Imagjinoni për një moment që biznesi juaj aktual, të mos ketë asnjë tatim.
Mendoni sikur pagat e punonjësve tuaj të përjashtohen nga të gjitha taksat për 10 vite. Shtoni te mendimet që të gjitha mallrat, pajisjet dhe shërbimet tuaja të përjashtohen nga TVSH-ja, nga taksa e ndikimit në infrastrukturë dhe nga taksat për pasuritë e paluajtshme.
Gjithashtu mendoni qĂ« shteti tâju paguajĂ« pĂ«r trajnimin e punonjĂ«sve tuaj. QĂ« kontributet pĂ«r sigurimet tĂ« paguhen gjithmonĂ« nĂ« nivelin e pagĂ«s minimale. NjĂ« Ă«ndĂ«rr? Quhet Durana.

Lehtesite e Durana
Dhe aktualisht Ă«shtĂ« kryefjala e denoncimeve nĂ« media pĂ«r dyshime se ky projekt Ă«shtĂ« njĂ« âparajsĂ« fiskaleâ.
Por çfarë është Durana?
Durana është një park teknologjik i krijuar më 20 shkurt 2025 dhe është pronë e Korporatës Shqiptare të Investimeve. Në bazë të ligjit shqiptar, zhvilluesi i parkut është KSHI dhe drejtoresha Elira Kokona.
Por le tĂ« shpjegojmĂ« sĂ« pari çfarĂ« do tĂ« thotĂ« njĂ« park teknologjik. NĂ« vitin 2022, presidenti Barjam Begaj dekretoi njĂ« ligj tĂ« kaluar mĂ« herĂ«t nĂ« Parlament, âpĂ«r krijimin, organizimin dhe funksionimin e parqeve teknologjike dhe shkencoreâ.
Ky ligj, është edhe dera e parë hapëse për parqet teknologjike në Shqipëri, si qendra inovacioni të produkteve më të reja teknologjike. Dhe deri këtu, çdo gjë është në rregull. Parku i ri teknologjik kërkon edhe një terren të ri.
Për këtë, qeveria i dha Duranës përmes VKM, më 27 mars të 2024, një sipërfaqe me 140.000 m2 në Xhafzotaj në Durrës, që do të përdoreshin për hapjen e këtij parku.
Në këtë moment, Durana ende nuk kishte lindur, pasi regjistrimi zyrtar i saj në shtetin shqiptar është bërë më 20 shkurt 2025. Pra gati 11 muaj më pas.
Por edhe pse ka kaluar 2 vite që nga koha kur Durana mori tokën nga shteti, dhe 1 vit nga momenti që u regjistrua, në Xhafzotaj të Durrësit, toka është djerrë. Asgjë nga ajo që shihet nuk duket si një park teknologjik.

Vendi ku duhet të ishte sot Durana
Me çfarë kemi të bëjmë?
Për këtë le të shpjegojmë pak çfarë po ndodhte në Shqipëri ndërkohë që projektohej ndërtimi i Durana Tech Park. Nga 1 janari i vitit 2026, e gjithë industria e zhvillimit dhe prodhimit të softuerëve në Shqipëri hyri në një regjim të ri tatimor. I gjithë ky sektor u përjashtua nga norma e reduktuar me 5% e tatimit mbi fitimin, duke bërë që të gjitha bizneset e kësaj fushe të kalojnë në një regjim standart me 15% të tatimit mbi fitimin. Rekomandimet e FMN dhe BE për mos të patur privilegje ushtruan një presion pozitiv mbi qeverinë shqiptare, duke bërë që në paketën e re fiskale, edhe këto biznese do të trajtoheshin po njësoj.
Por kush janë më të mëdhenjtë e tregut të IT? Kompanitë kryesore të zhvillimit të softwerëve në Shqipëri, përftuese të parave publike deri më tani dihen se janë dyshja Ermal Beqiri dhe Ergys Agasi të shpallur në kërkim. Shumë prej kontratave të AKSHI-t janë fituar nga Beqiri bashkë me biznesmenin Gëzim Hoxha. Ky i fundit me kompaninë e tij FIRST, në vetëm 1 tender sekret nga AKSHI ka përfituar plot 60 milionë euro.
KĂ«shtu, 53 kompani, tĂ« listuara nĂ« kĂ«tĂ« tabelĂ«, u bĂ«nĂ« pjesĂ« e âDURANAâ duke pĂ«rfituar lehtĂ«sirat fiskale qĂ« do tĂ« hynin pĂ«r ta nĂ« fuqi nga 1 janari i vitit 2025, kohĂ« kur paralelisht konkurrentĂ«t e tyre nĂ« sektor do tĂ« paguanin 15% tatimin mbi fitimin pĂ«rfshirĂ« edhe detyrime tĂ« tjera.

