Një studim australian ka dhënë prova të reja mbi arsyen pse njerëzit me skizofreni përjetojnë halucinacione dëgjimore (dëgjim zërash)

Hulumtimi i ri, i udhëhequr nga psikologët e Universitetit të Uellsit të Ri Jugor (UNSW) në Sidnei, ofron deri tani provat më të qarta se “zërat” te skizofrenia mund të lindin nga një çrregullim në mënyrën se si truri e njeh zërin e vet të brendshëm. Studimi sugjeron se truri mund të keqidentifikojë mendimet e brendshme si tinguj që vijnë nga bota e jashtme.

Punimi u botua në revistën shkencore “Schizophrenia Bulletin” dhe thekson gjithashtu një rrugë të mundshme drejt identifikimit të shënuesve biologjikë (biomarkerëve) të skizofrenisë, një hap shumë i rëndësishëm, pasi aktualisht nuk ekzistojnë analiza gjaku, skanime të trurit apo teste laboratorike që mund ta konfirmojnë pa dyshim këtë diagnozë.

Profesori Thomas Whitford nga Shkolla e Psikologjisë në UNSW ka studiuar prej vitesh mënyrën se si funksionon “të folurit e brendshëm” te njerëzit e shëndetshëm dhe te ata që jetojnë me çrregullime të spektrit të skizofrenisë.

“Të folurit e brendshëm është zëri në kokën tuaj që rrëfen në heshtje mendimet, planet apo veprimet tuaja. Shumica e njerëzve e përjetojnë rregullisht këtë, shpesh pa e vënë re, edhe pse ka individë që raportojnë se nuk e kanë fare këtë përvojë”, shpjegon Whitford.

Ai shton: “Hulumtimi ynë tregon se, kur ne flasim, qoftë edhe vetëm në mendje, një pjesë e trurit që përpunon tingujt e jashtëm bëhet më pak aktive. Kjo ndodh sepse truri parashikon tingullin e zërit tonë. Por te njerëzit që dëgjojnë zëra, ky mekanizëm parashikimi duket se nuk funksionon siç duhet, ndaj truri reagon sikur zëri po vjen nga dikush tjetër”, transmeton Telegrafi.

Valët e trurit konfirmojnë një teori 50-vjeçare

Sipas profesorit Whitford, këto gjetje mbështesin fuqishëm një teori që ka ekzistuar prej dekadash në fushën e shëndetit mendor: se halucinacionet dëgjimore në skizofreni mund të vijnë nga keqinterpretimi i të folurit të brendshëm si të folur të jashtëm.

“Kjo ide ka ekzistuar prej 50 vjetësh, por ka qenë shumë e vështirë për t’u testuar, sepse të folurit e brendshëm është, nga natyra, një proces privat”, thekson ai.

Për ta matur këtë, studiuesit përdorën EEG (elektroencefalogram), një metodë që regjistron aktivitetin elektrik të trurit. Edhe pse nuk mund ta “dëgjojmë” të folurin e brendshëm, truri gjithsesi reagon ndaj tij.

Te njerëzit e shëndetshëm, përdorimi i të folurit të brendshëm shkakton të njëjtën ulje të aktivitetit të trurit si kur ata flasin me zë të lartë, një shenjë se truri e njeh tingullin si të vetin.

“Por te njerëzit që dëgjojnë zëra, kjo ulje e aktivitetit nuk ndodh. Përkundrazi, truri i tyre reagon edhe më fort ndaj të folurit të brendshëm, sikur ai të vinte nga dikush tjetër. Kjo mund të shpjegojë pse këta zëra duken kaq realë”, thotë Whitford.

Si u testua mekanizmi i parashikimit të trurit

Studiuesit ndanë pjesëmarrësit në tre grupe:

• 1.55 persona me skizofreni që kishin përjetuar halucinacione dëgjimore në javën e fundit.
• 2.44 persona me skizofreni që ose nuk kishin pasur kurrë halucinacione dëgjimore, ose nuk i kishin përjetuar kohët e fundit.
• 3.43 persona të shëndetshëm pa histori skizofrenie.

Të gjithë pjesëmarrësit mbanin një kapë EEG ndërsa dëgjonin tinguj përmes kufjeve. Në momente të caktuara, atyre u kërkohej që në heshtje të imagjinonin se po shqiptonin rrokjet “bah” ose “bih”, ndërkohë që dëgjonin njërën prej tyre në kufje, pa e ditur paraprakisht nëse tingulli i dëgjuar do të përputhej me atë të imagjinuar.

Çfarë ndodhi?

Te njerëzit e shëndetshëm, aktiviteti i trurit u ul kur rrokja e imagjinuar përputhej me atë që dëgjonin. Kjo ndodhi në korteksin dëgjimor, pjesën e trurit përgjegjëse për përpunimin e tingujve dhe të folurit. Ky është një tregues se truri e parashikoi saktë tingullin.

Te njerëzit me halucinacione të fundit, ndodhi e kundërta: aktiviteti i trurit u rrit kur tingulli i imagjinuar përputhej me atë të dëgjuar. Kjo sugjeron se mekanizmi i parashikimit të trurit është i dëmtuar.

“Ky efekt i kundërt tregon se truri i tyre mund të mos e njohë më zërin e brendshëm si të vetin, duke e interpretuar gabimisht si zë të jashtëm”, shpjegon Whitford.

Grupi i dytë (njerëzit me skizofreni pa halucinacione të fundit) tregoi një reagim të ndërmjetëm mes grupit të shëndetshëm dhe atij me halucinacione.

Çfarë do të thotë kjo për studimin e skizofrenisë?

Studiuesit theksojnë se këto rezultate ofrojnë provën më të fortë deri më tani se njerëzit me skizofreni mund të përjetojnë mendimet e tyre sikur të ishin zëra të jashtëm.

“Gjithmonë ka qenë një teori bindëse se njerëzit në fakt po dëgjojnë mendimet e tyre të folura me zë, por ky studim ofron testin më të drejtpërdrejtë dhe më të fortë deri tani”, thotë Whitford.

Në të ardhmen, ekipi kërkimor synon të testojë nëse ky model i reagimit të trurit mund të përdoret për të parashikuar se kush mund të zhvillojë psikozë.

Nëse kjo rezulton e suksesshme, mund të mundësojë:

• identifikimin më të hershëm të personave me rrezik të lartë,
• fillimin më të shpejtë të trajtimit,
• dhe potencialisht parandalimin e përkeqësimit të simptomave.

“Kjo masë ka potencial të madh për t’u bërë një biomarker i zhvillimit të psikozës. Në fund, besoj se kuptimi i shkaqeve biologjike të simptomave të skizofrenisë është hapi i parë i domosdoshëm për zhvillimin e terapive të reja dhe më efektive,” përfundon profesori. /Telegrafi/

Ndryshimet që sjell shtatzënia janë të shumta, por një nga faktet më të habitshme është se gjatë kësaj periudhe zemra e gruas pëson ndryshime strukturore dhe funksionale

Gjatë shtatzënisë, trupi i gruas kalon nëpër transformime të thella fiziologjike, dhe një nga sistemet që përshtatet më shumë është ai kardiovaskular. Siç shpjegon American Heart Association (AHA), një nga ndryshimet kryesore është rritja e vëllimit të gjakut me rreth 30–50 për qind, gjë që e ngarkon më shumë zemrën. Për këtë arsye, zemra duhet të pompojë më shumë gjak për të përmbushur nevojat e nënës dhe fetusit.

Sipas Mayo Clinic, zemra e gruas shtatzënë mund të zmadhohet lehtë dhe të rrahë më shpejt për t’u përshtatur me këtë vëllim të shtuar gjaku. Ritmi i zemrës (pulsi) zakonisht rritet me rreth 10–15 rrahje në minutë krahasuar me periudhën para shtatzënisë. Në të njëjtën kohë, National Institutes of Health (NIH) raporton se tensioni i gjakut mund të bjerë lehtë në fillim të shtatzënisë për shkak të zgjerimit të enëve të gjakut, por zakonisht stabilizohet në tremujorin e dytë dhe të tretë.

Këto ndryshime kardiovaskulare janë thelbësore për të siguruar një qarkullim optimal të gjakut që furnizon fetusin me lëndë ushqyese dhe oksigjen, ndërsa ndihmon në largimin e produkteve të mbetjeve metabolike. Siç thekson British Heart Foundation, pa këtë përshtatje, zhvillimi normal i fetusit do të ishte i pamundur, transmeton Telegrafi.

Megjithatë, edhe pse këto ndryshime janë zakonisht fiziologjike dhe jo patologjike, World Health Organization (WHO) thekson se është e rëndësishme që gratë shtatzëna të monitorojnë rregullisht shëndetin e zemrës dhe tensionin e gjakut. Ngarkesa e tepërt mbi sistemin kardiovaskular mund të çojë në komplikacione si:

• Preeklampsia (tension i lartë i rrezikshëm në shtatzëni),
• Çrregullime të ritmit të zemrës,
• Sëmundje kardiake të mëparshme që mund të përkeqësohen gjatë shtatzënisë.

Prandaj, siç shkruan The Lancet në studime të fundit mbi shëndetin kardiovaskular në shtatzëni, kontrollet e rregullta mjekësore, matja e tensionit, analizat e gjakut dhe, në raste të caktuara, ekokardiografia janë thelbësore për një shtatzëni të sigurt.

Në përfundim, zemra e gruas shtatzënë “rritet” jo vetëm simbolikisht nga dashuria, por edhe realisht për shkak të ndryshimeve fiziologjike që e ndihmojnë trupin të mbështesë rritjen dhe zhvillimin e fetusit. Megjithatë, siç theksojnë ekspertët e shëndetit, këto ndryshime duhet të monitorohen me kujdes për të siguruar mirëqenien e nënës dhe fëmijës. /Telegrafi/

Tradhti, konflikte të mëdha apo drama? Jo domosdoshmërisht - gjithnjë e më shumë gra po largohen nga martesa për shkak të lodhjes emocionale, mungesës së vlerësimit dhe nevojës për një fillim të ri

Ajo që dikur dukej e paimagjinueshme po ndodh gjithnjë e më shpesh: gra në moshë të mesme po largohen nga martesa, jo për shkak të skandaleve apo tradhtisë, por sepse janë të lodhura emocionalisht dhe nuk duan ta jetojnë pjesën tjetër të jetës në pakënaqësi.

Për dekada me radhë, divorcet në këtë moshë ishin më të zakonshme te burrat, të cilët shpesh e ndërprisnin martesën për të nisur lidhje me gra më të reja. Sot, studimet tregojnë se ky model po ndryshon rrënjësisht.

Gjithnjë e më shumë gra në moshë të mesme po vendosin të ndërpresin martesën edhe kur nuk ka pasur konflikte të mëdha, dhunë apo tradhti. Shumë burra mbeten të befasuar nga ky vendim, sepse kanë besuar se marrëdhënia e tyre ishte “normale” dhe e qëndrueshme, shpesh duke mos e kuptuar pakënaqësinë e heshtur të bashkëshorteve të tyre.

