Një kombinim perfekt për zonjat e guximshme që nuk kanë frikë të bien në sy
Amanda Holden konsiderohet prej kohësh si një zonjë me stil të patëmetë, gjë që e konfirmon vazhdimisht me paraqitjet e saj elegante dhe të kuruara deri në detaj
Ajo i la tĂ« gjithĂ« pa fjalĂ« me pamjen e saj teksa po dilte nga studioja e radios Heart FM nĂ« LondĂ«r. Moderatorja e radios Ă«shtĂ« 54 vjeçe dhe vitet i mban nĂ« mĂ«nyrĂ« fantastike, duke u kthyer nĂ« frymĂ«zim pĂ«r shumĂ« gra. Kombinimet e saj tĂ« veshjes janĂ« gjithmonĂ« tĂ« qĂ«lluara â ajo di tĂ« mahnisĂ« si nĂ« stilin e pĂ«rditshĂ«m, ashtu edhe nĂ« tapetin e kuq.
Këtë herë, Amanda u shfaq jashtëzakonisht shik me një mini fund prej lëkure ngjyrë kafe, i cili theksonte këmbët e saj të tonifikuara. Duke iu përshtatur motit të ftohtë, ajo e kombinoi fundin me një triko në të njëjtën nuancë, duke krijuar një harmoni elegante dhe moderne, transmeton Telegrafi.
profimedia
Mbi supe kishte hedhur një pallto bezhë me thurje të trashë dekorative, ndërsa figurës së saj i shtoi edhe disa centimetra me çizme prej lëkure ngjyrë kafe deri në gju, të cilat u përshtatën në mënyrë perfekte me gjithë stilimin. Edhe një herë, ajo tregoi se vitet janë thjesht një numër.
Me buzëqeshje në fytyrë, Amanda pozoi për fotoreporterët e pranishëm, duke ngritur me entuziazëm dorën në ajër ndërsa flokët e borës binin lehtë rreth saj.
Studiuesit thonë se inteligjenca artificiale mund të përdorë regjistrimet e trurit nga një natë e vetme në laboratorin e gjumit për të parashikuar rrezikun e një personi për zhvillimin e më shumë se 100 gjendjeve shëndetësore
Modeli i inteligjencës artificiale, i njohur si SleepFM, është trajnuar me mbi gjysmë milioni orë të dhënash të gjumit, të mbledhura përmes polisomnografisë nga rreth 65.000 pjesëmarrës.
Polisomnografia konsiderohet standardi i artë për vlerësimin e gjumit gjatë natës. Ajo përdor sensorë të ndryshëm për të regjistruar aktivitetin e trurit, aktivitetin e zemrës, sinjalet e frymëmarrjes, lëvizjet e trupit, lëvizjet e syve dhe të dhëna të tjera fiziologjike.
Sipas studiuesve, kjo pĂ«rbĂ«n njĂ« âminierĂ« ari tĂ« pashfrytĂ«zuar tĂ« tĂ« dhĂ«nave fiziologjikeâ.
âNe regjistrojmĂ« njĂ« numĂ«r tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m sinjalesh kur studiojmĂ« gjuminâ, ka thĂ«nĂ« nĂ« njĂ« njoftim udhĂ«heqĂ«si i studimit, dr. Emanuel Mignot nga Stanford University School of Medicine, transmeton Telegrafi.
Për të shfrytëzuar potencialin e këtyre të dhënave, studiuesit ndërtuan një model të inteligjencës artificiale dhe e trajnuan atë me 585.000 orë të dhënash polisomnografike nga pacientë, gjumi i të cilëve ishte vlerësuar në klinika të ndryshme të gjumit.
Fillimisht, modeli u testua në detyra standarde të analizës së gjumit, si klasifikimi i fazave të ndryshme të gjumit dhe diagnostikimi i ashpërsisë së apnesë së gjumit. SleepFM rezultoi po aq i saktë, madje në disa raste edhe më i mirë, se modelet më të avancuara që përdoren aktualisht.
Nga më shumë se 1.000 kategori sëmundjesh të analizuara, modeli identifikoi 130 gjendje që mund të parashikohen me saktësi të arsyeshme vetëm nga të dhënat e gjumit të pacientit.
Më pas, studiuesit krahasuan të dhënat e polisomnografisë së 35.000 të rriturve dhe fëmijëve të trajtuar në Qendrën e Mjekësisë së Gjumit në Stanford ndërmjet viteve 1999 dhe 2024, me rezultatet afatgjata shëndetësore të të njëjtëve pjesëmarrës, duke përdorur kartelat e tyre elektronike shëndetësore.
Ndër sëmundjet që modeli arriti të parashikojë përfshihen vdekshmëria nga të gjitha shkaqet, demenca, infarkti i zemrës, insuficienca kardiake, sëmundja kronike e veshkave, goditja në tru dhe fibrilacioni atrial.
Për disa lloje kanceri, komplikime gjatë shtatzënisë, probleme të qarkullimit të gjakut dhe çrregullime mendore, parashikimet e modelit të inteligjencës artificiale ishin të sakta në më shumë se 80% të rasteve, sipas një raportimi të publikuar në Nature Medicine.
Megjithatë, studiuesit ende nuk e kuptojnë plotësisht se cilat sinjale konkrete i analizon SleepFM kur bën parashikimin e një sëmundjeje të caktuar. Ata po punojnë për ta sqaruar këtë, si dhe për të përmirësuar më tej saktësinë e modelit, ndoshta duke shtuar edhe të dhëna nga pajisjet e veshshme për monitorimin e shëndetit. /Telegrafi/
Minimalizmi mbetet në të kaluarën, këto janë trendet e vitit
NĂ« vitin 2026, ngjyrat e flokĂ«ve mĂ« nĂ« fund dalin nga faza e trendeve kalimtare dhe hyjnĂ« nĂ« zonĂ«n e qĂ«ndrimit dhe identitetit. Harroni bionden âgjalpĂ«â, fijet bezhĂ« dhe kalimet âe padukshmeâ. Vjen epoka e toneve tĂ« plota, vijave tĂ« qarta dhe ngjyrave qĂ« mbahen me qĂ«llim. FlokĂ«t nuk janĂ« mĂ« thjesht njĂ« shtesĂ«, por pjesĂ« qendrore e identitetit.
Do të dominojnë nuanca të pastra, pothuajse skulpturale. Flokët njëngjyrësh rikthejnë autoritetin, ndërsa shkëlqimi bëhet i domosdoshëm. Më pak është më shumë, por vetëm nëse është bërë me saktësi.
Bionde metalike
Në vend të biondes hollivudiane, viti 2026 sjell një nuancë çeliku platin me refleks argjendi dhe të ftohtë. Biondja metalike duket futuriste, luksoze dhe e kontrolluar rreptësishtë. Kjo nuk është një ngjyrë që toleron improvizime, por kërkon ngjyrosje dhe kujdes të përsosur.
Funksionon më së miri me prerje minimaliste. Flokë të drejtë e të lëmuar, bob i saktë ose prerje e mprehtë i japin hapësirë të shkëlqejë pa asnjë shtesë.
Nuancat metalike si kjo do të dominojnë vitin 2026, sepse trendet e bukurisë mbështeten në estetikën e frymëzuar nga teknologjia e lartë dhe bota digjitale, thotë parukierja Daisy Alfaro për Allure.
E zeza kthehet, por në një version më të sofistikuar. E zeza e butë nuk është si boja e bojës dhe as e rëndë, por mëndafshtë dhe e thellë, me nëntone subtile që i japin flokut dimension. Rezultati është një ngjyrë që duket luksoze, por më natyrale se e zeza klasike.
Kjo nuancë e kornizon në mënyrë perfekte fytyrën dhe thekson teksturën e flokëve, veçanërisht te frizurat e thjeshta dhe dallgëzimet e lehta.
Flokët e zinj, kur bëhen si duhet, janë të fuqishëm, thotë Dimitris Giannetos, parukier nga Los Anxhelosi, i cili ka punuar me Kim Kardashian dhe Demi Moore.
Ndryshe nga e zeza e fortë, e zeza e butë është një përzierje e toneve kafe të errëta dhe neutrale, që e bëjnë ngjyrën të pasur, por kurrë të sheshtë.
E kuqe bakri
Flokët e kuq vijnë në qendër të vëmendjes. E kuqja bakri në vitin 2026 është e ngrohtë, e gjallë dhe plot energji, me nota portokalli dhe kanelle. Kjo është një nuancë që nuk përpiqet të jetë diskrete.
ĂshtĂ« ideale pĂ«r brunet qĂ« duan ndryshim pa humbur thellĂ«sinĂ«, dhe u shkon veçanĂ«risht bukur personave me lĂ«kurĂ« tĂ« çelĂ«t deri mesatare dhe me nĂ«ntone tĂ« ngrohta ose tĂ« arta. Kjo Ă«shtĂ« ngjyra e vetĂ«besimit dhe e dukshmĂ«risĂ«.
Edhe pse shënoi vitin 2025, ngjyra mocha mousse nuk shkon askund. Kremoze, e pasur dhe e ngrohtë, kjo nuancë kombinon çokollatën e thellë me thekse të lehta karamel që i japin flokëve shtresëzim dhe thellësi.
ĂshtĂ« veçanĂ«risht efektive te lĂ«kura ulliri dhe ajo me ton tĂ« ngrohtĂ«, sepse nxjerr nĂ« pah shkĂ«lqimin natyral tĂ« lĂ«kurĂ«s. Kjo Ă«shtĂ« ngjyra pĂ«r ata qĂ« duan njĂ« pamje tĂ« sofistikuar pa dramĂ«, por me njĂ« nĂ«nshkrim tĂ« qartĂ« stilistik.
Viti 2026 nuk duron zgjidhje gjysmake. Ngjyrat janë të qarta, të forta dhe mbahen me qëndrim. Nëse i ndryshoni flokët, ndryshojini me arsye. /Telegrafi/
Shkaqet më të shpeshta, sëmundjet e lidhura dhe kur duhet të kërkoni ndihmë mjekësore
Goja e thatë (kserostomia) është një gjendje e pakëndshme në të cilën gjëndrat e pështymës nuk prodhojnë sasi të mjaftueshme pështyme që zgavra e gojës të ketë lagështi të kënaqshme. Edhe pse shpesh mendohet se vetë gjëndrat e pështymës janë shkaku kryesor i problemit, në praktikë kjo ndodh më rrallë, sepse goja e thatë më së shpeshti shfaqet si pasojë e gjendjeve të tjera shëndetësore ose faktorëve të jashtëm.
Pështyma: Parandalim i rëndësishëm i problemeve më të mëdha shëndetësore që mund të shkaktojë goja e thatë
Pështyma ka një rol jashtëzakonisht të rëndësishëm në ruajtjen e shëndetit të zgavrës së gojës. Ajo mbron dhëmbët nga kariesi duke neutralizuar acidet që prodhojnë bakteret, përmirëson shqisën e shijes, lehtëson përtypjen dhe gëlltitjen e ushqimit, ndërsa enzimat që përmban marrin pjesë edhe në procesin e tretjes. Për këtë arsye, ulja e sekretimit të pështymës mund të ndikojë negativisht jo vetëm në shëndetin e dhëmbëve dhe mishrave të dhëmbëve, por edhe në shëndetin e përgjithshëm dhe oreksin, transmeton Telegrafi.
