Filmi “Shame and Money” ka rikujtuar përmes një postimi në rrjetet sociale se së shpejti do të nisë shfaqja në kinematë e Kosovës dhe në vende të ndryshme të Evropës.
Përmes njoftimit, ekipi i filmit ka bërë të ditur se qytetet ku do të shfaqet filmi, datat e projeksioneve dhe informacionet për biletat do të publikohen në faqen e tyre në rrjetet sociale.
Publiku është ftuar ta ndjekë këtë faqe për të qenë i informuar për çdo përditësim lidhur me shfaqjet e filmit.
“Shame and Money” është film i regjisorit kosovar Visar Morina, ndërsa detajet për premierat dhe shfaqjet në kinema pritet të bëhen të ditura së shpejti./KultPlus.com
DokuFest ka publikuar programin e plotë të DokuNights, duke zbuluar artistët dhe oraret që do të shoqërojnë netët e festivalit në Prizren nga 12 deri më 15 gusht.
Programi nis më 12 gusht, me Jackal që do të performojë nga ora 22:00 deri në mesnatë, ndërsa më pas, nga 00:00 deri në 02:00, atmosferën do ta vazhdojë Don’t Fk With Disco**. Më 13 gusht, muzika nis në orën 22:00 me Liburn Jupolli, i cili do të pasohet nga Lluni në orën 23:00. Nga mesnata deri në 02:00 performon Marshall Jungle.
Mbrëmja e 14 gushtit sjell një program që vijon deri në orët e para të mëngjesit. Bufiman performon nga 23:59 deri në 02:00, ndërsa më pas skenën e merr Konduku, nga ora 02:00 deri në 04:00. Programi mbyllet me Carl H, nga 04:00 deri në 06:00.
Netët e DokuNights përmbyllen më 15 gusht, me Tirana-Tirona Allstars, që performojnë nga ora 21:00 deri në 23:00. Më pas, nga 23:59 deri në 02:00, vijon Richii, ndërsa nga 02:00 deri në 04:00 performon Diamin. Programi mbyllet me Tam Tam, nga ora 04:00 deri në 06:00.
Me këtë program, DokuNights do të shoqërojë ditët e fundit të DokuFestit me muzikë dhe performanca që do të vazhdojnë deri në orët e para të mëngjesit./KultPlus.com
Në kuadër të DokuFestit, sonte në Prizren prezantohet performanca live “A Cage in Search of a Nightingale”, një projekt i artistëve Elvin Brandhi dhe Daniel Bird, që eksploron ndërthurjen mes medias analoge dhe asaj digjitale.
Për këtë projekt, Bird dhe Brandhi kanë punuar me arkivat e Radios Publike Armene, duke rikthyer efekte zanore të periudhës sovjetike nga shiritat magnetikë origjinalë. Materialet arkivore janë ndërthurur me regjistrime të realizuara në peizazhe malore dhe tempuj të rrënuar, duke krijuar një kolonë zanore të re për materialin filmik.
Kjo eksperiencë zhvillohet në dialog me kompozitorin e kolonës zanore origjinale, Tigran Mansurian, ndërsa performanca vë në fokus edhe punën e regjisorit Sergei Parajanov dhe rëndësinë e “shpirtit të vendit” në veprën e tij.
Përmes tingullit, imazhit dhe materialeve arkivore, performanca sjell një perspektivë të re mbi poezinë vizuale të filmit, duke krijuar një përvojë audiovizuale që lidh trashëgiminë analoge me format bashkëkohore të medias. Programi dhe ekspozita mbështeten nga Calouste Gulbenkian Foundation./KultPlus.com
Përmes një postimi është bërë e ditur se filmi “Shame and Money”, me regji të Visar Morinës, është tashmë kandidat i kualifikuar për Oscars 2027, pas fitores së çmimit kryesor në Festivalin e Filmit Sundance.
Filmi triumfoi me Grand Jury Prize – World Cinema Dramatic në edicionin e vitit 2026 të Sundance, një vlerësim që i ka hapur rrugën drejt garës për çmimet prestigjioze të Akademisë.
“Shame and Money” trajton historinë e një familjeje kosovare që përballet me vështirësi ekonomike, zhvendosjen dhe përpjekjen për të ruajtur dinjitetin përballë kushteve të vështira të jetës.
Suksesi në Sundance dhe tashmë kualifikimi për Oscars 2027 e vendosin filmin e Morinës në vëmendjen e skenës ndërkombëtare të kinematografisë, duke shënuar një tjetër moment të rëndësishëm për kinemanë kosovare./KultPlus.com
Edicioni i 2026-ës ngre pikëpyetje për rolin e Venecias në sezonin e çmimeve, teksa disa prej titujve më të shumëpritur kanë zgjedhur festivale të tjera ose po qëndrojnë jashtë qarkut festiv.
Festivali i Filmit në Venecia ka qenë prej vitesh një prej pikave më të rëndësishme të nisjes së sezonit të madh kinematografik. Tapeti i kuq i Lidos, premierat botërore dhe prania e yjeve të Hollywood-it e kanë kthyer festivalin italian në një stacion të rëndësishëm për filmat që synojnë çmimet më prestigjioze, përfshirë Oscarët.
Por edicioni i vitit 2026 po sjell një panoramë disi ndryshe. Para publikimit të programit, pritshmëritë ishin të mëdha për disa produksione të profilit të lartë. Filma si Digger i Alejandro González Iñárritu me Tom Cruise, vazhdimi i The Social Network, The Adventures of Cliff Booth i David Fincher, Cry to Heaven i Tom Ford, Behemoth! i Tony Gilroy apo Jack of Spades i Joel Coen përfliteshin si tituj të mundshëm të Venecias.
Asnjëri prej tyre nuk përfundoi në programin e festivalit. Venecia nuk mbetet pa emra të mëdhenj. Në edicionin e këtij viti janë të pranishëm filma si Wild Horse Nine i Martin McDonagh, me John Malkovich dhe Sam Rockwell, Bunker i Florian Zeller, me Penélope Cruz dhe Javier Bardem, Bucking Fastard i Werner Herzog, me Kate dhe Rooney Mara, si dhe Primetime i Lance Oppenheim, me Robert Pattinson.
Megjithatë, mungesa e disa prej titujve më të përfolur ka nxitur diskutimin nëse Hollywood-i po e rishikon marrëdhënien e tij me festivalin. Një pjesë e filmave duket se nuk kanë përfunduar ende në kohë për Venecian. Të tjerë kanë zgjedhur rrugë alternative. Behemoth! pritet të shfaqet në Festivalin e Filmit në Nju Jork, ndërsa The Debut dhe Being Heumann kanë zgjedhur Toronton. Ndërkohë, Elsinore, Tender Loving Care dhe A Long Winter përfliten për Telluride. Për disa produksione të tjera, si Digger, duket se strategjia është edhe më e drejtpërdrejtë: shmangia e qarkut festiv dhe një nisje e drejtpërdrejtë në kinema.