Historia e Kate – momenti kur gjithçka ndryshoi

Një mbrëmje të shtatorit, 53-vjeçarja Kate po darkonte me bashkëshortin e saj. Ajo priste që ai ta pyeste për një prezantim të rëndësishëm në punë, i cili e kishte shqetësuar prej ditësh. Por ai e harroi këtë dhe e ktheu bisedën te futbolli.

Në atë çast, Kate ndjeu se nuk ishte më e parë, e dëgjuar apo e rëndësishme në martesën e saj. Ajo piu një gotë verë dhe mendoi: “Unë nuk mund ta jetoj kështu edhe 20 vjet të tjera.”

Po atë mbrëmje vendosi të kërkonte divorc.

Kate është shembull i një trendi në rritje, të njohur si “walkaway wives”, gra që largohen nga martesa në heshtje, pa drama të mëdha, por pas vitesh zhgënjimi emocional, ndjesisë së padukshmërisë dhe mungesës së vlerësimit, transmeton Telegrafi.

dreamstime

Çfarë tregojnë statistikat?

Sipas të dhënave të publikuara nga The Telegraph, sot pothuajse gjysma e divorceve nisin nga gra në moshë të mesme, dhe 56 për qind e tyre thonë se do ta ndërprisnin martesën nëse janë të palumtura.

Raporti Beyond the Break, i publikuar në nëntor 2025 nga studio ligjore Mishcon de Reya dhe komuniteti britanik për gra në moshë të mesme NOON, tregon se gjithnjë e më shumë gra kërkojnë divorc sepse, siç shprehen ato, “u ka ardhur në majë të hundës”.

• 64 për qind e grave deklaruan se shkaku i divorcit nuk ishte tradhtia.
• 23 për qind thanë se nuk ndjenin më dashuri për bashkëshortin.
• 11 për qind u shprehën se nuk donin ta kalonin pjesën tjetër të jetës me një burrë që ishte bërë emocionalisht i largët.

Ana Clarke (41) tregoi: “Kërkesa ime për divorc në tetorin e kaluar e tronditi plotësisht ish-bashkëshortin tim. Ai e interpretoi heshtjen time si pranim të mangësive të tij, ndërsa unë në fakt po shkëputesha emocionalisht nga martesa.”

Pse burrat shpesh befasohen?

Shumë burra e përjetojnë divorcin si një vendim të papritur. Por psikoterapistja Susie Masterson thekson se gratë shpesh shprehin pakënaqësinë e tyre për vite me radhë, thjesht pa u marrë seriozisht.

Studimet tregojnë se burrat e martuar janë mesatarisht më të lumtur, sepse nevojat e tyre emocionale dhe praktike plotësohen më shpesh brenda martesës. Ndërkohë, gratë shpesh mbajnë barrën më të madhe të:

• punëve shtëpiake,
• kujdesit për fëmijët,
• organizimit të jetës familjare,
• dhe menaxhimit emocional të marrëdhënieve.

Kjo krijon një lodhje të heshtur që shpesh mbetet e padukshme.

Çfarë po ndodh në shoqëritë tona?

Në kontekstin shqiptar dhe ballkanik, ky trend merr një kuptim edhe më të fortë.

Për shumë vite, gratë kanë qëndruar në martesa të pakënaqshme për shkak të:

• varësisë financiare,
• presionit familjar (“mos e prish shtëpinë”),
• frikës nga gjykimi i shoqërisë,
• dhe bindjes se “gruaja duhet të durojë për hir të fëmijëve”.

Sot, gjithnjë e më shumë gra në moshë të mesme po e shohin divorcin jo si dështim, por si mundësi për një fillim të ri.

Shumë prej tyre kanë karrierë të tyren, pavarësi financiare dhe një vetëdije më të fortë për nevojat e tyre emocionale. Kjo i bën më të guximshme për të thënë: “Nuk dua të jetoj e pakënaqur vetëm sepse kështu është zakoni.”

Çfarë ndodh pas divorcit?

Sipas raportit:

• 71 për qind e grave thanë se nuk kanë frikë të jetojnë vetëm.
• Megjithatë, 49 për qind e grave të divorcuara raportuan probleme me shëndetin mendor, si ankth dhe depresion.
• Vështirësitë financiare mbeten shqetësimi më i madh pas divorcit.

Pavarësisht këtyre sfidave, 76 për qind e grave të divorcuara deklaruan se nuk pendohen për vendimin e tyre dhe do ta përsërisnin nëse një martesë tjetër do të rezultonte e pasuksesshme.

Një ndryshim i thellë shoqëror

Avokatja familjare Ellie Foster përfundon:

“Për shumë gra, dekada të tëra kanë qenë të përqendruara te kujdesi për të tjerët. Tani ato po zgjedhin veten. Ekziston një lloj lirie e ëmbël në momentin kur më në fund mund të mendojnë për dëshirat e tyre. Shumë pak nga klientet e mia flasin për dëshirën për një partner të ri. Përkundrazi, shumica thonë: ‘Kurrë më’.”

Ky trend nuk është thjesht personal, është një ndryshim kulturor që po prek mënyrën se si ne e kuptojmë martesën, dashurinë dhe lumturinë. /Telegrafi/

Disa detaje të vogla në përditshmëri mund ta ndryshojnë mënyrën si funksionojnë pajisjet tuaja

Sfungjeri i kuzhinës prej kohësh nuk është vetëm mjet për larjen e enëve. Gjithnjë e më shpesh ai përdoret si një ndihmës praktik në shtëpi për të zgjidhur probleme të vogla, por të bezdisshme. Një nga këto truke lidhet me ngrirësin, një vend ku lagështia e tepërt me kalimin e kohës kthehet në akull dhe u shkakton amvisave telashe të panevojshme.

Një sfungjer i zakonshëm për enët mund të ndihmojë në uljen e formimit të akullit në ngrirës dhe të zgjasë periudhën mes shkrirjeve të detyrueshme. Ja si funksionon ky truk i thjeshtë dhe pse po përdoret gjithnjë e më shumë, transmeton Telegrafi.

Problemi i lagështisë së tepërt në ngrirës

Në ngrirës krijohet vazhdimisht kondensim. Kjo ndodh për shkak të ndryshimit të temperaturave, hapjes së shpeshtë të derës dhe ushqimeve që ruhen pa ambalazh të përshtatshëm. Kjo lagështi shndërrohet gradualisht në shtresa akulli, të cilat:

• e bëjnë pajisjen të punojë më shumë,
• rrisin konsumin e energjisë,
• dhe kërkojnë shkrirje më të shpeshta.

Sfungjeri i zakonshëm i kuzhinës mund ta thithë këtë lagështi falë strukturës së tij poroze. Nëse vendosni nga një sfungjer të thatë në çdo sirtar të ngrirësit, ai do të fillojë të mbledhë kondensimin e tepërt. Ngrirësi do të funksionojë normalisht, por niveli i lagështisë brenda do të jetë dukshëm më i ulët.

Një zakon i vogël që sjell ndryshim të madh

Kur ka më pak lagështi, akulli formohet më ngadalë, muret dhe sirtarët e ngrirësit qëndrojnë më të pastër më gjatë, dhe nevoja për shkrirje reduktohet ndjeshëm.

Sfungjeri nuk ndikon në ushqim dhe nuk pengon qarkullimin e ajrit brenda pajisjes. E vetmja gjë e rëndësishme është që herë pas here ta kontrolloni dhe ta ndërroni kur të jetë mbushur me lagështi.

Ky truk nuk kërkon asnjë mjet të veçantë dhe as aftësi teknike. Mjafton një sfungjer i thjeshtë për të përmirësuar mikroklimën në ngrirës dhe për ta bërë përdorimin e tij më të lehtë dhe më praktik.

Ndonjëherë, zgjidhjet më të thjeshta rezultojnë të jenë më efektivet. /Telegrafi/

Nga transparencat ekstreme te kombinimet e mbingarkuara, disa yje kaluan kufijtë e shijes në Grammy 2026 - ja pamjet që ndezën debatet më të mëdha

Ndarja e çmimeve Grammy 2026 më në fund erdhi, dhe ndërsa disa e festuan modën dhe shkëlqimin, të tjerë – sipas shumë komentuesve, bënë një dështim spektakolar stilistik. Tapeti i kuq para Crypto Arena në Los Anxhelos ishte i mbushur me eksperimente mode që u bënë shpejt virale, por jo për arsyet e duhura.

Kjo ishte edicioni i 68-të i çmimeve Grammy. Ceremoninë e drejtoi Trevor Noah, ndërsa publiku pati mundësinë të shijonte performanca nga Lady Gaga, Justin Bieber dhe Bruno Mars. Megjithatë, përpara se të shpërndaheshin çmimet, bota e modës kishte nisur tashmë diskutimet dhe jo gjithmonë në mënyrë pozitive.

Tapeti i kuq mes shkëlqimit dhe polemikave

Grammy 2026 edhe një herë treguan se tapeti i kuq mund të jetë po aq kontrovers sa edhe magjepsës. Ndërsa disa yje shtynë kufijtë e modës me guxim dhe kreativitet, të tjerë, sipas opinionit publik, bënë zgjedhje që u panë si mungesë shijeje.

Një gjë është e sigurt: këto pamje do të diskutohen gjatë në media, rrjete sociale dhe në industrinë e modës, transmeton Telegrafi.

Pothuajse krejtësisht e zhveshur dhe pa komplekse: Chappell Roan

Këngëtarja Chappell Roan u shfaq me një fustan rrjetë ngjyrë bordo, plotësisht transparent, nën të cilin mbante vetëm të brendshme të zeza. Fustani ishte i bashkuar me piercing metalikë, ndërsa pamjen e plotë e shoqëroi me grim të rëndë, një varëse të artë masive dhe sandale me rripa. Shumë kritikë të modës e cilësuan këtë stil si tejkalim flagrant i kufijve të shijes.

Minimumi i minimumit: Heidi Klum

Supermodelja Heidi Klum zgjodhi një fustan ngjyrë lëkure, pa rripa, që praktikisht bashkohej me tonin e trupit të saj. Edhe pse prerja ndiqte në mënyrë perfekte linjat e saj, nga larg dukej sikur ishte pothuajse e zhveshur, gjë që shkaktoi një valë komentesh ironike në rrjetet sociale.

Shumë nga gjithçka: Miley Cyrus

Miley Cyrus u shfaq me pantallona të zeza me prerje voluminoze, ndërsa sipër mbante një xhaketë të shkurtër lëkure të zbukuruar me detaje ari. Flokët e saj të shpupuritura, takat e lakuara me shkëlqim dhe bizhuteritë e spikatura e bënin të gjithë stilin të dukej i tejmbushur dhe kaotik, më shumë si një eksperiment sesa një deklaratë mode.

Stil i errët që nuk bind: Billie Eilish

Billie Eilish zgjodhi një kombinim të frymëzuar nga estetika gotike: një xhaketë bomber e zezë, një fund i zi me rripa, një këmishë e bardhë e hedhur mbi supe dhe çorape të bardha deri në gju. Edhe pse mbeti besnike ndaj stilit të saj karakteristik, kritikët e konsideruan pamjen si të papërshtatshme për një event kaq glamuroz.

