Prononcim i BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« pĂ«r revistĂ«n âMonitorâ
Â
Pavarësisht ecurisë pozitive, ekonomia shqiptare vijon të shfaqë disa probleme strukturore.
NĂ« njĂ« prononcim pĂ«r âMonitorâ, Banka e ShqipĂ«risĂ« shprehet se baza sektoriale e rritjes ekonomike nuk Ă«shtĂ« e plotĂ«, ndĂ«rsa tregu i punĂ«s po shfaq mungesa nĂ« rritje, si pasojĂ« e tendencave tĂ« pafavorshme demografike, emigracionit, si dhe e mospĂ«rputhjes sĂ« pjesshme midis aftĂ«sive tĂ« kĂ«rkuara dhe atyre tĂ« ofruara nĂ« tregun e punĂ«s.
Banka e Shqipërisë, në përgjithësi, ngelet optimiste për perspektivën e rritjes ekonomike gjatë tre viteve të ardhshme.
Ajo pret njĂ« rritje ekonomike tĂ« qĂ«ndrueshme dhe pranĂ« potencialit, tĂ« udhĂ«hequr nĂ« masĂ«n mĂ« tĂ« madhe nga zgjerimi i konsumit dhe investimeve tĂ« sektorit privat, por tĂ« mbĂ«shtetur edhe nga njĂ« kontribut margjinal pozitiv â ndonĂ«se nĂ« ngadalĂ«sim â tĂ« sektorit tĂ« turizmit.
Megjithatë, sipas Bankës së Shqipërisë, sfidat mbeten të pranishme. Përveç rreziqeve që mund të vijnë nga jashtë, zhvillimet e pafavorshme demografike, ndryshimet klimatike, si dhe revolucioni teknologjik e digjital, mbeten sfida afatgjata strukturore me të cilat do të përballet zhvillimi i vendit.
Banka Qendrore sugjeron që adresimi i tyre kërkon investime të mëtejshme në arsim e shëndetësi, si instrumente të domosdoshme për rritjen afatgjatë të produktivitetit, si dhe forcimin e rrjeteve të sigurisë, përfshi edhe një rishikim e reformë të sistemit të pensioneve.
Â
Si e vlerësoni ecurinë e ekonomisë shqiptare gjatë vitit 2025?
Ekonomia shqiptare ka pasur, në tërësi, një ecuri pozitive gjatë vitit 2025.
Vëllimi i aktivitetit ekonomik u rrit me 3.6% gjatë gjysmës së parë të vitit; analiza e informacionit të disponuar na shtyn të besojmë se ritmi i rritjes ka qenë i ngjashëm edhe gjatë gjysmës së dytë. Ndonëse në ngadalësim krahasuar me dy vitet paraardhëse, kjo është një rritje solide dhe pranë vlerësimit tonë për potencialin afatmesëm të këtij treguesi.
Në të njëjtën kohë, rritja e kërkesës agregate dhe e prodhimit ekonomik është pasqyruar edhe në tregun e punës.
Punësimi në sektorin privat jobujqësor është rritur me një mesatare prej 4.7% gjatë tre tremujorëve të parë të vitit, ndërkohë që norma e papunësisë qëndron në nivele minimale historike prej 8.1%.
Po ashtu, pagat në sektorin privat janë rritur me një ritëm mesatar prej 9.7% në terma nominale dhe 7.4% në terma reale. Këto zhvillime sugjerojnë se rritja ekonomike po pasqyrohet në rritje të mirëqenies për një pjesë të madhe të shoqërisë shqiptare.
Në të njëjtën kohë, parametrat kryesorë të stabilitetit ekonomik e financiar të vendit kanë ardhur në përmirësim.
Së pari, inflacioni i çmimeve të konsumit ka qenë i ulët dhe i qëndrueshëm, duke u luhatur rreth një niveli mesatar prej 2.3%. Kjo ecuri është diktuar nga balancimi më i mirë i kërkesës dhe ofertës në tregun e produkteve dhe të shërbimit, nga amortizimi që trendi forcues i kursit të këmbimit ka bërë ndaj presioneve të huaja inflacioniste, si dhe nga pritjet e stabilizuara për të ardhmen.