Arsyeja lidhet edhe me rrezikun që mbart një premierë në Venecia. Festivali ofron prestigj, vëmendje ndërkombëtare dhe një tapet të kuq që mund t’i japë një filmi shtysë të jashtëzakonshme në sezonin e çmimeve. Fitimi i Luanit të Artë ka ndihmuar në të kaluarën edhe rrugëtimin drejt Oscarit, siç ndodhi me Nomadland dhe The Shape of Water. Por e njëjta vëmendje mund të kthehet në problem nëse filmi nuk pritet mirë. Publiku dhe kritika ndërkombëtare në Venecia njihen për reagimet e forta. Një premierë e dështuar mund të ndikojë në mënyrën se si një film perceptohet që në fillim të sezonit të çmimeve. Pikërisht kjo ka ushqyer edhe strategjitë e reja të studiove, sidomos pas rasteve kur produksione me pritshmëri të mëdha janë përballur me reagime të ftohta në Lido.
Në të kundërt, festivale si Telluride, Toronto apo New York Film Festival ofrojnë një tjetër lloj atmosfere. Ato konsiderohen më të favorshme për ndërtimin gradual të entuziazmit rreth një filmi. Telluride, veçanërisht, me praninë e madhe të profesionistëve të industrisë, mund të krijojë një valë të fortë mbështetjeje përpara se filmi të përballet me një kritikë më të gjerë.
Edhe Toronto ka një avantazh të rëndësishëm. Çmimi People’s Choice ka krijuar ndër vite një lidhje të fortë me sezonin e Oscarëve. Filma si Nomadland, Green Book, 12 Years a Slave, The King’s Speech dhe Slumdog Millionaire kanë arritur të fitojnë si në Toronto, ashtu edhe të marrin vëmendje të madhe në garën për filmin më të mirë. Por ekziston edhe një rrugë e tretë: të mos zgjedhësh fare një festival. Sinners i Ryan Coogler dhe One Battle After Another i Paul Thomas Anderson dëshmuan se një film mund të ndërtojë sukses kritik dhe komercial pa pasur nevojë për një premierë në një festival të madh. Për produksionet e mëdha të Hollywood-it, kjo mund të jetë një strategji gjithnjë e më tërheqëse, veçanërisht kur një film ka tashmë emra të fuqishëm, audiencë të garantuar dhe potencial të madh në arkë.
Rasti i Joker: Folie à Deux mbetet një shembull domethënës i rrezikut. Filmi i Todd Phillips, me Joaquin Phoenix dhe Lady Gaga, mbërriti në Venecia me pritshmëri të jashtëzakonshme, por reagimet e ashpra të kritikës ndikuan në perceptimin e tij dhe në rrugëtimin e mëtejshëm komercial e të çmimeve. Në këtë panoramë, Venecia mund të jetë duke ndryshuar rol. Në vend që të jetë domosdoshmërisht pika e nisjes për filmat më të mëdhenj të Hollywood-it, festivali mund të bëhet gjithnjë e më shumë një platformë për kinemanë autoriale, produksionet ndërkombëtare dhe filmat më të vegjël që kërkojnë një shtysë për t’u futur në qendër të vëmendjes. Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht dobësim i festivalit. Përkundrazi, mungesa e disa blockbusterëve mund t’i japë më shumë hapësirë filmave që ndryshe do të mbeteshin në hijen e produksioneve të mëdha.
Edhe edicionet e fundit kanë treguar se Venecia mund të shërbejë si trampolinë për filma më pak të njohur. Kur programi ka më pak prodhime të mëdha të studiove, vëmendja mund të zhvendoset te autorët dhe historitë që kërkojnë një audiencë më të gjerë. Kështu, një festival që nuk arrin të tërheqë të gjithë pretendentët e mëdhenj për Oscar mund të vazhdojë të prodhojë vetë pretendentë të rinj. Në fund, pyetja nuk është vetëm nëse filmat e mëdhenj po i shmangen Venecias, por edhe se çfarë kërkojnë sot studiot nga një festival. Për disa filma, tapeti i kuq i Lidos mund të jetë ende një avantazh i jashtëzakonshëm. Për të tjerë, një premierë më e kontrolluar në Toronto, Telluride apo New York, ose edhe një dalje e drejtpërdrejtë në kinema, mund të duket si një bast më i sigurt.
Venecia, megjithatë, vazhdon të ketë një armë që festivalet e tjera nuk mund ta zëvendësojnë lehtë: fuqinë për të vendosur një film në qendër të bisedës globale. Dhe në një sezon ku disa prej filmave më të mëdhenj po zgjedhin të qëndrojnë larg Lidos, kjo hapësirë mund t’u përkasë pikërisht filmave që kanë më shumë nevojë për të./KultPlus.com
Në edicionin e shtatë, Mokrës iu kushtua një festë që mblodhi banorë, vizitorë dhe turistë rreth traditave, artizanatit, gastronomisë dhe kulturës së kësaj treve.
Mokra u kthye edhe një herë në një pikëtakim të kulturës dhe traditës shqiptare, përmes edicionit të shtatë të “MOKRA N’Fest”. Festa mblodhi mijëra vizitorë, banorë të zonës, pushues dhe turistë vendas e të huaj, duke sjellë në vëmendje historinë, identitetin dhe mikpritjen karakteristike të kësaj treve.
Aktiviteti u zhvillua në një atmosferë festive, ku tradita nuk mbeti vetëm pjesë e kujtesës, por u shfaq përmes artit, muzikës, gastronomisë dhe zejeve të trashëguara ndër breza. Për shumë prej pjesëmarrësve, “MOKRA N’Fest” ishte një mundësi për t’u rikthyer te rrënjët, ndërsa për vizitorët një mënyrë për të zbuluar një tjetër dimension të Shqipërisë.
Në kuadër të festës u organizua edhe një ekspozitë fotografike, përmes së cilës u sollën pamje nga historia, natyra dhe arkitektura e Mokrës. Fotot shërbyen si një udhëtim vizual nëpër peizazhet dhe kujtesën e zonës, duke nxjerrë në pah vlerat që e bëjnë këtë trevë të veçantë.
Një tjetër pjesë e rëndësishme e aktivitetit ishte artizanati. Punimet e mjeshtërve vendas u prezantuan përmes demonstrimeve të drejtpërdrejta, duke i dhënë hapësirë zanateve tradicionale dhe njerëzve që vijojnë t’i ruajnë ato. Në një kohë kur shumë prej këtyre mjeshtërive rrezikojnë të humbasin, prezantimi i tyre në një festë të tillë merr edhe një vlerë të veçantë kulturore.
Edhe gastronomia ishte pjesë e pandashme e festës. Gatimet karakteristike të Mokrës u shtruan për vizitorët, duke e kthyer tryezën tradicionale në një tjetër mënyrë për të rrëfyer historinë dhe identitetin e zonës. Shijet lokale, ashtu si këngët dhe vallet, përcollën një pjesë të trashëgimisë që vazhdon të ruhet brenda familjeve dhe komunitetit.
Muzika popullore dhe vallet tradicionale plotësuan atmosferën, duke e kthyer festën në një hapësirë ku brezat u takuan përmes kulturës. Tingujt tradicionalë shoqëruan aktivitetet gjatë ditës, ndërsa pjesëmarrësit iu bashkuan atmosferës festive.