Kthim në fillim të viteve 2000: Addison Rae

Addison Rae veshi një fustan të bardhë me prerje të pazakontë, me një dekolte të thellë në formë “U” deri në kërthizë dhe pala të rrjedhshme. Pjesa e pasme e shkurtër dhe asimetrike, e kombinuar me mungesën e plotë të aksesorëve, u kujtoi shumëkujt estetikën e fillimit të mijëvjeçarit të ri. /Telegrafi/

Edhe pa qenë dëshmitarë të drejtpërdrejtë, njerëzit mund të përjetojnë reagime të forta stresi dhe traume përmes pamjeve që qarkullojnë në rrjetet sociale

Shëndeti mendor ndikon në mënyrën se si mendojmë, si ndihemi dhe si funksionojmë në jetën e përditshme. Ai nuk është i ndarë nga jeta reale, por përbën themelin e saj; nuk është luks, por parakusht për një jetë cilësore, theksojnë psikologët. Megjithatë, rrjetet sociale na kanë mundësuar që, në mënyrë të tërthortë, të jemi dëshmitarë të shumë skenave tronditëse dhe të dhunshme që ndodhin në shoqërinë tonë.

Ndikimi psikologjik i videove të dhunshme - ekspozimi dytësor ndaj dhunës

Ky ekspozim dytësor ndaj dhunës nuk mbetet pa pasoja. Studime kërkimore të realizuara pas sulmeve të mëdha apo fatkeqësive natyrore kanë treguar se personat që i kanë parë vazhdimisht pamjet e këtyre ngjarjeve kanë përjetuar nivele të rritura të stresit post-traumatik, thotë James Densley, profesor dhe kryetar i Shkollës për Kriminologji dhe të Drejtë Penale në Metro State University në Mineapolis.

– Në disa raste, ndikimi në shëndetin mendor pothuajse barazohet me ndikimin te personat që kanë pasur lidhje të drejtpërdrejtë me ngjarjen, vlerëson profesori Densley, duke shpjeguar se shikimi i videove të dhunshme mund të çojë në traumë dytësore ose indirekte, veçanërisht sepse rrjetet sociale e përforcojnë ndikimin e tyre.

– Mund të shfaqen ankth, mendime ndërhyrëse dhe çrregullime të gjumit. Kjo ndodh kur një person “thith” peshën emocionale dhe psikologjike të vuajtjes së dikujt tjetër përmes ekspozimit të përsëritur. Bëhet fjalë për një reagim stresi që, praktikisht, nuk dallon nga ekspozimi i drejtpërdrejtë, thekson ai, transmeton Telegrafi.

Sistemi nervor aktivizohet nga skenat e dhunës

Empatia është aftësia për të ndjerë dhe kuptuar vuajtjen e të tjerëve, ndërsa reagimi ndaj traumës është një përgjigje biologjike ndaj stresit. Empatia është një vlerë pozitive dhe mund të nxisë angazhim konstruktiv. Por, kur sistemi ynë nervor aktivizohet vazhdimisht nga skenat e dhunës, njerëzit mund të zhvillojnë hipervigjilencë, mpirje emocionale ose sjellje shmangëse, shpjegojnë psikologët.

Sot, rrjetet sociale transmetojnë pamje dhune në mënyrë të vazhdueshme, të paparashikueshme dhe shpesh pa asnjë paralajmërim. Nga këndvështrimi i reagimit ndaj stresit, kjo do të thotë se truri nuk ka kurrë mundësi të tërhiqet plotësisht dhe të qetësohet. Për më tepër, pamjet e sotme janë shumë më intensive dhe realiste sesa, për shembull, pamjet e atentatit ndaj presidentit John F. Kennedy apo të Luftës së Vietnamit.

Në të kaluarën, pamjet dukeshin më të filtruara dhe më të distancuara, jo vetëm për shkak të montazhit redaksional, por edhe për shkak të cilësisë së ulët teknike. Sot, gjithçka transmetohet në definicion të lartë, me zë rrethues, duke e bërë përvojën shumë më reale dhe më tronditëse.

Si reagon truri ndaj skenave të dhunës nga ambienti i afërt?

– Truri i njeriut nuk është krijuar për të shikuar pasivisht skena reale dhune pa pasoja. Sa herë që shikoni një video të tillë, sistemi nervor reagon sikur ngjarja po ju ndodh juve personalisht, e jo dikujt të largët. Çdo shikim shtesë e përforcon stresin. Prandaj, ndryshe nga ideja se njerëzit “mësohen” me dhunën, ekspozimi i përsëritur e thellon lodhjen emocionale dhe vuajtjen, shpjegon profesori Densley.

I pyetur nëse disa njerëz janë më të ndjeshëm ndaj pasojave psikologjike, ai shton:

– Disa individë janë më të prirur ndaj reagimeve traumatike për shkak të përvojave të tyre të mëparshme me traumën. Për shembull, nëse jeni pjesë e një grupi pakicë që ka përjetuar dhunë nga policia, pamje të tilla mund të veprojnë si nxitës të fortë emocionalë. Po ashtu, kur ngjarjet e dhunshme ndodhin në vende që njerëzit i njohin, në qytetin apo lagjen e tyre, rreziku për reagime të forta stresi rritet ndjeshëm. /Telegrafi/

Pas ndarjes së çmimeve, yjet u shfaqën me veshje edhe më të guximshme, më elegante dhe më personale në festat që pasuan

Mbrëmë, Grammy 2026 mblodhi emrat më të mëdhenj dhe më të ndritur të muzikës për të festuar një vit plot hite dhe performanca të paharrueshme. Artistë si Addison Rae, Lady Gaga, Justin Bieber, Katseye, Sabrina Carpenter dhe Sombr i dhanë ritëm natës, ndërsa Charli xcx, Chappell Roan, Harry Styles dhe Teyana Taylor u shfaqën në rolin e prezantuesve.

Tapeti i kuq ishte, si gjithmonë në Grammy, energjik, guximtar dhe plot rrezik stilistik. Por pamjet e after-party-t? Ato i bënë konkurrencë serioze vetë eventit kryesor.

Pas ndarjes së çmimit të fundit, yjet u zhvendosën drejt Chateau Marmont, ku shumë prej tyre kishin përgatitur veshje të dyta, po aq (ose edhe më) mbresëlënëse. Saint Laurent, mikpritësi i after-party-t, ishte zgjedhja kryesore e mbrëmjes: Rosé ruajti glamurin e lartë të ceremonisë me një fustan pa rripa, me shkëlqim dhe çarje të thellë anësore, ndërsa Amelia Gray dhe Gabbriette zgjodhën silueta sensuale, të frymëzuara nga stili intim dhe sensual, transmeton Telegrafi.

Të tjerë ndoqën një qasje ndryshe. Hailey Bieber dhe Tate McRae u shfaqën të dyja me krijime enkas nga Ludovic de Saint Sernin - Bieber u shfaq me një minifustan të bardhë me lidhje rreth qafës, ndërsa McRae zgjodhi një fustan midi prej lëkure, me pjesë të sipërme të strukturuar që theksonte bustin.

Ndërkohë, Olivia Rodrigo zgjodhi sharmin e vintage-it me një minifustan Valentino prej dantelle në nuancë nude.

Më poshtë, shikoni disa nga pamjet më të spikatura të after-party-t të Grammy 2026, përfshirë Kaia Gerber, Katseye, Charli xcx dhe Teyana Taylor.

/Telegrafi/

Nga rrobat me rërë deri te batanijet e rënda, disa gjëra mund të shkatërrojnë si veshjet, ashtu edhe vetë pajisjen – ja çfarë këshillojnë ekspertët

Rrobalarësja është një nga pajisjet shtëpiake pa të cilat sot vështirë se e imagjinojmë përditshmërinë. Ajo na kursen kohë, energji dhe mundim.

Por, sado praktike të jetë, e vërteta është e thjeshtë: rrobalarësja nuk është e destinuar për të larë gjithçka.

Disa materiale janë tepër të ndjeshme për rrotullimin e fortë dhe centrifugën, ndërsa të tjera mund të dëmtojnë vetë rrobalarësen, të bllokojnë filtrin, të prishin balancën e kazanit ose të shkaktojnë defekte të kushtueshme.

Ekspertët e mirëmbajtjes së shtëpisë paralajmërojnë se këto nëntë gjëra nuk duhet të përfundojnë kurrë në kazan, edhe pse shpesh i fusim “vetëm për shpejtësi”, transmeton Telegrafi.

gettyimages

1. Rroba jashtëzakonisht të ndotura me rërë dhe baltë

Peshqirët e plazhit, rrobat e mbuluara me baltë ose ato plot qime kafshësh shtëpiake nuk duhen futur menjëherë në rrobalarëse.

Sasi të mëdha rëre dhe papastërtish mund:

• të dëmtojnë pjesët e brendshme
• të bllokojnë sistemin e kullimit
• të pengojnë larjen efektive të rrobave

Këshillë: shkundini mirë jashtë ose përdorni rul për qime para larjes.

2. Jastëkët prej shkumë memorie

Jastëkët prej shkumë memorie duken si jastëkë të zakonshëm, por në rrobalarëse mund të dëmtohen seriozisht.

Lëvizja e fortë dhe centrifuga e shkatërrojnë strukturën e brendshme të shkumës, ndërsa pesha e ujit e deformon përfundimisht.

Zgjidhje më e sigurt: përdorni mbulesë të larëshme dhe ajroseni jastëkun rregullisht.

3. Batanije dhe jorganë shumë të rëndë

Batanijet e rënda dhe jorganët masivë e mbingarkojnë rrobalarësen.

Një copë shumë e rëndë mund:

• të dëmtojë kazanin
• të lodhë motorin
• të prishë balancën gjatë centrifugës

Ekspertët këshillojnë që në rrobalarëse të mos lahen tekstile më të rënda se 6–7 kilogramë, edhe nëse etiketa thotë se janë “të larëshme”.

4. Rroba me shenjën “vetëm pastrim kimik”

Nëse etiketa thotë dry clean only, larja në rrobalarëse mund:

• të tkurret materiali
• të zbehë ose shkatërrojë ngjyrën
• të deformojë prerjen

Kjo vlen sidomos për mëndafshin, kashmirin, lëkurën dhe veshjet elegante.

5. Veshje të vjetra dhe shumë delikate

Rrobat e vjetra dhe pëlhurat e ndjeshme si dantella apo lëkura e butë nuk e përballojnë larjen mekanike. Rreziku për grisje dhe humbje forme është i lartë.

Më e sigurta: larje me dorë në ujë të ftohtë ose pastrim profesional.

6. Rroba me zinxhirë të hapur

Zinxhirët e hapur mund të kapin pëlhura të tjera dhe të shkaktojnë çarje, veçanërisht te materialet e holla.

Rregull i thjeshtë: para çdo larjeje, mbyllni zinxhirët dhe kapëset.

7. Gjëra të harruara në xhepa

Një nga gabimet më të shpeshta në përdorimin e rrobalarëses.

Në xhepa shpesh mbesin:

• faculeta letre
• fatura
• çelësa
• monedha
• balsam buzësh

Këto mund të shkaktojnë rrëmujë në kazan, por edhe dëmtime serioze teknike.

8. Veshje dhe aksesorë prej lëkure

Lëkura nuk duhet futur kurrë në rrobalarëse.