Shkaqet më të shpeshta të gojës së thatë
Efekt anësor i barnave Goja e thatë është një efekt anësor shumë i shpeshtë i shumë barnave. Ndër to përfshihen barnat për trajtimin e depresionit dhe ankthit, analgjezikët, antihistaminikët (për alergjitë dhe ftohjet), barnat për uljen e tensionit të gjakut (sidomos diuretikët), barnat për astmën, epilepsinë, sëmundjen e Parkinsonit, të përzierat, diarrenë, si dhe disa preparate për dobësim dhe akne. Sedativët dhe barnat për relaksimin e muskujve gjithashtu mund të kontribuojnë në këtë problem.
Sindroma Sjögren Sindroma Sjögren është një sëmundje autoimune që më së shpeshti prek gjëndrat e lotit dhe të pështymës, duke çuar në tharje të syve dhe të gojës. Shpesh shfaqet së bashku me sëmundje të tjera autoimune, si artriti reumatoid dhe lupusi. Zakonisht diagnostikohet te personat mbi 40 vjeç dhe është dukshëm më e shpeshtë te gratë. Terapia kryesisht është e orientuar drejt lehtësimit të simptomave.
Gurë në gjëndrat e pështymës Guri i gjëndrës së pështymës është një formacion i kalcifikuar që mund të bllokojë rrjedhën e pështymës. Më së shpeshti prek gjëndrat submandibulare nën nofullën e poshtme, por mund të shfaqet edhe në gjëndrat parotide ose sublinguale. Ky problem shpesh shoqërohet me dhimbje dhe ënjtje, veçanërisht gjatë ushqimit.
Sheqer i lartë në gjak dhe diabeti Goja e thatë është një simptomë e shpeshtë e rritjes së sheqerit në gjak, por mund ta përkeqësojë edhe më tej gjendjen te personat me diabet. Mungesa e pështymës rrit rrezikun e kariesit dhe infeksioneve në gojë, gjë që mund të çojë në rritje të mëtejshme të sheqerit në gjak. Personat me diabet shpesh ndiejnë edhe ndryshime të shijes, shije metalike ose të thartë, si dhe çrregullime të gjumit.
Stresi dhe ankthi Stresi kronik dhe ankthi mund tĂ« ulin ndjeshĂ«m sekretimin e pĂ«shtymĂ«s. NĂ« kĂ«to situata, goja e thatĂ« shpesh shoqĂ«rohet me ndjesinĂ« e njĂ« âgungĂ«â nĂ« fyt dhe frymĂ«marrje tĂ« pĂ«rshpejtuar. Puna pĂ«r uljen e stresit, relaksimi dhe mbĂ«shtetja psikologjike mund ta lehtĂ«sojnĂ« ndjeshĂ«m kĂ«tĂ« problem.
Arsye shtesë pse shfaqet goja e thatë
Këto janë: ⹠dehidratimi për shkak të marrjes së pamjaftueshme të lëngjeve, të vjellave, diarresë ose djersitjes së shtuar ⹠pirja e duhanit dhe konsumimi i alkoolit, të cilët e thajnë mukozën e gojës ⹠frymëmarrja përmes gojës, veçanërisht gjatë gjumit ⹠rrezatimi dhe kimioterapia, sidomos gjatë trajtimit të kokës dhe qafës ⹠ndryshimet hormonale, si ato gjatë menopauzës ⹠infeksionet dhe temperatura e lartë trupore ⹠mosha e shtyrë, pasi me kalimin e viteve sekretimi i pështymës zvogëlohet natyrshëm
Goja e thatë nuk duhet neglizhuar, sepse afatgjatë mund të çojë në probleme serioze me dhëmbët, mishrat e dhëmbëve dhe cilësinë e jetës. Nëse simptomat përsëriten shpesh ose zgjasin për një kohë më të gjatë, rekomandohet konsultimi me mjekun ose stomatologun për të përcaktuar shkakun dhe terapinë e duhur. /Telegrafi/
Gigi Hadid ka bërë një transformim të jashtëzakonshëm, ndërsa reagimet për pamjen e saj të re janë ekskluzivisht pozitive
NjĂ«ra nga modelet mĂ« tĂ« njohura tĂ« kohĂ«s sonĂ«, Gigi Hadid, ka vendosur tĂ« hyjĂ« nĂ« vitin 2026 si njĂ« person âi riâ. Edhe pse gjithmonĂ« e kemi njohur si bionde, ajo ka bĂ«rĂ« njĂ« ndryshim drastik dhe i Ă«shtĂ« bashkuar bruneve fatale.
Ajo ka zëvendësuar fijet bionde me një bob modern ngjyrë të zezë dhe ky ndryshim rezultoi shumë i guximshëm, por njëkohësisht edhe një zgjedhje e goditur kur bëhet fjalë për tiparet e fytyrës së Gigi Hadid. Ky stil i ka dhënë asaj një pamje krejtësisht të re dhe një identitet të ri me një dozë dramatike, ndaj tani po shohim një Gigi krejt ndryshe.
Fotografitë janë publikuar në Instagram, por ende nuk dihet nëse ngjyra e re e flokëve është e përhershme apo bëhet fjalë vetëm për një nga eksperimentet e përkohshme që modelja ka ndërmarrë në bashkëpunim me një shtëpi të njohur kozmetike.
Megjithatë, duke pasur parasysh ortekun e reagimeve pozitive ndaj kësaj paraqitjeje dhe imazhit të ri të modeles së famshme, është e mundur që ajo të vendosë të mbetet brune për një kohë më të gjatë, transmeton Telegrafi.
Prej vitesh e kemi parë si bionde, ndoshta ka ardhur koha për diçka të re...sidomos tani, pasi Bradley Cooper e ka fejuar në fund të vitit të kaluar. /Telegrafi/
Fillimi i vitit 2026 do të jetë shumë më tepër sesa thjesht një vit i ri kalendarik për disa shenja të horoskopit
Konstelacionet astrologjike tregojnë një muaj në të cilin disa dyer mbyllen, hapen rrugë të reja dhe ndodhin ngjarje të shumëpritura. Tri shenja të horoskopit, veçanërisht në janar, do të përjetojnë një fazë ndryshimesh intensive, ku fati ndërhyn dukshëm dhe përcakton drejtimin për vitin që vjen.
PĂ«r kĂ«to tri shenja tĂ« horoskopit, janari 2026 do tĂ« jetĂ« njĂ« muaj fatvendimtar â sipas horoskopit.
Gaforrja
Për Gaforret, janari 2026 sjell një kthesë të rëndësishme në marrëdhënie dhe në zhvillimin emocional. Muaji fton për rivendosjen e kufijve, kapërcimin e modeleve të vjetra të lidhjes ose krijimin e hapësirës për partneritete më të pjekura dhe mbështetëse. Qoftë përmes një bisede të rëndësishme, një hapi përpara apo një kuptimi të ri të nevojave personale, fati hap dyert drejt lidhjeve më të qëndrueshme dhe më përmbushëse, transmeton Telegrafi.
Virgjëresha Për Virgjëreshat, gjithçka në janar 2026 përqendrohet te drejtimi dhe planifikimi i së ardhmes. Detyrat profesionale, rutinat apo qëllimet jetësore mund të riorganizohen, shpesh në mënyrë të papritur, por të domosdoshme. Shumë Virgjëresha tani e kuptojnë se çfarë nuk u shërben më dhe hapen ndaj mundësive të reja. Mentorët, përgjegjësi të reja ose ndryshimi i prioriteteve mund të bëhen udhërrëfyes të rëndësishëm dhe të shënojnë fillimin e një viti kyç.
Akrepi PĂ«r AkrepĂ«t, janari 2026 i kushtohet transformimit tĂ« brendshĂ«m. Probleme tĂ« vjetra, tĂ« vĂ«rteta tĂ« pathĂ«na ose ngjarje tĂ« shumĂ«pritura mund tĂ« dalin papritur nĂ« sipĂ«rfaqe dhe tĂ« shĂ«nojnĂ« njĂ« pikĂ« kthese. Ky muaj ju fton tĂ« çliroheni nga barra, tĂ« fitoni qartĂ«si dhe, me forcĂ« tĂ« ripĂ«rtĂ«rirĂ«, tĂ« nisni njĂ« fazĂ« tĂ« re, mĂ« autentike tĂ« jetĂ«s. Takime fatvendimtare ose vendime tĂ« guximshme mund tâju japin shtysĂ«n vendimtare. /Telegrafi/
Nga rĂ«nia e qerpikĂ«ve te âmjegulla nĂ« truâ â simptomat qĂ« shfaqen herĂ«t dhe shpesh ngatĂ«rrohen me sĂ«mundje tĂ« tjera
Gluteni mund të duket i padëmshëm, por te disa persona mund të shkaktojë në heshtje probleme serioze shëndetësore. Shpesh pa shenja paralajmëruese, veprimi i tij mund të mbetet i paidentifikuar, duke shkaktuar dëmtime afatgjata.
Humbja e qerpikëve Intoleranca ndaj glutenit, veçanërisht te sëmundja celiake, mund të çojë në rënie të flokëve, përfshirë edhe qerpikët. Dëmtimet e zorrës së hollë të shkaktuara nga gluteni mund të çojnë në përthithje të dobët të lëndëve ushqyese, duke shkaktuar mungesë të vitaminave dhe mineraleve thelbësore si zinku, hekuri dhe biotina, të cilat janë kyçe për rritjen e shëndetshme të flokëve.
Probleme me tretjen Simptomat e ndjeshmĂ«risĂ« ndaj glutenit prekin kryesisht sistemin tretĂ«s dhe mund tĂ« shfaqen si tĂ« pĂ«rziera, fryrje, diarre, dhimbje barku dhe ndonjĂ«herĂ« kapsllĂ«k. KĂ«to simptoma shpesh keqinterpretohen si shenja tĂ« gjendjeve tĂ« tjera, gjĂ« qĂ« mund tĂ« çojĂ« nĂ« diagnoza tĂ« gabuara, si sindroma e zorrĂ«s sĂ« irrituar (IBS). VlerĂ«simet tregojnĂ« se IBS prek 10â15% tĂ« popullsisĂ« globale. Te personat me ndjeshmĂ«ri ndaj glutenit, diagnozat e gabuara mund tĂ« vonojnĂ« trajtimin e duhur dhe tĂ« zgjasin shqetĂ«simet.
Ndryshime në peshë Intoleranca ndaj glutenit mund të shkaktojë ndryshime të papritura në peshë, duke çuar në humbje ose shtim të pashpjegueshëm të kilogramëve. Këto ndryshime shpesh janë pasojë e inflamacionit në nivel qelizor dhe çrregullimit të proceseve normale metabolike. Nëse ndryshimet e papritura në peshë shoqërohen me simptoma shtesë si lodhje, probleme me tretjen ose mungesë të vitaminave dhe mineraleve thelbësore, kjo mund të tregojë intolerancë ndaj glutenit.
