Nga Jona Cenameri

Ligji për zonat e mbrojtura, të cilin kryeministri Edi Rama e ka mbrojtur për më shumë se dy vjet si një instrument që balancon natyrën me zhvillimin ekonomik, do të rishikohet për t’u përshtatur me standardet e Bashkimit Europian.

Deklarata u bë më 14 korrik në Bruksel, gjatë Konferencës së IX Ndërqeveritare Shqipëri-BE, në një moment kur kërkesa për shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 ishte përfshirë tashmë në 5 kërkesat e formalizuara të protestës së nisur më 31 maj.

Komisionerja europiane për zgjerimin, Marta Kos, deklaroi se Komisioni dhe qeveria shqiptare kishin rënë dakord, përpara nisjes së protestave, që gjatë vitit 2026 të shfuqizoheshin amendamentet e vitit 2024 në ligjin për zonat e mbrojtura dhe do të shfuqizohej ligji për investime strategjike

Sipas saj, ndryshimet janë të nevojshme për mbylljen e negociatave për Kapitullin 27, që përfshin mjedisin dhe ndryshimet klimatike.

Rama ndërhyri për të bërë një dallim mes shfuqizimit të ligjit për investimet strategjike dhe rishikimit të ligjit për zonat e mbrojtura.

Për ligjin e dytë, ai këmbënguli se nuk kishte “asgjë për të shfuqizuar”, duke e cilësuar atë si një nga ligjet më të mira të qeverisë. Megjithatë, kryeministri pranoi se brenda tij do të ndryshohet gjithçka që nuk është në përputhje me standardet europiane dhe se ligji do të përshtatet derisa të arrijë përputhjen “100%” me këto standarde.

Ky formulim bie në kontrast me deklaratat që Rama dhe ministrja e atëhershme e Turizmit dhe Mjedisit, Mirela Kumbaro, bënin në momentin kur ndryshimet ligjore u propozuan dhe u miratuan.

“Nuk pranojmë leksione morale”

Qëndrimi mbrojtës i Ramës ndaj ndryshimeve në ligj u shfaq që në dhjetor 2023, kur nisma ende po diskutohej.

Në dhjetor 2023, gjatë një aktiviteti për Parkun Kombëtar të Vjosës, Rama argumentoi se rishikimi i kuadrit ligjor ishte nxitur nga kërkesat e bashkive dhe nga presioni për zhvillim ekonomik. 

Sipas tij, mes konservimit të natyrës dhe zhvillimit duhej gjetur një “ekuilibër harmonik”.

Kryeministri përdori gjithashtu argumentin se Shqipërisë i nevojitej turizmi i luksit, pasi investime të tilla do të sillnin të ardhura më të larta edhe për qytetarët e zakonshëm. 

Përballë kritikave të ekspertëve të mjedisit, Rama deklaroi se qeveria nuk pranonte “leksione morale” për mënyrën se si duhej të sillej me natyrën.

Ky qëndrim u përsërit edhe në mars 2024, pak javë pas miratimit të ndryshimeve. 

Rama deklaroi se, duke parë çfarë kishte bërë qeveria në 10 vjet për natyrën dhe trashëgiminë kulturore, askush nuk mund t’i jepte asaj leksione. Ai e paraqiti turizmin cilësor si mënyrën për të rritur të ardhurat pa u mbështetur vetëm te shtimi i numrit të turistëve dhe argumentoi se suksesi qëndronte te balanca mes mbrojtjes dhe zhvillimit.

Ligji “100% në një mendje me BE-në”

Ndryshimet u miratuan në Kuvend më 22 shkurt 2024 përmes ligjit nr. 21/2024. Pas reagimit të Delegacionit të Bashkimit Europian, i cili njoftoi se do të ndiqte me vëmendje zbatimin e dispozitave të reja, Rama tha se qeveria ishte “100% në një mendje me Bashkimin Europian”.

Sipas tij, ndryshimet forconin rrugën drejt zhvillimit të qëndrueshëm dhe do ta ndihmonin Shqipërinë të bëhej një destinacion turistik i nivelit të lartë, duke mbrojtur njëkohësisht biodiversitetin.

