Zbulohet emri i autorit të dyshuar për vrasjen e 20-vjeçarit Johan Zuko, ngjarje e rëndë e ndodhur sot në lagjen nr. 14 në Korçë. Bëhet fjalë për Kristjan Sterjon, i cili dyshohet se qëlloi për vdekje me armë zjarri viktimën.

Sterjo është shpallur në kërkim nga Policia, ndërsa vijojnë kontrollet dhe postblloqet në disa zona për lokalizimin dhe kapjen e tij.

Hetimet vijojnë për zbardhjen e plotë të dinamikës dhe motivit të ngjarjes, ndërsa grupi hetimor po administron edhe pamjet e kamerave të sigurisë në zonën ku ndodhi krimi.

Që kur shpërtheu konflikti mes dy aksionerëve në Aeroportin e Vlorës, qytetarët shqiptarë janë bombarduar me shifra pompoze mbi investimin në këtë projekt. Por cila është e vërteta sipas dokumentave zyrtare.

Të dhënat nga bilanci zyrtar tregojnë se deri në fund të vitit të kaluar, totali i aktiveve i shoqërisë koncesionare VIA arriti 8.8 miliardë lekë ose 94 milionë euro me kursin aktual.

Kjo shifër përfaqëson shumën maksimale të investuar deri në dhjetor 2025 në Aeroportin e Vlorës. Por shifra reale është më e ulët, pasi brenda kësaj shume gjenden edhe 1 miliardë lekë ose gati 11 milionë euro TVSH që kompania duhet t’i rimbursojë mbrapsht nga shteti.

Por si janë financuar këto investime?

Sipas pasqyrave financiare, 5.9 miliardë lekë janë financuar nga një kredi që VIA ka marrë në BKT.

Rreth 2.6 miliardë lekë të tjera janë punime të kryera nga kompania 2A Group, por të papaguara ende nga VIA.

Ndërsa Behgjet Pacolli ka financuar 535 milionë lekë ose 5.7 milionë euro përmes një huaje që kompania e tij Mabco ka dhënë për VIA-n si ortak. Fillimisht Mabco i dha VIA-s një hua 11 milionë euro, por gjysmën e ka tërhequr mbrapsht. Gjithsesi edhe pjesa e mbetur prej 5.7 milionë euro është gjithmonë hua, që VIA duhet t’ia shlyejë mbrapsht ortakut të saj Mabco.

Kjo është fotografia e investimeve dhe financimit të tyre në Aeroportin e Vlorës. Pra 60 milionë euro kredia e BKT, 27.5 milionë euro 2A Group e Valon Ademit dhe 5.7 milionë euro huaja e Mabcos së Pacollit.

Por secila palë ka mënyrën e vet se si i interpreton këto shifra. Behgjet Pacolli thotë se i gjithë investimi është financuar nga ai. Zoti Pacolli thotë se kredia në BKT është e atij, pasi është marrë duke lënë si garanci pasuritë e Mabcos dhe pasuritë e tij personale.

Borxhi prej 27.5 milionë euro që VIA ka ndaj 2A Group për punime të kryera por të papaguara, po ashtu për Pacollin janë financime të tijat, pasi thotë se këto para do t’i shlyhen kompanisë së Ademit. Ndërsa zoti Ademi këmbëngul se ka 49 për qind të aksioneve sipas kontratës së shitjes dhe se punimet e papaguara reflektojnë edhe këtë fakt.

Por pavarësisht pretendimeve të dy aksionerëve, në finale financimi i aeroportit është bërë nga vetë shoqëria koncesionare.

Në rast se qeveria do të prishë konçesionin, kredia i mbetet shtetit, pra do të paguhet nga taksapaguesit ose nga aksioneri i ri që do të marrë koncesionin. Po ashtu e njëjta gjë vlen edhe çdo detyrim tjetër të shoqërisë konçesionare, përfshirë borxhet për punimet e papaguara të 2A Group dhe huanë 5.7 milionë eurot të Pacollit.

Në fund fare vetë shoqëria është e garantuar po nga paratë e taksapaguesve, pasi buxheti i shtetit ka marrë përsipër të garantojë 136 milionë euro të ardhura për 10 vitet e para të operimit, si garanci trafiku.

E vetmja pikëpyetje mbetet ajo e pronave, që Pacolli ka lënë si kolateral në BKT. Cfarë ndodh me këto prona pas nxjerrjes jashtë konçesionit të dy ortakëve aktualë. Kjo do të varet nga mënyra se si do të zgjidhet ky konflikt. Normalisht marrja e koncesionit nga shteti do të duhet të lirojë pronat e Pacollit nga barra, pasi BKT do të garantohej nga shteti ose aksioneri i ri i konçesionit.