Probleme hormonale Intoleranca ndaj glutenit mund të lidhet me disbalancë hormonale, e cila shfaqet me cikle menstruale të çrregullta, ndryshime të papritura në peshë, sindromë premenstruale (PMS) dhe çrregullime të gjumit. Këto simptoma janë veçanërisht të dukshme gjatë pubertetit, shtatzënisë dhe menopauzës dhe shfaqen më shpesh te gratë, duke theksuar një efekt të mundshëm gjinor të intolerancës ndaj glutenit në shëndetin hormonal.
Probleme tĂ« sistemit nervor qendror Konsumimi i glutenit lidhet me rritje tĂ« inflamacionit dhe tĂ« pĂ«rshkueshmĂ«risĂ« sĂ« zorrĂ«ve, çka mund tĂ« shkaktojĂ« simptoma neurologjike dhe psikologjike. KĂ«to pĂ«rfshijnĂ« vĂ«shtirĂ«si nĂ« pĂ«rqendrim, depresion, ankth, pagjumĂ«si, lodhje, irritim dhe ndjesinĂ« e âmjegullĂ«s nĂ« truâ. Personat me intolerancĂ« ndaj glutenit vuajnĂ« mĂ« shpesh nga migrena, ndĂ«rsa dhimbjet e kokĂ«s shfaqen shpesh 30â60 minuta pas konsumimit tĂ« ushqimeve qĂ« pĂ«rmbajnĂ« gluten, transmeton Telegrafi.
Probleme me lëkurën dhe thonjtë Ndjeshmëria ndaj glutenit mund të shkaktojë probleme të lëkurës si keratoza pilaris dhe dermatiti herpetiform. Skuqjet mund të jenë kruajtëse dhe të inflamuara, dhe shfaqen në duar, trung, fytyrë, vithe, bërryla ose në vijën e flokëve. Gluteni mund të kontribuojë gjithashtu në dobësimin e thonjve dhe irritime të lëkurës të ngjashme me ekzemën.
Ărregullim i vĂ«mendjes Ărregullimi i vĂ«mendjes me hiperaktivitet (ADHD), i cili karakterizohet nga vĂ«mendje e shkurtĂ«r, impulsivitet dhe vĂ«shtirĂ«si nĂ« vetĂ«rregullim, mund tĂ« lidhet me intolerancĂ«n ndaj glutenit. Dieta pa gluten mund tĂ« ndihmojĂ« nĂ« uljen e simptomave te personat me ndjeshmĂ«ri ndaj glutenit qĂ« kanĂ« ADHD.
Dhëmbë të dobët Gluteni mund të pengojë përthithjen e lëndëve ushqyese dhe mineraleve të rëndësishme, përfshirë kalciumin, çka mund të çojë në probleme dentare si kariesi, smalti i ndjeshëm dhe aftet e përsëritura.
Anemi nga mungesa e hekurit Sëmundja celiake shpesh njihet përmes anemisë së shkaktuar nga mungesa e hekurit. Simptomat përfshijnë lodhje të vazhdueshme, frymëmarrje të shkurtër, dhimbje koke, lëkurë dhe mukozë të zbehtë, e ndonjëherë edhe dhimbje kyçesh. Shkaku themelor është gluteni, i cili dëmton mukozën e zorrëve dhe pengon përthithjen e hekurit.
Sëmundje autoimune Personat me sëmundje autoimune shpesh kanë histori intolerance ndaj glutenit. Sëmundja celiake bën që sistemi imunitar të sulmojë gabimisht mukozën e zorrëve, duke rritur rrezikun për sëmundje të tjera autoimune si tiroiditi autoimun, hepatiti, sëmundja e Crohn-it, diabeti, vitiligoja, artriti reumatoid dhe skleroza multiple.
âGurĂ«zaâ nĂ« bajame Te personat e ndjeshĂ«m ndaj glutenit shpesh shfaqen gurĂ«za nĂ« bajame, grumbullime mbetjesh dhe bakteresh. Kalimi nĂ« njĂ« dietĂ« pa gluten mund tâi zvogĂ«lojĂ« ndjeshĂ«m ose tâi eliminojĂ« kĂ«to grumbullime.
Rënia e flokëve Intoleranca ndaj glutenit mund të shkaktojë rënie të flokëve, veçanërisht te personat me sëmundje celiake. Kjo është pasojë e keqpërthithjes së lëndëve ushqyese si hekuri, zinku dhe biotina, të domosdoshme për rritjen e shëndetshme të flokëve. Reagimi autoimun i shkaktuar nga gluteni mund të synojë gjithashtu folikulat, duke çuar në gjendje si alopecia areata. /Telegrafi/
Më pak ditë në spital, më pak komplikacione dhe rezultate më të mira për pacientët
Embolizimi i arteries meningjeale të mesme (MMAE), një procedurë e re terapeutike, ka treguar se mund të parandalojë në mënyrë efektive rikthimin e hematomave subdurale kronike, pra gjakderdhjet në tru që shfaqen pas ndërhyrjeve kirurgjikale. Kjo qasje shoqërohet me rrezik më të ulët të dështimit të trajtimit krahasuar me terapitë standarde, pa rritur rrezikun e goditjes së rëndë në tru apo vdekshmërisë afatshkurtër.
Gjakderdhja nĂ« tru Ă«shtĂ« e shpeshtĂ«, sidomos te tĂ« moshuarit â rikthimi mbetet problem serioz
Këto përfundime bazohen në tre studime klinike të ndërlidhura, të publikuara në New England Journal of Medicine.
Një studim i katërt, i njohur si MEMBRANE, u prezantua në takimin vjetor të Society of Vascular and Interventional Neurology (SVIN) dhe po ashtu tregoi efekt të dukshëm pozitiv të MMAE krahasuar me trajtimin standard.
Hematoma subdurale subakute dhe kronike janĂ« tĂ« shpeshta, veçanĂ«risht te personat e moshuar. Edhe pas heqjes kirurgjikale, e cila pritet tĂ« bĂ«het procedura neurokirurgjikale kraniale mĂ« e shpeshtĂ« deri nĂ« vitin 2030, sĂ«mundja rikthehet te 8â20% e pacientĂ«ve.
Parandalimi i rikthimit sjell përfitime të shumëfishta
âNĂ« institucionin tonĂ« trajtojmĂ« shpesh pacientĂ« tĂ« moshuar, shumĂ« prej tĂ« cilĂ«ve marrin terapi pĂ«r hollimin e gjakut pĂ«r shkak tĂ« sĂ«mundjeve kardiake dhe kanĂ« rrezik tĂ« lartĂ« pĂ«r rĂ«nie. Tek ta shfaqen hematoma subdurale, si traumatike ashtu edhe tĂ« ashtuquajtura âspontaneâ, tĂ« cilat shpesh janĂ« pasojĂ« e traumave tĂ« fshehura, si rrĂ«shqitje apo rĂ«nie tĂ« paraportuara. NĂ«se mund tĂ« parandaloni rikthimin e hematomĂ«s subdurale, mund tĂ« ulni ndjeshĂ«m sĂ«mundshmĂ«rinĂ« dhe vdekshmĂ«rinĂ«â, thekson dr. Michael J. Schneck, profesor i neurologjisĂ« dhe neurokirurgjisĂ« nĂ« Loyola University Medical Center, transmeton Telegrafi.
Morbiditet më i ulët dhe rrezik më i vogël komplikacionesh
Shumë pacientë me hematoma subdurale kronike nuk janë kandidatë të mirë për kirurgji, ndërsa ndërhyrjet e përsëritura, nëse operacioni i parë dështon, mbartin rreziqe të shtuara.
âShpesh kĂ«ta pacientĂ« kanĂ« sĂ«mundje shoqĂ«ruese serioze dhe janĂ« nĂ« terapi antikoagulante pĂ«r valvula artificiale tĂ« zemrĂ«s ose fibrilacion atrial, ose marrin terapi antiagreguese pĂ«r stente koronare apo periferikeâ, shpjegon dr. David Fiorella, bashkĂ«drejtues i QendrĂ«s pĂ«r SĂ«mundje Cerebrovaskulare dhe Goditje nĂ« Tru nĂ« Stony Brook Medicine dhe hulumtues kryesor i studimit STEM. Sipas tij, dĂ«rgimi i kĂ«tyre pacientĂ«ve nĂ« operacion shoqĂ«rohet me morbiditet tĂ« konsiderueshĂ«m dhe rrezik tĂ« lartĂ« komplikacionesh.
Pse ndodh rikthimi i gjakderdhjes?
Edhe pas heqjes kirurgjikale, kĂ«to hematoma shpesh âsillen sikur kanĂ« njĂ« rrjedhĂ« tĂ« tyreâ, shpjegon dr. Jason Davies, docent i neurokirurgjisĂ« dhe informatikĂ«s biomjekĂ«sore nĂ«University at Buffalo (SUNY) dhe hulumtues kryesor i studimit EMBOLISE.
âGjatĂ« disa javĂ«ve, teksa mpiksja shpĂ«rbĂ«het, formohen membrana qĂ« furnizohen me gjak nga dura mater. KĂ«to membrana janĂ« tĂ« prirura pĂ«r rrjedhje dhe gjakderdhje tĂ« re, edhe pas drenazhit. Hipoteza bazĂ« e MMAE Ă«shtĂ« se mund tâi âthajmĂ«â kĂ«to membrana duke mbyllur arterien qĂ« i furnizon me gjak, duke parandaluar kĂ«shtu rikthimin.â
Efikasitet i konfirmuar, procedurë e thjeshtë dhe e sigurt
Të tre studimet klinike treguan efikasitet të qartë të kësaj metode. Sipas dr. Fiorella, kjo pritet të përkthehet në:
qëndrim më të shkurtër spitalor
më pak ditë në terapi intensive
kosto më të ulëta të trajtimit
Dr. Schneck, fillimisht skeptik ndaj rezultateve të hershme (fazat 1 dhe 2), thekson se të dhënat e reja janë bindëse. Pas prezantimit në Konferencën Ndërkombëtare për Goditjen në Tru, ai e rekomandon pothuajse rutinë MMAE për pacientët me hematoma subdurale në kujdes intensiv.