Edhe ministrja Mirela Kumbaro e mbrojti ligjin. Ajo deklaroi se ndryshimet nuk cenonin mjedisin dhe nuk shkelnin direktivat e BE-së. Sipas saj, ekzistonin “vija të kuqe” që nuk do të prekeshin, ndërsa ndërhyrjet e lejuara do të ishin ekologjike, miqësore me mjedisin dhe të kontrolluara përmes rregullave strikte.

Qëndrimi zyrtar i vitit 2024 ishte, në thelb, se ndryshimet nuk e dobësonin mbrojtjen e territorit dhe se ishin në përputhje me detyrimet europiane.

Protesta dhe mbrojtja e ligjit

Protesta që nisi më 31 maj 2026 e vendosi ligjin sërish në qendër të debatit publik. Krahas kundërshtimit të projektit turistik në zonën Pishë Poro-Nartë, një nga kërkesat e para ishte shfuqizimi i ndryshimeve të miratuara në vitin 2024. 

Në reagimin e tij të parë pas protestës, Rama nuk dha shenja se qeveria do të tërhiqej nga ligji.

Më 1 qershor ai deklaroi se qeveria nuk kishte hequr asnjë territor nga zonat e mbrojtura dhe se kategoritë e mbrojtjes ishin përshtatur me standardet më të larta ndërkombëtare. Sipas tij, Pishë Poro ishte një peizazh i mbrojtur i kategorisë së pestë, ku mbrojtja e natyrës nuk përjashtonte zhvillimin. 

Qëndrimi u bë edhe më i prerë më 9 qershor, gjatë një takimi me gazetarë dhe përfaqësues të mediave nga vendet e BE-së. Rama tha se askush nuk mund t’i jepte qeverisë leksione për mjedisin dhe e cilësoi si “gënjeshtër” pretendimin se ligji ishte ndryshuar për t’i hapur rrugë projektit të lidhur me Jared Kushner.

Sipas tij, ndryshimet e vitit 2024 ishin bërë për të përcaktuar qartë aktivitetet e lejuara në kategoritë e ndryshme të zonave të mbrojtura. Kryeministri këmbënguli se peizazhi i mbrojtur është, edhe sipas standardeve europiane, një hapësirë ku mund të ketë ndërtime. Ai tha se synimi ishte që projekti të bëhej një provë se natyra dhe zhvillimi mund të bashkëjetojnë.

Rama nuk e paraqiti ligjin si një akt që kishte nevojë për korrigjime për t’u përshtatur me BE-në. Përkundrazi, ai argumentoi se ndryshimet dhe klasifikimi i zonës mbështeteshin në standardet europiane, ndërsa pretendimin se ligji ishte ndryshuar posaçërisht për projektin e quajti ‘gënjeshtër’.

Rishikimi

Një ndryshim i parë në gjuhën e përdorur u shfaq më 18 qershor, pas miratimit të një rezolute nga Parlamenti Europian.

Rama kundërshtoi pretendimin se rezoluta ishte fitorja e parë e protestës. Ai tha se protestuesit e kishin pasur “fitoren në xhep” përpara nisjes së tubimeve, pasi mbrojtja e mjedisit ishte një prioritet i qeverisë.

Megjithatë, në të njëjtën deklaratë ai pranoi se ndryshimet në ligjin për zonat e mbrojtura ishin pjesë e agjendës së negociatave me BE-në dhe se në procesin analitik me Komisionin do të identifikohej çdo pikë që nuk përputhej me kriteret dhe standardet europiane.

Deklarata e 14 korrikut e çoi më tej këtë pranim. Rama tha publikisht se ligji do të përshtatej derisa të arrinte përputhjen e plotë me standardet europiane. 

“Për ligjin e Zonave të Mbrojtura, nuk kemi asgjë për të shfuqizuar, edhe pse ka pasur një rezolutë në Parlamentin Europian që e ka kërkuar këtë, por në fakt këtë ligj do ta rishikojmë mbështetur në të gjitha standardet europiane dhe do të ndryshojmë brenda këtij ligji gjithçka që nuk është në përputhje me standardet europiane…”, tha Rama 

Rama vijon ta mbrojë ligjin si një nga më të mirët e qeverisë dhe kundërshton termin “shfuqizim”. Por pranimi se brenda tij ekzistojnë dispozita që mund të mos jenë në përputhje me standardet e BE-së përbën një zhvendosje nga mbrojtja pa rezerva që ai bëri në vitin 2024 dhe në ditët e para të protestës.

