Brukseli i bën thirrje Serbisë të hetojë pretendimet për përdorimin e topit zanor
Komisioni Evropian ka përsëritur kërkesën ndaj autoriteteve të Serbisë që të hetojnë nëse gjatë protestës antiqeveritare në Beograd më 15 mars 2025 është përdorur top zanor.
âAshtu siç Ă«shtĂ« theksuar tashmĂ«, presim njĂ« hetim tĂ« shpejtĂ«, transparent dhe tĂ« besueshĂ«m mbi pretendimet pĂ«r pĂ«rdorimin e armĂ«ve zanore kundĂ«r demonstruesveâ, thuhet nĂ« deklaratĂ«n e shĂ«rbimit pĂ«r shtyp tĂ« Komisionit Evropian.
Thirrja e re e institucioneve në Bruksel lidhur me përdorimin e mundshëm të topit zanor, të cilin autoritetet në Beograd e mohojnë, erdhi pasi mediat evropiane e aktualizuan sërish këtë çështje.
Portali Politico publikoi më 15 janar se shërbimet sekrete serbe, në bashkëpunim me Shërbimin Federal të Sigurisë së Rusisë (FSB), kanë testuar topa zanorë mbi qen, në kuadër të hetimit të pretendimeve të demonstruesve se gjatë protestës së 15 marsit ishte përdorur armë zanore.
ZyrtarĂ« tĂ« Komisionit Evropian konfirmuan se janĂ« nĂ« dijeni tĂ« âraporteve shqetĂ«sueseâ.
âMarrĂ«dhĂ«niet me RusinĂ« nuk mund tĂ« zhvillohen si zakonisht, veçanĂ«risht kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r sigurinĂ«â, u tha nga shĂ«rbimi pĂ«r shtyp i Komisionit Evropian, duke rikujtuar se, sipas standardeve evropiane pĂ«r tĂ« drejtat e njeriut, autoritetet kanĂ« detyrimin tĂ« mbrojnĂ« pjesĂ«marrĂ«sit nĂ« tubime nga lĂ«ndimet dhe dhuna.
Radio Evropa e Lirë shkroi në prill 2025 për raportin e FSB-së, të cilin atëherë e prezantoi presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq.
Vuçiq tha se hetimi i shĂ«rbimit rus, i cili pĂ«r eksperiment âpĂ«rdori qenâ, kishte pĂ«rfunduar se gjatĂ« protestĂ«s nĂ« Beograd nuk ishte pĂ«rdorur armĂ« e ndaluar âtop zanorâ.
Në raportin që u publikua atëherë në faqen e Agjencisë së Sigurisë dhe Informacionit të Serbisë (BIA), thuhet se pajisjet zanore që zotërojnë organet policore serbe janë testuar mbi qen në poligonin e BIA-s.
NĂ« raport theksohet se gjatĂ« testimeve âobjektet biologjike nuk kanĂ« shfaqur shqetĂ«simâ, si dhe se tri ditĂ« pas testimit nuk janĂ« vĂ«rejtur ndryshime nĂ« gjendjen e tyre.
âNĂ« bazĂ« tĂ« rezultateve tĂ« marra, mund tĂ« nxirret pĂ«rfundimi kategorik se pajisjet zanore nuk janĂ« pĂ«rdorur gjatĂ« protestĂ«s sĂ« 15 marsitâ, deklaroi presidenti i SerbisĂ« duke prezantuar raportin, pĂ«r tĂ« cilin shĂ«rbimi rus nuk u deklarua publikisht.
Autoritetet serbe, pas dĂ«shmive tĂ« demonstruesve dhe akuzave se gjatĂ« protestĂ«s sĂ« 15 marsit nĂ« Beograd ishte pĂ«rdorur armĂ« zanore e ndaluar, kĂ«rkuan qĂ« hetuesit rusĂ« tĂ« zhvillonin njĂ« âhetim tĂ« pavarurâ.
Përveç FSB-së ruse, autoritetet e Serbisë ftesë për një hetim të pavarur i bënë edhe Byrosë Federale të Hetimit të SHBA-së (FBI). Megjithatë, nuk ka informacione se si FBI u është përgjigjur autoriteteve serbe.
Studentët në bllokadë, të cilët që nga vdekja e 16 personave në Novi Sad udhëheqin protesta masive në Serbi duke kërkuar përgjegjësi nga autoritetet për tragjedinë, e kanë përfshirë hetimin e incidentit në demonstratat e 15 marsit në listën e kërkesave zyrtare.
Deri mĂ« sot, megjithatĂ«, nuk ka informacione zyrtare se çfarĂ« shkaktoi frikĂ«n dhe panikun e mijĂ«ra demonstruesve qĂ«, gjatĂ« nderimit tĂ« viktimave tĂ« aksidentit nĂ« Novi Sad, u shpĂ«rndanĂ« papritur nga rruga â pĂ«rballĂ«, siç e pĂ«rshkruan, tingujve dhe dridhjeve tĂ« forta dhe tĂ« pazakonta.
Pasuan gjithashtu dĂ«shmi tĂ« shumta pĂ«r probleme shĂ«ndetĂ«sore nĂ« ditĂ«t pas protestĂ«s â si marramendje, humbje ndjenje, tĂ« pĂ«rziera, tension i lartĂ« i gjakut dhe probleme me dĂ«gjimin.
Autoritetet fillimisht mohuan se posedonin top zanor, por mĂ« vonĂ« pranuan se policia ka pajisje sonike, duke pretenduar se ato ânuk janĂ« pĂ«rdorur kurrĂ«â.
Bashkimi Evropian kërkoi hetim menjëherë pas ngjarjes lidhur me pretendimet e demonstruesve.
Hetim për incidentin po zhvillon edhe Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut, institucion gjyqësor i Këshillit të Evropës.
âTopi zanorâ bĂ«n pjesĂ« nĂ« grupin e armĂ«ve jo-vdekjeprurĂ«se qĂ« mund tĂ« pĂ«rdoren pĂ«r qĂ«llime policore dhe ushtarake â pĂ«r kontroll tĂ« trazirave, zmbrapsje tĂ« sulmeve ose komunikim nĂ« distanca tĂ« mĂ«dha./REL