Lista e kompanive qe hyne ne Durana
KĂ«shtu qĂ« vendimi pĂ«r tâu bĂ«rĂ« pjesĂ« e Duranas kundrejt njĂ« tarife prej 50 euro nĂ« vit ishte qartĂ«sisht nĂ« interesin e tyre.
Skema e ndĂ«rtuar pĂ«r tâju dhĂ«nĂ« lehtĂ«si kĂ«tyre bizneseve bie ndesh ndĂ«rkohĂ« me ligjin shqiptar pĂ«r procedurat tatimore, por edhe ligjin e miratuar nĂ« vitin 2022 pĂ«r parqet teknologjike. Ligji i 2022, nĂ« pikĂ«n 12 tĂ« tij pĂ«rcakton qartĂ« se transferimi i njĂ« veprimtarie ekzistuese nĂ« territorin shqiptar nĂ« park, me qĂ«llim kryesor pĂ«rfitimin e lehtĂ«sive tĂ« parashikuara nĂ« kĂ«tĂ« ligj, Ă«shtĂ« i ndaluar. Ădo transaksion, qĂ« nĂ« thelb rezulton në transferimin e veprimtarisë ekonomike sipas pĂ«rcaktimit të mĂ«sipĂ«rm, është i ndaluar. PĂ«rkthimi i tij krahasuar me ligjin pĂ«r procedurat tatimore, ndalon qĂ« njĂ« biznes ose ortakĂ« tĂ« rishpikĂ« veten nĂ« njĂ« tjetĂ«r emĂ«r por me aktivitet tĂ« ngjashĂ«m vetĂ«m pĂ«r tĂ« shpĂ«tuar nga detyrimet fiskale.
Nga verifikimi qĂ« ZĂRI i bĂ«ri listĂ«s, nĂ« mbi 90% tĂ« saj, tĂ« njĂ«jtĂ«t ortakĂ« dhe aksionerĂ« kanĂ« disa kompani tĂ« tjera jashtĂ« parkut me tĂ« njĂ«jtin status ku ndryshon forma por jo pĂ«rmbajtja.
Shembulli mĂ« i mirĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« Ă«shtĂ« biznesmeni GĂ«zim Hoxha, i cili nĂ« Durana ka hyrĂ« me kompaninĂ« âCybermindâ dhe Box Artificial Logic. Brenda parkut, Hoxha hyn me ICT, dixhitalizim, siguri kibernetike, AI, ML, IoT si pjesĂ« e kĂ«rkimit dhe inovacionit, ndĂ«rsa jashtĂ« me kompaninĂ« First, zhvillon software, SaaS, cybersecurity, sisteme tĂ« sigurisĂ« elektronike dhe kibernetike, nĂ« njĂ« pĂ«rputhje thelbĂ«sore nĂ« It dhe kibernetikĂ«. TĂ« dyja kompanitĂ« e GĂ«zim HoxhĂ«s pĂ«rputhen në fushĂ«, kompetenca, standard dhe output profesional. Kaq do tĂ« mjaftonte qĂ« nĂ« zbatim tĂ« ligjit pĂ«r parqet teknologjike, ai tĂ« mos pranohej si anĂ«tar i Durana. Kjo nuk ka ndodhur. Ai bashkĂ« me kompanitĂ« e Beqirit, Agasit, Koromanit, Cikos etj, janĂ« bĂ«rĂ« pjesĂ« e Durana.
ZĂRI iu drejtua me njĂ« kĂ«rkesĂ« pĂ«r informacion zhvillueses sĂ« Parkut, znj. Elira Kokona. Pyetjeve tona se cilat kanĂ« qenĂ« procedurat e pranimit tĂ« kompanive, filtrat pĂ«r tĂ« shmangur njĂ« kalim fiktiv tĂ« veprimtarisĂ« nĂ« Durana, deri nĂ« publikimin e artikullit, nuk kanĂ« marrĂ« njĂ« pĂ«rgjigje.
NdĂ«rkohĂ« burime i thanĂ« ZĂRI se kĂ«to kompani nga 1 janari deri mĂ« 15 janar, nuk kanĂ« kryer asnjĂ« aktivitet ekonomik qoftĂ« edhe virtualisht si pjesĂ« e Durana, gjĂ« qĂ« ngre dyshime pĂ«r suksesin e Duranas qĂ« fill pas goditjes sĂ« dyshes Agasi-Beqiri nga SPAK, nuk kanĂ« kryer asnjĂ« shĂ«rbim ekonomik.
Plani u prish?!
ZĂRI u konsultua me shumĂ« ekspertĂ« IT dhe kontabilistĂ« qĂ« shpjeguan sesi Durana do tĂ« funksiononte dhe se deri tani âpasoja nuk ka ardhurâ. E projektuar si qendĂ«r inovacioni dhe kĂ«rkimi digjital, çdo ditĂ« qĂ« kalon Durana duket si njĂ« strehĂ« fiskale pĂ«r klientĂ« favoritĂ« qĂ« janĂ« furnizuar nga kontratat publike.