Uji dhe temperatura mund të shkaktojnë:

• çarje të materialit
• tkurrje
• rrudha të përhershme

Xhaketat dhe pantallonat prej lëkure duhen pastruar lokalisht ose në pastrim profesional.

9. Rroba me ngjyra të errëta ose shumë të forta që lëshojnë pigment

Rrobat e reja me ngjyra të kuqe, portokalli ose të errëta shpesh lëshojnë bojë gjatë larjes së parë. Kjo mund të njollosë të gjithë turin e rrobave.

Këshillë praktike: lajini herën e parë veçmas ose me dorë.

Rrobalarësja është aleate, por jo për gjithçka

Rrobalarësja është një nga ndihmësit më të mëdhenj në shtëpi, por përdorimi i duhur nënkupton edhe të dish çfarë duhet të qëndrojë jashtë kazanit.

Ndonjëherë, një zgjedhje e gabuar mund të shkatërrojë jo vetëm rrobat, por edhe vetë pajisjen, me kosto shumë më të lartë se një larje.

Rregulli i artë: lexoni etiketën, mendoni për peshën dhe ndjeshmërinë e materialit dhe rrobalarësja do t’ju shërbejë shumë më gjatë. /Telegrafi/

Ky kortikosteroid ndihmon në artrit, astmë dhe sëmundje autoimune, por mund të përkeqësojë diabetin dhe hipertensionin nëse nuk përdoret si duhet

Prednizoni është një lloj steroidi që ul inflamacionin. Ky ilaç u përshkruhet shpesh pacientëve me artrit, astmë dhe sëmundje të tjera inflamatore. Prednizoni është kortikosteroid dhe vepron duke bllokuar çlirimin e substancave që shkaktojnë inflamacion. Është një ilaç efektiv, por megjithatë mund të ketë efekte të padëshiruara. Reaksionet e padëshiruara janë më të shpeshta te personat e moshuar, pasi ilaçi mund të ndikojë fuqishëm si në gjendjen psikike ashtu edhe në atë fizike të pacientit. Shpesh vërehen rritje të tensionit të gjakut dhe të sheqerit në gjak, si edhe pagjumësi dhe ankth. Të gjitha këto shqetësime mund të kontrollohen mirë me përdorimin e ilaçit në bashkëpunim të ngushtë me profesionistin shëndetësor.

Për çfarë përdoret prednizoni?

Inflamacioni është një reagim natyror i trupit ndaj dëmtimit ose sëmundjes, por kjo përgjigje e organizmit ndonjëherë mund të jetë tepër e fortë dhe të shkaktojë dhimbje ose dëmtim të indeve. Prednizoni është një ilaç që ndihmon në kontrollimin dhe qetësimin e reagimit të tepruar të trupit ndaj inflamacionit.

Mjekët zakonisht e përshkruajnë prednizonin për gjendje të tilla si artriti, sëmundjet e lëkurës, disa lloje kanceri, sëmundja pulmonare obstruktive kronike (SPOK) dhe sëmundjet e sistemit imunitar. Ndonjëherë prednizoni përdoret për një kohë të shkurtër, kur ndodh përkeqësim i sëmundjes, e ndonjëherë për periudha më të gjata, thotë Kevin Ji, farmakolog.

Te pacientët me artrit, prednizoni lehtëson simptomat dhe shenjat e sëmundjes, si dhimbja dhe ënjtja e nyjave. Gjithashtu kontrollon problemet me frymëmarrjen te astma ose SPOK-u, pasi ul ënjtjen e rrugëve të frymëmarrjes që çon në vështirësi në frymëmarrje.

Te sëmundjet autoimune, si lupusi, sistemi imunitar gabimisht sulmon qelizat e shëndetshme të trupit. Prednizoni ndihmon që ky proces të ngadalësohet dhe të parandalohen dëmtime të mëtejshme, transmeton Telegrafi.

Cilat janë reaksionet më të shpeshta ndaj prednizonit?

Personat e moshuar mund të kenë efekte të padëshiruara më të theksuara ose më të rënda, veçanërisht gjatë përdorimit afatgjatë.

Pacientët e moshuar shpesh kanë më shumë gjendje shëndetësore shoqëruese, si diabeti, tensioni i lartë i gjakut dhe dobësia e përgjithshme, të cilat kortikosteroidet si prednizoni mund t’i përkeqësojnë edhe më tej, thekson Kevin Ji.

Disa nga efektet e padëshiruara më të shpeshta janë:

Rritje e oreksit dhe shtim në peshë: Prednizoni mund të rrisë ndjenjën e urisë dhe të çojë në shtim në peshë.
• Ndryshime të humorit dhe ankth: Disa pacientë që marrin prednizon raportojnë ndryshime të humorit, ankth apo edhe depresion. Këto reaksione janë pasojë e ndikimit të ilaçit në nivelin e hormoneve dhe mund të jenë të papritura ose intensive.
• Probleme me gjumin: Prednizoni mund të pengojë gjumin dhe të shkaktojë pagjumësi, sidomos nëse merret më vonë gjatë ditës ose në doza më të larta.
• Dobësi muskulore: Te disa pacientë, prednizoni çon në dobësi të muskujve, duke e bërë më të vështirë kryerjen e aktiviteteve të përditshme. Ky reagim është më i mundshëm gjatë përdorimit afatgjatë të ilaçit.
• Rritje e sheqerit në gjak (hiperglicemi): Prednizoni mund të rrisë nivelin e sheqerit në gjak, edhe te personat që nuk kanë diabet. Sheqeri i lartë në gjak për një kohë të gjatë rrit rrezikun e komplikacioneve, si sëmundjet e zemrës, problemet me veshkat dhe dëmtimi i nervave.
• Rritje e tensionit të gjakut: Për shkak të mbajtjes së lëngjeve dhe ndikimit në ekuilibrin e elektroliteve në trup, prednizoni te disa persona mund të çojë në rritje të tensionit të gjakut.

Reaksione serioze të padëshiruara te personat e moshuar

Përveç efekteve të zakonshme të padëshiruara, prednizoni mbart edhe rreziqe më serioze afatgjata te personat e moshuar, si infeksionet, problemet me stomakun, osteoporoza dhe katarakta.

Infeksionet: Prednizoni dobëson sistemin imunitar, duke e bërë më të lehtë zhvillimin e infeksioneve. Kjo është veçanërisht e rëndësishme te personat e moshuar, pasi sistemi i tyre imunitar është natyrshëm më i dobët.

Ulja e densitetit të kockave (osteoporoza): Një nga efektet më serioze të padëshiruara të prednizonit te pacientët e moshuar është rritja e rrezikut për osteoporozë, gjë që i bën kockat më të dobëta dhe më të prirura ndaj frakturave.

Prednizoni ul sasinë e kalciumit në kocka, çka me kalimin e kohës e dobëson strukturën e tyre, shpjegon Kevin Ji.

Katarakta dhe glaukoma: Përdorimi afatgjatë i prednizonit mund të rrisë rrezikun e sëmundjeve të syve. Kontrollet e rregullta oftalmologjike janë të rëndësishme nëse ilaçi merret për një kohë të gjatë.

Probleme me stomakun: Prednizoni mund të irritojë mukozën e stomakut dhe të çojë në ulcerë ose gjakderdhje.

Si të zvogëlohet rreziku i efekteve të padëshiruara?

Ekzistojnë mënyra për t’i zbutur efektet e përmendura të padëshiruara. Kevin Ji këshillon përdorimin e dozës më të ulët të mundshme të ilaçit që, për një periudhë sa më të shkurtër, do të ulë në mënyrë efektive inflamacionin me sa më pak reaksione të padëshiruara.

Rekomandohet që mjeku, para fillimit të terapisë, të njihet me të gjitha barnat që pacienti tashmë përdor, si dhe me sëmundjet ekzistuese, për të shmangur ndërveprimet e rrezikshme.

Është e rëndësishme të kontrollohet rregullisht niveli i sheqerit në gjak dhe tensioni i gjakut, veçanërisht te personat që tashmë kanë diabet ose hipertension.

Monitorimi i përditshëm i vlerave të sheqerit në gjak dhe të tensionit të gjakut i mundëson mjekut të përshtatë terapinë dhe të mbajë vlerat stabile. Zakonisht, pas përfundimit të terapisë me prednizon, tensioni i gjakut dhe sheqeri në gjak kthehen në vlerat fillestare, thekson Kevin Ji.

Rekomandohet marrja e prednizonit me ushqim për të mbrojtur stomakun dhe për të ulur rrezikun e urthit dhe tretjes së keqe. Gjithashtu, këshillohet që prednizoni të merret herët gjatë ditës, sidomos te personat që kanë probleme me pagjumësinë.

Nëse vëreni efekte të padëshiruara, është e rëndësishme t’i drejtoheni mjekut sa më shpejt të jetë e mundur.

Gjithmonë kontaktoni profesionistin shëndetësor nëse ndjeni efekte të padëshiruara që cenojnë cilësinë e jetës. Mjeku mund të përshtasë dozën ose të rekomandojë barna të tjera për kontrollin e simptomave, thotë Kevin Ji.

Asnjëherë mos e ndërprisni terapinë papritur pa këshillën e mjekut, pasi kjo mund të shkaktojë komplikacione serioze. Doza zakonisht duhet ulur gradualisht.

A ekzistojnë alternativa ndaj prednizonit?

Prednizoni është një ilaç shumë efektiv dhe përdoret për një numër të madh indikacionesh, por, siç thekson farmakologu Kevin Ji, mënyrat alternative të trajtimit varen nga problemi konkret shëndetësor i pacientit. /Telegrafi/

Do t’ju befasojë sa herët fëmijët, në fakt, fillojnë të krijojnë kujtime

Nuk është e rrallë që prindërit të mendojnë se çfarë do të mbajë mend fëmija nga fëmijëria dhe çfarë lloj kujtimesh do ta shoqërojnë gjatë jetës. Deri vonë, besohej se fëmijët pothuajse nuk mbanin mend asgjë para moshës trevjeçare, por sot ekspertët thonë se kujtesa e fëmijëve është shumë më e fortë dhe më e zhvilluar sesa mendohej dikur.

Kujtimet afatgjata që ata formojnë mund të mos jenë gjithmonë plotësisht të sakta, por megjithatë, fëmijët janë në gjendje të kujtojnë shumë gjëra nga fëmijëria e tyre e hershme.

Ja pse kjo është e rëndësishme dhe çfarë mund të bëjnë prindërit lidhur me këtë:

Ideja se fëmijët nuk mbajnë mend asgjë para moshës trevjeçare është e gabuar

“Fëmijët shpesh arrijnë të kujtojnë ngjarje shumë më të hershme sesa kemi besuar më parë”, ka deklaruar për HuffPost profesorja që studion gjuhën dhe kujtesën në Universitetin Memorial të Newfoundland-it në Kanada, prof. Carol Peterson.

Disa nga studimet e saj fokusohen në fenomenin e njohur si “amnezia e fëmijërisë”, ideja se fëmijët (dhe madje edhe të rriturit) mbajnë mend shumë pak nga jeta para moshës tre ose katër vjeç. Për dekada me radhë, ekspertët mendonin se kjo ndodhte sepse truri i fëmijëve nuk ishte në gjendje të formonte kujtime para një momenti të caktuar zhvillimi.