Ndryshe është rasti i ligjit për investimet strategjike. Që në shkurt 2026, përpara nisjes së protestës, ishte njoftuar se afati i ligjit aktual do të përfundonte më 31 dhjetor 2026, dhe se qeveria po përgatiste një kuadër të ri ligjor. 

The post Si ndryshoi qëndrimi i Ramës për zonat e mbrojtura appeared first on Faktoje.al.

Pretendimi: Në Bashkimin Europian, ata që ndajnë përmbajtje të medias ruse Russia Today, edhe nëse ato janë të vërteta, dënohen me 3 muaj deri në 5 vjet burg

Verdikti: Mungon konteksti

——————————————————————

Në rrjete sociale, përfshi ato shqipfolëse, po qarkullon pretendimi se Bashkimi Europian do të dënojë me 3 muaj deri në 5 vjet burg ata që ndajnë përmbajtje të medias ruse Russia Today, edhe nëse ato janë të vërteta.

Postimi nuk ofron ndonjë provë, burim apo referencë për të mbështetur pretendimin, por duket se ai është frymëzuar nga një vendim i Gjykatës Europiane të Drejtësisë (GjED) të 2 korrikut 2026.

Gjykata vendosi se njerëzit që drejtojnë faqe interneti falas të financuara nga donacionet mund të kualifikohen si “operatorë” sipas sanksioneve të BE ndaj Rusisë, edhe nëse nuk janë transmetues tradicionalë mediatikë.

Sipas vendimit të GjED, një gjykatë gjermane mund t’i trajtojë tre persona të akuzuar për ripostimin e videove nga Russia Today Germany në faqen e internetit Traugott Ickeroth si “operatorë” sipas rregullave të BE mbi sanksionet kundër Rusisë, edhe pse faqja e internetit është e aksesueshme lirisht dhe nuk drejtohet nga një transmetues tradicional.

Prokurorët gjermanë akuzojnë tre persona se kanë postuar video nga Russia Today Germany katër herë në vitin 2023 nëpërmjet blogut Live-Ticker të faqes së internetit. Sipas ligjit gjerman, shkelja e ndalimit të transmetimit të BE mund të rezultojë në dënime me burg nga 3 muaj deri në 5 vjet. Të dhënat e gjykatës tregojnë se dy prej të akuzuarve morën mbi 60 mijë euro donacione mes prillit 2022 dhe gushtit 2023.

Postimit të mësipërm i mungon ky kontekst dhe ai pretendon në mënyrë të gabuar se në BE çdokush që ndan përmbajtje të RT automatikisht kryen një krim dhe dënohet me 3 muaj deri në 5 vite burg.

Gjykata vendosi që sanksionet e BE vlejnë edhe për faqet e internetit falas të financuara nga donacionet, jo vetëm për mediat komerciale. Megjithatë, vendimi nuk paraqet një vepër të re penale, as nuk do të thotë që çdo qytetar që ndan një përmbajtje në një bisedë private ose në profilin e tij do të përfundojë automatikisht në burg.

Që nga marsi 2022, BE ka vendosur sanksione që pezullojnë transmetimin dhe shpërndarjen e Russia Today dhe Sputnik, duke argumentuar se ato janë media të kontrolluara nga Kremlini që përdoren për propagandë dhe dezinformim në lidhje me pushtimin rus të Ukrainës. 

Me vendimin e fundit, GjED sqaroi vetëm se termi “operator” mund të përfshijë edhe personat që e bëjnë përmbajtjen të disponueshme publikisht përmes një faqeje interneti, pavarësisht nëse e bëjnë këtë për fitim apo jo. Nëse dikush do të ndëshkohet në të vërtetë varet nga legjislacioni kombëtar dhe rrethanat specifike të rastit.

Vendimi i Gjykatës Evropiane të Drejtësisë nuk përcakton një dënim me burg. Ai thjesht interpreton se si duhet të zbatohen sanksionet europiane. Nëse do të ketë procedura penale dhe çfarë sanksioni do të pasojë është një çështje që rregullohet nga ligjet e secilit shtet anëtar dhe vlerësohet nga gjykatat kombëtare.

The post Bashkimi Europian nuk dënon me 5 vite burg këdo që ndan lajme ruse appeared first on Faktoje.al.

