Groenlanda/ SHBA-të paralajmërojnë Evropën: Beteja jonë është e vërtetë
KĂ«rcĂ«nimet pĂ«r njĂ« pushtim tĂ« GrenlandĂ«s nga SHBA- tĂ« vazhdojnĂ« tĂ« trondisin marrĂ«dhĂ«niet transatlantike. Dje, Donald Trump konfirmoi se do tĂ« fluturojĂ« pĂ«r nĂ« ZvicĂ«r kĂ«tĂ« javĂ« pĂ«r tĂ« folur nĂ« Forumin Ekonomik BotĂ«ror. Dhe ndĂ«rsa titulli i takimit tĂ« Davosit tĂ« kĂ«tij viti, âFryma e Dialogutâ, duket satirik, evropianĂ«t nuk e kanĂ« humbur shpresĂ«n pĂ«r tĂ« penguar aneksimin e ishullit mĂ« tĂ« madh nĂ« botĂ«.
Sekretari i PĂ«rgjithshĂ«m i NATO-s, Mark Rutte, do tĂ« takohet me presidentin amerikan nĂ« ZvicĂ«r dhe ish-kryeministri holandez foli dje nĂ« telefon me shefin e ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ« âpĂ«r tĂ« diskutuar pĂ«r GroenlandĂ«nâ, dosjen qĂ« kĂ«rcĂ«non ta varrosĂ« NATO-n pĂ«rgjithmonĂ«. TetĂ« vendet evropiane tĂ« kĂ«rcĂ«nuara nga njĂ« valĂ« e re tarifash doganore amerikane paralajmĂ«ruan dje pĂ«r ânjĂ« spirale tĂ« rrezikshmeâ, dhe presidenti francez Emmanuel Macron kĂ«rcĂ«noi me kundĂ«rmasa tĂ« rĂ«nda. Por njĂ« nga zĂ«vendĂ«sit e Trump, Sekretari i Thesarit Scott Bessent, e fyeu pĂ«rsĂ«ri EvropĂ«n dhe konfirmoi se âbeteja pĂ«r Arktikun Ă«shtĂ« realeâ.
Edhe ânĂ«se nuk Ă«shtĂ« kĂ«tĂ« vitâ, dhe edhe nĂ«se ânuk ka konfliktâ me vetĂ« GroenlandĂ«n, pĂ«r Bessentin problemi Ă«shtĂ« se âShtetet e Bashkuara projektojnĂ« forcĂ«, evropianĂ«t projektojnĂ« dobĂ«siâ. Dhe pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar mburojĂ«n e tij gjigante anti-raketore, KupolĂ«n e ArtĂ«, Trump dĂ«shiron tĂ« sigurojĂ« kontrollin e ishullit Arktik âpĂ«r arsye sigurieâ, pĂ«rfundoi zyrtari amerikan.
MegjithatĂ«, brenda partisĂ« sĂ« Trump dhe Bessentit, fushata ushtarake e kĂ«rcĂ«nuar pĂ«r tĂ« pushtuar ishullin danez po shkakton pakĂ«naqĂ«si nĂ« rritje. Kryetari i DhomĂ«s sĂ« PĂ«rfaqĂ«suesve Mike Johnson i tha BBC-sĂ« se ânuk parashikoj ndĂ«rhyrje ushtarake në GroenlandĂ«. Rruga diplomatike Ă«shtĂ« ajo qĂ« duhet ndjekurâ. KolegĂ«t e tjerĂ« republikanĂ« kanĂ« shprehur gjithashtu zhgĂ«njim pĂ«r mosmarrĂ«veshjen e shkaktuar me aleatĂ«t e NATO-s dhe luftĂ«n e re tregtare tĂ« kĂ«rcĂ«nuar nga ShtĂ«pia e BardhĂ«.
PĂ«rfaqĂ«suesi Don Bacon i quajti kĂ«rcĂ«nimet e Trumpit ânjĂ« farsĂ«â, ndĂ«rsa kolegĂ«t e tij tĂ« partisĂ«, Thom Tills dhe Lisa Murkokowski, i dĂ«nuan tarifat si âtĂ« kĂ«qija pĂ«r AmerikĂ«n, bizneset amerikane dhe aleatĂ«t e AmerikĂ«sâ. NjĂ« iniciativĂ« dypartiake Ă«shtĂ« nisur gjithashtu nĂ« Senat: Senatori Demokrat Tim Kaine dhe Senatori Republikan Rand Paul do tĂ« prezantojnĂ« dy rezoluta pĂ«r tĂ« bllokuar Trumpin.
NdĂ«rkohĂ«, evropianĂ«t po pĂ«rpiqen tĂ« ngushtojnĂ« radhĂ«t: takimi i ambasadorĂ«ve nga 27 shtetet anĂ«tare zbuloi plane pĂ«r tĂ« pĂ«rgatitur masa kundĂ«rfinancimi qĂ« arrijnĂ« nĂ« 93 miliardĂ« euro ose pĂ«r tĂ« futur kufizime aktuale nĂ« aksesin e kompanive amerikane nĂ« tregun evropian. Dhe tetĂ« vendet e synuara nga kĂ«rcĂ«nimet tarifore pĂ«r dĂ«rgimin e trupave nĂ« GroenlandĂ« kanĂ« marrĂ« stilolapsin dhe letrĂ«n pĂ«r tĂ« paralajmĂ«ruar Trump pĂ«r rrezikun e ânjĂ« spiraleje tĂ« rrezikshmeâ: Britania e Madhe, Danimarka, Finlanda, Franca, Gjermania, Holanda, Norvegjia dhe Suedia. TetĂ« vendet po nĂ«nvizojnĂ« unitetin e tyre nĂ« prag tĂ« njĂ« jave nĂ« tĂ« cilĂ«n Parlamenti Evropian pritet tĂ« miratojĂ« marrĂ«veshjen tregtare tĂ« nĂ«nshkruar me Shtetet e Bashkuara. Dhe Danimarka, pĂ«rmes Ministrit tĂ« saj tĂ« JashtĂ«m Lars Lokke Rasmussen, na ka kujtuar se çfarĂ« Ă«shtĂ« nĂ« lojĂ«: âAleanca Atlantike dhe rendi botĂ«ror siç e njohim ne janĂ« nĂ« rrezikâ.
Dje, qeveritë evropiane bënë deklarata të reja solidariteti me Danimarkën, por përgjigjet e tyre ndaj Trump ishin të një natyre tjetër. Emmanuel Macron kërcënoi përsëri me hakmarrje të rëndë, por patrulla e vogël që Gjermania dërgoi në Grenlandë për të sinjalizuar gatishmërinë e saj për të mbrojtur Arktikun është kthyer tashmë në shtëpi./La Repubblica