Skenaret se si mund të zgjidhet çështja e konçesionit janë të shumtë. Nga marrëveshje për blerje me book value deri në shpronësim për shkelje të kontratës. Por një gjë është e sigurtë.

Fajin se pse nuk u ndërtua aeroporti nuk e ka as qeveria dhe aq më pak taksapuesit shqiptarë. Fajin e kanë vetë ata që sot kërcënojnë me 700 milionë euro arbitrazh dhe fitime të munguara. Po, qeveria ka një faj të madh. Dhënien e projekteve strategjike tek biznesmenë kontroversë, që dinë të luajnë vetëm sekserash.

Një zjarr me përmasa të frikshme është regjistruar sot në Krujë. Mësohet se një faqe mali në lagjen Abazaj është përfshirë nga flakët, ndërsa situata paraqitet tepër dramatike, pasi zjarri rrezikon t’i afrohet 30 banesave dhe bizneseve.

Ndërkohë, në vendin e ngjarjes ndodhet vetëm një zjarrfikëse, ndërsa situata paraqitet tepër e vështirë në terren.

Sakaq, banorët bëjnë apel për ndihmë, ndërkohë që kërkohet ndërhyrje me helikopter nga ajri.

Detaje të reja dalin në dritë nga shpërthimi me tritol në banesën e një 72-vjeçari në Tufinë. Pas identifikimit të tre vëllezërve Alla si autorë të dyshuar, janë zbardhur edhe detaje mbi motivin që dyshohet se fshihet pas ngjarjes. Ervis Alla, Altin Alla dhe Maksim Alla, të cilët kanë një mobileri në Fushë-Krujë, dyshohet se kishin një konflikt financiar me djalin e 72-vjeçarit, në banesën e të cilit u vendos lënda plasëse.

Sipas të dhënave paraprake, djali i 72-vjeçarit kishte bërë një porosi për disa mobilje në mobilerinë e tre vëllezërve, por nuk kishte kryer pagesën. Prej disa ditësh, vëllezërit Alla dyshohet se e kishin kërkuar dhe kërcënuar për shlyerjen e borxhit, por nuk kishin mundur të merrnin paratë. Në këto kushte, dyshohet se kanë vendosur t’i japin një “mesazh” me tritol, duke e vendosur lëndën plasëse në derën e banesës ku jetonte babai i tij.

Tre vëllezërit dyshohet se kanë udhëtuar me një automjet drejt Tufinës, kanë vendosur lëndën plasëse në derën e banesës dhe më pas janë larguar nga vendngjarja. Shpërthimi ndodhi rreth orës 00:30 dhe shkaktoi vetëm dëme të pakta materiale. Fatmirësisht, nuk pati persona të lënduar.

Tashmë, një nga pistat kryesore të hetimit është gjurmimi i automjetit me të cilin dyshohet se kanë lëvizur autorët. Policia po analizon pamjet e kamerave të sigurisë përgjatë itinerarit, me qëllim dokumentimin e lëvizjeve të tyre dhe sigurimin e provave të tjera. Tre vëllezërit Alla janë shpallur në kërkim dhe akuzohen për veprën penale “Shkatërrimi i pronës me eksploziv”, kryer në bashkëpunim. Policia vijon punën për lokalizimin dhe kapjen e tyre.

Policia e Durrësit ka nisur hetimet dhe po punon intensivisht për identifikimin e kapjen e autorëve, pasi në orët e para të mëngjesit të sotëm është gjetur një sasi lënde e dyshuar eksplozive në një biznes në zonën e Plazhit.

Ngjarja ka ndodhur në lagjen nr. 13 në Plazh, Durrës. Mësohet se sasia e vogël e lëndës plasëse është gjetur e pashpërthyer pranë derës së hyrjes së një dyqani në pronësi të këngëtarit Rigels Rajku (Noizy).

Menjëherë pas marrjes së njoftimit, në vendngjarje kanë mbërritur shërbimet e policisë dhe grupi hetimor për të kryer veprimet procedurale.

Aktualisht po këqyren pamjet e kamerave të sigurisë në zonën rrethuese dhe po mblidhen provat materiale me qëllim zbardhjen e plotë të rrethanave të ngjarjes, si dhe identifikimin e vënien përpara përgjegjësisë ligjore të autorit apo autorëve të dyshuar.

Ka rinisur punimet seanca konstituive e Kuvendit të Kosovës, e cila ka startuar më 6 gusht. Seanca po drejtohet nga kryesuesi Avni Dehari, ndërsa në sallë janë të pranishëm 109 deputetë.