Megjithatë, Peterson dhe studiues të tjerë kanë zbuluar se kjo nuk është domosdoshmërisht e vërtetë. Një nga studimet e saj tregoi, për shembull, se fëmijët që përjetojnë situata mjekësore urgjente në moshën dyvjeçare dhe që intervistohen vite më vonë – janë në gjendje të kujtojnë qartë elementet kryesore të asaj përvoje. Edhe pse kujtimet mund të mos jenë aq të detajuara sa tek fëmijët më të rritur, ato ekzistojnë dhe janë të pranishme.

Studime të tjera sugjerojnë se fëmijët e moshës pesë, gjashtë apo shtatë vjeç e kujtojnë mjaft mirë atë që u ka ndodhur kur ishin tre vjeç, por fillojnë t’i humbin këto kujtime rreth moshës tetë apo nëntë vjeç.

Prandaj, nuk ka një konsensus të qartë për moshën kur formohen kujtimet e qëndrueshme – kjo varet nga vetë fëmija. Megjithatë, thelbi është i qartë: fëmijët mund të mbajnë mend disa përvoja shumë më herët sesa mendojmë, transmeton Telegrafi.

Ajo që mbajnë mend më shumë është emocioni

“Gjithçka që ka rëndësi emocionale, fëmijët do ta mbajnë mend”, ka thënë më herët për HuffPost psikologia klinike nga Los Anxhelosi, Dr. Jenny Yip.

Nga ana tjetër, ka edhe lajme të mira: shumica e fëmijëve nuk ndryshohen ndjeshëm nga një ngjarje e vetme emocionale apo nga një kujtim i izoluar, gjë që është veçanërisht e rëndësishme kur bëhet fjalë për përvoja emocionalisht të vështira.

“Ngjarjet e vetme, përveç atyre që janë vërtet traumatike, rrallëherë kanë efekt afatgjatë në zhvillimin emocional dhe social të fëmijëve”, shpjegon psikologu klinik Mark Rienecke. “Në përgjithësi, fëmijët janë mjaft të qëndrueshëm.”

Prindërit luajnë rol kyç në formësimin e kujtimeve të fëmijëve

Një pjesë e punës së Peterson si studiuese është t’i ndihmojë fëmijët të zhvillojnë aftësinë për të kujtuar në mënyrë më të rrjedhshme. Ajo shpesh i pyet fëmijët për kujtimin e tyre më të hershëm dhe vetë rikujtimi i këtyre përvojave shpesh i ndihmon fëmijët të lidhen më mirë me të tjerët.

Kjo është e rëndësishme, sepse fëmijët i përdorin kujtimet për të ndërtuar ndjenjën e identitetit ndërsa rriten.

“Dallimi qëndron te mënyra se si prindërit flasin me fëmijët e tyre. Kur prindërit flasin me ta për përvojat që kanë kalua, për atë që kanë bërë javën e kaluar, verën e kaluar apo vitin e kaluar – kjo është si të stërvitësh një muskul”, shpjegon Peterson. “Fëmija zhvillon zakonin të reflektojë më shumë mbi kujtimet dhe t’i ruajë ato më mirë.”

Edhe pse prindërit kanë prirje të theksojnë vetëm kujtimet e bukura dhe të shmangin bisedat për përvojat negative, sipas saj është e rëndësishme që të përfshihen të dyja.

“Një nga gjërat më të rëndësishme që fëmijët duhet të mësojnë është të kuptojnë dhe të përballen me përvojat negative që kanë pasur në jetë. Të flasësh për to, ta ndihmosh fëmijën t’i kuptojë dhe ta ndiejë se ka pasur një farë kontrolli dhe është përballur mirë me to, këta janë hapa shumë të rëndësishëm”, përfundon ajo. /Telegrafi/

Në tapetin e kuq të mbrëmjes Pre-Grammy në Los Anxhelos, Paris Hilton konfirmoi edhe një herë statusin e saj si një nga figurat më me ndikim në botën e modës dhe glamurit

Pa asnjë dyshim, Paris Hilton tërheq vëmendjen e publikut kudo që shfaqet. E njëjta gjë ndodhi edhe mbrëmë, kur ajo u paraqit në ceremoninë Pre-Grammy, e cila u mbajt në Los Anxhelos. Siç e tregon edhe vetë emri, kjo ngjarje shërben si një uvertirë elegante për ndarinë e çmimeve Grammy, një nga netët më të rëndësishme të muzikës në botë.

Me paraqitjen e saj, Paris Hilton dha një mesazh të qartë: edhe në ceremoninë kryesore të Grammy-t, nga ajo mund të pritet vetëm shkëlqim maksimal dhe stil i përkryer.

profimedia

Një paraqitje që mishëron sharmin modern

Influencuesja dhe sipërmarrësja e njohur u shfaq në tapetin e kuq me një fustan të gjatë elegant ngjyrë të zezë, të zbukuruar me shkëlqim delikat temtinash, që reflektonin dritën dhe krijonin një efekt luksoz, por jo të tepruar.

Flokët e saj të gjatë i kishte lënë të lëshuar, duke i dhënë pamjes një notë romantike dhe femërore, ndërsa grimi ishte i rafinuar dhe në harmoni me veshjen.

Kroi i zgjedhur, karakteristik për stilin e saj, theksonte linjat dhe i jepte figurës së saj një prani të fortë dhe glamuroze, pikërisht atë që pritet nga një event i lidhur me natën më të madhe muzikore të vitit, transmeton Telegrafi.

profimedia

Minimalizëm luksoz dhe elegancë pa kohë

Ky kombinim e paraqet Paris Hilton në formën e saj më të konsoliduar: e rafinuar, e sigurt në stil dhe pa teprime të panevojshme. Me aksesorë të përzgjedhur me kujdes dhe theks te silueta, ajo i dha veshjes një frymë moderne me elegancë të përjetshme.

Kjo paraqitje konfirmon edhe një herë pse Paris Hilton mbetet pikë referimi për breza të tërë, duke ndërthurur trendet aktuale me një estetikë klasike që i reziston kohës.

Me këtë stil, ajo dëshmon se pozicioni i saj si ikonë mode nuk është rastësor, por rezultat i një identiteti të ndërtuar me vite, i bazuar në hijeshi, finesë dhe vetëbesim.

/Telegrafi/

Ky çrregullim neurologjik prek kontrollin e muskujve të të folurit dhe mund të ndikojë seriozisht në komunikim, shëndetin mendor dhe cilësinë e jetës nëse lihet pa trajtim

Dizartria është një çrregullim motorik i të folurit i shkaktuar nga dëmtimi i nervave, i cili dobëson ose vështirëson kontrollin e muskujve të përfshirë në të folur. Ky çrregullim neurologjik shkakton të folur të paqartë, të ngadalshëm, të dobët, monoton ose murmuritës. Personat me dizartri e kuptojnë se çfarë u thuhet, e dinë saktësisht çfarë duan të thonë dhe si ta thonë, por dobësia e muskujve ua vështirëson këtë aktivitet.

Dizartria shfaqet si pasojë e goditjes në tru, traumave të kokës, sëmundjes së Parkinsonit, sklerozës multiple dhe gjendjeve të tjera neurologjike, ndërsa trajtohet me ushtrime logopedike.

Dizartria e vështirëson lëvizjen e buzëve, gjuhës ose nofullës

Dizartria shpesh shkakton të folur të paqartë ose të ngadalshëm, i cili është i vështirë për t’u kuptuar për shkak të paralizës së fytyrës ose dobësisë së muskujve të gjuhës apo fytit. Problemet me të folurin mund të shkaktojnë vështirësi në situata shoqërore, sepse përpjekja e personit për të komunikuar dhe për t’u kuptuar mund ta vështirësojë jetën e përditshme, të krijojë tension në punë, në shkollë dhe në marrëdhënie në përgjithësi, transmeton Telegrafi.

Personi me dizartri mund të ketë vështirësi në lëvizjen e buzëve, gjuhës ose nofullës, ndërsa simptomat janë:

• Të folur i paqartë ose murmuritje
• Të folur shumë i shpejtë ose shumë i ngadalshëm
• Të folur shumë i fortë ose krejtësisht i dobët
• Zëri tingëllon i ngjirur, i ashpër, i tensionuar, nazal, robotik ose monoton
• Të folur në “rafale” të shkurtra e të ndërprera me shumë pauza, në vend të fjalive të plota

Paraliza e fytyrës shfaqet si pasojë e dëmtimit të nervit facial dhe mund të jetë e lehtë ose totale.

Dizartria zhvillimore ose e fituar

Lëndimet, sëmundjet dhe gjendjet neuromuskulare (sëmundje që prekin nervat që kontrollojnë muskujt) mund të shkaktojnë dizartri. Dëmtimi i pjesëve të sistemit nervor që kontrollojnë muskujt që na ndihmojnë të shqiptojmë tingujt, muskujt e fytyrës, fytit dhe muskujt që na ndihmojnë të marrim frymë, e vështirësojnë të folurin. Ekzistojnë dy lloje të dizartrisë:

1. Dizartria zhvillimore shfaqet si pasojë e dëmtimit të trurit gjatë zhvillimit fetal ose gjatë lindjes. Për shembull, paraliza cerebrale mund të shkaktojë dizartri, ndërsa fëmijët janë në përgjithësi më të prirë për zhvillimin e kësaj gjendjeje.

2. Dizartria e fituar shfaqet si pasojë e dëmtimit të trurit më vonë gjatë jetës. Për shembull, pas goditjes në tru, tumorit në tru ose sëmundjes së Parkinsonit, gjendje që mund të çojnë në dizartri dhe që shfaqet më shpesh te të rriturit.

Çfarë ndodh nëse çrregullimi nuk trajtohet?

Nëse dizartria nuk trajtohet, vështirësitë në komunikim përkeqësohen, gjë që çon në izolim të theksuar social, marrëdhënie të tensionuara dhe depresion, ndërsa potencialisht mund të shkaktojë edhe rritje të pështymës dhe rrjedhje të saj, probleme me frymëmarrjen dhe probleme me ushqyerjen, përkatësisht me gëlltitjen, çka ndikon në cilësinë e përgjithshme të jetës.

Dizartria e patrajtuar mund të përparojë, duke e bërë të folurin të pakuptueshëm dhe duke kërkuar komunikim alternativ, sepse ndikon në muskujt e frymëmarrjes, zërit, rezonancës dhe artikulimit. Për shkak të përfshirjes së muskujve respiratorë mund të zhvillohen modele të parregullta të frymëmarrjes, ndërsa në varësi të shkakut bazë (si skleroza multiple), problemet me të folurin mund të përkeqësohen me kalimin e kohës.

Ky çrregullim neurologjik ndikon ndjeshëm edhe në shëndetin mendor për shkak të barrierës serioze në komunikim, gjë që shpesh shkakton tërheqje sociale, izolim nga familja dhe miqtë. Frustrimi dhe izolimi më pas shpesh çojnë në probleme të shëndetit mendor si depresioni dhe ankthi. /Telegrafi/

Një situatë e zakonshme në trafik shkakton shumë gabime. Edhe shoferët me përvojë shpesh nuk janë të sigurt për rregullin e saktë.

