Qiproja, Greqia dhe Izraeli kanë nënshkruar një marrëveshje bashkëpunimi ushtarak. Megjithatë, Turqia është më e shqetësuar për blerjen gjithnjë e më të madhe të sistemeve të armëve të përparuara nga Izraeli.
JavĂ«n e kaluar, nĂ« Qipro u nĂ«nshkrua njĂ« plan bashkĂ«punimi ushtarak trepalĂ«sh midis Qipros, GreqisĂ«Â dhe Izraelit, i ndjekur nga dy plane bashkĂ«punimi dypalĂ«sh â midis Forcave tĂ« Mbrojtjes sĂ« Izraelit (IDF) dhe Forcave tĂ« Armatosura Greke, dhe midis IDF dhe GardĂ«s KombĂ«tare tĂ« Qipros.
Marrëveshjet u nënshkruan në Nikozi gjatë takimit të përbashkët vjetor të shtabeve ushtarake të tre vendeve. Nënshkrimi i tyre u njoftua zyrtarisht nga ushtria izraelite. Lajmi u prit kryesisht pozitivisht në median dhe publikun qipriot.
Edhe pse detajet e marrëveshjeve nuk u bënë publike, DW ka mësuar se ato përfshijnë dispozita për ushtrime dhe trajnime të përbashkëta ushtarake, krijimin e grupeve të punës në fusha të specializuara dhe zhvillimin e një dialogu strategjik ushtarak.
Sipas të njëjtave burime, marrëveshjet parashikojnë gjithashtu shkëmbimin e ekspertizës mbi kërcënimet moderne të sigurisë, duke përfshirë sistemet pa pilot dhe luftën elektronike.
BashkĂ«punimi tripalĂ«sh â njĂ« aleancĂ« e re?
Njoftimi i bashkĂ«punimit ushtarak Ă«shtĂ« zbatim praktik i vendimeve politike tĂ« marra nga udhĂ«heqĂ«sit e tre vendeve â Benjamin Netanyahu, Kyriakos Mitsotakis dhe Nikos Christodoulides â gjatĂ« samitit tĂ« 10-tĂ« tripalĂ«sh tĂ« Izraelit, GreqisĂ« dhe Qipros, tĂ« mbajtur mĂ« 22 dhjetor.
Duke pĂ«rmbledhur njĂ« deklaratĂ« tĂ« pĂ«rbashkĂ«t pĂ«r shtyp tĂ« lĂ«shuar pas takimit nĂ« Jeruzalem, Presidenti i Qipros Nikos Christodoulides tha se tĂ« tre vendet kishin vendosur tĂ« thellonin bashkĂ«punimin âme fokus nĂ« energji, mbrojtje dhe siguriâ, duke bĂ«rĂ« thirrje pĂ«r âmarrĂ«veshje qĂ« do tĂ« kalojnĂ« menjĂ«herĂ« nĂ« fazĂ«n e zbatimitâ.
Duke folur për DW, Zenonas Tziarras, nga Departamenti i Studimeve Turke dhe të Lindjes së Mesme në Universitetin e Qipros, theksoi se bashkëpunimi trepalësh midis këtyre vendeve nuk është i ri dhe se samiti i parë i tillë u mbajt në vitin 2016.
Duke theksuar se Greqia, Qiproja dhe Izraeli kanĂ« bashkĂ«punuar nĂ« kĂ«to fusha pĂ«r vite me radhĂ«, Tziarras paralajmĂ«roi se, pavarĂ«sisht tendencĂ«s sĂ« udhĂ«heqĂ«sve politikĂ« pĂ«r tĂ« ekzagjeruar rezultatet e kĂ«tyre takimeve, duhet tĂ« jetĂ« e qartĂ« se âbashkĂ«punimi ushtarak, i mbrojtjes dhe i sigurisĂ« nuk pĂ«rbĂ«n nĂ« vetvete njĂ« aleancĂ«â.
âNjĂ« aleancĂ« e vĂ«rtetĂ« nĂ«nkupton njĂ« angazhim pĂ«r mbrojtje kolektive, sipas tĂ« cilit njĂ« sulm ndaj njĂ« shteti konsiderohet sulm ndaj tĂ« gjithĂ«ve. BashkĂ«punimi aktual trepalĂ«sh Ă«shtĂ« pra njĂ« âaleancĂ«â vetĂ«m nĂ« emĂ«râ, tha ai.