Pavarësisht tensioneve dhe kaosit të krijuar në përplasjen mes parlamentarëve, seanca e sotme është thirrur për të shqyrtuar vetëm dy pika kyçe në rendin e ditës:

-Zgjedhjen e Kryetarit të Kuvendit;

-Zgjedhjen e Nënkryetarëve të Kuvendit.

-Zgjedhja e kryesisë së re shihet si hapi vendimtar për t’i hapur rrugë konstituimit të plotë të Kuvendit dhe vazhdimësisë së krijimit të institucioneve të reja në vend.

Një furgon me targa të Maqedonisë së Veriut është përfshirë nga flakët mëngjesin e kësaj të shtune, në afërsi të një pushimi për shoferët në Lushnje.

Sipas të dhënave paraprake, automjeti po transportonte zogj të vegjël të fushës, të cilët vinin nga Maqedonia e Veriut.

Drejtuesi i furgonit ka konstatuar zjarrin vetëm pasi kishte dalë nga autostrada dhe ishte futur në drejtim të Këmishtajt. Pas njoftimit, shërbimet zjarrfikëse kanë mbërritur shpejt në vendngjarje dhe kanë ndërhyrë për shuarjen e flakëve, të cilat kishin përfshirë kabinën e drejtuesit.

Si pasojë e zjarrit, është dëmtuar një pjesë e konsiderueshme e ngarkesës, ndërsa më shumë se gjysma e zogjve kanë ngordhur.

Ndërkohë, sipas shërbimit zjarrfikës të Lushnjës, paraprakisht dyshohet se zjarri është shkaktuar nga një defekt në sistemin e kondicionimit të pjesës së ngarkesës.

Ministria e Mbrojtjes ka bërë një përditësim mbi situatën e zjarreve në vend, duke njoftuar se gjatë ditës së sotme janë ndjekur 9 vatra zjarri në zona të ndryshme të Shqipërisë. Sipas ministrisë, ndërhyrja e koordinuar e strukturave operacionale nga toka dhe ajri ka bërë që situata të përmirësohet ndjeshëm dhe aktualisht nuk raportohet asnjë rrezik për komunitetet apo zonat e banuara.

Në zonën e Dajtit, zjarri është fikur pas ndërhyrjes së forcave të MZSH-së, Administratës së Zonave të Mbrojtura dhe mbështetjes nga helikopteri i Forcës Ajrore. Zona vijon të monitorohet, ndërsa edhe vatra në Priskë është shuar plotësisht.

Në Çikallesh të bashkisë Kavajë, ndërhyrja e zjarrfikësve nga Kavaja, Kamza dhe Rrogozhina, e mbështetur nga avioni “Air Tractor”, ka mundësuar izolimin e plotë të zjarrit.Ndërkohë, në Riban, Ngraçan dhe Panahor në bashkinë Mallakastër, flakët janë izoluar në të gjithë perimetrin dhe zonat vijojnë të mbahen nën mbikëqyrje.

Situata në Plan të Bardhë, bashkia Klos, ishte ndër më problematiket për shkak të përhapjes së zjarrit nga era dhe rrezikut për banesa e infrastrukturën elektrike. Pas ndërhyrjes së zjarrfikësve, Policisë së Shtetit, strukturave vendore, vullnetarëve dhe 25 efektivëve të Forcave të Armatosura, situata është vënë nën kontroll.

Gjithashtu janë shuar plotësisht vatrat në Kostren 2, bashkia Berat, dhe në Uruç, bashkia Peqin. Në Alikomemaj të bashkisë Memaliaj vijon ndërhyrja për një vatër zjarri në një sipërfaqe me pisha./aa

Qytetarët e Rrogozhinës janë mbledhur në Parkun e Qytetit për të protestuar kundër ndryshimeve të propozuara në ndarjen territoriale, duke kundërshtuar mundësinë që Bashkia e Rrogozhinës t’i bashkohet Bashkisë së Kavajës.

Gjatë protestës, qytetarët i bënë thirrje përfaqësuesve të qeverisë që të vizitojnë Rrogozhinën dhe të dëgjojnë nga afër shqetësimet e banorëve. Sipas tyre, Bashkia e Kavajës përballet me problematikat e veta dhe nuk mund të përballojë njëkohësisht edhe nevojat e Rrogozhinës.

Protestuesit kërkuan anulimin e projektligjit për ndarjen territoriale, duke theksuar se Rrogozhina duhet të mbetet një bashki më vete, me përfaqësimin dhe administrimin e saj. Ata paralajmëruan se do të vijojnë reagimet e tyre nëse kërkesat nuk merren në konsideratë nga autoritetet.