TĂ« tre studimet raportuan profil sigurie tĂ« favorshĂ«m, me shkallĂ« tĂ« ngjashme vdekshmĂ«rie dhe goditjeje tĂ« rĂ«ndĂ« invalidizuese. âMMAE nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m jashtĂ«zakonisht e sigurt, por edhe teknikisht e thjeshtĂ«, me kĂ«rkesa mĂ« tĂ« ulĂ«ta se trajtimi i malformacioneve arteriovenoze apo edhe trombektomia, falĂ« pĂ«rdorimit tĂ« materialeve embolizuese tĂ« lĂ«ngshmeâ, pĂ«rfundon dr. Fiorella. /Telegrafi/
Lodhja emocionale, pritshmĂ«ritĂ« e parealizuara dhe rikthimi nĂ« rutinĂ« â pse janari Ă«shtĂ« mĂ« i vĂ«shtirĂ« pĂ«r psikikĂ«n dhe si tĂ« dilni mĂ« lehtĂ« nga kjo gjendje
Pas pĂ«rfundimit tĂ« festave, shumĂ« njerĂ«z pĂ«rjetojnĂ« njĂ« rĂ«nie tĂ« ndjeshme tĂ« energjisĂ« dhe humorit. Euforia zĂ«vendĂ«sohet nga lodhja, ndjenja e rĂ«ndesĂ«s, mungesa e motivimit dhe shpesh nga portofolĂ« mĂ« tĂ« zbrazĂ«t. Me rikthimin nĂ« pĂ«rditshmĂ«ri, te njĂ« numĂ«r i madh njerĂ«zish shfaqet ajo qĂ« njihet si âdepresioni pas festaveâ, njĂ« gjendje kalimtare, por pĂ«r disa edhe mjaft e rĂ«ndĂ« emocionalisht.
ĂfarĂ« Ă«shtĂ« depresioni pas festave?
Kjo gjendje, e njohur edhe si âdepresioni dimĂ«rorâ, prek miliona njerĂ«z nĂ« mbarĂ« botĂ«n dhe lidhet me pĂ«rfundimin e njĂ« periudhe intensive emocionalisht. Festat shpesh pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« njĂ« kulm - pushim, shoqĂ«rim, pritshmĂ«ri, shpenzime dhe emocione pozitive dhe pas kĂ«tij kulmi vjen ajo qĂ« psikologĂ«t e quajnĂ« antiklimaks emocional.
Rikthimi nĂ« realitet, nĂ« rutinĂ« dhe pĂ«rgjegjĂ«si, pĂ«r disa njerĂ«z shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« moment zhgĂ«njimi: âPo tani çfarĂ«? Gjithçka mbaroi dhe jam sĂ«rish nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n pikĂ«.â Kjo ndjesi Ă«shtĂ« mĂ« e theksuar te personat qĂ« ndihen tĂ« pakĂ«naqur me rrethanat e tyre jetĂ«sore, punĂ«n, marrĂ«dhĂ«niet ose gjendjen financiare, transmeton Telegrafi.
Si manifestohet kjo gjendje?
Simptomat më të shpeshta përfshijnë:
lodhje të vazhdueshme
ndjenjë trishtimi ose boshllëku
nervozizëm dhe tension
prirje pĂ«r tâu izoluar
mungesë motivimi
ndjenjë faji për shpenzimet ose pritshmëritë e parealizuara
Nëse këto simptoma zgjasin një deri në dy javë, zakonisht bëhet fjalë për një proces normal përshtatjeje. Por nëse zgjasin më shumë, thellohen ose ndikojnë seriozisht në funksionimin e përditshëm, rekomandohet këshillimi profesional.
Roli i pritshmĂ«rive dhe âmiti i fillimit tĂ« riâ
EkspertĂ«t theksojnĂ« se njĂ« nga gabimet mĂ« tĂ« shpeshta Ă«shtĂ« vendosja e pritshmĂ«rive joreale, si ideja: âVit i ri â unĂ« i ri.â Ky presion pĂ«r ndryshim tĂ« menjĂ«hershĂ«m shpesh krijon frustrim dhe ndjenjĂ« dĂ«shtimi.
NjĂ« qasje mĂ« e shĂ«ndetshme Ă«shtĂ« tĂ« mendohet ditĂ« pas dite. Ădo ditĂ« mund tĂ« trajtohet si njĂ« fillim i vogĂ«l: tĂ« kujdesemi pĂ«r veten, tĂ« vendosim kufij, tĂ« inkurajojmĂ« veten dhe tĂ« ndĂ«rmarrim hapa tĂ« vegjĂ«l, por tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m.
PĂ«r ta, kjo periudhĂ« mund tĂ« jetĂ« emocionalisht shumĂ« e rĂ«ndĂ«. ĂshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« pranohet trishtimi si reagim normal dhe tĂ« mos kĂ«rkohet âzĂ«vendĂ«simâ i humbjeve, por ndĂ«rtim i rutinave tĂ« reja qĂ« ndihmojnĂ« pĂ«rballimin e pĂ«rditshmĂ«risĂ«.
Pse janari perceptohet si muaji më i vështirë?
Janari shpesh konsiderohet muaji më i gjatë dhe më i rëndë emocionalisht. Disa studime dhe teori popullore e përmendin madje të hënën e tretë të janarit si ditën më depresive të vitit, për shkak të kombinimit të motit të ftohtë, mungesës së dritës, lodhjes emocionale dhe presionit financiar.
Si të lehtësohet kjo periudhë?
Psikologët rekomandojnë:
rikthim gradual në rutinë
aktivitet fizik të lehtë
ekspozim ndaj dritës natyrale
plane tĂ« vogla pĂ«r tâu gĂ«zuar
kujdes ndaj gjumit dhe ushqimit
komunikim me njerëz të besuar
Festat janë të rëndësishme dhe duhen shijuar, por po aq e rëndësishme është të mbahet mend se jeta vazhdon edhe pas tyre, me ritmin, sfidat dhe mundësitë e saj. /Telegrafi/
Më herët, Bella Hadid e lidhëm shpesh me stilin kauboj, por tani ajo ka bërë një kthesë të lehtë dhe ka paralajmëruar trendin e vitit 2026
Modelja, rastësisht apo jo, ka dhënë sinjalin e qartë: xhinset e bardha. Ndërsa nuancat e errëta shënuan vjeshtën, veçanërisht ngjyra kafe që na entuziazmoi - për pranverën është koha të investojmë patjetër në një palë xhinse të bardha.
Bella i ka kombinuar ato me bluzë të bardhë, xhaketë të zezë me efekt dhe çizme të zeza lëkure, ndërsa pamjen e ka kompletuar me një çantë luksoze Fendi.
Ky kombinim funksionon edhe në dimër, ndonëse xhinset e bardha nuk janë zgjedhja më e preferuar për stinën e ftohtë. Falë ngjyrës së pastër, e gjithë pamja duket më elegante dhe e rafinuar, imagjinoni sa bukur do të duken në kombinim me ngjyra pranverore.
Pavarësisht nëse bëhet fjalë për prerje të drejtë, model ultra të ngushtë apo këmbëza me zile, xhinset e bardha do të jenë thelbësore në gardërobën e secilës këtë vit.
Bella Hadid, dashur apo pa dashur, nuk kalon kurrë pa u vënë re edhe pse përpiqet të qëndrojë larg paparacëve dhe shfaqet rrallë në evente publike, shkruan InStyle, përcjell Telegrafi.
profimedia
Si tâi vishni xhinset e bardha?
Elegancë minimale: bluzë e bardhë + xhaketë e zezë + çizme lëkure
Pranverë e freskët: këmishë pastel + atlete të bardha
Zyrë moderne: blazer neutral + këpucë
Mbrëmje elegante: top sateni + taka të zeza
PĂ«rfundimisht, nĂ«se po mendoni pĂ«r njĂ« blerje tĂ« zgjuar pĂ«r 2026, xhinset e bardha janĂ« investimi qĂ« do tâju shpĂ«rblejĂ« nĂ« çdo stinĂ«.
ĂfarĂ« funksionon vĂ«rtet pĂ«r shkrirjen e akullit dhe cilat zgjidhje janĂ« mĂ« tĂ« sigurta pĂ«r shtĂ«pinĂ« tuaj
Akulli në shkallët e jashtme dhe në trotuaret rreth shtëpisë nuk është vetëm i bezdisshëm, por përbën edhe rrezik serioz për sigurinë, veçanërisht për të moshuarit dhe fëmijët. Për fat të mirë, ekzistojnë disa metoda efektive për ta parandaluar dhe larguar atë, duke minimizuar njëkohësisht dëmet ndaj sipërfaqeve dhe mjedisit.
Heqja e borës në kohë - hapi më i rëndësishëm
ĂfarĂ« funksionon vĂ«rtet pĂ«r shkrirjen e akullit dhe cilat zgjidhje janĂ« mĂ« tĂ« sigurta pĂ«r shtĂ«pinĂ« tuaj
MĂ«nyra mĂ« e lehtĂ« dhe mĂ« efikase pĂ«r tĂ« shmangur krijimin e akullit Ă«shtĂ« pastrimi i borĂ«s menjĂ«herĂ« pas reshjeve. Sa mĂ« pak qĂ« bora tĂ« shkelet dhe tĂ« ngjeshĂ«t, aq mĂ« e vogĂ«l Ă«shtĂ« mundĂ«sia e formimit tĂ« akullit tĂ« fortĂ«, i cili mĂ« pas Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« i vĂ«shtirĂ« pĂ«r tâu hequr.
Kripa â zgjidhje e shpejtĂ«, por me kujdes
Kur akulli tashmë është krijuar, më së shpeshti përdoret kripa, pasi vepron shpejt dhe është lehtësisht e disponueshme. Megjithatë, përdorimi i tepruar mund të dëmtojë sipërfaqet prej betoni dhe guri, të ndikojë negativisht në bimë dhe të irritojë putrat e kafshëve shtëpiake. Për këtë arsye, rekomandohet përdorimi i sasive të vogla dhe shpëlarja e sipërfaqes me ujë pasi temperaturat të rriten, transmeton Telegrafi.
Materiale alternative që ndihmojnë në shkrirjen e akullit
Përveç kripës, mund të përdoren edhe materiale ekzotermike, të cilat ulin temperaturën e shkrirjes së akullit:
Llumi i kafesë dhe plehu përmbajnë azot, i cili ndihmon në shkrirjen e akullit dhe njëkohësisht mund të ushqejë tokën përreth. Uthulla, falë acidit acetik, ndihmon në zbutjen e akullit, por duhet përdorur me kujdes për të mos dëmtuar bimët.
Në kushte të ftohta ekstreme, efektive janë edhe kloruri i kalciumit dhe kloruri i magnezit, të cilët e shkrijnë akullin edhe në temperatura shumë të ulëta dhe veprojnë më shpejt se kripa e zakonshme.
Parandalimi i rrëshqitjes - kur shkrirja nuk është prioritet
Nëse qëllimi kryesor është siguria në ecje, e jo domosdoshmërisht heqja e plotë e akullit, alternativa praktike janë:
RĂ«ra
Zhavorri i imët
Hiri
Këto materiale nuk e shkrijnë akullin, por krijojnë një sipërfaqe më të ashpër që zvogëlon rrezikun e rrëshqitjes dhe ka ndikim më të vogël në mjedis.
Zgjidhje ekologjike dhe këshilla shtesë
Sot, gjithnjë e më shpesh përdoren produkte ekologjike për shkrirjen e akullit, të cilat janë më të buta për sipërfaqet, bimët dhe kafshët shtëpiake, por mjaft efikase për përdorim shtëpiak.