Së dyti, pozicioni fiskal dhe ai i huaj i vendit janë forcuar më tej. Raporti i borxhit publik dhe borxhit të huaj ndaj PBB-së ka shënuar rënie të mëtejshme, duke qëndruar në minimumet historike të dy dekadave të fundit dhe duke rritur rezistencën e ekonomisë sonë ndaj goditjeve potenciale të brendshme e të huaja.
SĂ« treti, tregjet financiare kanĂ« qenĂ« tĂ« qeta dhe shĂ«ndeti i bilanceve tĂ« ndĂ«rmjetĂ«sve financiarĂ« â dhe nĂ« veçanti ai i bankave â mbetet i kĂ«naqshĂ«m. Tregjet financiare janĂ« karakterizuar nga likuiditeti i bollshĂ«m, volatiliteti i ulĂ«t i normave tĂ« interesit dhe kursit tĂ« kĂ«mbimit, prime tĂ« ulĂ«ta rreziku dhe kosto tĂ« ulĂ«ta kreditimi.
Po ashtu, sektori bankar ka tregues mjaft të mirë likuiditeti, kapitalizimi dhe përfitueshmërie, ndërkohë që oferta e kredisë është e mjaftueshme për të mbuluar kërkesën dhe gama shërbimeve financiare është në zgjerim.
Të gjithë këta tregues sugjerojnë se rritja ekonomike nuk është e sforcuar. Përkundrazi, ajo ka forcuar më tej stabilitetin makroekonomik dhe ka forcuar më tej perspektivat e zhvillimit afatgjatë.
Paralelisht me treguesit ekonomikë, viti 2025 shënoi dhe hapa konkretë e historikë në procesin e integrimit europian të vendit.
Hapja e tĂ« gjithĂ« grup-kapitujve tĂ« negociatave pĂ«r anĂ«tarĂ«sim, sĂ« bashku me angazhimin e partnerĂ«ve europianĂ«, ofrojnĂ« njĂ« perspektivĂ« realiste anĂ«tarĂ«simi â gjithmonĂ« tĂ« bazuar nĂ« merita dhe subjekt i proceseve tĂ« brendshme politike tĂ« Bashkimit Europian â nĂ« njĂ« horizont jo shumĂ« tĂ« gjatĂ« kohor.
Një produkt konkret dhe inkurajues i këtij procesi është anëtarësimi i Shqipërisë në zonën unike të pagesave në euro (SEPA).
Ky anëtarësim është dëshmi e konvergjencës teknologjike dhe rregullatore të Shqipërisë me standardet e BE-së. Gjithashtu, ai ofron përfitime konkrete në drejtim të reduktimit të kostove të transaksioneve ndërkufitare, me përfitime direkte në formën e kursimeve më të larta për bizneset dhe familjet shqiptare dhe në formën e incentivave për rritjen e tregtisë ndërkufitare.
Ky kontekst zhvillimi ka marrë një përgjigje pozitive edhe nga investitorët vendas e të huaj. Brenda vendit, besimi i biznesit dhe konsumatorit është në nivele konsistente me një ekonomi në rritje e zgjerim.
Jashtë vendit, përmirësimi i mëtejshëm i renditjes së rrezikut sovran të vendit gjatë vitit 2025 është shoqëruar me rritjen e mëtejshme të investimeve të portofolit në tregun tonë financiar dhe të Investimeve të Huaja Direkte në ekonomi, duke treguar besim në rritje në perspektivat e zhvillimit të qëndrueshëm dhe afatgjatë të vendit.
Paralelisht me këto zhvillime, viti 2025 vijoi të ilustrojë disa probleme strukturore të ekonomisë shqiptare. Në veçanti, baza sektoriale e rritjes ekonomike nuk është e plotë, ndërsa tregu i punës po shfaq mungesa në rritje, si pasojë e trendeve të pafavorshme demografike, emigracionit, si dhe mospërputhjes së pjesshme midis aftësive të kërkuara nga punëdhënësit dhe atyre të disponuara nga punëmarrësit.
