Gazetari Artur Nura zhvilloi njĂ« intervistĂ« nĂ« emisionin âTĂ« gjitha rrugĂ«t tĂ« çojnĂ« nĂ« RomĂ«â me kryetaren e BashkisĂ« sĂ« Ururit, Laura Greco, ku u diskutua pĂ«r historinĂ«, sfidat dhe tĂ« ardhmen e kĂ«tij qyteti arbĂ«resh nĂ« Itali.
Greco tregoi se godina aktuale e bashkisĂ« ka qenĂ« shtĂ«pia e gjyshĂ«rve tĂ« saj, e dhuruar mĂ« pas pĂ«r pĂ«rdorim publik, ku sot funksionon biblioteka âProfesoresha Maria Teresa Marinelliâ. Ajo foli gjithashtu pĂ«r kishĂ«n katolike tĂ« qytetit, e rindĂ«rtuar pas tĂ«rmetit tĂ« vitit 1962 dhe e rikthyer pĂ«r besimtarĂ«t nĂ« vitin 1999.
Një nga problematikat kryesore që u theksua gjatë intervistës ishte shpopullimi.
Sipas Grecos, Ururi ka humbur rreth 1000 banorë në 20 vitet e fundit, kryesisht për shkak të mungesës së vendeve të punës. Bashkia ka ndërmarrë disa iniciativa për të nxitur rikthimin e banorëve dhe ardhjen e të rinjve, përfshirë subvencione për blerjen e shtëpive dhe hapjen e aktiviteteve të reja.
Kryebashkiakja u shpreh e hapur ndaj projekteve që synojnë zhvillimin e turizmit, veçanërisht duke ftuar shqiptarë nga Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia e Veriut, duke e parë këtë si një mundësi për gjallërimin ekonomik të zonës.
Në fokus ishte edhe ruajtja e gjuhës dhe identitetit arbëresh. Greco vlerësoi interesin e shtuar të qeverisë shqiptare për këto komunitete dhe theksoi rëndësinë e mbrojtjes së gjuhës arbëreshe, e cila tashmë është futur si lëndë në shkollën lokale, por rrezikon të zhduket.
Në fund, ajo bëri të ditur se Bashkia e Ururit po përgatit binjakëzimin me Bashkinë e Roskovecit në Shqipëri, një hap që synon forcimin e lidhjeve kulturore dhe institucionale mes dy vendeve.
Intervista e plotë:
Artur Nura: Atëherë mund ta përshëndesim kryetaren e bashkisë së Ururit. Ju jeni kryetarja e bashkisë, apo jo?
Unë jam Laura Greco: , kryetare e bashkisë së Ururit.
Artur Nura: Pra, më kanë thënë që kjo ndërtesë këtu, që është godina e bashkisë së Ururit, ka qenë pronë e familjes suaj?
Laura Greco: Po, kjo Ă«shtĂ« shtĂ«pia e gjyshĂ«rve tĂ« mi, kjo Ă«shtĂ« shtĂ«pia ku jetonte babai im dhe mĂ« pas kemi vendosur, le tĂ« themi, tia dhurojmĂ« bashkisĂ« sĂ« Ururit pĂ«r njĂ« qĂ«llim fisnik, qĂ« e gjithĂ« popullsia tĂ« mund tĂ« pĂ«rfitojĂ« prej saj. Sot kĂ«tu ndodhet biblioteka e titulluar âProfesoresha Maria Teresa Marinelliâ dhe, sigurisht, familja ime Ă«shtĂ« krenare pĂ«r kĂ«tĂ«, sepse Ă«shtĂ« e vetmja ndĂ«rtesĂ« e mirĂ«mbajtur, e ruajtur mirĂ«, qĂ« i Ă«shtĂ« nĂ«nshtruar restaurimit. Pra, familja Ă«shtĂ« vĂ«rtet shumĂ« krenare pĂ«r kĂ«tĂ«.
Artur Nura: Ne kemi realizuar pothuajse të gjitha intervistat pikërisht në këtë ndërtesë. Po ajo atje është një kishë, një kishë katolike?
Laura Greco: Po, Ă«shtĂ« njĂ« kishĂ« katolike. ĂshtĂ« njĂ« kishĂ« qĂ« iu rikthye publikut nĂ« vitin 1999, u rihap, sepse pas tĂ«rmetit tĂ« vitit â62, qĂ« preku kĂ«tĂ« komunĂ«, ishte reduktuar plotĂ«sisht nĂ« njĂ« rrĂ«nojĂ«. MĂ« pas, njĂ« zonjĂ« nga Ururi dhuroi pasurinĂ« e saj dhe bĂ«ri tĂ« mundur qĂ« kisha tĂ« rihapej pĂ«r publikun, pra pĂ«r besimtarĂ«t.