Për rëndësinë e aktivitetit ka reaguar edhe ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Blendi Gonxhja, i cili e ka cilësuar “MOKRA N’Fest” një ngjarje që promovon traditat, kulturën, historinë dhe identitetin e kësaj treve.
Përtej festës, aktiviteti po merr gjithnjë e më shumë edhe një dimension turistik. Rikthimi i emigrantëve në vendlindje gjatë verës, së bashku me interesin e vizitorëve vendas dhe të huaj, e kthen Mokrën në një hapësirë ku trashëgimia kulturore mund të përjetohet nga afër.
“MOKRA N’Fest” dëshmon kështu se tradita mund të jetë edhe një urë drejt turizmit. Përmes kulturës, ushqimit, artizanatit, muzikës dhe historisë, Mokra vazhdon të tregojë identitetin e saj dhe të ftojë vizitorët të zbulojnë një Shqipëri më autentike, larg itinerareve të zakonshme turistike./KultPlus.com
Këngë, valle dhe kostume tradicionale u bënë pjesë e mbrëmjes verore, duke sjellë pranë vendasve dhe turistëve mozaikun e kulturës shqiptare.
Saranda u kthye në skenë të një feste të veçantë folklorike, ku kënga, vallja dhe kostumet tradicionale sollën në zemër të qytetit ngjyrat dhe ritmet e krahinave shqiptare. Ansambli Kombëtar i Këngëve dhe Valleve Popullore çeli në qytetin bregdetar turin veror “Fest Folk 2026”, një udhëtim që gjatë muajit gusht do të vijojë edhe në qytete të tjera të Shqipërisë.
Në një prej mbrëmjeve më të frekuentuara të sezonit turistik, artistët e Ansamblit sollën një repertor të pasur me këngë e valle nga treva të ndryshme shqiptare. Në skenë, tingujt tradicionalë u shoqëruan me kostumet karakteristike të krahinave, duke krijuar një mozaik të gjallë të trashëgimisë kulturore shqiptare.
Spektakli nuk iu drejtua vetëm publikut vendas. Mes spektatorëve ishin edhe turistë të shumtë që po kalojnë pushimet në Sarandë dhe që patën mundësinë të njihen më nga afër me një pjesë të kulturës shqiptare përmes muzikës dhe vallëzimit.
Kostumet shumëngjyrëshe, ritmet e valleve dhe interpretimi i artistëve e kthyen mbrëmjen në një festë të hapur, ku tradita u takua me atmosferën e qytetit turistik. Për shumë prej vizitorëve të huaj, kjo ishte një mënyrë tjetër për të zbuluar Shqipërinë, përtej peizazheve dhe bregdetit.
Drejtori i Ansamblit Kombëtar, Sokol Marsi, e sheh “Fest Folk 2026” si një mënyrë për ta çuar artin folklorik më pranë publikut, sidomos gjatë muajve të verës, kur qytetet shqiptare mbushen me vizitorë vendas e të huaj.
Ndërsa për solisten Mariana Shkreta, folklori mbetet një nga mënyrat më të drejtpërdrejta për të treguar historinë dhe identitetin e një vendi. Kënga, vallja dhe kostumi tradicional nuk janë thjesht elemente të një shfaqjeje, por bartës të një trashëgimie që ka kaluar brez pas brezi.
Pas ndalesës së parë në Sarandë, turi “Fest Folk 2026” do të vijojë në qytete të tjera të Shqipërisë. Ansambli Kombëtar do të marrë me vete këngët e vjetra, vallet e krahinave dhe kostumet tradicionale, duke i sjellë ato në hapësira ku trashëgimia kulturore mund të takohet jo vetëm me publikun shqiptar, por edhe me vizitorët që zgjedhin Shqipërinë si destinacionin e tyre të verës.
Në këtë mënyrë, folklori del nga skena tradicionale dhe udhëton drejt qyteteve, shesheve e hapësirave publike, duke mbetur një prej mënyrave më të gjalla për të rrëfyer Shqipërinë përmes artit./KultPlus.com
Shekulli XX ishte një periudhë kur letërsia ndryshoi ritmin, gjuhën dhe mënyrën se si e shihte njeriun. Në një epokë të shënjuar nga luftërat, revolucionet, krizat shoqërore dhe përmbysjet kulturore, shkrimtarët nisën të kërkonin forma të reja për të treguar realitetin. Romani nuk ishte më vetëm një histori me fillim dhe fund, por u bë një hapësirë ku ndërthureshin kujtesa, ëndrrat, trauma, politika, identiteti dhe vetëdija njerëzore.
Mes qindra veprave të botuara gjatë këtij shekulli, disa prej tyre u kthyen në pika referimi të letërsisë botërore. Ato nuk u mjaftuan me suksesin e kohës së tyre, por ndikuan te breza të tërë shkrimtarësh dhe ndryshuan mënyrën se si lexuesit e përjetonin një libër. Në këtë rrugëtim mund të niset nga “Pedro Páramo” i Juan Rulfos, botuar në vitin 1955. Romani meksikan është një vepër e pazakontë, ku e kaluara dhe e tashmja, të gjallët dhe të vdekurit, duket se bashkëjetojnë në të njëjtën hapësirë. Me një strukturë jo-lineare dhe një atmosferë të mbështjellë nga misteri, Rulfo krijoi një nga veprat themelore të realizmit magjik dhe ndikoi në mënyrë të rëndësishme te letërsia latino-amerikane që do të vinte më pas.
Një tjetër vepër që ndryshoi kufijtë mes gazetarisë dhe letërsisë ishte “In Cold Blood” i Truman Capote-s. I botuar në vitin 1966, libri rindërton vrasjen e familjes Clutter në Kansas dhe e trajton një ngjarje reale me mjetet e prozës letrare. Capote ndërtoi një rrëfim të detajuar, të ftohtë dhe njëkohësisht të fuqishëm, duke hapur një rrugë të re për atë që më vonë do të bëhej një prej zhanreve më të ndjekura: true crime.
Në një tjetër cep të botës, Haruki Murakami e çoi lexuesin drejt një realiteti ku kufiri mes të zakonshmes dhe të pazakontës është pothuajse i padukshëm. “Kronika e Zogut Kurdisës”, e botuar në tre pjesë gjatë viteve 1994–1995, është një eksplorim i vetmisë, identitetit, traumës dhe kujtesës historike. Proza ëndërrimtare e Murakamit krijon një atmosferë ku ngjarjet e pamundura duken po aq të natyrshme sa ato të përditshmet.
Letërsia fantastiko-shkencore gjeti një nga kulmet e saj te “Dune” i Frank Herbertit. I botuar në vitin 1965, romani nuk u kufizua vetëm në krijimin e një universi të gjerë fantastik. Përmes luftës për pushtet, fesë, ekologjisë dhe figurës së liderit mesianik, Herbert ndërtoi një reflektim mbi rreziqet e fanatizmit dhe përqendrimit të pushtetit. Ndikimi i “Dune” vazhdon të ndihet edhe sot, shumë përtej kufijve të zhanrit fantastiko-shkencor.