Këshillë praktike: përdorimi i dyshekëve kundërrëshqitës në shkallë, si dhe ndriçimi i mirë i hapësirave të jashtme gjatë dimrit, rrit ndjeshëm sigurinë dhe zvogëlon rrezikun e aksidenteve. /Telegrafi/
Një gabim i vogël me rubinetin që aktivizon bojlerin sa herë hapni ujin e ftohtë
Ekzistojnë shumë truke të vogla shtëpiake që mund të ndikojnë drejtpërdrejt në jetëgjatësinë e pajisjeve ose në shpenzimet mujore, dhe ky është një prej tyre.
Një nga zakonet e shpeshta në shumë familje është lënia e dorezës së rubinetitnë pozicionin qendror, vertikal. Megjithatë, ekspertët theksojnë se pikërisht kjo praktikë mund të ndikojë në rritjen e kostove në faturat mujore.
Sipas specialistëve, pas këtij zakoni fshihet një formë e panevojshme e harxhimit. Kur dorezës së rubinetitndodhet në pozicionin qendror, sistemi është i projektuar në atë mënyrë që të tërheqë njëkohësisht ujë të ftohtë dhe ujë të ngrohtë.
Si pasojë, sa herë që hapni çezmën, aktivizohet automatikisht bojleri ose sistemi për ngrohjen e ujit - edhe nëse ju nevojitet vetëm ujë i ftohtë. Kjo sjell konsum të panevojshëm të energjisë elektrike ose të gazit, veçanërisht kur doreza e rubinetit përdoret shpesh gjatë ditës, transmeton Telegrafi.
shutterstock
Për këtë arsye, rekomandohet që pas çdo përdorimi ta zhvendosni levën e çezmës djathtas, në pozicionin e ujit të ftohtë. Me këtë veprim të thjeshtë siguroheni që bojleri të mbetet i fikur derisa uji i ngrohtë të jetë realisht i nevojshëm.
Ky zakon i vogël, por i zgjuar, ndihmon në uljen e konsumit të panevojshëm të energjisë, rrit efikasitetin e pajisjeve shtëpiake dhe ju ndihmon të keni një kontroll më të mirë mbi buxhetin familjar.
Ekspertët shtojnë se kjo praktikë është veçanërisht e rëndësishme në familjet ku përdoren bojlerë elektrikë, pasi aktivizimi i shpeshtë dhe i panevojshëm i tyre mund të shkurtojë edhe jetëgjatësinë e pajisjes. /Telegrafi/
Pa stilist, pa kohë të humbur - këto truke nga TikTok-u e rikthejnë bob-in më elegant se kurrë
Bob-i është rikthyer fuqishëm dhe më imponues se kurrë, duke qenë me siguri frizura më e preferuar edhe në vitin 2026.
TikTok-u e ka shndërruar atë në trendin suprem të bukurisë, plot ide që e bëjnë stilimin më të lehtë se kurrë. Prej vitesh, bob-i mbetet një nga frizurat më të përjetshme dhe më shik: i freskët, modern, thekson tiparet e fytyrës dhe përshtatet me çdo stinë pa asnjë përpjekje.
Por vitet e fundit, falĂ« krijueseve tĂ« TikTok-ut, bob-i ka marrĂ« njĂ« dimension krejtĂ«sisht tĂ« ri, nga frizura tĂ« thjeshta, deri te truke qĂ« mund tâi realizoni pĂ«r pak minuta para se tĂ« dilni nga shtĂ«pia, transmeton Telegrafi.
NĂ«se po kĂ«rkoni frymĂ«zim qĂ« tâi japĂ« bob-it tuaj njĂ« hijeshi shtesĂ«, qĂ« vishet si stoli dhe e bĂ«n çdo veshje tĂ« duket mĂ« e kuruar dhe mĂ« shik, ju sjellim katĂ«r trendet mĂ« tĂ« njohura, virale dhe ultra me stil nga TikTok-u.
PavarĂ«sisht nĂ«se stili juaj Ă«shtĂ« elegant dhe minimalist apo lozonjar dhe pak rebel, kĂ«to frizura i shtojnĂ« karakter, dinamikĂ« dhe atĂ« efektin âe bĂ«ra pĂ«r 3 minuta, por dukem sikur sapo dola nga salloniâ.
Pjesa mĂ« e bukur? TĂ« gjitha mund tâi realizoni vetĂ«, me pak frymĂ«zim nga TikTok-u dhe disa truke bukurie qĂ« tashmĂ« po pĂ«rhapen me shpejtĂ«si virale.
Rekomandimet për vaksinat kundër gripit, rotavirusit, meningokokut dhe hepatitit A janë hequr pa shqyrtim të jashtëm shkencor - ekspertët paralajmërojnë pasoja të rënda për shëndetin e fëmijëve
Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë hequr rekomandimin shumëvjeçar për vaksinimin e detyrueshëm të të gjithë fëmijëve kundër gripit, rotavirusit, sëmundjes meningokokale dhe hepatitit A, duke ia lënë vendimin prindërve në konsultim me profesionistët shëndetësorë në kuadër të vendimmarrjes së përbashkët klinike. Ky hap përfaqëson realizimin e një prej qëllimeve afatgjata të ministrit të Shëndetësisë, Robert F. Kennedy Jr.
KĂ«tĂ« masĂ« e ka miratuar ushtruesi i detyrĂ«s sĂ« drejtorit tĂ« QendrĂ«s pĂ«r Kontrollin dhe Parandalimin e SĂ«mundjeve (CDC), Jim OâNeil, pa shqyrtimin e zakonshĂ«m tĂ« jashtĂ«m nga ekspertĂ«t e agjencisĂ«. Rekomandimet e reja kanĂ« shĂ«nuar vazhdimin e fushatĂ«s sĂ« Kennedy-t pĂ«r uljen e vaksinimit tĂ« fĂ«mijĂ«ve.
Presidenti amerikan Donald Trump kishte bĂ«rĂ« thirrje qĂ« nĂ« dhjetor tĂ« vitit tĂ« kaluar qĂ« SHBA-tĂ« tĂ« âpĂ«rshtateshin me vendet e tjera tĂ« zhvilluaraâ, ndĂ«rsa tani ka deklaruar se kalendari i ri i vaksinimit Ă«shtĂ« âi bazuar nĂ« standardin e artĂ« tĂ« shkencĂ«sâ.
Në një postim në platformën e tij Truth Social, Trump e ka përgëzuar Kennedy-n dhe zyrtarë të tjerë shëndetësorë për këtë ndryshim.
âShumĂ« amerikanĂ« janĂ« lutur pĂ«r vite me radhĂ« pĂ«r kĂ«to reforma tĂ« ARSYES SĂ SHĂNDOSHĂ. Faleminderit qĂ« i kushtuat vĂ«mendje kĂ«tij problemi!â, ka shkruar Trump, duke iu referuar lĂ«vizjes sĂ« Kennedy-t âTa bĂ«jmĂ« AmerikĂ«n sĂ«rish tĂ« shĂ«ndetshmeâ (MAHA).
Kennedy, kritik i njohur i vaksinave, ka udhëhequr edhe më herët përpjekjet për heqjen e rekomandimeve universale për vaksinimin e fëmijëve kundër COVID-19 dhe hepatitit B, duke pretenduar se vaksinat lidhen me autizmin, pohime që shkencëtarët i kanë hedhur poshtë vazhdimisht, trasnmeton Telegrafi.
Paralajmërimet e ekspertëve për pasojat e mundshme
Ekspertët e shëndetit publik kanë paralajmëruar se heqja e këtyre rekomandimeve mund të çojë në shtrime në spital dhe vdekje që mund të ishin parandaluar.
Michael Osterholm, drejtor i Qendrës për Kërkime mbi Sëmundjet Infektive në Universitetin e Minesotës, ka deklaruar se duhej të ishte zhvilluar një debat publik mbi rreziqet dhe përfitimet, si dhe mbi ndikimin e mundshëm të heqjes së rekomandimeve.
Presidenti i AkademisĂ« Amerikane tĂ« PediatrisĂ«, Sean OâLeary, ka theksuar se vendet e tjera tĂ« zhvilluara pĂ«rballen me rreziqe tĂ« ndryshme sĂ«mundjesh dhe kanĂ« sisteme shĂ«ndetĂ«sore tĂ« ndryshme krahasuar me SHBA-tĂ«. Ndryshe nga SHBA-tĂ«, tĂ« cilat mbĂ«shteten nĂ« kujdesin shĂ«ndetĂ«sor privat, shumica e vendeve ofrojnĂ« kujdes shĂ«ndetĂ«sor bazĂ« universal tĂ« financuar nga shteti.
âĂdo vendim pĂ«r kalendarin amerikan tĂ« vaksinimit tĂ« fĂ«mijĂ«ve duhet tĂ« bazohet nĂ« prova shkencore, transparencĂ« dhe procese tĂ« vendosura shkencore, e jo nĂ« krahasime qĂ« anashkalojnĂ« dallimet thelbĂ«sore ndĂ«rmjet vendeve apo sistemeve shĂ«ndetĂ«soreâ, ka thĂ«nĂ« ai.
Rëndësia e vaksinimit për shëndetin e fëmijëve
Secila nga vaksinat e përmendura ka parandaluar sëmundje që dikur shkaktonin shtrime të panevojshme në spital dhe vdekje te fëmijët, ka vlerësuar Jesse Goodman, profesor në Universitetin Georgetown dhe ish-shkencëtar kryesor i FDA-së.
Vaksinimi kundĂ«r gripit ka ndihmuar nĂ« parandalimin e vdekjeve tĂ« fĂ«mijĂ«ve nga gripi, i cili gjatĂ« sezonit 2024â2025 ka shkaktuar vdekjen e 288 fĂ«mijĂ«ve, sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« CDC-sĂ«. Hepatiti A, qĂ« prek mĂ«lçinĂ«, zakonisht kalon vetĂ«, por ka çuar edhe nĂ« shtrime nĂ« spital dhe dĂ«mtime tĂ« pĂ«rhershme tĂ« mĂ«lçisĂ«.
Rotavirusi, që shkakton diarre dhe dehidratim, më parë dërgonte dhjetëra mijëra fëmijë çdo vit në spitale, por vaksinat i kanë bërë këto raste jashtëzakonisht të rralla, ka theksuar Goodman.
Edhe pse meningjiti, një infeksion bakterial i trurit, është shfaqur rrallë te fëmijët, rreth 15 për qind e të infektuarve nuk kanë reaguar ndaj antibiotikëve dhe kanë humbur jetën, ka shtuar ai.