Artur Nura: A mbahen mesha të rregullta?
Laura Greco: Po, mbahen mesha çdo ditë, me famullitarin tonë aktual, don Michele Di Legge, i cili, për më tepër, ka lindur në një komunë fqinje, gjithashtu me origjinë arbëreshe.
Artur Nura: Ndërkohë që po flasim, na trego edhe për zyrën tënde në bashki, por ndërkohë po kalojmë në një rrugicë shumë, shumë të bukur.
Laura Greco: Po. Kjo Ă«shtĂ« njĂ« rrugicĂ« historike pĂ«r komunitetin tonĂ«, sepse nĂ« fillim komuna jonĂ« ishte shumĂ« e vogĂ«l. Aq sa quhet âVia Commercialeâ, sepse kjo ishte rruga kryesore ku zhvillohej jeta e pothuajse tĂ« gjithĂ« banorĂ«ve qĂ« jetonin nĂ« kĂ«tĂ« rrugĂ« dhe nĂ« rrugĂ«n paralele. KĂ«tu ishte jeta: tĂ« gjithĂ« jetonin kĂ«tu, ishte shumĂ« e populluar dhe tĂ« gjitha shtĂ«pitĂ« ishin tĂ« banuara.
Artur Nura: Sot i shohim të zbrazëta dhe të mbyllura! Pikërisht, pyetja që më lind është: pse ky qytet kaq i bukur, sipas meje, sipas shijeve të mia, është i bukur, por duket i zbrazët? Ka njerëz apo jo?
Laura Greco: Njerëz ka, edhe pse, siç e dini shumë mirë, kohët e fundit pothuajse të gjitha komunat italiane janë të prekura nga shpopullimi.
Artur Nura: Një problem edhe për ne në Shqipëri.
Laura Greco: Një problem i madh, shumë i madh, aq sa kemi humbur 1000 banorë në vitet e fundit: nga 3500 që ishim 20 vite më parë, sot jemi 2500 persona, sepse të rinjtë largohen nga vendlindja. Problemi kryesor është puna, mungesa e punës: njerëzit studiojnë jashtë dhe më pas qëndrojnë aty ku studiojnë. Ky është problemi kryesor.
Artur Nura: Ajo që ne bëjmë është të përpiqemi të nxisim njerëzit të vijnë këtu. Kemi projekte?
Laura Greco: Sigurisht, por pĂ«r kĂ«to projekte nevojitet kohĂ«, studim dhe fonde. Shteti po na ndihmon nĂ« kĂ«tĂ« drejtim; kemi shpallur edhe dy thirrje ku jepeshin kontribute pĂ«r ata qĂ« transferonin rezidencĂ«n, pĂ«r ata qĂ« blinin njĂ« shtĂ«pi nĂ« komunĂ«n e Ururit dhe pĂ«r ata qĂ« hapnin njĂ« aktivitet tĂ« ri. Thirrjet patĂ«n sukses, diçka ka filluar tĂ« lĂ«vizĂ«, diçka po lĂ«viz ende, por unĂ« dua tĂ« ndĂ«rmarr njĂ« veprim qĂ« tâi rikthejĂ« nĂ« jetĂ« kĂ«to shtĂ«pi tĂ« braktisura.
Artur Nura: Ndërkohë më vjen një ide: duke qenë se ky është një qytet shumë i bukur, që mbart histori dhe kulturë, është një qytet arbëresh, pra shqiptar, mund të mendojmë një projekt që fton të gjithë shqiptarët nga Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia e Veriut të vijnë ta vizitojnë si turistë dhe, pse jo, të gjejmë mënyrën që dikush të qëndrojë këtu?
Laura Greco: Të qëndrojë, ndoshta. Ky është me siguri një projekt shumë i bukur, një nismë që do ta përqafoja menjëherë, sepse unë gjithmonë them që Ururi, nga pikëpamja gjeografike, ka një pozicion optimal: është vetëm 15 minuta nga deti, jetohet mirë, është një vend i vogël, klima është e mirë, është ideale për të jetuar. Ajo që ndoshta mungon është puna. Por nëse vijnë turistët, vjen edhe puna: krijohet një zinxhir ekonomik, pra turizmi sjell patjetër punë dhe njerëzit mund të qëndrojnë në këtë tokë.
Artur Nura: Ky është një shesh historik?
Laura Greco: Po, ky Ă«shtĂ« njĂ« shesh historik. NĂ« fillim fshati pĂ«rfundonte pak mĂ« tej dhe kĂ«tu zhvillohej e gjithĂ« jeta: kishte treg, njerĂ«zit shĂ«tisnin. KĂ«tu ka ndodhur masakra e famshme e VardarellĂ«ve nĂ« shekullin XIX, pra ka ndodhur edhe vrasja e parĂ« shtetĂ«rore. Ndoshta kolegu Emiliano do tâjua shpjegojĂ« mĂ« mirĂ«, sepse Ă«shtĂ« mĂ« i informuar pĂ«r kĂ«tĂ« çështje.