Ndërkohë, në Amerikën e viteve njëzetë, F. Scott Fitzgerald krijoi një nga portretet më të fuqishme të një shoqërie të magjepsur nga pasuria dhe suksesi. “Gatsby i Madh”, botuar në vitin 1925, është historia e një ëndrre që nuk mund të realizohet dhe e një të shkuare që nuk mund të rikthehet. Përmes figurës së Jay Gatsby-t, Fitzgerald e ktheu romanin në një kritikë të hollë të “Ëndrrës Amerikane”, duke e bërë atë një nga veprat më të njohura të letërsisë amerikane.
Pak vite më vonë, J. D. Salinger do t’i jepte një zë të veçantë ankthit dhe rebelimit të adoleshencës. “Ruajtësi në Thekër”, i botuar në vitin 1951, u shndërrua në një roman simbolik për të rinjtë që ndihen të huaj në një botë të cilën nuk e kuptojnë ose nuk e pranojnë. Holden Caulfield, me sinqeritetin, zemërimin dhe pasigurinë e tij, mbeti një prej personazheve më të paharrueshme të letërsisë moderne.
Në të njëjtën dekadë, J. R. R. Tolkien po krijonte një botë krejtësisht tjetër. “I Zoti i Unazave”, botuar në vitet 1954–1955, e transformoi letërsinë fantastike duke i dhënë asaj një univers të ndërtuar me një thellësi të jashtëzakonshme. Toka e Mesme, gjuhët, mitologjia dhe historia e saj e bënë veprën një pikë kthese për zhanrin dhe vendosën një standard që shumë autorë të mëvonshëm do të përpiqeshin ta arrinin.
Nëse Tolkien ndërtoi një botë të re, Thomas Pynchon e shndërroi botën reale në një labirint të çuditshëm. “Ylberi i Gravitetit”, botuar në vitin 1973, është një prej romaneve më të rëndësishme të postmodernizmit. Lufta, teknologjia, paranoja dhe pushteti bashkohen në një rrëfim kompleks që sfidon mënyrën tradicionale të të treguarit. Vepra u kthye në një nga shembujt më të spikatur të mënyrës se si romani mund të shpërbëjë vetë rregullat e tij.
Por një nga revolucionet më të mëdha letrare të shekullit erdhi nga Amerika Latine. Me “Njëqind vjet vetmi”, Gabriel García Márquez krijoi Macondon, një hapësirë ku historia dhe fantazia nuk janë kundërshtare, por pjesë e së njëjtës botë. Historia e familjes Buendía është një rrëfim për dashurinë, humbjen, pushtetin, luftën dhe përsëritjen e historisë. Romani, i botuar në vitin 1967, u bë një nga veprat më të rëndësishme të realizmit magjik dhe një nga librat që e vendosën letërsinë latino-amerikane në qendër të vëmendjes botërore.
Në krye të kësaj liste qëndron “Ulysses” i James Joyce, një nga eksperimentet më radikale të letërsisë moderne. Botuar në vitin 1922, vepra merr si pikënisje “Odisenë” e Homerit, por e zhvendos aventurën epike në një ditë të zakonshme në Dublin. Përmes rrjedhës së ndërgjegjes, lojërave gjuhësore dhe një strukture jashtëzakonisht komplekse, Joyce e zgjeroi romanin përtej kufijve të tij tradicionalë.
“Ulysses” nuk është thjesht një libër për një ditë në jetën e disa njerëzve. Është një eksperiment mbi gjuhën, kujtesën dhe vetëdijen njerëzore, një vepër që tregoi se edhe përditshmëria më e zakonshme mund të shndërrohet në një univers të tërë letrar.
Nga Joyce te Márquez, nga Tolkien te Murakami, këto vepra dëshmojnë se letërsia e shekullit XX nuk u kufizua vetëm në rrëfimin e historive. Ajo ndryshoi mënyrën se si historitë mund të tregoheshin. Disa thyen strukturat tradicionale, të tjera krijuan botë të reja, ndërsa disa i dhanë zë frikërave, ëndrrave dhe kontradiktave të një epoke të tërë. Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron forca e tyre: edhe pse shekulli që i solli në jetë ka përfunduar, këto libra vazhdojnë të flasin me një lexues që ende kërkon të kuptojë veten dhe botën përreth./KultPlus.com
Në Gjirokastër, historia nuk qëndron vetëm pas mureve të gurta të shtëpive karakteristike apo në sallat e muzeve. Në ditët e verës, ajo del në rrugë, merr zë përmes këngëve dhe ritëm përmes valleve, duke u bërë pjesë e përvojës së vizitorëve që mbërrijnë në qytetin e gurtë.
Gjatë fundjavave, kalldrëmet dhe hapësirat karakteristike të Gjirokastrës gjallërohen nga tingujt e muzikës popullore shqiptare. Ansamblet folklorike sjellin në qendër të vëmendjes këngët, vallet dhe veshjet tradicionale, ndërsa turistët ndalojnë për t’i ndjekur nga afër performancat.
Për shumë prej tyre, kjo është më shumë se një shfaqje. Është një mënyrë për ta njohur Shqipërinë përmes kulturës së saj, për të parë traditat të interpretuara në vendin ku ato kanë marrë jetë dhe për t’u afruar me një pjesë të trashëgimisë që është përcjellë ndër breza.
Interesi i vizitorëve po shkon edhe më tej. Krahas fotografive dhe videove që marrin me vete nga Gjirokastra, turistë të ndryshëm shfaqin kureshtje për të mësuar hapat e valleve popullore dhe për të provuar këngët tradicionale shqiptare. Kështu, publiku nuk mbetet vetëm spektator, por bëhet pjesë e atmosferës.
Në këtë mozaik kulturor, një vend të veçantë zë iso-polifonia shqiptare, një prej formave më të rëndësishme të trashëgimisë muzikore të vendit dhe pjesë e Listës Përfaqësuese të Trashëgimisë Kulturore Jomateriale të UNESCO-s. Tingujt e saj, të ndërthurur me hapësirat historike të qytetit, i japin Gjirokastrës një tjetër mënyrë për të rrëfyer identitetin e saj.
Kultura, në këtë rast, nuk mbetet vetëm një kujtim i së kaluarës. Ajo shndërrohet në një përvojë që mund të përjetohet drejtpërdrejt, duke krijuar një lidhje mes trashëgimisë dhe turizmit.
Në një qytet ku çdo gur mbart një histori, këngët dhe vallet tradicionale po i japin asaj historie zë. Dhe ndërsa turistët kalojnë nëpër rrugët e Gjirokastrës, tradita shqiptare nuk shfaqet thjesht si pjesë e së shkuarës, por si një kulturë e gjallë që vazhdon të këndohet, kërcehet dhe të përcillet./KultPlus.com
Shkodra e nisi natën me muzikë, drita dhe ritme, ndërsa Kalaja e Rozafës qëndroi si sfond i një mbrëmjeje të mbushur me energji. Pranë hapësirës ku takohen Drini dhe Buna, nata e parë e “Dua Fest” mblodhi publikun shkodran për një koncert që solli në skenë disa prej emrave të njohur të muzikës shqiptare.
