja e re, pjesë e Ecodesign for Sustainable Products Regulation, ka hyrë në fuqi këtë javë dhe prek kompanitë e mëdha me mbi 250 punonjës dhe mbi 50 milionë euro qarkullim vjetor.
Sipas rregullave të reja, bizneset nuk do të mund të djegin apo asgjësojnë stokun e pashitur, por do të duhet të zgjedhin alternativa si ulja e çmimeve, shitja në tregje të tjera ose dhurimi i produkteve për organizata bamirëse. Shkatërrimi do të lejohet vetëm në raste të veçanta, si për produkte të dëmtuara, të pasigurta ose të falsifikuara.
Kompanitë do të jenë gjithashtu të detyruara të publikojnë raporte vjetore mbi produktet e hedhura dhe të ruajnë dokumentacionin për pesë vjet. Nga viti 2030, këto kërkesa do të zbatohen edhe për bizneset e mesme.
Sipas Agjencisë Evropiane të Mjedisit, mes 4% dhe 9% e produkteve tekstile të pashitura shkatërrohen çdo vit. Ky fenomen është përkeqësuar edhe nga rritja e blerjeve online, pasi rreth një në pesë artikuj të modës kthehet nga konsumatorët dhe shpesh nuk rikthehet më në treg.
Me këtë masë, Bashkimi Evropian synon të nxisë ripërdorimin, riparimin dhe riciklimin e produkteve tekstile, duke reduktuar mbetjet dhe ndikimin e industrisë së modës në mjedis.
Megjithatë, përfaqësues të industrisë kanë paralajmëruar se zbatimi i rregullores do të jetë sfidues. Shoqata Gjermane e Tregtisë me Pakicë thekson se, megjithëse konsumatorët mund të përfitojnë nga më shumë oferta dhe ulje çmimesh, jo çdo produkt mund të rishitet ose dhurohet për shkak të kostove logjistike, paketimit të dëmtuar apo mungesës së kërkesës./KultPlus.com
Sot shënohen 16 vjet nga publikimi i opinionit këshillëdhënës të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë (GJND) në Hagë, i cili konfirmoi se Deklarata e Pavarësisë së Republikës së Kosovës, e shpallur më 17 shkurt 2008, nuk ishte në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare.
Më 22 korrik 2010, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë hodhi poshtë pretendimet se shpallja e pavarësisë së Kosovës kishte shkelur normat e së drejtës ndërkombëtare, duke vlerësuar se miratimi i Deklaratës së Pavarësisë nuk përbënte shkelje të së drejtës së përgjithshme ndërkombëtare, shkruan KultPlus.
Në një reagim për këtë përvjetor, ushtruesja e detyrës së presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, kujtoi rëndësinë e këtij vendimi, duke e cilësuar atë si një moment të rëndësishëm juridik dhe diplomatik për shtetin e Kosovës.
Opinioni i GJND-së erdhi pas kërkesës së Serbisë drejtuar Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara për një vlerësim këshillëdhënës mbi ligjshmërinë e shpalljes së pavarësisë së Kosovës.
Vendimi i Gjykatës u konsiderua një pikë kyçe në forcimin e pozitës ndërkombëtare të Republikës së Kosovës dhe shërbeu si një referencë e rëndësishme në procesin e njohjeve nga shumë shtete.
Edhe pas 16 vitesh, opinioni i 22 korrikut 2010 vazhdon të mbetet një nga momentet më të rëndësishme në rrugëtimin juridik dhe diplomatik të Kosovës, duke përbërë një nga bazat kryesore të argumentimit të subjektivitetit të saj ndërkombëtar./KultPlus.com
Ministria e Kulturës dhe Turizmit ka bërë të ditur se është publikuar lista e guidave turistike të licencuara të Republikës së Kosovës.
Lista tashmë është e qasshme në uebfaqen e Ministrisë dhe përmban të dhëna për guidat e licencuara, përfshirë llojin e licencës dhe kontaktet e tyre, duke u mundësuar qytetarëve dhe vizitorëve qasje më të lehtë në shërbimet profesionale turistike.
Sipas MinistrisĂ«, lista do tĂ« pĂ«rditĂ«sohet vazhdimisht, ndĂ«rsa tĂ« gjitha guidat turistike qĂ« ushtrojnĂ« veprimtarinĂ« nĂ« KosovĂ« dhe ende nuk janĂ« pjesĂ« e saj janĂ« ftuar tĂ« plotĂ«sojnĂ« dokumentacionin pĂ«rkatĂ«s pĂ«r tâu pĂ«rfshirĂ« nĂ« regjistrin zyrtar.
Ky hap synon rritjen e standardeve në sektorin e turizmit dhe ofrimin e informacionit më të organizuar për vizitorët që zgjedhin Kosovën si destinacion./KultPlus.com
Subjekti tregtar i formĂ«s shoqĂ«ri me pĂ«rgjegjĂ«si tĂ« kufizuar me emĂ«r biznesi  ShoqĂ«ria âSocus Consulting SH.P.K eregjistruar nĂ« AgjencinĂ« pĂ«r Regjistrimin e Bizneseve nĂ« KosovĂ« (ARBK) me NumĂ«r Unik Identifikues (NUI) 812090421me seli ne adresen Rruga Bedri Pejani ne Fushe Kosove, bĂ«n kĂ«tĂ«Â
S H P A L L J EÂ
Shpallet e humbur dhe e pavlefshme Certifikata origjinale e Biznesit e ShoqĂ«ria âSocus Consulting SH.P.K eregjistruar nĂ« ARBK me NumĂ«r Unik Identifikues (NUI) 812090421. KĂ«rkesa pĂ«r lĂ«shimin e dublikatĂ«s do tĂ« bĂ«het pranĂ« ARBK sipas ligjeve nĂ« fuqi.
Login