Megjithatë, stabiliteti ekonomik e financiar i vendit, bilancet e shëndosha të sektorit privat dhe atij financiar, si dhe besimi për të ardhmen, ofrojnë premisa inkurajuese se trendet pozitive të viteve të fundit do të vijojnë edhe në të ardhmen.
Nga këndvështrimi institucional, Banka e Shqipërisë do të vijojë të kujdeset që politikat e saj monetare e financiare, si dhe nismat rregullatore e zhvillimore, të japin një kontribut pozitiv në stabilitetin monetar e financiar të vendit, si një parakusht për një zhvillim të shpejtë, të qëndrueshëm dhe gjithëpërfshirës në afatin e gjatë.
Â
Burimi: Banka e Shqipërisë
Â
Të dhënat paraprake kanë treguar se edhe për vitin 2025, rritja ekonomike është mbështetur kryesisht në sektorët e lidhur me turizmin dhe pasuritë e paluajtshme. Shihni rreziqe në perspektivë të lidhura me varësinë e lartë të ekonomisë nga këta sektorë dhe me një zbehje të ciklit rritës të tyre? Si mund të ulet kjo varësi dhe çfarë duhet bërë për të ruajtur ritme të shëndetshme të rritjes ekonomike në horizontin afatmesëm dhe afatgjatë?
Rritja ekonomike e dy viteve të fundit ka pasqyruar zgjerimin e sektorit të ndërtimit dhe të shërbimeve, ky i fundit me një kontribut pa diskutim primar nga të ardhurat e turizmit, ndërkohë që sektori i industrisë dhe ai i bujqësisë kanë shënuar rënie të aktivitetit.
Ky zhvillim i diferencuar sektorial meriton padyshim diskutim e vëmendje.
Nga këndvështrimi i Bankës së Shqipërisë, kjo ecuri pasqyron si faktorë tranzitorë, ashtu edhe faktorë më të qëndrueshëm strukturorë.
FaktorĂ«t tranzitorĂ« kanĂ« natyrĂ« tĂ« dyfishtĂ«. SĂ« pari, kĂ«rkesa pĂ«r turizĂ«m nĂ« rajon e nĂ« ShqipĂ«ri ka pasur njĂ« rritje tĂ« shpejtĂ«, e cila ka sjellĂ« zgjerimin e sektorit tĂ« shĂ«rbimit dhe â bashkĂ« me tĂ« â atĂ« tĂ« ndĂ«rtimit, nĂ« pĂ«rgjigje tĂ« nevojave pĂ«r zgjerimin e kapaciteteve akomoduese.
Përkundrejt tyre, kërkesa për artikuj industrialë ka qenë relativisht e dobët dhe çmimet në rënie, sidomos në segmentet tradicionale të eksportit shqiptar.
SĂ« dyti, faza pozitive e pozicionit ciklik tĂ« vendit ka bĂ«rĂ« qĂ« kjo rritje kĂ«rkese nĂ« dy sektorĂ«t e mĂ«sipĂ«rm tâi vendosĂ« ata nĂ« pozita mjaft konkurruese nĂ« tregjet e brendshme tĂ« punĂ«s e tĂ« kapitalit, duke vĂ«shtirĂ«suar mĂ« tej pozicionin e sektorit tĂ« bujqĂ«sisĂ« e tĂ« industrisĂ«.
Maturimi i sektorit të turizmit në një horizont afatmesëm dhe balancimi më i mirë i kërkesës dhe i ofertës në ekonomi, do të pasqyrohen në një zbutje të këtyre presioneve gjatë dy viteve në vijim.
Nga ana tjetër, faktorët strukturorë pasqyrojnë një kombinim të problemeve specifike të sektorëve të industrisë dhe të shërbimit, të cilët kanë si emërues të përbashkët shkallën relativisht të ulët të produktivitetit dhe të konkurrueshmërisë në tregjet botërore.
Adresimi i këtyre problemeve kërkon natyrisht vëmendje, si nga vetë bizneset private që ushtrojnë aktivitetet në këta sektorë, ashtu edhe nga reforma të mëtejshme strukturore, të cilat ndihmojnë në rritjen e produktivitetit të përgjithshëm të ekonomisë shqiptare.