Lyrical Son, MC Kresha, Kida, Sardi Strugaj dhe David Dreshaj u bënë pjesë e programit të natës së parë, duke sjellë repertorin e tyre dhe duke i dhënë ritëm një prej mbrëmjeve më festive të kësaj vere në Shkodër. Publiku i ndoqi performancat mes këngëve të njohura, atmosferës së koncertit dhe një skene të vendosur në një prej peizazheve më karakteristike të qytetit.
“Dua Fest” rikthehet në Shkodër për të dytin vit radhazi, duke e vendosur muzikën në një hapësirë ku historia, natyra dhe jeta urbane bashkohen. Prania e Kalasë së Rozafës në sfond e bëri mbrëmjen edhe më të veçantë, duke i dhënë festivalit një identitet të lidhur ngushtë me qytetin dhe hapësirat e tij.
Por këtë vit festa nuk është menduar vetëm si një ngjarje muzikore. Krahas performancave, “Dua Fest” solli edhe një mesazh ndërgjegjësues për kujdesin dhe mbrojtjen e kafshëve endacake, duke e vendosur këtë çështje në vëmendjen e publikut gjatë aktivitetit.
Kështu, muzika dhe argëtimi u ndërthurën me një mesazh social, në një event që synon të krijojë një hapësirë ku festa mund të shkojë përtej skenës dhe të lidhet me çështje që prekin komunitetin.
Nata e parë ishte vetëm fillimi. “Dua Fest” do të vijojë edhe me një natë të dytë, ku Shkodra do të mirëpresë artistë të tjerë të muzikës shqiptare, duke vazhduar atmosferën e festivalit dhe netët verore nën hijen e Rozafës./KultPlus.com
Strategjia Kombëtare e Kulturës 2026–2030, e miratuar nga qeveria në fund të korrikut, po shoqërohet me debate mbi mënyrën se si është konceptuar e ardhmja e kulturës në Shqipëri, por edhe mbi modelin e financimit dhe pavarësinë e institucioneve kulturore.
Kryetarja e Këshillit Kombëtar të Partisë Demokratike, Julinda Emiri, ka kërkuar që dokumenti t’i nënshtrohet një diskutimi më të gjerë publik, duke vënë në fokus disa prej pikave që, sipas saj, kërkojnë sqarim dhe debat. Në reagimin e saj, Emiri vlerëson se strategjia përmban objektiva pozitive, por shpreh shqetësimin për një ndryshim të mënyrës së konceptimit të kulturës, e cila në dokument shihet gjithnjë e më shumë përmes prizmit të industrisë krijuese dhe potencialit ekonomik.
“Strategjia shënon një ndryshim filozofik që kërkon debat serioz publik: zhvendosjen e kulturës drejt konceptit të industrisë, produktit dhe instrumentit ekonomik”, është shprehur Emiri.
Sipas saj, zhvillimi i industrive krijuese është i rëndësishëm, por kultura nuk mund të reduktohet vetëm në vlerën e saj ekonomike. Ajo përfshin artin, trashëgiminë, institucionet kulturore dhe hapësirat për krijim të pavarur, përtej logjikës së tregut. Një prej çështjeve që PD kërkon të qartësohet lidhet me financimin e strategjisë. Emiri ka ngritur pikëpyetje mbi shifrat e paraqitura në dokument, duke vënë në dukje dallime mes kostos së përgjithshme të parashikuar dhe skenarëve të financimit të aktiviteteve.
Në një pjesë të strategjisë përmendet një kosto vjetore e vlerësuar rreth 10 miliardë lekë, me financim 70 për qind nga shteti dhe 30 për qind nga burime të tjera, ndërsa në një tjetër pjesë skenari optimal i aktiviteteve llogaritet në rreth 7 miliardë lekë në vit. Për Emirin, kjo kërkon një pasqyrë më të qartë të kostos reale të zbatimit të strategjisë dhe mënyrës se si do të sigurohen fondet. Në qendër të kritikave është edhe roli i financimit privat. PD e konsideron të mirëpritur përfshirjen e kapitalit privat në kulturë, por kundërshton mundësinë që ky financim të kthehet në zëvendësim gradual të përgjegjësisë së shtetit.
“Kapitali privat duhet të plotësojë financimin publik, jo ta zëvendësojë atë”, ka deklaruar Emiri.
Një tjetër pikë e debatit është rikrijimi i Këshillit për Artin, i cili sipas strategjisë do të funksionojë pranë Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sportit, ndërsa synohet që të ketë autonomi në sigurimin dhe shpërndarjen e fondeve. Për PD-në, kjo ngre pyetjen se sa e pavarur mund të jetë një strukturë që ndodhet brenda një institucioni qeveritar, veçanërisht kur ky institucion ka rol në financimin dhe mbikëqyrjen e saj.
Emiri kërkon që përbërja e Këshillit, mënyra e emërimit të anëtarëve, mandatet dhe procedurat e financimit të përcaktohen në mënyrë të tillë që të garantojnë pavarësi nga ndërhyrjet politike. Në këtë kuadër, ajo ka ngritur edhe shqetësimin për mënyrën se si fondet publike mund të shpërndahen, duke kërkuar mekanizma që të sigurojnë mbështetje të barabartë për artistët dhe projektet, përfshirë zërat kritikë dhe krijimtarinë e pavarur.
Një tjetër çështje e theksuar është raporti mes kulturës dhe turizmit. Sipas Emirit, zhvillimi i turizmit nuk duhet të kthehet në kriterin kryesor për përcaktimin e politikave kulturore, ndërsa trashëgimia kulturore duhet të ruajë vlerën dhe autenticitetin e saj dhe jo të trajtohet vetëm si një element që i shërben industrisë turistike.
Në përfundim të qëndrimit të saj, Emiri ka renditur pesë garanci që, sipas PD-së, duhet të jenë pjesë e një politike të re kulturore: financimi privat të jetë plotësues dhe jo zëvendësues i fondeve publike; fondet shtetërore të mbështesin artin e pavarur, kritik, eksperimental dhe jofitimprurës; të krijohen mekanizma të posaçëm për artistët dhe institucionet jashtë Tiranës; Këshilli i Artit të ketë pavarësi reale në vendimmarrje dhe financim; si dhe trashëgimia kulturore të mbrohet nga komercializimi që mund të cenojë interesin publik, autenticitetin dhe identitetin kombëtar.
Debati mbi Strategjinë Kombëtare të Kulturës 2026–2030 rikthen kështu në vëmendje një prej çështjeve themelore të politikave kulturore: si mund të zhvillohet sektori krijues dhe të përfitojë nga potenciali ekonomik i kulturës, pa humbur në këtë proces rolin e saj si hapësirë për identitet, kujtesë, kritikë dhe krijimtari të lirë./KultPlus.com
Dukagjin Lipa, babai i yllit ndërkombëtar të muzikës Dua Lipa, ka folur për mënyrën se si ai dhe bashkëshortja e tij, Anesa, i kanë rritur fëmijët duke ruajtur një lidhje të fortë me Kosovën, gjuhën shqipe dhe trashëgiminë shqiptare.
Në një intervistë për “Across the Balkans”, Dukagjin Lipa u pyet se si familja kishte arritur t’ua përcillte fëmijëve një ndjenjë kaq të fortë përkatësie dhe dashurie për vendlindjen, pavarësisht se ata u rritën dhe ndërtuan karrierat e tyre në një mjedis ndërkombëtar, shkruan KultPlus.