Banorët e Memaliajt kanë dalë sërish në protestë kundër projektit të ri të ndarjes territoriale, që parashikon bashkimin e Bashkisë së Memaliajt me Bashkinë e Tepelenës. Kjo është protesta e dytë radhazi e organizuar nga qytetarët, të cilët shprehen kundër ndryshimeve të propozuara dhe kërkojnë që Memaliaj të ruajë statusin e tij si njësi vendore më vete.

Protestuesit deklarojnë se bashkimi me Tepelenën do të dëmtojë përfaqësimin dhe zhvillimin e zonës, ndërsa i bëjnë thirrje qeverisë të rishqyrtojë projektin e ndarjes territoriale.

Banorët kanë paralajmëruar se do të vijojnë protestat edhe në ditët në vijim, nëse kërkesat e tyre nuk merren në konsideratë.

Protestuesit kanë nisur marshimin drejt godinës së Kryeministrisë, ku pritet të mbajnë edhe fjalimet e tyre, duke përmbyllur kështu ditën e 69-të të protestës.

Nën thirrjet “Rama, jepe dorëheqjen” dhe “Shqipëria kërkon revolucion”, ata marshuan me pankarta në duar dhe mes sloganeve të forta kundër qeverisë, duke kërkuar largimin e menjëhershëm të drejtuesve aktualë.

Protestuesit theksojnë se u qëndrojnë të palëkundur kërkesave të tyre dhe se nuk do të pranojnë negociata lidhur me to.

Ata deklarojnë gjithashtu se do të vijojnë protestat deri në largimin e kryeministrit, ndërsa kërkojnë edhe nisjen e hetimeve nga SPAK.

Një automjet është përfshirë nga flakët pak minuta më parë në lagjen “Apollonia” në Fier, duke shkaktuar alarm në zonë.

Në vendngjarje kanë mbërritur menjëherë forcat zjarrfikëse, të cilat kanë bërë të mundur shuarjen e zjarrit, duke parandaluar përhapjen e flakëve te automjetet e tjera të parkuara pranë.

Nga veprimet paraprake dyshohet se shkaku i zjarrit mund të ketë qenë një defekt në impiantin e gazit të automjetit.

Ndërkohë, shërbimet e Policisë ndodhen në vendngjarje dhe po kryejnë veprimet hetimore për të përcaktuar shkaqet dhe rrethanat e plota të rënies së zjarrit.

Dy ora dore me mbishkrimin “Rolex” dhe 351 cigare puro të markave të ndryshme, të ndara në 36 kuti dhe të padeklaruara, janë konstatuar gjatë një kontrolli në Portin e Durrësit.

Mallrat u zbuluan nga shërbimet e Doganës dhe Policisë Kufitare gjatë kontrollit të një automjeti që tentonte të hynte në vend. Pas verifikimeve, ato u sekuestruan nga autoritetet.

Njoftimi:

Strukturat e Doganës Shqiptare, në bashkëpunim me Policinë Kufitare, kanë evidentuar një rast të mosdeklarimit të mallrave gjatë kontrollit të një mjeti në Portin e Durrësit.

Gjatë kontrollit u konstatuan:

2 ora dore me mbishkrimin “ROLEX”

351 cigare puro, të markave të ndryshme, të ndara në 36 kuti

Dogana Shqiptare vijon kontrollet dhe bashkëpunimin ndërinstitucional me Policinë e Shtetit, për parandalimin dhe evidentimin e rasteve të mosdeklarimit dhe shkeljeve të legjislacionit doganor.

Komuniteti i Serres në Greqi vijon të jetë i tronditur nga aksidenti tragjik rrugor në rrugën provinciale Amfipolis–Drama, ku humbën jetën një nënë 43-vjeçare dhe djali i saj 21-vjeçar shqiptar. Ndërsa hetimet vijojnë për të përcaktuar shkaqet e përplasjes fatale me një kamion, eksperti i sigurisë rrugore Panagiotis Stamiris ka dhënë një analizë të pamjeve të aksidentit, duke ngritur dyshime se përveç shpejtësisë mund të ketë ndikuar edhe një shpërqendrim i drejtuesit të automjetit.

Sipas analizës së tij, drejtuesi i mjetit nuk ka reaguar në kohë pasi makina ka kaluar në korsinë e kundërt. “Që nga momenti kur automjeti fillon të largohet nga korsia e tij, shoferi kishte mundësi ta korrigjonte drejtimin. Por ai vazhdon për disa metra në korsinë e trafikut përballë dhe vetëm më pas përpiqet të kthehet”, tha Stamiris.

