Senatori italian Della Porta: ItalianĂ«t, tĂ« mirĂ«pritur nĂ« ShqipĂ«ri. MbĂ«shtes nismat MeloniâRama
Senatori italian i zgjedhur nĂ« Molise, Costanzo Della Porta, gjatĂ« njĂ« interviste pĂ«r programin âTĂ« gjitha rrugĂ«t tĂ« çojnĂ« nĂ« RomĂ«!â, theksoi marrĂ«dhĂ«niet e ngushta mes qytetarĂ«ve dhe zgjedhĂ«sve tĂ« tij, duke vizituar shpesh komunat e Molises, pĂ«rfshirĂ« ato me komunitete arbĂ«reshe.
Della Porta foli edhe pĂ«r rĂ«ndĂ«sinĂ« e ruajtjes sĂ« gjuhĂ«s arbĂ«reshe, duke theksuar se kushtetuta italiane mbron pakicat gjuhĂ«sore dhe se njĂ« marrĂ«veshje ndĂ«rmjet qeverive RamaâMeloni mund tĂ« forcojĂ« mbrojtjen e tyre. Ai shtoi se, edhe pse gjuha Ă«shtĂ« mirĂ« e ruajtur nĂ« Molise, Ă«shtĂ« e nevojshme tĂ« merren masa pĂ«r pakicat nĂ« zona tĂ« tjera si Sicilia dhe Calabria, duke theksuar se ruajtja e kulturĂ«s lokale Ă«shtĂ« pjesĂ« e trashĂ«gimisĂ« kombĂ«tare.
Artur Nura: Mirëmbrëma.
Costanzo Della Porta: Mirëmbrëma.
Artur Nura: Atëherë, ju jeni?
Jam Costanzo Della Porta, senator i Republikës Italiane, i zgjedhur në Molise.
Artur Nura: Dhe jo rastësisht keni zgjedhur ta bëni këtë intervistë në një shkollë, le të themi, kulinarie me prestigj të madh, apo jo?
Costanzo Della Porta:  Po, ndodhemi nĂ« Institutin Hotelier âFederico II di Sveviaâ nĂ« Termoli.
Artur Nura: bukur. A takoheni shpesh me zgjedhësit tuaj? Si funksionon, pra, marrëdhënia juaj me ta?
Costanzo Della Porta : Ne kemi njĂ« marrĂ«dhĂ«nie shumĂ« tĂ« ngushtĂ« me zgjedhĂ«sit tanĂ«, me qytetarĂ«t, sepse pĂ«rveç aktiviteteve parlamentare dhe ditĂ«ve qĂ« jemi nĂ« RomĂ« â zakonisht tĂ« martĂ«n, tĂ« mĂ«rkurĂ«n dhe tĂ« enjten â ditĂ«t e tjera tĂ« javĂ«s ia kushtojmĂ« territorit. Pra, takojmĂ« qytetarĂ«t tanĂ«. Qarku zgjedhor Ă«shtĂ« shumĂ« i gjerĂ«, sepse pĂ«rfshin tĂ« gjithĂ« Molisen, ndaj duhet tĂ« lĂ«vizim mes provincĂ«s sĂ« Campobassos dhe asaj tĂ« Isernias. Duhet kohĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rshkuar tĂ« gjithĂ« territorin dhe Ă«shtĂ« normale qĂ« tĂ« mos qĂ«ndrojmĂ« vetĂ«m nĂ« RomĂ«, por edhe kĂ«tu, mes njerĂ«zve.
Artur Nura: Por jam informuar se edhe arbĂ«reshĂ«t e kĂ«saj zone, katĂ«r komuna kryesisht, janĂ« zgjedhĂ«s dhe mbĂ«shtetĂ«s tuaj. ĂshtĂ« e vĂ«rtetĂ«?
Costanzo Della Porta: Po, komunat arbëreshe të Molises janë, ndër të tjera, komuna të Molises së Poshtme, në zonën përreth Termolit: Campomarino, Montecilfone, Portocannone dhe Ururi, të cilat i kemi vizituar disa muaj më parë bashkë me presidentin tuaj Bajram Begaj.
Artur Nura: Bukur.