Dukagjin Lipa tha se gjithçka nisi nga krenaria e tyre për prejardhjen.
“Ne jemi shumë, shumë krenarë për atë që jemi dhe nga vijmë, dhe kjo është përcjellë te fëmijët tanë”, u shpreh ai.
Ai tregoi se në familje përpiqeshin të flisnin shqip sa më shumë që të ishte e mundur, edhe kur ndodheshin në Londër apo në vende të tjera të botës.
“Përpiqemi të flasim shqip sa më shumë që mundemi, kur jemi në Londër, kur jemi kudo në botë”, tha ai.
Duke folur për marrëdhënien e veçantë që ka me vajzën e tij, Dua Lipën, ai tregoi edhe një detaj të veçantë nga jeta e tyre familjare. Sipas tij, kur donin të thoshin diçka në mënyrë private, ata kalonin në gjuhën shqipe.
“Ndonjëherë me Duan, kur duhet të themi diçka në fshehtësi, e kthejmë në shqip. Kjo është gjuha jonë sekrete”, tregoi Dukagjin Lipa.
Për të, ruajtja e identitetit lidhet drejtpërdrejt me pranimin dhe dashurinë për prejardhjen.
“Besoj se duhet ta përqafosh atë që je dhe të jesh krenar për atë që je, ta duash trashëgiminë dhe historinë tënde dhe të jesh krenar për të”, theksoi ai.
Dukagjin Lipa tha se një nga mesazhet më të rëndësishme që prindërit duhet t’u përcjellin fëmijëve është që të mos ndihen të turpëruar nga vendi prej nga vijnë apo nga gjuhët që flasin.
“Duhet t’u tregosh fëmijëve se nuk duhet të kenë turp nga vendi prej nga vijnë dhe nga gjuhët që flasin”, u shpreh ai.
Familja Lipa jetoi për disa vite në Londër, ku Dua Lipa lindi, ndërsa më vonë u kthye në Prishtinë. Lidhja me Kosovën dhe identitetin shqiptar ka mbetur një pjesë e rëndësishme e jetës së këngëtares, e cila në shumë raste ka folur publikisht për origjinën e saj.
Kjo lidhje është shfaqur edhe përmes angazhimeve të familjes Lipa në jetën kulturore të Kosovës. Dukagjin Lipa është një nga figurat kryesore pas Sunny Hill Festival, ndërsa Dua Lipa e ka përdorur vazhdimisht platformën e saj ndërkombëtare për të promovuar Kosovën dhe kulturën shqiptare.
Rrëfimi i Dukagjin Lipës tregon se, përtej suksesit ndërkombëtar, për familjen Lipa ruajtja e gjuhës, historisë dhe trashëgimisë ka qenë një pjesë e rëndësishme e edukimit të fëmijëve – një mënyrë për t’u siguruar që lidhja me rrënjët të mos humbiste pavarësisht se ku do t’i çonte jeta./KultPlus.com
Dukagjin Lipa, Dua Lipa’s father, explains Across the Balkans how he and his wife raised their children to stay connected to their Kosovan and Albanian heritage by embracing their language, identity and culture.
Për Hermann Hesse, një nga shkrimtarët më të rëndësishëm të shekullit XX dhe fitues i Çmimit Nobel për Letërsi, një jetë e plotë nuk përcaktohet vetëm nga ajo që dimë, por edhe nga aftësia për t’u habitur, për të vëzhguar dhe për ta përjetuar botën me ndjeshmëri.
Në një reflektim të tij, të përfshirë në përmbledhjen Butterflies: Reflections, Tales, and Verse, Hesse e vendos habinë dhe mrekullimin në qendër të përvojës njerëzore. Sipas tij, pikërisht aty nis rruga drejt një jete më të pasur shpirtërisht, shkruan KultPlus.
Për Hesse-n, mrekullimi nuk kërkon diçka madhështore. Ai mund të gjendet te një gjethe, një lule, një flutur, një lumë, retë apo një copëz e vogël natyre. Në çastin kur njeriu ndalet për t’i vëzhguar ato me vëmendje, ai shkëputet për pak nga bota e përditshme e nevojave, konkurrencës dhe përfitimit.
Në këtë përvojë, Hesse sheh edhe një mënyrë për t’u ndier pjesë e botës dhe jo të ndarë prej saj. Duke admiruar natyrën, njeriu, sipas tij, hyn përkohësisht në një “botë të unitetit”, ku kufiri mes individit dhe gjithçkaje që e rrethon bëhet më i zbehtë.
Por Hesse kishte edhe një kritikë të fortë ndaj mënyrës se si konceptohet arsimi.
Ai argumentonte se njeriu lind me aftësinë për të përjetuar habinë, por edukimi dhe kushtëzimi shoqëror mund t’ia zbehin këtë ndjeshmëri. Universitetet, në vend që ta kultivojnë ndjenjën e mahnitjes dhe kureshtjes, shpesh përqendrohen te matja, klasifikimi dhe grumbullimi i informacionit.
Sipas Hesse-s, arsimi mund të mësojë shumë për botën, por nuk mund të garantojë vetvetiu aftësinë për ta përjetuar atë.
Ai dallonte kështu mes shkollave të dijes dhe shkollave të urtësisë. Universitetet, sipas tij, shpesh na mësojnë të njohim dhe të analizojmë pjesët e veçanta të realitetit, por nuk na mësojnë domosdoshmërisht të ndiejmë lidhjen mes tyre apo të përjetojmë botën si një tërësi.
Për shkrimtarin, kjo aftësi për t’u prekur nga ajo që shohim dhe përjetojmë është po aq e rëndësishme sa dija. Një njeri mund të mbledhë pafund informacion, por nëse humb aftësinë për t’u habitur, rrezikon të humbë edhe një pjesë të rëndësishme të vetë jetës.
Kjo ide lidhet ngushtë me botën letrare të Hesses, ku personazhet shpesh përballen me pyetje mbi vetënjohjen, shpirtëroren, natyrën, dijen dhe kuptimin e ekzistencës. Nga Siddhartha te Steppenwolf dhe The Glass Bead Game, kërkimi i një kuptimi më të thellë të jetës mbetet një nga temat qendrore të krijimtarisë së tij.
Hesse na kujton se arsimi nuk duhet të jetë vetëm një proces për të mësuar më shumë, por edhe një mënyrë për të parë më thellë.
Në fund, pyetja që ngre reflektimi i tij është ende aktuale: A na mëson arsimi vetëm se çfarë të dimë, apo edhe si të mahnitemi nga bota që po mësojmë ta njohim? / PB/KultPlus.com
Dita e gjashtë e edicionit të këtij viti të Etno Fest vijoi në shenjën e temës “Kujtesa”, duke sjellë në hapësirat e festivalit një program të ndërthurur me muzikë, teatër dhe elemente të trashëgimisë kulturore.