Faktoje hap thirrjen për konkursin kombëtar të verifkimit e fakteve. Një mundësi për gazetarët që duan të kontribuojnë në kërkim të së vërtetës dhe, të nderojnë kujtimin e gazetarit të shquar Fatos Baxhaku. 

Si të Aplikoni:

Plotësoni formularin dhe më pas dërgojeni së bashku me CV-në tuaj në info@faktoje.al
Afati: 1 Shtator 2026!

Kush mund të aplikojë?

Gazetarë të apasionuar pas verifikimit dhe raportimeve të bazuara në fakte për të promovuar mendimin
kritik mbi çështje me rëndësi publike. Ne po kërkojmë produktet më të mira nga gazetarë që përdorin teknikat më efektive të kontrollit të
fakteve dhe shfaqin kërkime që përfshijnë analizën e të dhënave, përmbajtje me të dhëna të hapura dhe të tjera burime inovative.

Mos e humbisni mundësinë për të faktuar të vërtetën!

The post Konkursi kombëtar i verifikimit të fakteve “Fatos Baxhaku” appeared first on Faktoje.al.

Nga Jona Cenameri

Më 8 korrik 2026, Presidenti i Shqipërisë, Bajram Begaj, vizitoi Preshevën dhe Bujanovcin, dy komuna në jug të Serbisë ku shqiptarët përbëjnë shumicën e popullsisë.

Arsyeja e njoftuar e vizitës ishte hapja e edicionit të dytë të Panairit të Librit Shqip në Preshevë, me moton “Libri dhe Tradita”. Një ditë përpara aktivitetit, portali lokal serb Bujanovačke raportoi se Begaj do të merrte pjesë në hapjen e panairit, ku pritej të paraqiteshin rreth 30 shtëpi botuese dhe krijues nga trevat ku flitet shqip. Kryetarja e Komunës së Preshevës, Ardita Sinani, kishte ftuar publikisht qytetarët të merrnin pjesë.

Gjatë qëndrimit, Begaj zhvilloi takime me Sinanin, kryetarin e komunës së Bujanovcit, Arbër Pajaziti, deputetin shqiptar në Kuvendin e Serbisë, Shaip Kamberi, dhe drejtuesin e Këshillit Kombëtar Shqiptar, Enkel Rexhepi. Në deklaratat e publikuara u diskutuan përfaqësimi i shqiptarëve në institucionet serbe, përdorimi i gjuhës dhe simboleve kombëtare, arsimi dhe zhvillimi lokal. 

Megjithatë, pamjet e vizitës u shkëputën shpejt nga ky kontekst dhe u përdorën për të ngritur akuza për “tradhti”, hyrje të personave të armatosur shqiptarë, humbje të sovranitetit dhe “Shqipëri të Madhe”.

“Tradhti e lartë nën velin e errësirës mediatike”

Një nga reagimet që bashkoi disa prej këtyre pretendimeve erdhi nga studentët në bllokadë të Fakultetit Juridik të Universitetit të Novi Sadit.

Në një postim të titulluar “Tradhti e lartë nën velin e errësirës mediatike?”, studentët pretenduan se vizita ishte mbajtur larg publikut nga mediat proqeveritare dhe RTS-i. Ata shkruan se, “Begaj kishte ardhur në jug të Serbisë i shoqëruar nga policia dhe persona me armë, ishte pritur me flamuj shqiptarë dhe kishte lëvizur sikur të kalonte nëpër shtetin e tij”.

Postimi përfundonte me pyetjen nëse po përgatitej terreni që Aleksandar Vuçiç të “shiste edhe një pjesë të shtetit serb”. Për mënyren se si raportuan mediat serbe pati jehonë dhe në media shqiptare.

Pretendimi se vizita ishte fshehur u ngrit edhe në Kuvendin e Serbisë. Kryetari i Lëvizjes Popullore të Serbisë, Miroslav Aleksić, pyeti përse asnjë media proqeveritare nuk kishte raportuar për ardhjen e Begajt tek dy komunat dhe akuzoi pushtetin se po përdorte kontrollin mbi mediat për të fshehur të vërtetën. Ai e lidhi pritjen me flamuj shqiptarë dhe mungesën e pretenduar të simboleve serbe me pamundësinë e shtetit për të mbrojtur “minimumin e sovranitetit”. 