Klubi i njohur gjerman i automobilizmit, ADAC, prej më shumë se 100 vitesh është i përkushtuar edukimit dhe përmirësimit të sigurisë në trafik.

Në rrjetet sociale, publikojnë rregullisht detyra dhe enigma nga testet e trafikut, duke i ftuar ndjekësit të japin zgjidhjen përpara se të publikohet përgjigjja e saktë.

Një nga këto situata ka ngjallur diskutime të shumta, sepse përfshin një skenar që ndodh shpesh edhe në kryqëzimet urbane.

Qëllimi i këtij materiali është rritja e vetëdijes së shoferëve, jo ndëshkimi. Njohja e rregullave bazë dhe zbatimi i tyre në praktikë është çelësi i sigurisë në trafik, transmeton Telegrafi.

Kush ka përparësi në këtë kryqëzim?

Në një kryqëzim, dy automjete vijnë nga drejtime të ndryshme, por të dyja synojnë të kthehen në të njëjtën rrugë, e cila ka dy korsi të lira.

Situata duket e thjeshtë, por krijon dilema:

• A mund të kthehen të dyja automjetet në të njëjtën kohë?
• Cili automjet ka përparësi?
• Në cilën korsi lejohet të hyjë secili?

Shikojeni me kujdes ilustrimin dhe mendoni: me çfarë rendi duhet të lëvizin automjetet në këtë kryqëzim?

⚠️ Gabime të shpeshta që bëjnë shoferët

Në situata të tilla, shoferët shpesh:

• supozojnë se “ai që kthen më shpejt kalon i pari”
• mendojnë se çdo automjet duhet të mbajë korsinë më të afërt me drejtimin e vet
• harrojnë rregullin bazë të përparësisë nga ana e djathtë

Këto supozime çojnë në konfuzion, ndalesa të papritura dhe rrezik për përplasje.

Zgjidhja e saktë

Automjeti që vjen nga ana e djathtë e kryqëzimit (automjeti nr. 2) ka të drejtën e përparësisë së kalimit.

👉 Ai mund të kthehet i pari dhe ka të drejtë të zgjedhë cilëndo nga dy korsitë e lira në rrugën ku po hyn.

Pse është kjo zgjidhja e saktë?

Sipas rregullave të përgjithshme të trafikut, të cilat zbatohen edhe në Kosovë dhe në shumicën e vendeve evropiane:

▪ rregulli i krahut të djathtë ka përparësi në kryqëzimeku përparësia nuk është e rregulluar ndryshe
▪ automjeti që ka përparësi nuk është i detyruar të hyjëvetëm në një korsi të caktuar, përderisa korsitë janë të lira,
▪ automjeti tjetër duhet:

• të presë
• të sigurohet që rruga është e lirë
• dhe vetëm pastaj të kryejë kthimin

⚠️ Pse kjo situatë është e rrezikshme në praktikë?

Sepse:

• shoferët shpesh nisen njëkohësisht
• ndodh futja e dy automjeteve në të njëjtën korsi
• krijohen frenime të papritura dhe reagime nervoze

Një vendim i gabuar në këto raste mund të çojë në aksident anësor ose përplasje të lehtë, por të panevojshme.

A e dinit?

Shumë aksidente në kryqëzime ndodhin jo për shkak të shpejtësisë, por për shkak të keqinterpretimit të përparësisë së kalimit dhe zgjedhjes së korsisë. /Telegrafi/

Dëshmitë, dokumentet dhe roli i mediave e shndërruan Dosjen Epstein në një pasqyrë tronditëse të mënyrës si elitat globale shmangin përgjegjësinë dhe si shoqëria reagon kur e vërteta del në dritë

Rasti i Jeffrey Epstein nuk është vetëm një dosje penale që tronditi opinionin publik. Me kalimin e viteve, ai u shndërrua në një simbol të dështimeve sistemike, duke hapur debat të gjerë mbi pushtetin, ndikimin social, rolin e mediave dhe mënyrën se si shoqëritë moderne përballen me abuzimin kur ai lidhet me elitat.

Që nga arrestimi i tij në vitin 2019 dhe publikimi i dokumenteve të mëvonshme gjyqësore, rasti ka prodhuar jo vetëm dëshmi, por edhe polemika të shumta. Pyetja që vazhdon të shtrohet nuk është vetëm “çfarë ndodhi”, por pse ndodhi për kaq gjatë pa u ndalur.

Dosja Epstein nuk është thjesht një rast penal

Hetimet treguan se Epstein kishte ndërtuar për dekada një rrjet marrëdhëniesh me figura të fuqishme nga politika, biznesi dhe bota akademike. Sipas raportimeve të detajuara të The New York Times, këto lidhje krijuan një ambient ku sinjalizimet për sjellje të paligjshme ose u injoruan, ose u trajtuan sipërfaqësisht.

Kjo e zhvendosi çështjen nga një rast individual në një problem struktural, ku ndikimi social dhe statusi krijuan mbrojtje informale, por efektive. Studiues të drejtësisë penale theksojnë se raste të tilla zbulojnë boshllëqe serioze në mënyrën si institucionet reagojnë ndaj personave me pushtet të lartë.

Kultura e heshtjes dhe zërat që vonohen

Një nga aspektet më të diskutuara të Dosjes Epstein është heshtja e zgjatur e viktimave. Psikologët dhe organizatat profesionale theksojnë se raportimi i abuzimit bëhet edhe më i vështirë kur përfshihen individë me ndikim.

Sipas analizave të American Psychological Association, viktimat e abuzimit të lidhur me pushtetin përballen me frikë nga pasojat sociale, mosbesim institucional dhe ndjenjë izolimi. Kjo shpesh çon në vonesa të gjata në raportim ose në heshtje të plotë.

Kjo nuk e bën heshtjen një zgjedhje personale, por pasojë të një mjedisi që nuk ofron siguri reale për denoncim, përcjell Telegrafi.

Media mes heshtjes dhe reagimit të vonuar

Roli i mediave në këtë rast ka qenë objekt kritikash dhe reflektimi. Për vite me radhë, rasti Epstein u përmend sporadikisht, pa marrë vëmendjen që mori më vonë. Vetëm pas publikimit të dokumenteve gjyqësore dhe presionit publik, raportimi u intensifikua.

Sipas analizave të The Guardian, media globale shpesh tregohet e kujdesshme, ndonjëherë tepër, kur raportimi përfshin figura të fuqishme, për shkak të rreziqeve ligjore dhe presioneve indirekte. Ky fenomen njihet si vetëcensurë strukturore dhe nuk është unik për këtë rast.

Elitat dhe perceptimi i paprekshmërisë

Sociologët e përshkruajnë këtë si “mburojë statusi”, ideja se pasuria dhe pozita shoqërore krijojnë një distancë nga ndëshkimi. Studime të botuara në Harvard Law Review tregojnë se perceptimi i paprekshmërisë nuk lind vetëm nga korrupsioni, por edhe nga trajtimi i pabarabartë në fazat e hershme të hetimeve.

Në këtë kontekst, Dosja Epstein u bë shembull se si drejtësia formale dhe drejtësia e perceptuar nga publiku mund të mos përputhen.

Pse Dosja Epstein është çështje Lifestyle

Në pamje të parë, ky rast i përket kronikës penale. Por ndikimi i tij shtrihet shumë më gjerë. Ai prek mënyrën se si shoqëria:

• e percepton suksesin dhe famën
• ndërton besimin te institucionet
• reagon ndaj abuzimit dhe pabarazisë

Siç vëren BBC Future, raste të tilla ndikojnë drejtpërdrejt në kulturën kolektive, duke ndryshuar mënyrën si flasim për pushtetin, përgjegjësinë dhe transparencën.

Pyetje që mbeten

Dosja Epstein nuk ofron përgjigje të thjeshta. Ajo ngre pyetje të vështira, por të domosdoshme: Si mbrohet shoqëria nga abuzimi i pushtetit? Kush garanton që zërat e dobët dëgjohen? Dhe a mjafton drejtësia ligjore për të rikthyer besimin publik?

Përtej emrave dhe dokumenteve, ky rast mbetet një pasqyrë e mënyrës se si funksionon, ose dështon, sistemi kur përballet me pushtet të pakontrolluar. /Telegrafi/

Në shumicën e rasteve është sjellje krejt normale, por në disa situata mund të tregojë parehati ose problem shëndetësor

Nëse një mace ndonjëherë ha ose pi me sytë e mbyllur apo gjysmë të mbyllur, kjo zakonisht nuk është shenjë problemi. Shpesh bëhet fjalë për një kombinim të nuhatjes së zhvilluar, afërsisë së ushqimit me feçkën dhe ndjenjës së sigurisë në ambient. Megjithatë, ka raste kur mbyllja e syve gjatë ushqimit mund të sinjalizojë parehati ose shqetësim shëndetësor, veçanërisht nëse shfaqet papritur ose shoqërohet me simptoma të tjera.

Ushqimi është shumë afër – shikimi nuk është shqisa kryesore

Shikimi i maces nuk është i përshtatshëm për distanca shumë të vogla. Prandaj, kur orientohen “nën hundë”, macet mbështeten më shumë te mustaqet dhe nuha­tja, sesa te sytë. Mustaqet i ndihmojnë të “ndiejnë” hapësirën dhe objektet menjëherë përpara feçkës.

Kur ena e ushqimit është shumë afër dhe ushqimi nuk lëviz, macja kalon natyrshëm në kombinimin erë + kontakt i mustaqeve + pozicion i kokës. Në atë moment, mbyllja e syve mund të jetë thjesht pjesë e fokusimit në shqisa të tjera, transmeton Telegrafi.

Sytë e mbyllur si shenjë qetësie dhe sigurie

Macet janë instinktivisht të kujdesshme; ushqimi është një moment cenueshmërie. Kur ndihen të sigurta në ambient, ato mund të sillen më të relaksuara, përfshirë edhe mbajtjen e syve gjysmë të mbyllur. Kjo i ngjan “pulsimit të ngadaltë” të syve, i cili shpesh interpretohet si shenjë qetësie dhe besimi. (Kjo vlen vetëm kur nuk ka shenja të tjera parehatie ose sëmundjeje.)

Mustaqet e ndjeshme dhe ena që bezdis

Mustaqet janë jashtëzakonisht të ndjeshme. Prekja e vazhdueshme e skajeve të një ene të ngushtë ose të thellë mund të jetë e pakëndshme për disa mace. Edhe pse tema mbetet pjesërisht e diskutueshme në literaturë, përvoja praktike tregon se disa mace hanë më rehat nga ena të sheshta dhe të gjera.

Nëse macja, ha me nervozë, nxjerr ushqimin me putër, shmang skajet e enës, duket e irrituar, atëherë ia vlen të provoni një pjatë të sheshtë ose një enë më të gjerë, për të ulur kontaktin e mustaqeve me skajet.

Ndonjëherë shkaku është irritimi i syrit ose dhimbja

Nëse macja mbyll sytë fort, mban njërin sy më të mbyllur se tjetrin, ose duket sikur përpiqet të mos i hapë sytë gjatë ushqimit, kjo mund të tregojë irritim, dëmtim ose infeksion të syrit. Në këto raste, mbyllja e syve nuk është “zakon i ëmbël”, por shenjë parehatie që kërkon vëmendje.