Â
Burimi: Banka e Shqipërisë
Â
Në pjesën e dytë të vitit 2025, inflacioni bazë dhe në përgjithësi inflacioni i gjeneruar nga ekonomia e brendshme kanë shfaqur një tendencë të qartë në rritje. Cilët kanë qenë faktorët kryesorë dhe a shihni rreziqe për inflacionin të lidhura me rritjen e vazhdueshme të pagave?
Faktori kryesor i rritjes së inflacionit bazë dhe atij të brendshëm ka qenë përshpejtimi i çmimit të qirasë, inflacioni i të cilit u rrit nga 2.1% në muajin mars në 6.7% në muajin tetor, duke mbetur i pandryshuar në muajin nëntor.
Ndërkohë, rritja e disa prej çmimeve të shërbimeve të lidhura me turizmin është balancuar nga rënia e çmimeve të disa mallrave, pjesë e këtyre matjeve të inflacionit bazë e të brendshëm.
Aktualisht, rritja e qirasĂ« pĂ«rbĂ«n burimin kryesor tĂ« presioneve tĂ« brendshme inflacioniste, por nĂ« mungesĂ« tĂ« rritjeve tĂ« pĂ«rsĂ«ritura nĂ« tĂ« ardhmen, efekti i saj mbi inflacionin pritet tĂ« jetĂ« i pĂ«rkohshĂ«m. Nga ana tjetĂ«r, presionet qĂ« lidhen me gjendjen e ekonomisĂ« dhe tregun e punĂ«s mbeten tĂ« qĂ«ndrueshme dhe nĂ« linjĂ« me objektivin tonĂ« pĂ«r inflacionin, duke reflektuar njĂ« ekonomi e cila po rritet pranĂ« potencialit. Sikurse rezulton nga analizat tona, nivelet e ulĂ«ta tĂ« inflacionit tĂ« importuar dhe tĂ« çmimeve tĂ« ushqimeve â subjekt i goditjeve tĂ« ofertĂ«s â mbajnĂ« inflacionin poshtĂ« objektivit 3%.
Sa u takon pagave, rritja e tyre ka reflektuar rritjen e aktivitetit ekonomik dhe të produktivitetit në disa sektorë, si dhe mungesat në fuqinë punëtore dhe formalizimin e mëtejshëm të ekonomisë.
Deri tani, përcjellja e pagave në çmime ka qenë e kufizuar dhe nuk ka gjeneruar efekte të raundit të dytë, e mbështetur nga rritja e produktivitetit, rënia e marzheve të fitimit të bizneseve, si dhe nga qëndrimi i kujdesshëm i politikës monetare, i reflektuar në pritjet e ankoruara për inflacionin.
Megjithatë, Banka e Shqipërisë po monitoron nga afër raportin mes rritjes së pagave dhe produktivitet, pasi një divergjencë afatgjatë e tyre do të përbënte një rrezik për inflacionin në të ardhmen. Në këtë kuadër, politika jonë monetare do të mbetet e orientuar nga të dhënat e reja, qasje kjo që na mundëson të jemi fleksibël dhe efikas ndaj zhvillimeve të reja.
Â
Gjatë dy viteve të fundit, Banka e Shqipërisë ka kryer ndërhyrje të përmasave të mëdha në tregun e këmbimit valutor. Mendoni se ndërhyrjet e zgjatura në tregun e këmbimit e kanë shmangur Bankën e Shqipërisë nga objektivi i saj primar i shënjestrimit të inflacionit dhe nga përdorimi i instrumentit të saj kryesor të ndërhyrjes në funksion të këtij objektivi, normave të interesit?
Kursi i këmbimit të Lekut ka ardhur në forcim të vazhdueshëm gjatë tre viteve të fundit, i cili ka pasqyruar përmirësimin e vazhduar të bilancit të shkëmbimeve tregtare e financiare me jashtë të vendit, si dhe reduktimin e primeve të rrezikut dhe rritjen e besimit në monedhën kombëtare.