Artur Nura: Ky ishte sheshi historik dhe sot është bosh. Dhe pas sheshit është edhe bashkia juaj, apo jo?
Laura Greco: Po, bashkia jonĂ«, qĂ« Ă«shtĂ« zemra e aktivitetit. Bashkia Ă«shtĂ« shtĂ«pia e tĂ« gjithĂ«ve, jo vetĂ«m e kryetarit, por e tĂ« gjithĂ« qytetarĂ«ve. UnĂ« tĂ« paktĂ«n e kuptoj kĂ«shtu: e hapur pĂ«r kĂ«do qĂ« ka probleme apo nevoja, tĂ« cilat ne pĂ«rpiqemi, sigurisht, tâi zgjidhim.
Artur Nura: Tani le të flasim për përgjegjësinë politike. Sipas jush, sipas përvojës suaj, a ka qenë më i vëmendshëm qeveria italiane apo qeveria shqiptare ndaj jush?
Laura Greco: Qeveria italiane ka një Kushtetutë shumë të mirë, që mbron pakicat gjuhësore. Sigurisht, me ligjet ndoshta ka munguar mbështetja financiare dhe diçka më shumë mund të ishte bërë.
Artur Nura: Kohët e fundit vërej, dhe duhet ta theksoj patjetër, një interes të madh nga ana e qeverisë shqiptare ndaj këtyre komuniteteve. Mund të ndjehet qartë interesi i Shqipërisë për pakicat gjuhësore në Itali.
Laura Greco: Sigurisht që për këtë jam e kënaqur. Shumë është bërë, por shumë mund të bëhet ende. Së fundmi është futur mësimi i gjuhës arbëreshe si lëndë në shkollën tonë. Duhet të kujtojmë se ne ruajmë një gjuhë që është transmetuar vetëm gojarisht. Kjo gjuhë e bukur, që ka rezistuar për më shumë se pesë shekuj, sot rrezikon të zhduket.
Artur Nura: Sipas jush, a do tĂ« ishte e drejtĂ« tĂ« kishte njĂ« marrĂ«veshje mes RamĂ«s dhe Melonit â pasi kanĂ« firmosur tashmĂ« 16 marrĂ«veshje â pĂ«r tĂ« arritur nĂ« njĂ« tĂ« shtatĂ«mbĂ«dhjetĂ«, qĂ« parashikon pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« pĂ«r ruajtjen e kĂ«saj gjuhe, edhe me njĂ« buxhet, sepse pa para nuk bĂ«het asgjĂ«?
Laura Greco: Sigurisht që do të ishte e dëshirueshme. Duhet thënë se Giorgia Meloni ka marrëdhënie shumë të ngushta me Shqipërinë dhe një marrëveshje e mëtejshme në këtë drejtim, për mbrojtjen e kësaj gjuhe, këtyre origjinave dhe kësaj identiteti që jeton brenda shtetit italian, do të ishte zgjidhja më e mirë.
Artur Nura: Duhet punuar pĂ«r tâi bindur ata.
Laura Greco: Po, unë jam shumë e orientuar në këtë drejtim, aq sa si administratë promovojmë të gjitha aktivitetet që lidhen me valorizimin e gjuhës sonë. Më intereson shumë, sepse që fëmijë e kuptoja se kisha diçka më shumë se të tjerët. Mendoj se kjo vjen nga origjina. Me të drejtë.
Artur Nura: Ndërkohë, në Shqipëri vini vetëm për festa apo po realizoni edhe binjakëzime me komuna të tjera?
Laura Greco: Po, po pĂ«rpiqemi. SĂ« shpejti do tĂ« realizojmĂ« binjakĂ«zimin me komunĂ«n e Roskovecit. Kam pasur mundĂ«sinĂ« tĂ« njoh kryetaren e bashkisĂ« kur erdhi Presidenti i RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«. ĂshtĂ« njĂ« grua e zonja, njĂ« person shumĂ« i vlefshĂ«m, dhe kemi vendosur ta realizojmĂ« kĂ«tĂ« binjakĂ«zim. Aq sa do tĂ« jenĂ« mysafirĂ«t tanĂ« nĂ« ditĂ«t nĂ« vijim, mĂ« 20 janar.
Artur Nura: Urime dhe faleminderit për intervistën.
Laura Greco: Faleminderit juve.
Artur Nura: Punë të mbarë.
Laura Greco: Faleminderit.
Login