Kur duhet kontaktuar veterineri?

Është e këshillueshme të konsultoheni me veterinerin nëse, krahas mbylljes së syve gjatë ushqimit, shfaqen edhe:

• lotim i shtuar, sekrecion ose skuqje e syrit,
• mbyllje e shpeshtë e syve, fërkim i fytyrës me putër, ndjeshmëri ndaj dritës,
• ndryshim i papritur i oreksit, shmangie e ushqimit ose përtypje “nga njëra anë”,
• shenja dhimbjeje, fshehje, nervozizëm ose apati.

Ndryshimet në mënyrën e ushqimit duhet gjithmonë të kontrollohen, sidomos nëse janë të reja ose përkeqësohen.

Çfarë mund të bëni menjëherë në shtëpi?

Pa komplikuar dhe pa “diagnoza nga interneti”, disa rregullime të vogla mund të ndihmojnë:

Ndërroni enën: zgjidhni një enë të sheshtë dhe të gjerë, prej qeramike ose inoksi.
Zgjidhni vend të qetë për ushqim: pa zhurma të forta, lëvizje të shpeshta apo presion nga kafshë të tjera.
Vëzhgoni: a i mbyll sytë vetëm me një lloj ushqimi, vetëm kur pi ujë, apo në një orar të caktuar?
Kontrolloni sytë: shikoni nëse ka lotim, skuqje, sekrecion ose dallim mes syrit të majtë dhe të djathtë.

Nëse sjellja vazhdon ose shfaqen shenja parehatie, kontrolli veterinar është rruga më e shpejtë drejt një përgjigjeje të saktë. /Telegrafi/

Ekspertët rekomandojnë Malasanën, një ushtrim i thjeshtë që ndihmon relaksimin e muskujve të legenit dhe e bën zbrazjen e zorrëve më të lehtë dhe më natyrale

Kapsllëku është një problem i shpeshtë dhe i pakëndshëm. Nëse keni ndjesinë se tretja e rregullt është e vështirë për t’u arritur, nuk jeni të vetëm. Për fat të mirë, ndonjëherë edhe një shtrirje e thjeshtë mund të ndihmojë në vënien në lëvizje të sistemit tretës. Specialistët shpesh rekomandojnë Malasanën.

Studimet tregojnë se pozicioni galiç mund ta lehtësojë zbrazjen e zorrëve. Megjithatë, për një zgjidhje afatgjatë është e rëndësishme të pini mjaftueshëm lëngje, të konsumoni ushqime të pasura me fibra dhe të lëvizni rregullisht, transmeton Telegrafi.

Si ndihmon Malasana tretjen?

Kapsllëku shpesh lidhet me tensionin e muskujve të dyshemesë së legenit. Ky pozicion ndihmon në relaksimin e tyre, duke e bërë zbrazjen e zorrëve më të lehtë. Kur këta muskuj janë tepër të tendosur, procesi i jashtëqitjes vështirësohet; relaksimi i tyre kontribuon në një zbrazje më të plotë dhe më të rehatshme.

Malasana e vendos trupin në një pozicion më natyral për zbrazjen e zorrëve, sepse drejton pjesën fundore të traktit tretës dhe lehtëson kalimin e jashtëqitjes. Pozicioni galiç është përdorur prej mijëra vitesh në kultura të ndryshme dhe edhe sot praktikohet gjerësisht. Pikërisht për këtë arsye janë popullorë edhe stolat e vegjël për WC, të cilët ngritin këmbët dhe imitojnë këtë pozicion.

Në këtë pozicion, kofshët ushtrojnë presion të lehtë mbi bark, gjë që mund të stimulojë punën e zorrëve. Ky presion vepron si një masazh i butë, që nxit peristaltikën, lëvizjet natyrore të zorrëve. Studimet tregojnë gjithashtu se në pozicionin galiç kërkohet më pak sforcim. Masazhi i barkut, si metodë, është i studiuar mirë dhe njihet për efektin e tij në lehtësimin e kapsllëkut dhe rritjen e shpeshtësisë së zbrazjes, transmeton Telegrafii.

Si të realizoni Malasanën

Malasana është, në thelb, një galiç i thellë.

Hapat për ta kryer:

• Qëndroni në këmbë me shputat në gjerësinë e ijëve. Gishtat mund t’i ktheni pak nga jashtë, nëse ju duket më rehat.
• Përkulni gjunjët dhe ulni ngadalë ijët drejt tokës.
• Përpiquni t’i mbani shputat plotësisht në dysheme. Nëse thembrat ngrihen, vendosni poshtë tyre një peshqir ose batanije të palosur.
• Me bërryla mund t’i shtyni lehtë gjunjët nga jashtë, ndërsa pëllëmbët t’i bashkoni përpara gjoksit, ose të mbaheni diku përpara për ta mbajtur shpinën drejt.
• Merrni frymë ngadalë dhe thellë, duke u përpjekur të relaksoni barkun dhe legenin.

Ky ushtrim mund të bëhet në shtëpi, jo vetëm gjatë orëve të jogës. Disa njerëz e praktikojnë edhe gjatë qëndrimit në WC, duke vendosur këmbët mbi një stol të vogël për ta afruar trupin me pozicionin galiç. Shumëkush e gjen veçanërisht të dobishëm në mëngjes, sidomos pas një pijeje të ngrohtë.

Këshilla shtesë për tretje të rregullt

Shtrirja ndihmon, por nuk është faktori i vetëm.

Fibrat

Shumica e të rriturve kanë nevojë për rreth 25–34 g fibra në ditë. Ato gjenden kryesisht në drithëra integrale, fruta, perime, bishtajore, arra dhe fara.

Lëngjet

Uji është thelbësor sepse e zbut jashtëqitjen dhe e lehtëson kalimin e saj nëpër zorrë. Nëse rrisni marrjen e fibrave, është e domosdoshme të pini edhe më shumë lëngje.

Lëvizja

Aktiviteti i rregullt fizik nxit punën e zorrëve. Ecja, noti, çiklizmi, vallëzimi apo vrapi i lehtë disa herë në javë mund të bëjnë ndryshim të madh.

Ndihmon edhe shtrirja në pozicionin “katërshja” (shtrihuni në shpinë dhe vendosni kyçin e njërës këmbë mbi kofshën e tjetrës), e cila relakson muskujt e vitheve dhe të legenit. /Telegrafi/

Gjatë vizitës në Uashington, Mbretëresha e Jordanisë konfirmoi edhe një herë statusin e saj si ikonë globale e stilit, duke kombinuar diplomacinë, elegancën dhe trendet më të forta të momentit

Queen Rania konfirmoi edhe një herë statusin e saj si ikonë globale e stilit gjatë vizitës së fundit në Uashington. Për takimin me Zonjën e Dytë të SHBA-së, Usha Vance, si dhe për një shfaqje private filmi në Shtëpinë e Bardhë, ajo zgjodhi dy kombinime krejtësisht të ndryshme, por po aq mbresëlënëse, që bashkojnë sofistikimin modern me elegancën e përjetshme.

Kur bëhet fjalë për veshjen diplomatike, Mbretëresha Rania rrallë gabon, dhe vizita e saj e fundit në Shtetet e Bashkuara ishte një shkollë e vërtetë stili. Ajo tregoi edhe një herë se si mund të balancohet mjeshtërisht mes prerjeve strikte të përshtatshme për politikën e lartë dhe detajeve moderne që pasqyrojnë personalitetin e saj, transmeton Telegrafi.

profimedia

Pamja e ditës: Kostum i fuqishëm dhe detaji i sezonit

Për takimin diplomatik me Usha Vance, bashkëshorten e zëvendëspresidentit të SHBA-së, Mbretëresha zgjodhi një kostum të prerë në mënyrë strikte, në ngjyrë ulliri, me firmën e Maison Alaïa. Prerja fluide e pantallonave dhe xhaketa e strukturuar krijuan një siluetë autoritare, por ajo që i dha kombinimit një karakter të veçantë ishte shalli i madh prej leshi i brendit Loewe.

Shalli, në nuanca të ftohta blu dhe gri, solli lehtësi dhe lëvizje në një veshje ndryshe rigoroze, ndërsa çizmet neutrale prej lëkure të lëmuar e “ankoruan” stilin në elegancë praktike. Kombinimi u plotësua me një çantë të strukturuar nga The Attico dhe këpucë në të njëjtën nuancë ulliri.

Kalim perfekt në shkëlqimin e mbrëmjes

Më vonë gjatë së njëjtës ditë, Rania realizoi një kalim të përkryer drejt shkëlqimit të mbrëmjes, me rastin e shfaqjes private të filmit Melania në Shtëpinë e Bardhë. Për këtë ngjarje, ajo zgjodhi një fustan elegant mëndafshi, të punuar sipas masës, nga shtëpia mode Prada, i frymëzuar nga koleksioni i vjeshtës 2002.

Ky moment “vintage” u shoqërua me një çantë ikonike nga Bottega Veneta, me nyjën e thurur në ngjyrë të zezë, duke dëshmuar aftësinë e Mbretëreshës për të kombinuar trendet bashkëkohore me klasikët e përjetshëm. /Telegrafi/

Shkurti 2026 nuk është thjesht edhe një muaj tjetër në kalendarin e marrëdhënieve, ai sjell një tronditje astrologjike që do t’i çojë pesë shenja të Zodiakut në një dimension krejt të ri dashurie

Pas shtatë vitesh kaosi, Akrepat më në fund marrin përgjigjet që prisnin; Virgjëreshat do të përballen me rikthimin e ish-dashurive për shkak të Merkurit retrograd, ndërsa Ujorët dhe Luanët do të detyrohen të përcaktojnë statusin e lidhjes: ose unazë në dorë, ose ndarje.
Zbuloni kush në shkurt do t’i thotë “po” fatit.

Pesë shenja të horoskopit në shkurt 2026 do të përjetojnë diçka thuajse hyjnore në marrëdhëniet e tyre. Urani, planeti i ndryshimeve të papritura, të martën më 3 shkurt, nis lëvizjen direkte në fazën e tij të fundit në shenjën e Demit. Kjo pasohet nga e para në një seri eklipsesh të reja, eklipsi i Hënës në Ujor, më 17 shkurt.

Meqë Ujori është sundimtari natyror i Uranit, energjia mes tyre është e fortë dhe e ngjashme: risi, liri, autenticitet. Këto tema do të reflektohen drejtpërdrejt edhe në jetën tuaj romantike. Ëndrrat bëhen më të prekshme, por do t’ju duhet të zgjidhni me vetëdije mes asaj që dëshironi dhe asaj që ju është e shkruar.

Ndryshimi më i mirë është ai që lidhet me fatin, ndjesia se, çfarëdo që të kishit bërë, nuk do të mund ta kishit shmangur atë moment. Është çasti kur fati merr timonin dhe ju drejton drejt personit që ju përket. Megjithëse shkurti sjell veprim dhe vrull, ai mund të sjellë edhe ngjarje të paparashikueshme, ndaj përgatituni për ndryshime planesh, transmeton Telegrafi.