Në mënyrë të përmbledhur:
Deficiti i llogarisĂ« korrente ka regjistruar rĂ«nie, nga niveli mesatar prej 7.5% tĂ« PBB-sĂ« nĂ« periudhĂ«n 2015 â 2021, nĂ« njĂ« mesatare prej 3.4% tĂ« PBB-sĂ«, nĂ« periudhĂ«n 2022 â 2024 dhe njĂ« suficit 0.3% nĂ« tre tremujorĂ«t e parĂ« tĂ« vitit 2025.
Kjo ecuri Ă«shtĂ« diktuar nga rritja e shpejtĂ« e eksporteve, e nxitur nga rritja e eksporteve tĂ« turizmit. PĂ«r ilustrim, eksportet totale shqiptare janĂ« rritur nga 4.7 nĂ« 9.1 miliardĂ« euro nĂ« horizontin 2021 â 2024, duke shĂ«nuar rritje tĂ« mĂ«tejshme prej rreth 10% nĂ« tre tremujorĂ«t e parĂ« tĂ« vitit 2025.
Po ashtu, eksportet e turizmit janĂ« rritur nga 1.9 nĂ« 5 miliardĂ« euro nĂ« horizontin kohor 2021 â 2024, duke u rritur mĂ« tej me 14.5% nĂ« tre tremujorĂ«t e parĂ« tĂ« vitit 2025.
Paralelisht me to, fluksi i Investimeve tĂ« Huaja Direkte ka ardhur nĂ« rritje, duke kaluar nga 1 nĂ« 1.6 miliardĂ« euro nĂ« horizontin kohor 2021 â 2024, pĂ«r tâu rritur mĂ« tej me 4.3% nĂ« tre tremujorĂ«t e parĂ« tĂ« vitit 2025.
KĂ«to zhvillime kanĂ« gjeneruar njĂ« tepricĂ« valute nĂ« tregun e brendshĂ«m, tepricĂ« e cila â sĂ« bashku me rritjen e besimit nĂ« monedhĂ«n tonĂ« kombĂ«tare â ka sjellĂ« presione pĂ«r forcimin e Lekut.
Në këto rrethana, Banka e Shqipërisë ka rritur praninë në tregun valutor gjatë dy viteve të fundit, duke tërhequr një pjesë të konsiderueshme të kësaj oferte të shtuar dhe duke zbutur ritmin e forcimit të kursit të këmbimit.
Në këtë kontekst, gjejmë me vend të bëj tre sqarime.
Së pari, ndërhyrja jonë në tregun e brendshëm valutor ka qenë dhe mbetet një ndërhyrje e përkohshme. Synimi i kësaj ndërhyrjeje nuk ka qenë mbrojtja e ndonjë niveli të caktuar të kursit të këmbimit, por amortizimi i shpejtësisë së ndodhjes së këtij fenomeni.
PĂ«rmbushja e kĂ«tij objektivi u gjykua e dobishme, sepse cektĂ«sia e tregut tĂ« brendshĂ«m valutor ishte premisĂ« pĂ«r njĂ« volatilitet tĂ« shtuar tĂ« kursit dhe â nĂ« raste ekstreme â potencialisht edhe pĂ«r shmangie tĂ« tij nga fondamentet.
Si volatiliteti i shtuar, ashtu edhe një shmangie nga fondamentet mund të kishin pasoja potenciale negative në stabilitetin monetar dhe financiar të vendit. Sa më sipër, kjo ndërhyrje nuk e cenon regjimin valutor të aplikuar në Shqipëri, i cili ka qenë dhe mbetet një regjim i lirë i kursit të këmbimit.
Niveli i kursit të këmbimit në afatin e gjatë do të diktohet gjithnjë nga raporti i kërkesës dhe ofertës për valutë në tregun e brendshëm. Banka e Shqipërisë, në përputhje me regjimin valutor, politikën dhe rregulloret përkatëse, do të jetë e pranishme në treg vetëm nëse konstaton një funksionim jo-normal të tregut valutor apo premisa për cenimin e stabilitetit monetar e financiar të vendit.
Së dyti, ecuria e kursit të këmbimit ka qenë dhe mbetet një faktor me peshë jo të vogël në inflacion dhe për rrjedhojë në qëndrimin e politikës monetare. Kjo do të thotë që politika monetare e Bankës së Shqipërisë i ka kushtuar gjithnjë vëmendje ecurisë së kursit të këmbimit dhe e ka faktorizuar atë në vendimmarrjen e politikës monetare.