Shqetësimet e Turqisë në lidhje me blerjet e armëve izraelite
Mungesa e rezultateve konkrete, të cilat mund të ndryshojnë ekuilibrin e fuqisë në Mesdheun Lindor, mund të shpjegojë edhe reagimin relativisht të përmbajtur të Turqisë pas njoftimit të marrëveshjes.
Presidenti turk Erdogan, ndryshe nga mediat turke pro-qeveritare qĂ« e pĂ«rshkruan bashkĂ«punimin si njĂ« âbosht tĂ« sĂ« keqes anti-turkeâ, mori njĂ« ton dukshĂ«m tĂ« moderuar, duke deklaruar se iniciativat e tre vendeve ânuk kanĂ« peshĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«â, duke i krahasuar ato me âzhurmĂ« boshe, si zhurma e njĂ« kanaçejeâ.
Ajo që duket se e shqetëson Turqinë më shumë sesa vetë marrëveshjet trepalëshe është fakti se Greqia dhe Qiproja po i drejtohen gjithnjë e më shumë Izraelit për prokurimin e sistemeve moderne të armëve.
Në rastin e Qipros në veçanti, Ankaraja ka lëshuar paralajmërime të forta se blerja e armëve nga Izraeli mund të çojë në destabilizim në ishull.
Ishulli i Qipros është ndarë që nga viti 1974, pas një ndërhyrjeje ushtarake turke, në Republikën e Qipros të njohur ndërkombëtarisht dhe Republikën e vetëshpallur Turke të Qipros Veriore (TRNC). Pjesa veriore e ishullit është nën kontrollin ushtarak turk dhe administrohet nga institucionet e TRNC-së.
Kundërshtimi i Turqisë
Reagimi i Turqisë ishte veçanërisht i ashpër shtatorin e kaluar, kur sistemi izraelit i mbrojtjes ajrore Barak MX u instalua dhe u vu në përdorim operacional në Republikën e Qipros.
Kapacitetet e sistemit janĂ« tĂ« krahasueshme me sistemin izraelit tĂ« mbrojtjes nga raketat Iron Dome. NdĂ«rsa blerja ishte pjesĂ« e vendimit tĂ« qeverisĂ« qipriote pĂ«r tĂ« zĂ«vendĂ«suar gradualisht pajisjet ushtarake ruse, tĂ« cilat nuk mund tĂ« mirĂ«mbahen mĂ« pĂ«r shkak tĂ« sanksioneve tĂ« vendosura ndaj RusisĂ« pas pushtimit tĂ« UkrainĂ«s nĂ« vitin 2022, tani ajo pĂ«rshtatet edhe nĂ« âorientimin perĂ«ndimorâ mĂ« tĂ« gjerĂ« tĂ« vendit dhe qĂ«llimin e saj tĂ« deklaruar pĂ«r tĂ« ndjekur anĂ«tarĂ«simin nĂ« NATO.
Ministria e Jashtme turke e ka pĂ«rshkruar vendosjen e sistemit si njĂ« kĂ«rcĂ«nim pĂ«r stabilitetin rajonal, duke paralajmĂ«ruar se âpolitikat e palĂ«ve greke dhe qipriote minojnĂ« stabilitetin dhe paqen nĂ« rajon dhe rrezikojnĂ« tĂ« provokojnĂ« njĂ« garĂ« armatimesh nĂ« ishullâ.
NjĂ« reagim i ngjashĂ«m pritet nĂ« lidhje me zbatimin e njĂ« marrĂ«veshjeje tĂ« veçantĂ« midis ministrive tĂ« mbrojtjes qipriote dhe izraelite pĂ«r blerjen e njĂ« sistemi tĂ« integruar mbikĂ«qyrjeje nga kompania izraelite Elbit, i destinuar pĂ«r monitorimin e âVijĂ«s sĂ« GjelbĂ«râ â njĂ« zonĂ« tampon e kontrolluar nga OKB-ja qĂ« e ka ndarĂ« Qipron qĂ« nga viti 1974. Instalimi i sistemit mbrojtĂ«s Ă«shtĂ« shtyrĂ« aktualisht pĂ«r shkak tĂ« luftĂ«s nĂ« Gaza, megjithĂ«se oficerĂ«t qipriotĂ« janĂ« trajnuar tashmĂ« nĂ« Izrael pĂ«r ta pĂ«rdorur atĂ«./DW
Login