Vizita mori pak hapësirë në mediat e mëdha kombëtare, gjë që u vu në dukje edhe nga disa media serbe. Por raportimi i kufizuar nuk provon se ajo ishte organizuar në fshehtësi.

Bujanovačke kishte publikuar më 7 korrik vendin, datën dhe arsyen e vizitës. Sinani deklaroi gjithashtu se ardhja e Begajt ishte diskutuar që më 12 mars, gjatë takimit të saj në Tiranë me Presidentin e Shqipërisë.  

Pas polemikave, i pyetur nga mediat Vuçiç deklaroi se autoritetet shqiptare kishin kërkuar dhe marrë “të gjitha lejet” nga institucionet serbe. Ai e dha këtë përgjigje edhe kur u pyet për hyrjen e Begajt nga Kosova përmes pikës së Konçulit, rrugë që disa media e paraqitën si të pazakontë. 

Pra, vizita ishte raportuar publikisht përpara se të ndodhte dhe ishte autorizuar nga autoritetet e Serbisë. “

A e shoqëruan Begajn persona të armatosur nga Shqipëria?

Pamjet më të shpërndara të vizitës ishin ato të personelit të sigurisë përpara Bashkisë së Bujanocit. Në videon e publikuar nga Bujanovačke shfaqeshin disa persona dukshem të sigurisë me arme qe shoqeronin delegacionin shqiptar.

Videoja mori qindra mijëra shikime dhe mijëra reagime e shpërndarje. Në raportimin fillestar, Bujanovačke ngrinte pikëpyetje për armët dhe mungesën e perceptuar të simboleve serbe, por pamjet nuk tregonin se nga cili shtet apo institucion vinin personat e sigurisë.

Pamjet u amplifikuan më tej nga Serbian Times, i cili e paraqiti vizitën në titull si hyrje të Begajt në komunat serbe “me pushkë automatike” dhe pa simbole të Serbisë. Artikulli e cilësonte ngjarjen “skandal” dhe “provokim të hapur”, ndërsa personelin e armatosur e përshkruante si pjesë të sigurisë së presidentit shqiptar. 

Portali Direktno.rs shkoi më tej. Në titull, ai e paraqiti Begajn si të ardhur nën shoqërimin e “armëve të gjata”, ndërsa analisti Dejan Miletić e cilësoi ngjarjen “provokim” dhe “hajdutëri”. Sipas tij, prania e armëve dërgonte mesazhin se pala shqiptare e konsideronte zonën territor të vetin. Artikulli nuk paraqiste prova se personat me armë ishin shqiptarë.

Pretendimi u ngrit edhe në Kuvend nga deputeti i Lëvizjes Popullore të Serbisë, Aleksandar Ivanović. Duke u bazuar te fotografitë, ai deklaroi se personat nuk i përkisnin njësive serbe dhe pyeti se kush i kishte lejuar të mbanin armë në territorin e Serbisë. Edhe Ivanović nuk paraqiti identifikim, dokument apo burim institucional për prejardhjen e tyre. 

Më 11 korrik, një gazetar e pyeti Vuçiçin drejtpërdrejt nëse personat me armë ishin “të tyre apo tanët”.

“Tanët”, u përgjigj Presidenti i Serbisë. Ai deklaroi se siguria e Begajt ishte garantuar nga pjesëtarë të strukturave serbe.

Pamjet e personave me armë ishin reale. Por pretendimi se ata kishin ardhur nga Shqipëria nuk ishte mbështetur me prova dhe u kundërshtua nga vetë Presidenti i Serbisë.

Pretendimi se mungoi flamuri serb

Një element tjetër që u përdor për të mbështetur narrativën e humbjes së sovranitetit ishte pretendimi se në pritjen e Begajt nuk ishte vendosur asnjë flamur i Serbisë.

Aleksić pyeti në Kuvend nëse në jug të vendit “nuk lejohej të valëvitej flamuri serb”. Isidor Stefanović, drejtues rajonal i lëvizjes “Ćale, ovo je za tebe” dhe koalicionit “Aleanca për Jugun e Serbisë”, e cilësoi mungesën e flamurit dhe të një zyrtari të pushtetit qendror si “skandal shtetëror dhe protokollar”. 

