âIshte vetĂ«m çështje koheâ. KĂ«shtu komenton njĂ« burim i opozitĂ«s nĂ« mĂ«rgim. âE prisnimâ.
Sipas analistĂ«ve, objektivi i padeklaruar ka qenĂ« gjithmonĂ« ai: NicolĂĄs Maduro, 63 vjeç, njeriu qĂ« ka qeverisur VenezuelĂ«n pa ndĂ«rprerje qĂ« nga viti 2013. Dhe qĂ« Shtetet e Bashkuara e kanĂ« kapur dhe e kanĂ« nxjerrĂ« jashtĂ« vendit tĂ« tij â pĂ«rmes njĂ« aksioni spektakolar tĂ« forcave speciale â natĂ«n e 3 janarit. Sipas burimeve tĂ« opozitĂ«s venezueliane, tĂ« intervistuara nga Sky News, operacioni i âkapjesâ nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« ka qenĂ« njĂ« âlargim i negociuarâ mes Madurros dhe Shteteve tĂ« Bashkuara. DorĂ«zimi i âGjelit luftarakâ.
Ata qĂ« e pĂ«rçmojnĂ« e quajnĂ« âshofer kamioniâ, edhe pse nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«, nĂ« njĂ« jetĂ« tjetĂ«r, ai ishte shofer autobusi dhe sindikalist. Ata qĂ« e duan e quajnĂ« âel gallo pintoâ, gjeli luftarak. PĂ«r Shtetet e Bashkuara, ai Ă«shtĂ« njĂ« nga trafikantĂ«t mĂ« tĂ« mĂ«dhenj tĂ« drogĂ«s nĂ« botĂ«. NĂ« gusht, shpĂ«rblimi pĂ«r kokĂ«n e tij u rrit nga 25 nĂ« 50 milionĂ« dollarĂ«: njĂ« shpĂ«rblim pĂ«r kĂ«do qĂ« jep informacione tĂ« dobishme pĂ«r arrestimin dhe gjykimin e tij nĂ« SHBA pĂ«r âtrafik droge dhe korrupsionâ.
I kritikuar nga komuniteti ndĂ«rkombĂ«tar, i hetuar nga Gjykata Penale NdĂ«rkombĂ«tare pĂ«r krime kundĂ«r njerĂ«zimit, i mbijetuar i njĂ« krize ekonomike shkatĂ«rruese (PBB-ja u rrĂ«zua me 80% nĂ« njĂ« dekadĂ« dhe nga viti 2024 u rikthye nĂ« rritje), i sanksioneve amerikane, pandemisĂ« dhe skandaleve, presidenti-patron i VenezuelĂ«s ka sunduar me miratimin e institucioneve qĂ« qeveria e tij kontrollon dhe me mbrojtjen e gjeneralĂ«ve qĂ« ndajnĂ« pushtetin me tĂ« (edhe atĂ« ekonomik). Ai nuk arriti ta pĂ«rfundojĂ« mandatin e tij tĂ« tretĂ« dhe, pĂ«r pasojĂ«, nuk do tĂ« bĂ«het â siç shpresonte â kreu i shtetit qĂ« ka qeverisur mĂ« gjatĂ« VenezuelĂ«n pas diktatorit Juan Vicente GĂłmez. Fati i tij, me shumĂ« gjasĂ«, Ă«shtĂ« njĂ« qeli nĂ« Shtetet e Bashkuara ose, nĂ« rastin mĂ« tĂ« mirĂ«, njĂ« mĂ«rgim i gjatĂ«.
Ngjitja nĂ« pushtet e Madurros ishte e shpejtĂ« dhe tĂ«rĂ«sisht nĂ« hijen e Hugo ChĂĄvez-it, nĂ«nkolonelit qĂ« i dha jetĂ« ârevolucionit tĂ« ri bolivarianâ. Ai u dallua duke marrĂ« pjesĂ« nĂ« fushatĂ«n pĂ«r lirimin e tij nga burgu, pas tentativĂ«s pĂ«r grusht shteti qĂ« komandanti i parashutistĂ«ve organizoi nĂ« vitin 1992 kundĂ«r presidentit AndrĂ©s PĂ©rez. ChĂĄvez nuk e harroi kĂ«tĂ« dhe, pasi doli nga burgu, e deshi atĂ« sindikalist pranĂ« vetes, deri nĂ« fitoren elektorale tĂ« vitit 1998. Maduro u bĂ« ministĂ«r i JashtĂ«m, mĂ« pas zĂ«vendĂ«spresident dhe trashĂ«gimtar i shpallur. NĂ« paraqitjen e tij tĂ« fundit televizive, tashmĂ« i shkatĂ«rruar nga tumori, ChĂĄvez tha: «Votoni pĂ«r të». Kur vdiq, Maduro mori drejtimin e vendit. Disa muaj mĂ« vonĂ«, mĂ« 14 prill 2013, fitoi zgjedhjet presidenciale me mĂ« pak se dy pikĂ« pĂ«rqindjeje ndaj kandidatit tĂ« opozitĂ«s Henrique Capriles. QĂ« atĂ«herĂ«, nuk ka dhĂ«nĂ« asnjĂ« shenjĂ« se dĂ«shiron tĂ« largohet nga pushteti.