PĂ«r ilustrim, forcimi i shpejtĂ« i kursit gjatĂ« viteve 2022-2024 ishte faktori primar, i cili i mundĂ«soi ekonomisĂ« shqiptare tĂ« kishte njĂ« nivel mjaft mĂ« tĂ« ulĂ«t inflacioni nĂ« raport me partnerĂ«t tanĂ« tregtarĂ« dhe â po ashtu â njĂ« normalizim mjaft mĂ« tĂ« moderuar tĂ« politikĂ«s monetare dhe nivel mĂ« tĂ« ulĂ«t normash interesi krahasuar me ta.
Po ashtu, politika jonë monetare ka faktorizuar edhe ndikimin e kursit të këmbimit në kushtet monetare dhe inflacion gjatë vitit 2025, duke u kujdesur që qëndrimi i saj të jetë gjithnjë konsistent me përmbushjen e objektivit tonë të inflacionit.
Së treti, në një perspektivë më afatgjatë, niveli i rezervave valutore të Bankës së Shqipërisë ka qenë dhe do të jetë konsistent me kriteret e brendshme të mjaftueshmërisë.
Kjo rezervë valutore shërben si garantues i aftësisë paguese të vendit, si parandalues i goditjeve spekulative, si dhe si instrument përballimi i goditjeve ekstreme të paparashikuara ekonomike apo financiare.
Â
Burimi: Banka e Shqipërisë
Â
Si e parashikoni ecurinë e ekonomisë shqiptare gjatë vitit 2026? Cilat besoni se do të jenë sfidat kryesore për ekonominë shqiptare?
Projeksionet tona për të ardhmen janë pozitive.
NĂ« vija tĂ« pĂ«rgjithshme, nĂ« horizontin afatmesĂ«m qĂ« mbulon periudhĂ«n 2026 â 2028, ne presim njĂ« rritje ekonomike tĂ« qĂ«ndrueshme dhe pranĂ« potencialit, tĂ« udhĂ«hequr nĂ« masĂ«n mĂ« tĂ« madhe nga zgjerimi i konsumit dhe investimeve tĂ« sektorit privat, por tĂ« mbĂ«shtetur edhe nga njĂ« kontribut margjinal pozitiv â ndonĂ«se nĂ« ngadalĂ«sim â tĂ« sektorit tĂ« turizmit.
Nga ana tjetër, inflacioni i çmimeve të konsumit pritet të kthehet gradualisht në objektiv gjatë vitit të ardhshëm, i nxitur nga një ecuri e balancuar e kërkesës dhe ofertës agregate, nga një stabilitet më i madh i kursit të këmbimit dhe nga pritje të ankoruara për të ardhmen.
KĂ«to projeksione faktorizojnĂ« gjykimin tonĂ« se ambienti i huaj do tĂ« ketĂ« ecuri relativisht tĂ« stabilizuar, tĂ« karakterizuar nga njĂ« rritje pozitive â ndonĂ«se e ngadaltĂ« â e partnerĂ«ve tanĂ« tregtarĂ« tĂ« EurozonĂ«s. Po ashtu, ato faktorizojnĂ« pritjet pĂ«r njĂ« ecuri tĂ« stabilizuar tĂ« politikĂ«s fiskale, brenda kontureve aktuale tĂ« deficitit dhe duke vijuar tĂ« gjenerojĂ« njĂ« trajektore rĂ«nĂ«se tĂ« borxhit publik.
Megjithatë, sfidat natyrisht mbeten të pranishme.
Materializimi i rreziqeve gjeopolitike në ambientin e jashtëm apo intensifikimi i konflikteve tregtare mund të devijojnë trajektoren e zhvillimit të vendit nga parashikimet tona, duke kërkuar monitorim të vazhdueshëm dhe reagim të hershëm.
Po ashtu, zhvillimet e pafavorshme demografike, ndryshimet klimatike, si dhe revolucioni teknologjik e digjital, mbeten sfida afatgjata strukturore me të cilat do të përballet zhvillimi i vendit.