Rekomandimet e përditësuara kanë ruajtur imunizimin kundër 11 sëmundjeve, përfshirë fruthin, shytat dhe linë e dhenve, ndërsa vaksinat e tjera janë klasifikuar si të destinuara për grupet me rrezik të lartë ose në kategorinë e vendimmarrjes së përbashkët, ka njoftuar Ministria e Shëndetësisë dhe Shërbimeve Sociale. /Telegrafi/
Ekspertët shpjegojnë çfarë ndodh në muajt e parë të jetës dhe pse ka rëndësi vendimtare
Zakonet e përvetësuara në muajt e parë të jetës mund të kenë ndikim afatgjatë në shëndet, paralajmëron një studim i ri që lidh sjelljet e foshnjave dy muajshe me rrezikun e obezitetit që në moshën gjashtë muajshe. Studiuesit nga Universiteti Penn State kanë identifikuar nëntë modele specifike sjelljeje që lidhen me indeks më të lartë të masës trupore (BMI).
Studimi, i publikuar në revistën shkencore JAMA Network Open, ka ndjekur rreth 150 nëna dhe foshnjat e tyre. Ekipi ka përdorur pyetësorë të detajuar për të mbledhur të dhëna mbi rutinat e ushqyerjes, modelet e gjumit dhe nivelin e aktivitetit ditor. Rezultatet treguan një lidhje të qartë mes zakoneve të hershme dhe rritjes së përshpejtuar të peshës trupore në muajt pasues të jetës.
âQĂ« nĂ« moshĂ«n dy muajshe mund tĂ« vĂ«rejmĂ« modele nĂ« ushqyerje, gjumĂ« dhe lojĂ«, tĂ« cilat mund tĂ« formĂ«sojnĂ« rritjen e fĂ«mijĂ«sâ, ka deklaruar autorja e studimit, Jinging Ma. âKjo tregon sa e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« tĂ« identifikohen herĂ«t sjelljet me rrezik, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« parandalohet shtimi i tepĂ«rt nĂ« peshĂ« dhe tâu ndihmohet familjeve tĂ« krijojnĂ« rutina tĂ« shĂ«ndetshmeâ.
Zakone të ushqyerjes që bartin rrezik
Analiza tregoi se foshnjat me BMI më të lartë ushqeheshin më shpesh me shishe më të mëdha sesa ato të rekomanduara për moshën e tyre. Ushqyerja e shpeshtë gjatë natës u veçua gjithashtu si faktor rreziku, ashtu si edhe situatat kur prindërit gabimisht mendojnë se foshnja është e uritur më shpesh sesa është realisht, shkruan Daily Mail, përcjell Telegrafi.
shutterstock
Rutinat e gjumit që ndikojnë në peshën trupore
Katër modele gjumi u lidhën me BMI të rritur:
⹠shkuarja në gjumë pas orës 20:00 ⹠zgjimi më shumë se dy herë gjatë natës ⹠vendosja e foshnjës në shtrat vetëm pasi të ketë fjetur plotësisht ⹠gjumi në dhomë ku televizori është i ndezur
Ekspertët theksojnë se këto rutina mund të prishin ritmin natyror të gjumit, gjë që ndikon në rregullimin e oreksit dhe metabolizmit.
Sa e rëndësishme është loja e pandërprerë?
Sa i përket aktivitetit dhe stimulimit, foshnjat prindërit e të cilave gjatë lojës shikonin televizor ose përdornin telefonat celularë kishin BMI më të lartë. Mungesa e kohës së kaluar në lojë aktive, si koha që foshnja kalon shtrirë mbi bark, u shoqërua gjithashtu me peshë më të madhe trupore.
Këto aktivitete janë thelbësore për zhvillimin e muskujve, koordinimin dhe nxitjen e shpenzimit normal të energjisë.
Zakonet e hershme formësojnë shëndetin e ardhshëm
Studiuesit paralajmërojnë se grumbullimi i tepërt i yndyrës në gjashtë muajt e parë të jetës mund të ndikojë në zhvillimin e metabolizmit dhe të rrisë prirjen për shtim në peshë në fëmijëri dhe në moshën e rritur. Obeziteti gjatë gjithë jetës rrit rrezikun për diabet të tipit 2 dhe sëmundje të zemrës.
Studimi ishte përqendruar te familjet me të ardhura më të ulëta, ndërsa autorët theksojnë se kërkime të mëtejshme duhet të përfshijnë edhe një spektër më të gjerë socioekonomik.
âDuke pasur parasysh kohĂ«n e kufizuar gjatĂ« vizitave pediatrike, Ă«shtĂ« thelbĂ«sore qĂ« profesionistĂ«t shĂ«ndetĂ«sorĂ« tĂ« dinĂ« se nĂ« çfarĂ« duhet tĂ« pĂ«rqendrohenâ, pĂ«rfundon autorja kryesore Jennifer Savage Williams. âIdentifikimi i hershĂ«m i zakoneve kyçe mund tĂ« bĂ«jĂ« njĂ« ndryshim tĂ« madh nĂ« shĂ«ndetin e fĂ«mijĂ«ve.â /Telegrafi/
Nga tonet pastel dhe rozë, te safiri, ari dhe hijet gri - ja si ta nxirrni në pah bukurinë natyrale të syve kafe
Ndoshta keni menduar se âtĂ« gjithĂ« kanĂ« sy kafeâ, por nĂ« fakt, syri kafe Ă«shtĂ« njĂ« avantazh i madh. Mund tĂ« eksperimentoni lirshĂ«m me hije dhe laps, sepse pothuajse çdo ngjyrĂ« ju shkon. MĂ« poshtĂ« janĂ« disa kĂ«shilla inspiruese qĂ« mund tâi pĂ«rdorni pĂ«r çdo rast.
Ngjyrat pastel
Luani me nuancat pastel, mund tâi theksoni me shkĂ«lqim ose tâi lini tĂ« duken si njĂ« pikturĂ« akvareli, ashtu si njĂ« artist nĂ« telajo.
Hije pastel abstrakte Hijet rozĂ« janĂ« perfekte pĂ«r sytĂ« kafe. Me rozĂ«n nuk mund tĂ« gaboni dhe nuk ka pse tĂ« frikĂ«soheni tâi kombinoni me buzĂ«kuq tĂ« sĂ« njĂ«jtĂ«s ngjyrĂ«. NĂ«se dĂ«shironi njĂ« pamje mĂ« tĂ« butĂ«, ânudeâ, provoni tĂ« harmonizoni skuqĂ«sin pĂ«r faqe me hijen e syve, truku Ă«shtĂ« tĂ« pĂ«rdorni tĂ« njĂ«jtin produkt.
Eksperimente me hije rozë Dëshironi ta çoni dukjen në një nivel tjetër? Pamja perlash është një trend i madh dhe hijet perla i gjeni pothuajse në çdo dyqan kozmetike. Qoftë për një koktej me shoqet apo për në teatër, do të jeni në qendër të vëmendjes. Kombinimi me nuanca portokalli është e duhura.
Hije rozë në kombinim me laps neon
Nëse dëshironi pikërisht këtë pamje, aplikoni një hije rozë të çelët dhe me shkëlqim në qepalla dhe shtoni lapsin neon. Pjesën tjetër të grimit mbajeni të thjeshtë, transmeton Telegrafi.
shutterstock
Ngjyrat e gurëve të çmuar
Nuk jeni tĂ« sigurt nĂ«se pasteli apo roza janĂ« pĂ«r ju? DĂ«shironi diçka mĂ« tĂ« guximshme? NĂ«se keni sy kafe, kĂ«rkoni frymĂ«zim te gurĂ«t e çmuar - rubinĂ«, smeraldĂ«, safirë⊠Ngjyrat e pasura tĂ« bizhuterive luksoze do tâi bĂ«jnĂ« sytĂ« tuaj kafe tĂ« duken magnetikĂ«.
Sy kafe me laps rubini Me një ngjyrë kaq të guximshme mund të arrini një pamje luksoze, mjafton vetëm lapsi i syve. Në sytë kafe, ngjyrat e forta kurrë nuk duken të lira.
Ngjyra e safirit Hijet safir nuk janĂ« pĂ«r tĂ« gjithĂ«, por nĂ«se keni sy kafe, mos hezitoni tâi provoni. Zgjidhni hijet safir pĂ«r daljet nĂ« mbrĂ«mje nĂ« vend tĂ« âsmoky eyesâ klasik. PĂ«r njĂ« pamje tĂ« sofistikuar dhe si gur i çmuar, mbajini buzĂ«t nĂ« tone neutrale nude.
Hijet gri
NĂ«se ende nuk besoni se sytĂ« kafe janĂ« njĂ« bekim, ndoshta do tâju bindĂ« fakti se, pĂ«rveç ngjyrave luksoze dhe tĂ« pasura, mund tĂ« zgjidhni edhe nuanca gri.
Smokey gri Gri është një kontrast i bukur për sytë kafe, tonet metalike të ftohta theksojnë ngrohtësinë natyrale të syve kafe. Për një smokey klasik, përdorni hije gri të errët dhe shpërndajeni gradualisht me kafe neutrale. Lapsi gri është ideal kur dëshironi një grim që zgjat gjithë ditën dhe natën.
Nuancat e arta dhe të verdha
Hija e artë me sy kafe është një kombinim jashtëzakonisht i bukur. Shumica e syve kafe kanë pigmente të arta ose të verdha, veçanërisht kur ndriçohen nga dielli. Shtoni një shkëlqim më të errët në palën e qepallës për një efekt më dramatik.
Prekje elegante ari SytĂ« kafe kanĂ« njĂ« shkĂ«lqim natyral, ndaj hijet e arta si bakri, bronzi, ari rozĂ« dhe tonet e verdha me shkĂ«lqim do tâi theksojnĂ« edhe mĂ« shumĂ«. PĂ«rdorni hije ari pĂ«r njĂ« drekĂ« ose pĂ«r njĂ« mbrĂ«mje elegante.
Hije tĂ« verdha lozonjare SytĂ« kafe janĂ« ndoshta tĂ« vetmit pĂ«r tĂ« cilĂ«t nuk keni pse tĂ« shqetĂ«soheni nĂ«se hije e verdhĂ« Ă«shtĂ« âshumĂ«â. PĂ«r ta, ajo Ă«shtĂ« thjesht perfekte. /Telegrafi/
Ădo nyje e mbĂ«shtetur nga ligamente mund tĂ« pĂ«sojĂ« ndrydhje. Ndrydhjet mĂ« tĂ« shpeshta janĂ«:
Ndrydhja e kyçit të këmbës
Ndrydhja e kyçit të dorës
Ndrydhja e gjurit
Ndrydhja e gishtĂ«rinjve (nganjĂ«herĂ« quhen edhe âgishta tĂ« bllokuarâ)
Ndrydhja e gishtit të madh
Shkallët e ndrydhjes së ligamenteve
Shkalla 1: Ligamentet janë të shtrira dhe indi ligamentar mund të jetë lehtë i dëmtuar. Zakonisht bëhet fjalë për një lëndim të lehtë që shërohet me pushim dhe shtrirje të lehtë.
Shkalla 2: Ligamentet janë pjesërisht të çara. Mund të jetë e nevojshme mbajtja e një splinti ose pajisjeje tjetër për imobilizim.