Eksperti vlerësoi se automjeti mund të ketë qenë duke lëvizur me një shpejtësi mbi 70–80 km/orë, bazuar në pamjet dhe dëshminë e një drejtuesi tjetër në rrugë. “Shpejtësia ishte e rritur dhe besoj se ishte mbi kufirin e lejuar. Kur një automjet kalon shpejtësinë kritike në një kthesë, mund të humbasë kontrollin dhe të devijojë”, shpjegoi ai.

Megjithatë, Stamiris theksoi se reagimi i vonuar i drejtuesit mbetet një nga elementët më të rëndësishëm për t’u hetuar. “Skenari mund të jetë që ai e ka kuptuar me vonesë çfarë po ndodhte, ose për shkak të mungesës së përvojës nuk ka arritur ta vlerësojë siç duhet situatën”, përfundoi eksperti. Aksidenti i rëndë i mori jetën 43-vjeçares dhe djalit të saj 21-vjeçar, duke shkaktuar tronditje të madhe në zonën e Serres.

Autoritetet ligjzbatuese në Kosovë kanë konfirmuar gjetjen e mbetjeve njerëzore edhe në lokacionin e tretë të dyshuar për varr masiv në komunën e Zubin Potokut.

Policia e Kosovës dhe Prokuroria Speciale bënë të ditur se gjatë veprimeve hetimore që po zhvillohen në këtë zonë është konfirmuar prania e mbetjeve mortore, ndërsa ekipet forenzike vijojnë ekzaminimet dhe procedurat e nevojshme për zbardhjen e rrethanave.

“Gjatë veprimeve hetimore që janë duke u zhvilluar lidhur me rastin në Zubin Potok është identifikuar dhe është konfirmuar prania e mbetjeve mortore edhe në lokacionin e tretë të dyshuar”, thuhet në njoftimin e përbashkët të institucioneve kosovare.

Gërmimet në Zubin Potok kanë nisur pas një hetimi rreth dyvjeçar dhe dyshimeve se në këto zona mund të ketë varreza masive me mbetje të personave të zhdukur gjatë luftës së viteve 1998-1999 në Kosovë. Hetimet lidhen edhe me arrestimin e tre personave të dyshuar për krime lufte.

Ekipet e forenzikës janë duke punuar në tri lokacione, përfshirë fshatrat Kalludër e Vogël dhe Jakubë, ndërsa autoritetet kanë bërë të ditur se procesi mund të zgjasë për shkak të terrenit të vështirë dhe shpërndarjes së mundshme të mbetjeve njerëzore.

Institucionet e Kosovës kanë kërkuar nga bashkësia ndërkombëtare që të ushtrojë presion ndaj Serbisë për bashkëpunim dhe hapjen e arkivave ushtarake, me qëllim zbardhjen e fatit të personave të zhdukur gjatë luftës.

Sipas të dhënave të institucioneve kosovare, rreth 1 mijë e 577 persona vijojnë të rezultojnë të zhdukur nga lufta e fundit në Kosovë, shumica prej tyre shqiptarë.

Autoritetet kanë theksuar se është ende herët për të përcaktuar identitetin e viktimave të mundshme dhe se duhet të ruhen procedurat hetimore deri në përfundimin e analizave forenzike.

Nga Fatos Çoçoli

Një tjetër problem serioz që e detyroi Qeverinë shqiptare të niste procedurat për zgjidhjen e kontratës së koncesionit të Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës lidhej me një hua prej 100 milionë eurosh, të marrë nga njëra prej kompanive të koncesionarit pa miratimin paraprak të Shtetit shqiptar.

Në mars 2025, kompania “Mabco” nënshkroi një marrëveshje huaje me shoqërinë financiare “Delphos Securities”, me vlerë 100 milionë euro. Sipas informacionit të bërë publik, fondet do të përdoreshin për dy qëllime kryesore: përfundimin e ndërtimit të Aeroportit të Vlorës dhe shlyerjen e një kredie ekzistuese bankare të “Mabco”-s.

Në pamje të parë, një financim i tillë mund të konsiderohej një zhvillim pozitiv për projektin. Projekte të mëdha infrastrukturore kërkojnë kapital të konsiderueshëm dhe një hua e re mund të sigurojë likuiditetin e nevojshëm për përfundimin e punimeve.