Edhe Lëvizja për Mbretërinë e Serbisë e paraqiti pritjen si provë se Serbia kishte humbur autoritetin dhe sovranitetin në jug të vendit.

Pamjet e publikuara nga pritja tregojnë se flamujt shqiptarë ishin dukshëm të pranishëm. Megjithatë, formulimi kategorik se “nuk kishte asnjë flamur serb” nuk përputhet me të gjitha materialet vizuale.

Në një video të publikuar në llogarinë e Ardita Sinanit, ndërsa ajo del nga godina e bashkisë së bashku me Begajn dhe përfaqësuesit lokalë, flamuri i Serbisë duket në fasadën e ndërtesës, në pjesën e sipërme majtas të pamjes, teksa dalin nga takimi. Ndersa brenda ne takim ne tavolinen e perbashket ndodhet flamuri shqiptar dhe i Presheves. 

Gjithashtu prania më e madhe vizuale e flamujve shqiptarë në një pritje të organizuar nga drejtues lokalë shqiptarë nuk është në vetvete provë e ndryshimit të sovranitetit mbi territorin. Kryetarët e Preshevës dhe Bujanocit, deputeti Kamberi dhe Këshilli Kombëtar Shqiptar veprojnë brenda sistemit institucional të Serbisë.

Nga “bota shqiptare” te projekti i “Shqipërisë së Madhe”

Narrativa për “Shqipërinë e Madhe” u formulua drejtpërdrejt nga Stefanović. Në deklaratën e publikuar nga Bujanovačke, ai pyeti nëse, përmes heshtjes, përfaqësuesit e qeverisë serbe po ia dorëzonin Bujanocin dhe Preshevën projektit të ashtuquajtur “Shqipëria e Madhe”. 

Narrativa u zgjerua edhe nga kryetari i Partisë së Re Demokratike të Serbisë, Miloš Jovanović. Ai tha se vizita tregonte se shqiptarët nuk hiqnin dorë nga ideja e të ashtuquajturës “Shqipëri natyrore”, të cilën e përshkroi si përvetësim territoresh që nuk u përkisnin. Jovanović pretendoi gjithashtu se Begaj kishte përdorur për zonën termin “Kosova Lindore” dhe paralajmëroi se pas saj mund të viheshin në diskutim edhe Rashka dhe Vojvodina. Deklarata nuk shoqërohej me video, transkript ose citim të drejtpërdrejtë të Begajt që të provonte përdorimin e termit “Kosova Lindore”. Në materialet publike të shqyrtuara për këtë shkrim, Begaj i referohet zonës si “Lugina e Preshevës”.

Sinani e cilësoi Preshevën dhe Luginën e Preshevës si “pjesë të pandashme të botës shqiptare”, ndërsa Begaj shkroi se shqiptarët e zonës jetojnë në trojet e tyre, “fatkeqësisht jashtë trungut amë”. Presidenti e paraqiti vizitën si mbështetje për komunitetin shqiptar që jeton në jug të Republikës së Serbisë, veçanërisht në Preshevë dhe Bujanoc, ku shqiptarët përbëjnë një pjesë të rëndësishme të popullsisë. Mesazhet e tij u përqendruan te përfaqësimi institucional, përdorimi i gjuhës shqipe dhe simboleve kombëtare, arsimi dhe të drejtat e shqiptarëve në Serbi.

Në deklaratat e shqyrtuara nuk përmendet bashkimi territorial i Preshevës ose Bujanocit me Shqipërinë apo Kosovën, ndryshimi i kufijve, referendumi apo kalimi i administrimit të këtyre komunave.

Kjo ngjarje u përfshi në një klimë më të gjerë tensionesh mes shqiptarëve dhe serbëve, ku incidentet, gjuha e urrejtjes dhe akuzat për diskriminim ndaj pakicave vazhdojnë të ushqejnë mosbesim reciprok. Në këtë kontekst, vizita e Begajt dhe simbolika që e shoqëroi u interpretuan përtej fakteve dhe u përdorën për të përforcuar narrativa të vjetra për kërcënim, sovranitet dhe përplasje etnike.

The post Nga “armët shqiptare” te “shitja e jugut të Serbisë”, si u shtrembërua vizita e Begajt në Preshevë dhe Bujanovc appeared first on Faktoje.al.