Mbrëmja u hap me performancën e Etno Ansamblit “Vullkani i Istogut” nga Istogu, i cili solli në skenë këngë, valle dhe motive të traditës së kësaj treve. Me një performancë dinamike, ansambli krijoi atmosferë festive dhe rikujtoi rëndësinë e ruajtjes dhe transmetimit të trashëgimisë kulturore ndër breza, përcjell KultPlus.
Programi muzikor vijoi me një koncert të interpretuar nga Blerim Grubi, Nita Grubi dhe Arjana Kuriu Grubi. Interpretimi i tyre solli një atmosferë të veçantë, të karakterizuar nga emocionet dhe ndjeshmëria artistike, duke pasuruar programin e natës.
Në qendër të mbrëmjes ishte shfaqja teatrore “Pesë fytyrat e heshtjes”, me regji të Ilir Bokshit, e prezantuar nga trupa e Teatrit “Migjeni” të Shkodrës.
Përmes një gjuhe të veçantë skenike, shfaqja trajtoi tema të ndjeshme njerëzore, duke u ndalur te heshtja, dhuna në familje dhe përjetimet që shpesh mbeten të pathëna. Interpretimi i aktorëve dhe situatat e ndërtuara në skenë krijuan një komunikim të drejtpërdrejtë me publikun dhe hapën hapësirë për reflektim mbi realitete të dhimbshme të jetës njerëzore.
Pjesëmarrja e Teatrit “Migjeni” nga Shkodra i dha mbrëmjes edhe një dimension të rëndësishëm ndërkulturor, duke afruar në Kukaj përvojën dhe traditën teatrore të qytetit të Shkodrës.
Nata vijoi deri pas mesnate me Etno Nejën, ku Grupi “Melodia e Vjetër” solli repertorin e tij muzikor. Tingujt dhe motivet e muzikës tradicionale mbajtën gjallë atmosferën festive, duke e përmbyllur ditën e gjashtë të Etno Fest me muzikë, ritëm dhe një atmosferë të ngrohtë mes publikut dhe artistëve.
Nëpërmjet programit të saj, Etno Fest vazhdon të krijojë një hapësirë ku kujtesa, trashëgimia dhe arti bashkëkohor takohen, duke sjellë në Kukaj krijues dhe artistë nga treva të ndryshme./KultPlus.com
Komisionerja e Bashkimit Evropian për çështjet digjitale, Henna Virkkunen, ka kritikuar kompanitë Meta dhe TikTok për mënyrën se si trajtuan përhapjen e dezinformimit gjatë krizës së fundit të migracionit në Ceuta, territor spanjoll në Afrikën e Veriut.
Virkkunen u ka bërë thirrje platformave të mëdha të rrjeteve sociale që të rrisin monitorimin dhe reagimin ndaj informacionit të rremë, veçanërisht gjatë situatave të krizave, kur përmbajtjet e pavërteta mund të ndikojnë drejtpërdrejt në sjelljen dhe vendimet e njerëzve.
Në fund të muajit të kaluar, dhjetëra mijëra persona kaluan nga Maroku drejt Ceutës, duke shkaktuar mbingarkesë të territorit të vogël dhe duke nxitur debat politik mbi sigurinë e kufijve të jashtëm të Bashkimit Evropian.
Rrjetet sociale duket se luajtën një rol të rëndësishëm në nxitjen e lëvizjes. Disa migrantë deklaruan se kishin parë në TikTok video dhe mesazhe që pretendonin se kufiri, i cili zakonisht kontrollohet rreptësisht, ishte hapur papritur.
Në rrjetet sociale u shpërndanë gjithashtu pretendime se migrantëve do t’u sigurohej akomodim në Ceuta dhe se më pas do të mund të vazhdonin udhëtimin drejt Spanjës kontinentale.
Edhe kur janë të pavërteta, informacione të tilla mund të përhapen me shpejtësi përmes videove virale dhe mesazheve të shpërndara masivisht, duke ndikuar në vendimet e njerëzve dhe duke përkeqësuar situatat e krizës.
Pas një takimi urgjent të vendeve anëtare të BE-së këtë javë, zyrtarët evropianë thanë se mund të forcohen mekanizmat e paralajmërimit të hershëm, përfshirë monitorimin e rrjeteve sociale.
Qëllimi është që institucionet evropiane të jenë në gjendje të identifikojnë më shpejt zhvillimet e pazakonta dhe të krijojnë një vlerësim të përbashkët për situatat që mund të shndërrohen në kriza.
Virkkunen u takua të mërkurën me përfaqësues të TikTok dhe Meta, kompanisë mëmë të Facebook dhe Instagram.
Pas takimit, komisionerja evropiane theksoi se platformat duhet të veprojnë më vendosmërisht për të ruajtur integritetin e hapësirës digjitale, veçanërisht gjatë krizave.
Ajo kërkoi gjithashtu monitorim më të madh të përmbajtjeve, si dhe bashkëpunim më të ngushtë me organizatat dhe platformat e verifikimit të fakteve, në mënyrë që informacioni i rremë të identifikohet dhe të trajtohet sa më shpejt./KultPlus.com
Dita e dytë e edicionit të 25-të të DokuFest solli një program të larmishëm me dokumentarë që trajtojnë të drejtat e njeriut, diskutime mbi kinemanë bashkëkohore, ekspozita të artit pamor dhe punëtori edukative për fëmijë.
Programi filmik nisi në DokuKino me shfaqjen e dokumentarit “Peacemaker”, pjesë e kategorisë Balkan Feature Dox, i cili trajton përpjekjet për pajtim në rajone të Evropës të karakterizuara nga ndjeshmëri të theksuara politike dhe shoqërore.
Në Teatrin “Bekim Fehmiu” u shfaq dokumentari “Traces”, në kuadër të programit Human Rights Dox, ndërsa në DokuKino u prezantua “Hoover Street Revival”, pjesë e retrospektivës së veprës së regjisores Sophie Fiennes, përcjell KultPlus.
Një nga ngjarjet kryesore të ditës ishte paneli i parë DokuTalk, me temën “Kinemaja Hibride si Gjuhë Politike”. Nën moderimin e Dea Gjinovcit, panelistët Sanaz Sohrabi, Sabine Groenewegen, Michael Barwise dhe Aurélia Martin diskutuan mbi potencialin e kinemasë hibride për të ruajtur kujtesën kolektive, veçanërisht përballë rishkrimit të historisë dhe mungesës së arkivave.
Dita kushtuar Sergei Parajanovit
Mbrëmja e ditës së dytë iu kushtua një prej figurave më të rëndësishme të artit dhe kinemasë avangarde, Sergei Parajanov.
Në kuadër të programit u shfaq “Triptiku i Parajanovit”, që përfshinte filmat Hakob Hovnatanyan, Kyiv Frescoes dhe Arabesques on the Theme of Pirosmani.
Ndërkohë, në hapësirën Pyke-Presje u hap ekspozita “A Cage in Search of a Nightingale: Slogans and Sounds for Sayat Nova Outtakes”, nga Brandhi dhe Bird.
Programi i mbrëmjes vijoi në DokuKino Plato me filmin “The Beauty of the Donkey”, një rrëfim intim mbi pasojat e luftës dhe mënyrën se si dhuna, humbja dhe kujtimet e saj vazhdojnë të ndikojnë te individët edhe shumë kohë pas përfundimit të konflikteve.