Adresimi i tyre kërkon investime të mëtejshme në arsim e shëndetësi, si instrumente të domosdoshme për rritjen afatgjatë të produktivitetit, si dhe forcimin e rrjeteve të sigurisë, përfshi edhe rishikimin e reformës të sistemit të pensioneve.
Në gjykimin tonë, momenti pozitiv i zhvillimeve ekonomike në vend, si dhe përshpejtimi i procesit të anëtarësimit në Bashkimin Europian ofrojnë një oportunitet që nuk duhet humbur për implementimin e agjendës së reformave strukturore.
Â
Burimi: Banka e Shqipërisë
Â
Si e vlerësoni ecurinë e sistemit bankar dhe financiar gjatë vitit 2025 dhe cilat janë pritshmëritë tuaja kryesore për ecurinë e sektorit në vitin 2026?
Viti 2025 ishte një tjetër vit pozitiv për sektorin tonë bankar. Veprimtaria e tij u zgjerua me ritme të kënaqshme, e mbështetur nga rritja e depozitave të publikut dhe e orientuar drejt kreditimit dhe investimeve në tituj.
Veprimtaria bankare mbeti fitimprurëse, në nivele të afërta me vitin e kaluar. Treguesit e kapitalizimit të sektorit bankar dhe ata të likuiditetit, rezultuan në nivele shumë të mira. Kreditimi ruajti ritmet e larta të rritjes, ku kontributi pozitiv i kreditimit në Lek ishte më i lartë se ai i valutës.
Kredia për individët shkoi kryesisht drejt kredisë për konsum dhe asaj për blerje të pasurive të paluajtshme. Kredia për biznese u përdor kryesisht për kapital qarkullues dhe për investime.
Për vitin 2026, ne presim që ecuria pozitive e veprimtarisë së sektorit bankar të vazhdojë. Ritmet e kreditimit do të vijojnë të mbeten të mira, në kushtet kur kërkesa mbetet e qëndrueshme, e mbështetur mbi ecurinë pozitive të të ardhurave.
Nga ana e ofertës, rritja e depozitave do të mbështesë rritjen e kredisë, ndonëse në këtë drejtim, bankat duhet të konsiderojnë edhe kërkesat për kapital që kërkohen nga kuadri rregullator. Veprimtaria do të vijojë të gjenerojë nivele të mira të fitimit, e mbështetur nga ecuria pozitive e të ardhurave neto nga interesi, dhe të ardhurave të tjera.
GjatĂ« vitit tĂ« ardhshĂ«m, performanca e sistemit financiar dhe e sektorit bankar, si dhe rregullimit dhe mbikĂ«qyrjes sĂ« tij, do tâi nĂ«nshtrohet vlerĂ«simit profesional tĂ« ekipit tĂ« pĂ«rbashkĂ«t tĂ« Fondit Monetar NdĂ«rkombĂ«tar dhe tĂ« BankĂ«s BotĂ«rore, si pjesĂ« e Programit tĂ« VlerĂ«simit tĂ« Sektorit Financiar (FSAP).
Ne presim që ky vlerësim të konfirmojë gjendjen e qëndrueshme të sektorit bankar, dhe të ofrojë drejtimet për përmirësime të mëtejshme. Gjatë vitit 2026, ne presim që të nisin veprimtarinë e tyre të plotë dy banka të cilat në 2025-n morën licencën paraprake.
Në këtë mënyrë, struktura e sektorit tonë bankar do të bëhet më e larmishme, konkurrenca do të rritet dhe mundësitë e zgjedhjes së publikut shqiptar për shërbime bankare do të zgjerohen.
Â
Raporti i kredive me probleme ka qenë në stanjacion gjatë vitit 2025, pas një tendence disavjeçare në rënie. Cilat kanë qenë arsyet dhe a shihni rreziqe për rikthim të rritjes së këtij treguesi gjatë 2026?
ĂshtĂ« e vĂ«rtetĂ« qĂ« raporti i kredive me probleme, pas njĂ« rĂ«nieje tĂ« qĂ«ndrueshme nĂ« vitet e kaluara, Ă«shtĂ« luhatur gjatĂ« pjesĂ«s mĂ« tĂ« madhe tĂ« kĂ«tij viti pranĂ« nivelit 4% dhe pritet ta mbyllĂ« kĂ«tĂ« vit nĂ« njĂ« nivel lehtĂ«sisht mĂ« tĂ« lartĂ«.