NdĂ«rkohĂ«, marrĂ«dhĂ«niet italo-shqiptare, pĂ«r kĂ«do qĂ« njeh historinĂ«, nisin qĂ« nĂ« kohĂ« shumĂ« tĂ« largĂ«ta, madje edhe antike. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, Fratelli dâItalia Ă«shtĂ« tashmĂ« partia e vetme italiane qĂ« ka njĂ« qendĂ«r nĂ« TiranĂ«. ĂfarĂ« marrĂ«dhĂ«niesh keni ju personalisht me ShqipĂ«rinĂ«?
Costanzo Della Porta: Marrëdhëniet mes qeverisë italiane dhe asaj shqiptare janë shumë të mira: janë marrëdhënie afërsie, miqësie dhe ndarjeje vlerash, sepse populli shqiptar është shumë i lidhur me atë italian. Dua të kujtoj se në momentet e vështira të kombit tuaj, gjatë ndarjes se ssitemeve, Italia ishte vendi i parë që priti qytetarë shqiptarë. Shumë prej tyre kanë mbetur në Itali, punojnë këtu dhe kanë krijuar familjet e tyre. Marrëdhëniet mes nesh dhe popullit shqiptar janë shumë të mira, jo vetëm me shqiptarët që janë transferuar në Itali, por edhe me komunitetet arbëreshe që jetojnë në komunat tona. Kemi një raport shumë të bukur vëllazëror dhe është sikur të ishim një popull i vetëm, pa ndarje mes nesh.
Artur Nura: Me të drejtë. A e keni vizituar ndonjëherë Shqipërinë?
Costanzo Della Porta: Jo, dhe për fajin tim ende jo. Jam ftuar disa herë, por për arsye institucionale nuk kam arritur të shkoj. Kam folur edhe me kolegë të tjerë për këtë. Me siguri këtë vit do të bëj me shumë kënaqësi një vizitë në Shqipëri.
Artur Nura: Eh, e dini qĂ« jemi shumĂ« afĂ«r. Ka nga ata qĂ« e quajnĂ« ShqipĂ«rinĂ« rajoni i 21-tĂ«; dhe pĂ«r kĂ«tĂ« kam disa rezervaâŠ
Costanzo Della Porta: ĂshtĂ« e drejtĂ«, sepse duhet tĂ« garantoni autonominĂ« dhe pavarĂ«sinĂ« tuaj. Por pĂ«rtej idesĂ« sĂ« ârajonit tĂ« 21-tĂ«â, ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« njĂ« komb, njĂ« shtet shumĂ« pranĂ« ItalisĂ« dhe Ă«shtĂ« sikur tĂ« ishim njĂ« popull i vetĂ«m.
Artur Nura: Ju e dini se sot nuk ka më një emigrim shqiptar drejt Italisë, por përkundrazi, një emigrim italian drejt Shqipërisë.
Costanzo Della Porta: Kjo është diçka pozitive: do të thotë që nuk i keni më problemet e disa dekadave më parë dhe që italianët duan të investojnë në Shqipëri. Besoj se italianët janë shumë të mirëpritur në Shqipëri, pikërisht për shkak të kësaj vëllazërie të madhe mes dy popujve. Mendoj se populli shqiptar i mirëpret italianët më shumë se popujt e tjerë evropianë.
Artur Nura: Me të drejtë. Si do ta vlerësonit titullin e emisionit tim: Të gjitha rrugët të çojnë në Romë? A është ende aktual?
Costanzo Della Porta: ĂshtĂ« ende aktual, sepse Roma Ă«shtĂ« Caput Mundi, djepi i krishterimit dhe i qytetĂ«rimit. UnĂ« e frekuentoj RomĂ«n çdo javĂ«, ndaj pĂ«r mua rrugĂ«t vĂ«rtet tĂ« çojnĂ« nĂ« RomĂ«. MĂ« pĂ«lqen shumĂ« qĂ« emisioni juaj quhet kĂ«shtu, sepse tregon lidhjen mes popullit tuaj dhe kryeqytetit tonĂ«, pra mes jush dhe ItalisĂ«. Me tĂ« drejtĂ«.