DokuKids, hapësirë për krijim dhe inovacion
Krahas programit filmik dhe artistik, DokuFest vazhdoi edhe me aktivitetet edukative për fëmijë përmes programit DokuKids.
Punëtoria “Puppet Lab” u ofroi fëmijëve të moshave 6–9 vjeç mundësinë të mësojnë për krijimin e kukullave, ndërtimin e tregimeve dhe realizimin e filmave të shkurtër.
Ndërsa punëtoria “Qyteti i së Ardhmes”, e organizuar në bashkëpunim me Bonevet, u dedikua fëmijëve të moshave 8–12 vjeç. Pjesëmarrësit u angazhuan në aktivitete praktike që lidhen me energjinë e ripërtëritshme dhe konceptimin e qyteteve të qëndrueshme.
Dita e dytë e DokuFest XXV u përmbyll në hapësirën kulturore Kolektiv, me performancën e grupit kosovar MILKSNATCHERS, pjesë e programit të Kolektivit gjatë ditëve të festivalit.
Me ndërthurjen e kinemasë dokumentare, debatit, artit pamor, edukimit dhe muzikës, DokuFest vazhdon të shndërrojë hapësirat e Prizrenit në një platformë për reflektim, dialog dhe krijimtari bashkëkohore./KultPlus.com
Disa këngë të Taylor Swift janë hequr nga videot e publikuara në rrjetet sociale nga fushata e presidentit amerikan Donald Trump dhe Shtëpia e Bardhë, pasi gjatë javës së fundit janë përdorur dy këngë të yllit të muzikës pop.
Shtëpia e Bardhë dhe një përfaqësues i Swift nuk kanë reaguar menjëherë ndaj kërkesave për koment lidhur me heqjen e këngëve.
Swift nuk është shprehur së fundmi publikisht për Trumpin, por gjatë zgjedhjeve presidenciale të vitit 2024 ajo mbështeti kandidaten demokrate, atëherë nënpresidenten Kamala Harris. Ndërsa gjatë fushatës së vitit 2020, këngëtarja e kishte kritikuar hapur Trumpin.
Trump, nga ana tjetër, ka kritikuar vazhdimisht Swift. Pas mbështetjes së saj për Harris në vitin 2024, ai shkroi në rrjetet sociale: “E urrej Taylor Swift!”. Vitin e kaluar, ai pyeti gjithashtu nëse dikush kishte vënë re se Swift nuk ishte më “e nxehtë” që kur ai kishte deklaruar se e urrente.
Swift nuk është artistja e vetme që ka pasur probleme me përdorimin e muzikës së saj nga administrata Trump. Dhjetëra artistë, mes tyre Sabrina Carpenter dhe Ariana Grande, i kanë kërkuar administratës që të mos përdorë këngët e tyre në materialet politike.
Gjatë javës së fundit, fushata e Trumpit kishte përdorur dy këngë të Swift në llogarinë e saj në TikTok, duke i shoqëruar me mbishkrime politike që parodizonin titujt dhe tekstet e disa prej këngëve të saj.
Heqja e këngëve vjen në një kohë kur marrëdhënia publike mes Trumpit dhe Swift mbetet e tensionuar, pavarësisht se këngëtarja nuk ka bërë deklarata të reja për presidentin amerikan./KultPlus.com
Një eklips total diellor do të ndodhë të mërkurën, më 12 gusht, duke sjellë një nga fenomenet më spektakolare astronomike të këtij viti. Eklipsi do të jetë i dukshëm nga disa pjesë të Evropës dhe të hemisferës veriore.
Gjatë fazës së totalitetit, Hëna do të mbulojë plotësisht diskun e Diellit, duke krijuar për pak çaste errësirë në zonën e ngushtë përgjatë së cilës do të kalojë hija e Hënës.
Shtegu i totalitetit do të përshkojë veriun e Rusisë, Groenlandën, Islandën dhe Gadishullin Iberik. Në varësi të vendndodhjes së vëzhguesit, faza e totalitetit do të zgjasë deri në 2 minuta e 18 sekonda.
Fenomeni pritet të tërheqë vëmendjen e astronomëve, fotografëve dhe adhuruesve të qiellit, pasi gjatë totalitetit do të jetë e mundur të shihet korona diellore, atmosfera e jashtme e Diellit, e cila zakonisht nuk është e dukshme për shkak të ndriçimit të fortë të tij.
Megjithatë, vëzhgimi i eklipsit kërkon masa të rrepta sigurie. Përpara dhe pas totalitetit, Dielli duhet të shikohet vetëm përmes syzeve diellore të certifikuara ose filtrave të posaçëm diellorë. Shikimi i drejtpërdrejtë i Diellit mund të shkaktojë dëmtime serioze dhe të përhershme të syve.
Syzet speciale mund të hiqen vetëm gjatë fazës së totalitetit dhe vetëm nga personat që ndodhen brenda zonës së totalitetit, kur disku i Diellit është plotësisht i mbuluar nga Hëna. Sapo një pjesë e ndritshme e Diellit të fillojë të shfaqet sërish, mbrojtja e syve duhet të vendoset menjëherë.
Kujdes i veçantë nevojitet edhe gjatë përdorimit të teleskopëve, dylbive dhe kamerave. Pajisjet optike duhet të pajisen me filtra diellorë të përshtatshëm dhe të vendosur në mënyrë të sigurt. Pa këta filtra, rrezatimi i përqendruar i Diellit mund të shkaktojë dëmtime të rënda të syve, si dhe dëmtime të pajisjeve.
Eklipsi i 12 gushtit pritet të jetë një nga ngjarjet më të veçanta astronomike të vitit, duke ofruar një mundësi të rrallë për të parë nga afër një prej fenomeneve më mbresëlënëse të natyrës./KutPlus.com
Mbishkrimi “Free Ukraine”, i vendosur në Prishtinë në shenjë solidariteti me Ukrainën, është larguar pas deklaratave të presidentit ukrainas, Volodymyr Zelenskyy, gjatë vizitës së tij në Beograd.
Largimi i mbishkrimit është bërë i ditur përmes një postimi në Facebook nga Shpend Lila, i cili ka publikuar edhe një video nga momenti i heqjes së tij.
Gjatë qëndrimit në Serbi, Zelenskyy deklaroi se Ukraina nuk e njeh Kosovën si shtet të pavarur, duke ritheksuar qëndrimin e Kievit lidhur me statusin e Kosovës.
Deklarata e presidentit ukrainas ka shkaktuar reagime në Prishtinë, ndërsa largimi i mbishkrimit “Free Ukraine” nga hapësira publike është parë si një veprim simbolik në kuadër të debatit të krijuar.
Kosova ka qenë ndër vendet që ka shprehur mbështetje për Ukrainën pas nisjes së agresionit rus, duke dënuar pushtimin dhe duke shprehur solidaritet me popullin ukrainas.
Në anën tjetër, Ukraina vazhdon të mos e njohë pavarësinë e Kosovës, qëndrim të cilin Zelenskyy e ka përsëritur edhe gjatë vizitës së tij në Beograd./KultPlus.com
Login