Moderimi i rënies së treguesit të kredive me probleme ishte i pritshëm, në kushtet e rritjes së shpejtë të kredisë në vitet e fundit, por ecuria e tyre gjatë këtij viti është përcaktuar nga raste të veçanta.
Sidoqoftë, është e nevojshme që bankat të ruajnë vëmendjen në procesin e analizës së aplikimeve për kredi, si dhe gjatë monitorimit të saj.
Në një qasje më të përgjithshme, duhet bërë kujdes që të kontrollohet dhe të moderohet efekti i mundshëm i zgjerimit të shpejtë të kredisë dhe i rritjes së konkurrencës në treg në relaksimin e standardeve të kreditimit.
Â
Burimi: Banka e Shqipërisë
Â
Gjatë vitit 2025, Banka e Shqipërisë aplikoi disa masa kufizuese për kredinë për blerjen e banesave nga individët. Si i vlerësoni rezultatet e deritanishme të këtyre masave dhe çfarë ndikimesh prisni të japin në ecurinë e kredisë për shtëpi në vitin 2026?
Masat që mori Banka e Shqipërisë në maj të 2025-s filluan të zbatohen nga sektori bankar në tremujorin e tretë të vitit. Këto masa synojnë ruajtjen e cilësisë së mirë të ekspozimeve të sektorit bankar në tregun e pasurive të paluajtshme rezidenciale, në kushtet e rritjes së shpejtë të kredisë për pasuri të paluajtshme dhe të çmimeve të banesave në vitet e fundit.
Masat konsistonin në vendosjen e kufijve të sipërm mbi dy treguesit e standardeve të kredisë së re për blerjen e pasurive të paluajtshme rezidenciale, konkretisht mbi raportin e vlerës së kredisë ndaj vlerës së kolateralit dhe raportin e shërbimit të borxhit ndaj të ardhurave të kredimarrësit.
Këto masa, të cilat u kalibruan duke u nisur nga struktura ekzistuese e kredisë për blerje të pasurive të paluajtshme rezidenciale në sektorin bankar, u zbatuan duke konsideruar llojin e monedhës dhe qëllimin e përdorimit të pronës së blerë.
NĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« kĂ«to masa tĂ« mos paraqisnin njĂ« kufizim tĂ« tepruar pĂ«r aplikime specifike qĂ« bankat do tâi vlerĂ«sonin me interes, atyre iu lejua tĂ« kapĂ«rcenin kufijtĂ« e pĂ«rcaktuar nĂ« treguesit e pĂ«rzgjedhur, brenda njĂ« kuote tĂ« caktuar.
Aktualisht, jemi duke analizuar të dhënat që kanë sjellë bankat për tremujorin e tretë të vitit dhe rezultatet konkrete nuk i kemi ende.
Megjithatë, do të nevojitet më shumë se një tremujor me të dhëna, për të kuptuar drejt ecurinë e ekspozimeve të targetuara dhe efektin e masave. Më tej, rezultatet do të vendosen në kontekstin e përgjithshëm të ecurisë së kredisë dhe të ecurisë së çmimeve në tregun e pasurive të paluajtshme.
Në këtë mënyrë do të gjykohet lidhur me nevojën për ndryshimin e këtyre masave, në formën e plotësimit të tyre me masa të tjera ose me rikalibrim të vlerave të kufijve të caktuar. Me kalimin e kohës, ne presim që këto masa të ulin ndjeshëm ekspozimet e bankave që i kanë treguesit e përmendur më sipër mbi vlerat kufi.
Â
Burimi: Banka e Shqipërisë
Â
Â
Lexoni edhe:
Dilemat e ekonomisë, nga pesimismi i bizneseve te rreziku i flluskës në ndërtim
The post BSH: Pritshmëritë për ekonominë janë pozitive, por duhet ulur varësia nga sektorët e veçantë appeared first on Revista Monitor.
Login