Megjithatë, shqetësimi kryesor nuk lidhej me shumën e huasë, por me garancitë e dhëna në favor të huadhënësit dhe pasojat që ato mund të kishin mbi të ardhurat, administrimin dhe të ardhmen financiare të një infrastrukture strategjike si Aeroporti Ndërkombëtar i Vlorës. Pikërisht këto elemente u konsideruan nga autoritetet shqiptare si një tjetër shkelje serioze e marrëdhënies koncesionare dhe një ndër arsyet që çuan në nisjen e procedurave për zgjidhjen e kontratës.

100 milionë euro: financim për ndërtimin apo barrë mbi të ardhmen?

Problemi nuk qëndronte vetëm tek shuma e financimit, por mbi të gjitha tek garancitë e ofruara dhe të drejtat që fitonte huadhënësi mbi të ardhmen ekonomike dhe financiare të Aeroportit të Vlorës.

Sipas marrëveshjes së huasë, “Delphos Securities” merrte garanci mbi të gjitha të ardhurat e ardhshme të aeroportit, përfshirë edhe ato të garantuara nga shteti shqiptar.

Tabela 1. Garancia shtetërore për të ardhurat e Aeroportit të Vlorës

Buxheti i Shtetit garanton të ardhurat minimale gjatë 10 viteve të para të operimit, nëse të ardhurat rezultojnë më të ulëta se 140 milionë euro. Konkretisht:

Viti IV – 9.6 milionë euro
Viti V – 10.3 milionë euro
Viti VI – 11.2 milionë euro
Viti VII – 12.1 milionë euro

Burimi: https://www.infrastruktura.gov.al/wp-content/uploads/2019/12/AL-STUDIM-FIZIBILITETI-VIA.pdf

Por kjo nuk ishte e vetmja garanci. Marrëveshja i jepte “Delphos Securities” kontroll mbi llogaritë bankare dhe politikat financiare të kompanisë, si edhe të drejtën për t’ia transferuar këto të drejta palëve të treta.

Këto dispozita bien ndesh me kontratën koncesionare BOT të Aeroportit të Vlorës, e cila ndalon shprehimisht dhënien e garancive të tilla pa miratimin paraprak të Shtetit shqiptar. Një miratim i tillë nuk u kërkua dhe nuk u dha.

Pikërisht për këtë arsye, Avokatura e Shtetit e konsideroi marrëveshjen si një akt me rrezik të lartë juridik. Me fjalë të tjera, një institucion financiar privat mund të fitonte kontroll ekonomik mbi një projekt strategjik shtetëror, pa dijeninë dhe pa miratimin e Shtetit shqiptar.

Në këto kushte, një shoqëri private merrte angazhime financiare që potencialisht prekën të ardhurat, administrimin dhe funksionimin e një infrastrukture strategjike kombëtare, jashtë mekanizmave të miratimit dhe kontrollit të parashikuar në kontratën koncesionare.

Garancitë e dhëna nga “Mabco” ngrejnë pikëpyetje serioze mbi të drejtat reale të koncesionarit, detyrimet kontraktuale ndaj Shtetit shqiptar, interesat e kreditorëve, mekanizmat e ndërhyrjes në rast mospagimi, si edhe pasojat financiare që mund të kishin mbi operimin e aeroportit.

Të ardhurat e një aeroporti nuk janë thjesht të ardhurat e një kompanie private. Ato burojnë nga operimi i një aseti strategjik kombëtar, i ndërtuar dhe administruar në bazë të një marrëdhënieje koncesionare me Shtetin shqiptar.

Çfarë do të ndodhte në rast të mospagimit të huasë?

Nëse “Mabco” nuk do të ishte në gjendje të shlyente huanë, çfarë të drejtash do të ushtronte huadhënësi?

Duke qenë se garancitë e huasë shtriheshin mbi të ardhurat e ardhshme të projektit, kreditori mund të kërkonte kontroll mbi këto të ardhura, mbi llogaritë bankare ku ato depozitoheshin dhe mbi mënyrën e administrimit të flukseve financiare të aeroportit.

Për më tepër, kontrata i njihte huadhënësit të drejtën për t’ia transferuar këto të drejta një pale të tretë. Kjo do të thotë se, në rast të një krize financiare ose të mospagimit të huasë, kontrolli ekonomik mbi të ardhurat e aeroportit mund të kalonte tek subjekte të tjera, të panjohura në momentin e nënshkrimit të marrëveshjes.

Kontrolli mbi llogaritë bankare dhe transferimi i të drejtave te palët e treta

Një tjetër aspekt problematik lidhet me kontrollin mbi llogaritë bankare dhe politikat financiare të kompanisë.

Kur një huadhënës fiton kompetenca të gjera mbi flukset financiare të një koncesionari, ai nuk mbetet më një kreditor pasiv. Në praktikë, ai fiton një ndikim të rëndësishëm mbi mënyrën se si administrohen fondet e kompanisë.