Shkalla 3: Ligamentet janë plotësisht të çara. Nevojitet mbajtja e ortozës, splintit ose allçisë për disa javë. Në disa raste mund të kërkohet edhe ndërhyrje kirurgjikale për rikuperim të plotë dhe kthim në aktivitetet normale, transmeton Telegrafi.
Cilat janë simptomat e ligamentit të tendosur?
Simptomat më të shpeshta të ndrydhjes janë:
Dhimbje
Ănjtje
Mavijosje ose ndryshim i ngjyrës së lëkurës
Paqëndrueshmëri (ndjesia se nuk mund ta mbështetni peshën ose të lëvizni rehat nyjën)
Ulje e amplitudës së lëvizjes (vështirësi ose dhimbje gjatë lëvizjes së nyjës)
Profesioni shĂ«ndetĂ«sor e diagnostikon ndrydhjen pĂ«rmes ekzaminimit fizik. ĂshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tâi tregoni mjekut se kur i keni vĂ«rejtur pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« simptomat, veçanĂ«risht nĂ«se e dini saktĂ«sisht shkakun e lĂ«ndimit.
Si trajtohen ndrydhjet?
PavarĂ«sisht shkallĂ«s, ndrydhjet shoqĂ«rohen zakonisht me Ă«njtje tĂ« indeve pĂ«rreth. ĂshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« pushoni dhe tĂ« shmangni ngarkesĂ«n e plotĂ« mbi nyjĂ«n ose kĂ«mbĂ«n e dĂ«mtuar. Ngritja e nyjĂ«s mbi nivelin e zemrĂ«s ndihmon gjithashtu nĂ« uljen e Ă«njtjes.
Nëse mjeku ka vendosur diagnozën, simptomat mund të trajtohen në shtëpi duke ndjekur metodën e njohur R.I.C.E.:
Pushim (Rest): Shmangni aktivitetin që shkaktoi lëndimin dhe mos e përdorni pjesën e dëmtuar derisa të fillojë shërimi.
Akull (Ice): Vendosni kompresa të ftohta për 15 minuta, disa herë në ditë, gjatë 24 orëve të para. Akullin mbështilleni me peshqir ose leckë të hollë për të shmangur kontaktin direkt me lëkurën.
Kompresion (Compression): MbĂ«shtillni nyjĂ«n e dĂ«mtuar me fashĂ« elastike pĂ«r tĂ« zvogĂ«luar Ă«njtjen. Mjeku mund tâju tregojĂ« mĂ«nyrĂ«n e saktĂ« dhe tĂ« sigurt tĂ« aplikimit.
Elevacion (Elevation): Mbajeni nyjën e dëmtuar mbi nivelin e zemrës sa më shpesh të jetë e mundur.
Trajtime shtesë
Medikamentet anti-inflamatore josteroide (NSAID), si aspirina ose ibuprofeni, apo acetaminofeni, mund të ndihmojnë në uljen e dhimbjes dhe inflamacionit. Ndiqni gjithmonë udhëzimet për dozimin dhe konsultohuni me mjekun nëse dhimbja vazhdon ose nuk përmirësohet pas disa ditësh.
Trajtime të tjera që mund të jenë të nevojshme përfshijnë:
Ortozë ose splint për stabilizimin e nyjës
Ăizme ortopedike pĂ«r ecje
Shkopinj ndihmës (shkopinj ecjeje)
Fizioterapi
Operacioni është rrallë i nevojshëm pas ndrydhjeve, por mund të kërkohet në raste të rënda ose kur ka dëmtime shtesë, si fraktura apo luksacione. Disa persona kanë nevojë për ndërhyrje kirurgjikale edhe në rast se e ndrydhin të njëjtën nyje disa herë radhazi. /Telegrafi/
Njomja, bluarja dhe kombinimet e duhura e shndërrojnë arrorin nga problem në aleat të shëndetit
Frutat arrore, si arra, bajamet, lajthitë, kikirikët dhe fëstëkët, njihen gjerësisht si ushqime shumë të pasura me vlera ushqyese. Ato përmbajnë yndyra të shëndetshme, proteina bimore, fibra, vitamina dhe minerale të rëndësishme për zemrën dhe trurin. Megjithatë, shumë njerëz vërejnë se pas konsumimit të tyre ndihen të rënduar, kanë fryrje ose tretje të ngadaltë. Kjo dukuri është e shpjegueshme dhe nuk do të thotë se frutat arrore janë të dëmshme, por se mënyra e përdorimit është vendimtare.
Sipas Harvard T.H. Chan School of Public Health, frutat arrore janĂ« ushqime me densitet tĂ« lartĂ« energjie, kryesisht pĂ«r shkak tĂ« pĂ«rmbajtjes sĂ« yndyrĂ«s. Yndyra, edhe kur Ă«shtĂ« cilĂ«sore dhe e dobishme, ngadalĂ«son zbrazjen e stomakut dhe kĂ«rkon mĂ« shumĂ« kohĂ« pĂ«r tâu tretur. Kur frutat arrore konsumohen nĂ« sasi tĂ« mĂ«dha ose sĂ« bashku me burime tĂ« tjera yndyre, kjo e ngarkon mĂ« tej sistemin tretĂ«s.
Një faktor tjetër i rëndësishëm është acidi fitik, një përbërës natyral që gjendet në shumicën e farave dhe arrorëve. Sipas National Institutes of Health (NIH), acidi fitik mund të lidhë disa minerale si hekuri, zinku dhe magnezi, duke vështirësuar përthithjen e tyre dhe duke ngadalësuar tretjen, veçanërisht te personat me stomak të ndjeshëm. Pikërisht për këtë arsye, shumë nutricionistë rekomandojnë njomjen paraprake të frutave arrore.
Një rol të madh luan edhe përtypja. Frutat arrore shpesh konsumohen shpejt dhe pa u përtypur mjaftueshëm. Copëzat e mëdha mbeten më gjatë në stomak dhe kërkojnë më shumë punë nga enzimat tretëse. Kjo është arsyeja pse bluarja ose copëtimi i imët i arrorëve i bën ato dukshëm më të lehta për tretje, transmeton Telegrafi.
Si tâi pĂ«rdorim frutat arrore pa e ngadalĂ«suar tretjen
Sasia Ă«shtĂ« elementi i parĂ« qĂ« duhet kontrolluar. PĂ«r shumicĂ«n e njerĂ«zve, njĂ« porcion prej 20â30 gramĂ«sh nĂ« ditĂ« Ă«shtĂ« i mjaftueshĂ«m, ndĂ«rsa pĂ«r persona me gastrit, refluks apo fryrje, rekomandohen 10â15 gramĂ«. SasitĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha sjellin mĂ« shumĂ« yndyrĂ« dhe, rrjedhimisht, tretje mĂ« tĂ« ngadaltĂ«.
Njomja e frutave arrore pĂ«r 6â12 orĂ« nĂ« ujĂ« Ă«shtĂ« njĂ« nga metodat mĂ« efektive pĂ«r pĂ«rmirĂ«simin e tretjes. Sipas British Nutrition Foundation, ky proces ul pĂ«rmbajtjen e acidit fitik dhe e bĂ«n strukturĂ«n e arrorĂ«ve mĂ« tĂ« butĂ« pĂ«r stomakun. Pas njomjes, ato duhen shpĂ«larĂ« mirĂ« dhe konsumuar tĂ« freskĂ«ta ose tĂ« thara lehtĂ«.
Bluarja e frutave arrore është një tjetër hap shumë i dobishëm. Arrat ose bajamet e bluara treten më shpejt, nuk irritojnë mukozën gastrike dhe janë veçanërisht të përshtatshme për persona me probleme të traktit tretës. Në këtë formë, ato kombinohen shumë mirë me produkte të fermentuara.
Me çfarë kombinohen më mirë frutat arrore?
Një nga kombinimet më të balancuara është ai me kefir ose kos natyral. Kefiri, i pasur me probiotikë, ndihmon zbërthimin e yndyrës dhe përmirëson mikrobiomën e zorrëve. Studime të publikuara në Journal of Nutrition tregojnë se kombinimi i yndyrave natyrale me ushqime probiotike e bën tretjen më efikase dhe ul fryrjen.
Frutat arrore kombinohen mirë edhe me fruta të lehta si molla, dardha ose boronica, si dhe me erëza që stimulojnë tretjen, si kanella dhe xhenxhefili. Në të kundërt, kombinimi i tyre me vaj ulliri, vaj kokosi, mish ose ushqime shumë të përpunuara krijon një ngarkesë të dyfishtë yndyrore dhe duhet shmangur, veçanërisht në mbrëmje.
Këshilla të dobishme që shpesh anashkalohen
Nutricionistët këshillojnë që në një vakt të përdoret vetëm një lloj fruti arror, të shmangen variantet e pjekura dhe të kripura dhe të zgjidhen produkte pa sheqer apo vajra të shtuar. Për persona me gastrit ose refluks, bajamet e njomura dhe të bluara konsiderohen zgjedhja më e butë për stomakun.
PĂ«rfundim
Frutat arrore nuk e ngadalĂ«sojnĂ« tretjen sepse janĂ« âtĂ« rĂ«ndaâ, por sepse shpesh konsumohen pa masĂ«, pa pĂ«rgatitje dhe nĂ« kombinime tĂ« gabuara. Kur pĂ«rdoren me mençuri, nĂ« sasi tĂ« kontrolluara, tĂ« njomura, tĂ« bluara dhe tĂ« kombinuara drejt, ato jo vetĂ«m qĂ« nuk e dĂ«mtojnĂ« tretjen, por e mbĂ«shtesin shĂ«ndetin e zorrĂ«ve, zemrĂ«s dhe metabolizmit.
Sekreti nuk Ă«shtĂ« tâi shmangim frutat arrore, por tâi njohim dhe tâi pĂ«rdorim siç duhet. /Telegrafi/
Strategjitë që ju ndihmojnë të mos mbijetoni në punë, por të ndiheni të vlerësuar dhe të sigurt
Melody Wilding, nĂ« librin e saj Managing Up: How to Get What You Need from the People in Charge, shkruan pĂ«r âmenaxhimin strategjik tĂ« marrĂ«dhĂ«nieve me ata qĂ« kanĂ« pozicion mĂ« tĂ« lartĂ« se ju, veçanĂ«risht me shefin tuajâ, duke ofruar kĂ«shilla konkrete dhe tĂ« zbatueshme.
Gjatë karrierës së saj, Melody Wilding ka takuar shumë punonjës të frustrur, të cilët nuk arrijnë të kuptojnë çfarë dëshiron realisht shefi i tyre, ndihen të anashkaluar kur bëhet fjalë për projekte të rëndësishme apo ngritje në detyrë, ose janë të mbingarkuar nga lojërat politike në zyrë. Në librin e saj, ajo shkruan se këto probleme shpesh përmblidhen në një pikë të vetme: ata nuk dinë si ta menaxhojnë me sukses marrëdhënien me eprorët.