NĂ« vitin 2014, qeveria Maduro shtypi me gjak protestat studentore, shpĂ«rndau Parlamentin nĂ« vitin 2017 pĂ«r tĂ« krijuar njĂ« Asamble Kushtetuese mĂ« tĂ« bindur ndaj qeverisĂ«, fitoi zgjedhjet presidenciale tĂ« vitit 2018 â ku pengoi pjesĂ«marrjen e kundĂ«rshtarĂ«ve dhe qĂ« njĂ« pjesĂ« e madhe e komunitetit ndĂ«rkombĂ«tar i konsideroi tĂ« paligjshme. I pathyeshĂ«m ndaj kritikave, âGjeli luftarakâ i mbijetoi edhe njĂ« atentati: disa dronĂ« tĂ« armatosur me eksploziv e sulmuan gjatĂ« njĂ« parade ushtarake. Mbi tĂ« gjitha, ai shtypi kundĂ«rshtimin brenda PartisĂ« Socialiste tĂ« Bashkuar. Deri tani. AleatĂ«t e tij mĂ« besnikĂ« kanĂ« qenĂ« ushtarakĂ«t, tĂ« cilĂ«t kontrollojnĂ« plot 12 nga 34 ministritĂ«, pĂ«rfshirĂ« atĂ« tĂ« NaftĂ«s, burimi kryesor i VenezuelĂ«s. Shtetet e Bashkuara â dhe agjentĂ«t e CIA-s â deri tani nuk kishin arritur tĂ« çanin marrĂ«veshjen mes regjimit dhe forcave tĂ« armatosura, qĂ« nĂ« fakt e qeverisin bashkĂ« vendin.
Sipas disa analistĂ«ve, ndoshta mĂ« romantikĂ«t, âpushteti i vĂ«rtetĂ« i fshehtĂ«â pranĂ« Madurros Ă«shtĂ« bashkĂ«shortja e tij, Cilia Flores, e cila nĂ« fund u kap bashkĂ« me tĂ«. Avokate penale, deputete, ajo pĂ«lqen tĂ« quhet âluftĂ«tarja e parĂ«â, nĂ« vend tĂ« âzonjĂ«s sĂ« parĂ«â. Ishte ChĂĄvez ai qĂ« i bĂ«ri bashkĂ«. Ata lanĂ« bashkĂ«shortĂ«t respektivĂ« dhe nisĂ«n âtĂ« ndanin tĂ« njĂ«jtin Ă«ndĂ«rrâ, ka treguar Flores, e cila ka ndĂ«rtuar njĂ« rrjet pushteti jashtĂ«zakonisht tĂ« fortĂ« rreth bashkĂ«shortit. E ashpĂ«r dhe e pamĂ«shirshme: «Cilia ose tĂ« do, ose tĂ« urren, ajo nuk bĂ«n negociata», thonĂ« nĂ« Caracas. Djali i tyre, NicolĂĄs Maduro Guerra, ose âNicolasitoâ, ish-deputet, Ă«shtĂ« pĂ«rmendur shpesh si trashĂ«gimtar i mundshĂ«m politik i tĂ« atit. Edhe fati i tij ka ndryshuar nĂ« kĂ«to orĂ«.
MarrĂ«dhĂ«nia e trazuar mes VenezuelĂ«s â jashtĂ«zakonisht e pasur me naftĂ« â dhe qeverisĂ« sĂ« Shteteve tĂ« Bashkuara nuk Ă«shtĂ« as e sotme, as vetĂ«m e kĂ«tij viti. Uashingtoni prej kohĂ«sh, edhe pse mĂ« me pĂ«rmbajtje gjatĂ« presidencave demokrate, ka mbĂ«shtetur disidencĂ«n kundĂ«r regjimit âçavistâ. Por pĂ«rplasja arriti kulmin kĂ«tĂ« vit, menjĂ«herĂ« pas nisjes sĂ« mandatit tĂ« tretĂ« presidencial tĂ« NicolĂĄs Madurros, i vetĂ«shpallur fitues i zgjedhjeve tĂ« korrikut 2024, dhe pasardhĂ«sisht me betimin e Donald Trump pĂ«r mandatin e tij tĂ« dytĂ«. Pas rikthimit nĂ« ShtĂ«pinĂ« e BardhĂ«, presidenti amerikan deklaroi se nuk e konsideron Maduron njĂ« udhĂ«heqĂ«s tĂ« zgjedhur nĂ« mĂ«nyrĂ« demokratike dhe e shpalli bandĂ«n Tren de Aragua njĂ« organizatĂ« terroriste transnacionale.
Në mars, tensionet mes dy qeverive u përshkallëzuan kur Shtetet e Bashkuara deportuan 238 emigrantë venezuelianë, të etiketuar si kriminelë, në Qendrën e Paraburgimit për Terrorizmin (CECOT) në El Salvador. Në korrik, pas negociatave, Uashingtoni dhe Karakasi arritën një marrëveshje që çoi në kthimin në Venezuelë të burrave të dërguar në CECOT dhe në lirimin e 10 amerikanëve të ndaluar në Venezuelë. Por po atë korrik, Departamenti i Thesarit akuzoi Maduron se drejton Kartelin e Diejve, një organizatë kriminale e supozuar që, sipas Uashingtonit, merret me trafik droge dhe pastrim parash.
Dhe kështu arrihet në shtator, me dislokimin e anijeve, avionëve dhe më pas të aeroplanmbajtëses më të madhe amerikane në Karaibe, gjoja për të luftuar narkotrafikun. Që prej atëherë, forcat amerikane kanë kryer dhjetëra sulme kundër mjeteve lundruese të trafikantëve të dyshuar të drogës, duke vrarë mbi 110 persona. Më pas erdhi sulmi me dronë i CIA-s ndaj një pontili ankorimi, bastisja e parë në territorin venezuelian. Deri në fazën përfundimtare në Karakas dhe njoftimin për kapjen e Madurros dhe bashkëshortes së tij./ Corriere della Sera