Ja cilat janë pesë shenjat që në shkurt do të përjetojnë përmirësim në dashuri:

♒ Ujori

Dashuria po kthehet, Ujorë. Që nga Hëna e Re në Luan më 24 korrik 2025, keni kaluar nëpër një fazë rritjeje në lidhjen ekzistuese, duke mësuar si të ndiheni të dashur për atë që jeni dhe si të flisni kur është e nevojshme.

Me Hënën e Plotë në Luan, të dielën më 1 shkurt, dashuria dhe ndjenja e vlerës personale rikthehen. Nëse jeni beqarë ose sapo keni mbyllur një lidhje, kjo energji sjell qartësi dhe ju ndihmon të lini pas zhgënjimet e vjetra. Kur e ndjeni dashurinë për veten, është shumë më e lehtë ta tërhiqni edhe nga të tjerët.

♏ Akrepi

Akrepa, disa vite bëjnë pyetje, të tjera japin përgjigje. Me Uranin që nis lëvizjen direkte në shtëpinë tuaj të dashurisë më 3 shkurt, fillon era juaj e përgjigjeve.

Që nga viti 2018, Urani ka sjellë paqëndrueshmëri, ndarje të papritura dhe pasiguri. Tani, në kohën e duhur, përgjigjet më në fund po vijnë. Deri më 25 prill, Urani ndihmon në rikthimin e stabilitetit. Mos i kundërshtoni ndryshimet – ato mund t’ju çojnë drejt një lidhjeje të re fatale ose forcimit të asaj ekzistuese.

♍ Virgjëresha

Romantika është në ajër dhe Virgjëreshat e ndjejnë fort. Të martën, më 10 shkurt, Venera hyn në Peshq, duke sjellë një periudhë të bukur dashurie. Nëse jeni në lidhje, kjo energji ju ndihmon ta vendosni marrëdhënien në plan të parë.

Nëse jeni beqarë, Venera në Peshq është afrodiziak i vërtetë. Megjithatë, me Merkurin retrograd më 26 shkurt, ekziston mundësia e rikthimit të një ish-dashurie. Shikojeni si mundësi reflektimi, por shmangni vendimet impulsive.

♌ Luani

Diçka e re po fillon, Luanë. Me eklipsin dhe Hënën e Re në Ujor më 17 shkurt, marrëdhëniet tuaja hyjnë në fazë transformimi.

Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht ndarje, por rishikim i planeve dhe marrëveshjeve. Nevoja për liri dhe autenticitet rritet. Nëse jeni në kërkim të dashurisë, mund të ndodhë një zhvillim i papritur. Kujdes me ndryshimet e menjëhershme të mendimit.

♎ Peshorja

Merrni përgjegjësi për dashurinë tuaj. Të premten, më 20 shkurt, Saturni bashkohet me Neptunin në Dash, në shtëpinë tuaj të marrëdhënieve.

Kjo energji ju fton të përballeni me realitetin dhe të merrni përgjegjësi për rolin tuaj në çdo konflikt. Emocionet mund të jenë të forta, ndaj reagoni me kujdes. Nëse jeni beqarë, mos u nxitoni – shmangni idealizimet e tepruara dhe lidhjet e nisura pa reflektim. /Telegrafi/

AlphaGenome, inteligjenca artificiale e Google DeepMind, “lexon” ADN-në njerëzore dhe parashikon rrezikun e sëmundjeve serioze përpara se ato të shfaqen

Google DeepMind ka prezantuar një model të ri të inteligjencës artificiale të quajtur AlphaGenome, i cili mund të shënojë një kthesë të madhe në mënyrën se si shkenca e kupton ADN-në njerëzore dhe mekanizmat përmes të cilëve ndryshimet gjenetike çojnë në zhvillimin e sëmundjeve, përfshirë edhe kancerin.

Shkencëtarët që po e testojnë këtë sistem vlerësojnë se AlphaGenome përfaqëson një hap të rëndësishëm përpara, sepse mundëson kalimin nga kuptimi teorik i gjenomit në simulime konkrete dhe të aplikueshme praktikisht. Megjithatë, si çdo model i inteligjencës artificiale, edhe AlphaGenome varet drejtpërdrejt nga cilësia dhe gjerësia e të dhënave mbi të cilat është trajnuar.

ADN-ja njerëzore: shumë më tepër sesa thjesht kod proteinash

ADN-ja e njeriut përbëhet nga miliona kombinime gjenetike që drejtojnë funksionimin e të gjithë organizmit. Për dekada me radhë, besohej se vetëm një pjesë shumë e vogël e ADN-së kishte funksion real. Sot, shkenca po e rrëzon këtë ide.

Vetëm rreth 2 për qind e ADN-së njerëzore kodon drejtpërdrejt proteina, ndërsa 98 për qind e saj ka rol rregullator. Këto pjesë të ashtuquajtura “jokoduese” përcaktojnë:

• kur një gjen aktivizohet ose çaktivizohet
• sa aktiv do të jetë ai
• si reagon ndaj sinjaleve mjedisore
• si zhvillohen proceset e përpunimit të ARN-së

Shumë variante gjenetike që lidhen me sëmundje serioze janë të fshehura pikërisht në këto segmente rregullatore, sepse ato nuk e ndryshojnë proteinën, por mënyrën se si funksionon vetë gjenit, transmeton Telegrafi.

Si funksionon AlphaGenome?

AlphaGenome bazohet në mësimin e thellë dhe është frymëzuar nga mënyra se si truri i njeriut përpunon informacionin. Aftësia e tij kryesore është se mund të:

• lexojë deri në një milion “shkronja” të ADN-së në një analizë të vetme
• punojë me saktësi në nivelin e një nukleotidi të vetëm
• analizojë ndikimin e mutacioneve minimale në funksionimin e gjeneve

ADN-ja përbëhet nga katër nukleotide bazë - A, C, G dhe T, të cilat së bashku formojnë një “manual” biologjik për ndërtimin dhe kontrollin e çdo qelize në trup.

AlphaGenome është modeli i parë i inteligjencës artificiale që mund të analizojë në mënyrë sistematike pjesën rregullatore të ADN-së dhe të parashikojë funksionin e saj biologjik.

Testimi në leukeminë akute

Në testimet praktike, studiuesit e përdorën AlphaGenome në rastin e leukemisë akute, një formë kanceri të qelizave të bardha të gjakut, ku ndodh rritje e pakontrolluar e qelizave T të papjekura.

Në disa forma të kësaj sëmundjeje, shkaku nuk është ndryshimi i proteinave, por mutacione shumë të vogla që ndikojnë në kohën ose intensitetin e aktivizimit të gjeneve. AlphaGenome krahasoi sekuencat normale dhe të mutacionuara të ADN-së dhe arriti të parashikojë nëse mutacioni rrit aktivitetin e gjeneve përreth, një proces që mund të nxisë zhvillimin e sëmundjes.

Potencial i madh, por jo ende për klinikë

Aktualisht, AlphaGenome është falas për komunitetin shkencor për kërkime jokomerciale dhe nuk është i destinuar për përdorim klinik. Megjithatë, potenciali i tij është i gjerë:

• 🧬 biologji molekulare – si laborator virtual për testimin e hipotezave
• 💊 bioteknologji – për dizajnimin e terapive gjenetike dhe barnave më precize
• 🔬 kërkim shkencor – për kuptimin më të thellë të sëmundjeve komplekse

Ekspertët theksojnë se AlphaGenome shënon një pikë kthese, sepse e bën gjenomin më të “lexueshëm” dhe të interpretuar funksionalisht. Megjithatë, ata paralajmërojnë se mungesa e bazave të mëdha, të standardizuara biologjike mbetet një nga pengesat kryesore për zhvillimin e gjeneratës së ardhshme të këtyre mjeteve.

Një hap drejt mjekësisë së së ardhmes

Pavarësisht kufizimeve aktuale, AlphaGenome po shihet si një mjet themelor që e kthen kodin gjenetik në një gjuhë të kuptueshme, duke hapur rrugë të reja për zbulime shkencore dhe zhvillimin e terapive të personalizuara, raporton Euronews. /Telegrafi/

Ekziston një masë ideale e lumturisë familjare

Sa fëmijë i sjellin lumturi një familjeje është një vendim që çdo prind duhet ta marrë vetë. Ajo që funksionon për një familje, nuk është domosdoshmërisht zgjedhja më e mirë për një tjetër. Disa familje e gjejnë lumturinë në shtëpi të mbushura me zëra fëmijësh, ndërsa të tjera ndihen më të përmbushura në një ambient më të qetë dhe më të vogël. Prej dekadash, ekzistojnë mendime të ndryshme rreth madhësisë ideale të familjes, por disa kërkime kanë sugjeruar se katër fëmijë mund të jenë numri që lidhet me nivelin më të lartë të lumturisë prindërore.

Sipas një studimi të udhëhequr nga dr. Bronwyn Harman në Edith Cowan University në Perth, prindërit që kanë katër ose më shumë fëmijë raportojnë nivelet më të larta të lumturisë dhe kënaqësisë me jetën. Familjet e mëdha përballen me sfida të shumta, zhurmë, kaos të përditshëm dhe presione financiare, por, sipas studimit, gëzimi i rritjes së një familjeje të madhe shpesh i tejkalon këto vështirësi.

“Lumturia e prindërve me familje të mëdha mund t’i atribuohet pjesërisht ndjenjës së lidhjes dhe qëllimit që vjen nga rritja e shumë fëmijëve. Kënaqësia që lind duke parë fëmijët teksa rriten dhe ndërveprojnë me njëri-tjetrin, si dhe krenaria për familjen që kanë ndërtuar, lidhet ngushtë me gëzimin e vëzhgimit të marrëdhënieve mes vëllezërve dhe motrave”, shpjegon dr. Harman, transmeton Telegrafi.

istockphoto

Çfarë shtojnë studime të tjera?

Ndjenja e qëllimit dhe komunitetit familjar: Kërkime të psikologjisë familjare tregojnë se familjet me më shumë fëmijë shpesh zhvillojnë një ndjenjë më të fortë bashkëpunimi dhe mbështetjeje të ndërsjellë, çka rrit kënaqësinë afatgjatë të prindërve.

Roli i vëllezërve dhe motrave: Ndërveprimi i përditshëm mes fëmijëve ndihmon në zhvillimin e aftësive sociale, empatisë dhe ndjenjës së përkatësisë, faktorë që ndikojnë pozitivisht edhe në mirëqenien e prindërve.

Stresi dhe përshtatja: Edhe pse niveli i stresit mund të jetë më i lartë në familje të mëdha, studimet sugjerojnë se prindërit shpesh zhvillojnë strategji më të mira menaxhimi të kohës dhe pritshmërive, gjë që e zbut ndikimin negativ të stresit.

Lumturia është subjektive

Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se lumturia është thellësisht subjektive. Ajo që funksionon për një familje, mund të mos jetë zgjidhja ideale për një tjetër. Disa prindër lulëzojnë në dinamikën e zhurmshme dhe energjike të një familjeje të madhe, ndërsa të tjerë ndihen më të qetë dhe të përmbushur në familje më të vogla.

Në fund, gjetja e ekuilibrit të duhur për çdo familje individualisht, duke marrë parasysh burimet emocionale, financiare dhe stilin e jetesës, mbetet çelësi i një jete familjare të lumtur dhe të qëndrueshme. /Telegrafi/