Në një projekt të zakonshëm privat kjo mund të konsiderohet pjesë normale e marrëdhënies së financimit. Por kur bëhet fjalë për një koncesion strategjik, lind një pyetje themelore: ku përfundon e drejta legjitime e kreditorit privat dhe ku fillon mbrojtja e interesit publik?

Po aq shqetësues është edhe fakti që marrëveshja lejonte transferimin e të drejtave të huadhënësit tek palë të treta.

Kjo krijon një problem serioz transparence, sepse struktura e financimit mund të ndryshojë në çdo moment, pa qenë domosdoshmërisht e njëjtë me atë që ekzistonte kur marrëveshja u nënshkrua.

Për një aeroport me rëndësi strategjike ngrihen pyetje të natyrshme:

Kush është përfituesi real i këtyre të drejtave?
Kush mund të bëhet kreditor në të ardhmen?
Çfarë të drejtash transferohen konkretisht?
Cilat janë kufizimet ligjore?
Çfarë mekanizmash mbrojtës ka Shteti shqiptar në rast të një transferimi të tillë?

Në këtë rast, transparenca nuk është luks; është një domosdoshmëri.

Rreziku nuk është vetëm financiar, por edhe operacional

Një aeroport duhet të funksionojë pa ndërprerje sapo të vihet në operim. Kjo kërkon mirëmbajtje të vazhdueshme, personel të kualifikuar, sisteme teknike, standarde sigurie, kontrata shërbimi dhe burime të qëndrueshme financiare.

Nëse të ardhurat e aeroportit ngarkohen me detyrime të konsiderueshme financiare ndaj kreditorëve, duhet të garantohet se, edhe pas shlyerjes së këtyre detyrimeve, mbeten fonde të mjaftueshme për funksionimin normal të aeroportit.

Një aeroport nuk mund të administrohet me logjikën e një biznesi që synon vetëm shlyerjen e borxhit. Ai është një infrastrukturë kritike, e cila duhet të disponojë në çdo kohë burime të mjaftueshme financiare për të garantuar sigurinë, vazhdimësinë e operimit dhe cilësinë e shërbimit publik.

Përfundim

Në fund, çështja nuk lidhej thjesht me marrjen e një huaje prej 100 milionë eurosh. Projekte të mëdha infrastrukturore financohen shpesh përmes kredive. Problemi qëndronte tek mënyra se si u sigurua ky financim, garancitë e dhëna në favor të huadhënësit dhe mungesa e miratimit paraprak të Shtetit shqiptar, në kundërshtim me detyrimet e parashikuara në kontratën koncesionare.

Kur garancitë e një huaje shtrihen mbi të ardhurat e një aseti strategjik, përfshirë edhe të ardhurat e garantuara nga Buxheti i Shtetit, kur kreditori fiton të drejta mbi llogaritë bankare dhe politikat financiare të koncesionarit, si edhe mundësinë për t’ia transferuar këto të drejta palëve të treta, atëherë çështja nuk mbetet më një marrëdhënie e zakonshme financiare mes një kompanie dhe kreditorit të saj. Ajo prek drejtpërdrejt interesin publik, sigurinë juridike të kontratës koncesionare dhe mbrojtjen e një infrastrukture me rëndësi strategjike për vendin.

Pikërisht për këtë arsye, kjo marrëveshje huaje u konsiderua nga autoritetet shqiptare si një shkelje serioze e marrëdhënies koncesionare dhe u bë një ndër elementët që mbështetën vendimin e Qeverisë shqiptare për të nisur procedurat për zgjidhjen e kontratës së koncesionit të Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës.

Një 47-vjeçar është gjetur i pajetë mëngjesin e sotëm në sheshpushimin e katit të 8-të të një pallati në lagjen “Syrja Dylgjeri”.
Rreth orës 08:00 është marrë njoftimi për gjetjen e trupit të shtetasit me inicialet K. D. pa shenja jete. Menjëherë në vendngjarje kanë mbërritur shërbimet e Policisë dhe grupi hetimor.

Nga këqyrja paraprake e trupit nuk janë konstatuar shenja dhune apo dëmtime të shkaktuara nga mjete ose sende të tjera.

Grupi hetimor, nën drejtimin e Prokurorisë, vijon punën për zbardhjen e plotë të rrethanave dhe përcaktimin e shkakut të humbjes së jetës.

Elbasan/Informacion paraprak

Rreth orës 08:00, është marrë njoftim se, në sheshpushimin e katit të 8-të të një pallati, në lagjen “Syrja Dylgjeri”, është gjetur pa shenja jete shtetasi K. D., 47 vjeç.