Wilding, e cila Ă«shtĂ« bashkĂ«punĂ«tore e CNBC Make It, mbĂ«shtetet nĂ« pĂ«rvojĂ«n e saj si terapiste, profesoreshĂ« e sjelljes njerĂ«zore dhe executive coach, qĂ« ka punuar me mijĂ«ra profesionistĂ« â pĂ«rfshirĂ« ata nĂ« kompani si Google, Amazon dhe tĂ« tjera nga lista Fortune 500. Ajo ka zhvilluar gjithashtu dhjetĂ«ra intervista dhe njĂ« anketĂ« me 12.000 persona. Rezultati Ă«shtĂ« njĂ« libĂ«r i pasur me kĂ«shilla praktike, skenarĂ« tĂ« gatshĂ«m dhe shembuj nga jeta reale.
QĂ«llimi i saj Ă«shtĂ« tĂ« âtregojĂ« saktĂ«sisht si tĂ« aplikoni parimet e inteligjencĂ«s emocionale, ndikimit, bindjes, negocimit dhe aftĂ«sive tĂ« tjera, pĂ«r tĂ« fituar avantazh nĂ« punĂ«â.
KĂ«to aftĂ«si mund tâju ndihmojnĂ« tĂ« pĂ«rballeni me njĂ« shef kontrollues ose njĂ« person toksik, tĂ« vendosni kufij nĂ« njĂ« kulturĂ« tĂ« disponueshmĂ«risĂ« sĂ« vazhdueshme, tĂ« shmangni thashethemet nĂ« zyrĂ«, tĂ« jepni feedback delikat shefit, tĂ« vendosni nĂ«se duhet tĂ« pranoni njĂ« ofertĂ« tjetĂ«r pune ose tĂ« zgjidhni sfida tĂ« tjera tĂ« pĂ«rditshme. Sepse, siç thotĂ« Wilding, âju meritoni mĂ« shumĂ« sesa thjesht tĂ« mbijetoni nĂ« punĂ«â. Ju meritoni tĂ« ndiheni tĂ« sigurt, tĂ« vlerĂ«suar dhe tĂ« fuqishĂ«m nĂ« komunikimin me eprorĂ«t, transmeton Telegrafi.
10 biseda kyçe që duhen menaxhuar
Wilding e fokuson librin te dhjetë biseda të rëndësishme, të cilat zakonisht zhvillohen në mënyrë të vazhdueshme, e jo si ngjarje të vetme. Ato mund të jenë formale ose informale, nga më baziket te më të avancuarat.
Biseda pĂ«r harmonizimin: QĂ«llimi Ă«shtĂ« tĂ« kuptoni si kontribuon puna juaj nĂ« suksesin e pĂ«rgjithshĂ«m dhe tĂ« dakordĂ«soheni me shefin se çfarĂ« nĂ«nkupton âsuksesiâ.
Biseda pĂ«r stilet: MĂ«soni tĂ« âdeshifroniâ stilin e komunikimit dhe zakonet e punĂ«s sĂ« shefit tuaj, por edhe tĂ« shprehni me vetĂ«besim nevojat tuaja, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« fitoni respekt.
Biseda pĂ«r marrjen e pĂ«rgjegjĂ«sisĂ«: Kaloni nga qasja âbĂ«j vetĂ«m atĂ« qĂ« mĂ« thuhetâ nĂ« propozimin aktiv tĂ« ideve tĂ« reja dhe zgjidhjen e problemeve reale, me mbĂ«shtetjen e menaxherit.
Biseda pĂ«r kufijtĂ«: MĂ«soni kur dhe si tĂ« thoni âjoâ pa humbur reputacionin e lojtarit tĂ« ekipit.
Biseda pĂ«r feedback-un: Si tâi jepni kritika konstruktive shefit dhe eprorĂ«ve, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tâju marrin seriozisht, pĂ«rfshirĂ« edhe pĂ«rballjen me fyerje ose hakmarrje.
Biseda për rrjetëzimin: Zgjeroni fokusin edhe te vendimmarrës të tjerë dhe persona kyç në kompani, duke ndërtuar kapital social në mënyrë autentike.
Biseda për dukshmërinë: Siguroni që rezultatet tuaja të vihen re dhe të shpërblehen, si dhe mësoni si të veproni kur dikush tjetër merr meritat për punën tuaj.
Biseda për avancimin: Poziciononi veten për projekte më të mëdha, më shumë përgjegjësi ose një rol të ri, duke u harmonizuar me nevojat e kompanisë dhe duke fituar mbështetjen e shefit.
Biseda për paratë: Mësoni si të negocioni për një pagë më të mirë fillestare, rritje page ose benefite të tjera, duke kapërcyer frikën dhe stigmat.
Biseda pĂ«r largimin: Si tĂ« largoheni nga puna me dinjitet, duke ruajtur reputacionin dhe marrĂ«dhĂ«niet, sepse âsi largoheni, ashtu do tĂ« mbaheni mendâ.
âImagjinoni veten pas 365 ditĂ«shâ â dhe pĂ«rshtatni qasjen
Marrëdhënia juaj me shefin nuk do të jetë e njëjtë me atë të mikut tuaj me shefin e tij. Të gjitha këto biseda duhet të përshtaten sipas personaliteteve, stileve, qëllimeve dhe kontekstit.
Wilding jep kĂ«shilla si tĂ« dalloni nĂ«se shefi juaj Ă«shtĂ« âKomandantâ, âTifozâ, âKujdestarâ apo âKontrolluesâ, dhe si tâi qaseni secilit nĂ« situata tĂ« ndryshme.
Megjithatë, këshilla e saj kryesore është: dini çfarë doni dhe lejoni që kjo të ndryshojë.
NĂ« fillim tĂ« librit, ajo i fton lexuesit tĂ« pĂ«rkufizojnĂ« vizionin e tyre pĂ«r vitin e ardhshĂ«m: âImagjinoni veten pas 365 ditĂ«sh, nĂ« ditĂ«n mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« punĂ«s suaj. ĂfarĂ« po bĂ«ni, me kĂ« po bashkĂ«punoni dhe çfarĂ« ju bĂ«n tĂ« ndiheni tĂ« pĂ«rmbushur dhe plot energji atĂ« ditĂ«?â
Këtë vizion mund ta përdorni si hartë për shumë nga bisedat e librit dhe, me kalimin e kohës, ta përshtatni.
Filloni me hapa tĂ« vegjĂ«l â do tĂ« bĂ«het mĂ« e lehtĂ«
Këto biseda mund të duken frikësuese, madje edhe për njerëzit shumë të suksesshëm që Wilding këshillon.
âNĂ«se duhet, filloni ngadalĂ«â, thotĂ« ajo. âKĂ«mbĂ«ngulja do tâi bĂ«jĂ« kĂ«to komunikime mĂ« natyrale dhe mĂ« tĂ« lehta.â
Në fund, qëllimi i librit nuk është vetëm të ndryshojë mënyrën se si flisni me eprorët, por edhe mënyrën se si e shihni veten.
âNĂ« vend qĂ« tĂ« jeni viktimĂ« e vendimeve ose humorit tĂ« tĂ« tjerĂ«ve, tani keni mjetet pĂ«r tĂ« marrĂ« kontrollin.â /Telegrafi/
Historia dhe politika kanë krijuar dy përjashtime unike në botë
Shumica e njerëzve nisen nga ideja se çdo shtet ka kryeqytetin e vet, por në botë ekzistojnë vetëm dy vende që zyrtarisht nuk kanë kryeqytet.
Jo, nuk bëhet fjalë për Vatikanin, Monakon apo Singaporin, ku qyteti dhe shteti janë praktikisht një. Fjala është për Nauru dhe Zvicrën, dy shtete që për arsye krejtësisht të ndryshme kanë mbetur pa një kryeqytet të shpallur zyrtarisht.
Nauru â shtet pa qytete klasike
I pari është Nauru, një ishull shumë i vogël në Oqeanin Paqësor, me sipërfaqe më të vogël se Manhattan-i. Shteti është i ndarë në 14 distrikte administrative dhe ka rreth 12.000 banorë, shumica e të cilëve jetojnë përgjatë bregdetit.
Nauru nuk ka kryeqytet sepse në fakt nuk ka qytete në kuptimin klasik. Ekzistojnë vendbanime dhe qendra administrative, por asnjëra prej tyre nuk ka marrë ndonjëherë statusin e kryeqytetit.
ĂshtĂ« interesante se gjatĂ« gjysmĂ«s sĂ« dytĂ« tĂ« shekullit XX, Nauru ishte njĂ« nga shtetet mĂ« tĂ« pasura nĂ« botĂ« pĂ«r frymĂ«. Arsyeja ishin rezervat e mĂ«dha tĂ« fosfatit, tĂ« krijuara nga depozitimi i jashtĂ«qitjeve tĂ« shpendĂ«ve pĂ«r mijĂ«ra vjet. Me shterimin e kĂ«tyre rezervave, lulĂ«zimi ekonomik pĂ«rfundoi papritur.
Sot, vendi përballet me probleme serioze ekonomike dhe ekologjike dhe varet në masë të madhe nga ndihma financiare e Australisë.
Në praktikë, rëndësinë më të madhe administrative e ka distrikti Yaren, ku ndodhen parlamenti dhe shumica e institucioneve shtetërore, por as ky distrikt nuk ka status zyrtar të kryeqytetit, transmeton Telegrafi.
Zvicra â shtet i pasur pa kryeqytet zyrtar
Shteti i dytë pa kryeqytet formal është Zvicra, gjë që shpesh i habit shumë njerëz. Ky vend ka 26 kantone, të cilat historikisht kanë funksionuar pothuajse si shtete të pavarura.
Për shkak të këmbënguljes së fortë në barazinë mes kantoneve dhe decentralizimin e pushtetit, Zvicra kurrë nuk ka shpallur një kryeqytet zyrtar.
NĂ« vend tĂ« kĂ«saj, funksionet kryesore shtetĂ«rore janĂ« tĂ« shpĂ«rndara nĂ« disa qytete. Bern Ă«shtĂ« selia e qeverisĂ« federale dhe parlamentit dhe mban titullin âqytet federalâ, por zyrtarisht nuk Ă«shtĂ« kryeqytet. Gjykata Federale ndodhet nĂ« Lausanne, ndĂ«rsa Gjykata Federale Penale Ă«shtĂ« e vendosur nĂ« Bellinzona.
Ky sistem pasqyron kulturën politike zvicerane të kompromisit dhe balancimit të pushtetit mes rajoneve.
Zvicra është një nga vendet e rralla ku decentralizimi është aq i fortë, saqë kantonet kanë kushtetutat, parlamentet dhe gjykatat e tyre. Pikërisht për këtë arsye është shmangur shpallja e një qyteti si qendër politike dominuese, në përputhje me traditën e gjatë të federalizmit dhe demokracisë direkte.
Këta dy shembuj tregojnë se nocioni i kryeqytetit nuk është një rregull universal, por rezultat i rrethanave historike, politike dhe gjeografike, të cilat nga një shtet në tjetrin mund të ndryshojnë rrënjësisht. /Telegrafi/
Login
profimedia
profimedia
shutterstock
shutterstock
shutterstock