Artur Nura: Roma Ă«shtĂ« padyshim qendĂ«r nga pikĂ«pamja historike dhe urbanistike, por e kam zgjedhur kĂ«tĂ« titull sepse mendoj se Italia Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme. UnĂ« e konsideroj publikisht si njĂ« vĂ«lla tĂ« madh dhe, kur vĂ«llai i madh nuk Ă«shtĂ« mirĂ«, mendo pĂ«r motrĂ«n e vogĂ«l, nĂ« kĂ«tĂ« rast ShqipĂ«rinĂ«âŠ
Costanzo Della Porta: Italianët kanë qenë dhe janë ende një popull shumë solidar. Jemi një popull mikpritës, kemi kaluar vështirësi dhe e dimë çfarë do të thotë të ringrihesh nga hici. E kemi bërë për veten tonë dhe e bëjmë edhe për vëllezërit tanë që kanë qenë më pak fatlumë. Sot, fatmirësisht, ata jetojnë më qetë, por kur ka pasur nevojë, Italia ka qenë gjithmonë e pranishme.
Artur Nura: TĂ« vijmĂ« te thelbi. Nuk ju pyeta rastĂ«sisht pĂ«r arbĂ«reshĂ«t dhe pĂ«r ShqipĂ«rinĂ«. MarrĂ«dhĂ«niet tona janĂ« shumĂ« tĂ« pasura dhe, si gazetar qĂ« prej 25 vitesh ndjek marrĂ«dhĂ«niet italo-shqiptare pĂ«r Radio Radicale, kam vĂ«rejtur se gjuha Arbereshe, qĂ« Ă«shtĂ« identitare pĂ«r pakicĂ«n historike arbĂ«reshe nĂ« Itali, rrezikon tĂ« zhduket. Sipas disa ekspertĂ«ve, si nga kĂ«ndvĂ«shtrimi politik ashtu edhe shkencor, nevojitet njĂ« marrĂ«veshje e re RamaâMeloni.
A do ta mbështesnit një marrëveshje të tillë?
Costanzo Della Porta: Unë nuk besoj se gjuha arbëreshe, të paktën në Molise, është drejt zhdukjes, sepse në komunat ku flitet, tradita është e rrënjosur mirë. Megjithatë, nëse mund të bëjmë më shumë për të mbrojtur pakicat gjuhësore, duhet ta bëjmë. Nëse do të kishte një marrëveshje të tillë, duke pasur parasysh marrëdhëniet shumë të mira mes Giorgia Melonit dhe kryeministrit Edi Rama, unë do të isha i kënaqur dhe do të votoja me dëshirë një ligj në këtë drejtim.
Artur Nura: Më bëhet shumë qejfi. Sigurisht që është e nevojshme, sepse ndoshta në Molise dhe në disa rajone gjuha është ruajtur, por në zona të tjera arbëreshe situata është më delikate. Kur flitet për një parti në pushtet, nuk mendohet vetëm në nivel lokal, por në mënyrë të përgjithshme.
Costanzo Della Porta: Kushtetuta jonĂ« mbron pakicat gjuhĂ«sore kudo nĂ« Itali dhe Ă«shtĂ« e drejtĂ« tâi mbrojĂ« edhe atje ku rrezikojnĂ« tĂ« zhduken. Nuk Ă«shtĂ« rasti i Molises, por mund tĂ« jetĂ« i SicilisĂ« apo i KalabrisĂ«, ku ka pakica tĂ« tjera. Pakicat gjuhĂ«sore janĂ« pjesĂ« pĂ«rbĂ«rĂ«se e kulturĂ«s sĂ« territorit dhe duhen mbrojtur, sepse kĂ«tĂ« e parashikon edhe Kushtetuta jonĂ«.
Artur Nura: Dhe kjo mĂ« bĂ«n shumĂ« qejf. NdĂ«rkohĂ« ju falĂ«nderoj pĂ«r kĂ«tĂ« intervistĂ«. Si gazetar, ua them telespektatorĂ«ve tĂ« ABC News Albania se do ta ndjek kĂ«tĂ« çështje dhe, me senatorin Della Porta do tĂ« kthehemi ta diskutojmĂ« nĂ« RomĂ« pĂ«r njĂ« nismĂ« tĂ« mundshme lidhur me njĂ« marrĂ«veshje RamaâMeloni.  / abcnews.al /