Shërbimet e Policisë dhe grupi hetimor kanë shkuar menjëherë në vendngjarje.

Nga këqyrja paraprake e trupit nuk janë konstatuar shenja dhune apo dëmtime të shkaktuara nga mjete ose sende të tjera.

Grupi hetimor, nën drejtimin e Prokurorisë, vijon veprimet për sqarimin e plotë të rrethanave dhe shkakut të humbjes së jetës.

Ministria e Mbrojtjes ka bërë të ditur situatën më të fundit të zjarreve në vend, ku gjatë 24 orëve të fundit janë raportuar 30 vatra zjarri, ndërsa 8 prej tyre vijojnë të jenë aktive. Në operacionet për shuarjen e flakëve janë angazhuar 54 automjete zjarrfikëse dhe 502 forca operacionale, ndërsa në mbështetje të tyre janë vendosur 110 efektivë të Forcave të Armatosura, 3 helikopterë dhe avioni “Air Tractor” i Forcës Ajrore.

Në zonën e Dajtit vijon puna për shuarjen e zjarrit, ndërsa autoritetet bëjnë me dije se nuk ka rrezik për zonat e banuara. Operacionet vijojnë edhe në Priskë dhe Çakallesh, pa kërcënim për komunitetin.

Në Riban, Ngraçan dhe Panahor, në bashkinë Mallakastër, vijon ndërhyrja për neutralizimin e zjarrit në terren të vështirë, por deri tani nuk raportohet rrezik për banesat. Në qarkun e Elbasanit po punohet në vatrat e Shqiponjës, Malit të Dardhës dhe Mjekësit. Zjarri në Shqiponjë është vendosur nën kontroll, ndërsa vatra në Malin e Dardhës është izoluar. Edhe në këto zona nuk raportohet rrezik për zonat e banuara.

Ndërkohë, në Kostren 2, në bashkinë Berat, vijon ndërhyrja për shuarjen e një vatre të riaktivizuar, me forca dhe mjete zjarrfikëse në terren.

Agjencia Kombëtare e Mbrojtjes Civile dhe strukturat e mbrojtjes civile vijojnë monitorimin e situatës dhe koordinimin e operacioneve në të gjithë territorin e vendit.

Një operacion i koduar “Wanted 36” është finalizuar nga Policia e Durrësit, duke çuar në pranga një 40-vjeçar të shpallur në kërkim ndërkombëtar nga drejtësia italiane për trafik droge dhe falsifikim dokumentesh.

Aksioni u ndërmor nga Seksioni për Mbështetjen Operacionale të Hetimit në bashkëpunim me Seksionin për Hetimin e Narkotikëve dhe Trafiqeve në DVP Durrës. Mbështetur në informacionet e siguruara në rrugë operative mbi vendndodhjen e të kërkuarit, efektivët lokalizuan dhe arrestuan në lagjen nr. 12 të qytetit bregdetar shtetasin e identifikuar me inicialet O. D. alias O. K., 40 vjeç.

Ky shtetas ishte shpallur në kërkim ndërkombëtar pasi Gjykata e Apelit e Venecias në Itali e ka dënuar atë me 11 vjet e 1 muaj burgim për veprat penale “Trafikimi i lëndëve narkotike” dhe “Falsifikimi dhe mbajtja e dokumenteve të rreme”. Nga ky dënim, 40-vjeçarit i kishin mbetur për të vuajtur edhe 4 vjet e 15 ditë burgim.

Momentatalisht, Interpol Tirana në bashkëpunim me homologët italianë po vijojnë të gjitha procedurat e nevojshme ligjore për ekstradimin e tij drejt shtetit fqinj, ku do të vuajë mbetjen e dënimit.

Një situatë kritike me zjarret po regjistrohet në masivin pyjor të Drenijës, ku vatrat e flakëve kanë dalë jashtë kontrollit si pasojë e erërave të forta që po favorizojnë përhapjen e tyre të shpejtë.

Shërbimet zjarrfikëse ndodhen në terren dhe po vazhdojnë betejën me flakët për të parandaluar përhapjen e mëtejshme, por kushtet atmosferike dhe era e fortë po e vështirësojnë së tepërmi punën e ekipeve nga toka.

Pas vënies nën kontroll të situatës dhe shuarjes së vatrave kryesore në zonën e Ngrëçanit, autoritetet pritet të orientojnë ndërhyrjen nga ajri edhe drejt masivit pyjor të Drenijës, me qëllim izolimin përfundimtar të zjarrit.