âBaza ligjore ndalon shoqĂ«ritĂ« tregtare (sh.p.k.) qĂ« tĂ« riprodhojnĂ« ose riorganizojnĂ« aktivitetin e tyre brenda entiteteve tĂ« âpĂ«rshtaturaâ si parqet teknologjike, me qĂ«llim shmangien e detyrimeve fiskale ndaj shtetit. Ligji synon tĂ« parandalojĂ« pikĂ«risht skemat ku njĂ« kompani mbyll ose dobĂ«son aktivitetin jashtĂ« parkut dhe e rihap praktikisht tĂ« njĂ«jtin aktivitet brenda parkut teknologjik, pĂ«r tĂ« pĂ«rfituar nga lehtĂ«sitĂ« tatimore. Po ashtu, ndalohet qĂ« aksionerĂ«t apo ortakĂ«t e njĂ« kompanie ekzistuese jashtĂ« parkut teknologjik tĂ« hapin njĂ« kompani tjetĂ«r me tĂ« njĂ«jtin ose thelbĂ«sisht tĂ« ngjashĂ«m aktivitet brenda parkut, nĂ«se qĂ«llimi Ă«shtĂ« shmangia e taksave, kontributeve apo detyrimeve tĂ« tjera ligjore. Kjo vlen edhe nĂ« rastet kur ndryshohet vetĂ«m emri i subjektit, por ruhet struktura reale e biznesit, klientĂ«t, stafi ose modeli i funksionimit.
E gjithë kjo situatë lidhet drejtpërdrejt me paketën e re fiskale, e cila solli ndryshime të ndjeshme për sektorin e teknologjisë së informacionit. Konkretisht, tatimi mbi fitimin për kompanitë IT u rrit nga 5% në 15%, pas kërkesave të përsëritura nga Bashkimi Europian, me arsyetimin se regjimi preferencial krijonte shtrembërime tregu dhe konkurrencë të padrejtë.
Për të shmangur këtë rritje të barrës fiskale, disa kompani planifikuan që nga 1 janari të transferonin aktivitetin e tyre në zonën e Durranës (Durana), e shpallur si park teknologjik, ku parashikohen taksa zero ose lehtësime ekstreme fiskale. Në këtë skemë përfshiheshin edhe kompani të lidhura me emra të njohur të sektorit, si ato të grupit të Gysit, Ermalit, Gëzimit, etj., të cilat synonin të vazhdonin të njëjtin aktivitet ekonomik, por nën një regjim shumë më të favorshëm tatimor.
MegjithatĂ«, legjislacioni aktual dhe parimi i âsubstance over formâ (thelbi mbi formĂ«n) u jep tĂ« drejtĂ« institucioneve tatimore qĂ« ta konsiderojnĂ« kĂ«tĂ« veprim si shmangie fiskale, nĂ«se provohet se aktiviteti real nuk ka ndryshuar dhe se parku teknologjik po pĂ«rdoret vetĂ«m si strehĂ« ligjore pĂ«r tĂ« mos paguar taksat.â-shpjegoi njĂ« kontabilist pĂ«r ZĂRI nĂ« kushtet e anonimatit.
Deri më tani, ëndrra e një parajse fiskale është ngrirë.
A do të merrte Durana para nga shteti? Deri më tani, asnjë transaksion i tillë nuk ka ndodhur.
Nga kĂ«rkimet e ZĂRI, nĂ« fakt ne hasĂ«m nĂ« një tjetĂ«r tentativë pĂ«r tĂ« ndryshuar ligjin e vitit 2022.
NjĂ« projektligj i propozuar nga deputeti socialist Ramion Kurti, i kaluar tashmĂ« pĂ«r shqyrtim nĂ« Parlament pĂ«r disa shtesa nĂ« ligjin pĂ«r âParqet teknologjike dhe shkencoreâ parashikon dy ndryshime tĂ« rĂ«ndĂ«sishme qĂ« prekin direkt parkun e vetĂ«m teknologjik tĂ« vendit, qĂ« Ă«shtĂ« Durana. Konkretisht, nĂ« gĂ«rmĂ«n (dh), nĂ« fund tĂ« paragrafit shtohet fjaliaâ â PĂ«rdoruesi rezident i parkut regjistrohet nĂ« territorin e parkut me NIPT/NUIS parĂ«sor ose/dhe me NIPT/NUIS dytĂ«sor nĂ« territore tĂ« ndryshme nga territori i parkut.â

Projektligji per parqet teknologjike i depozituar ne Kuvend
Ky ndryshim përcakton në thelb se përdoruesit e parkut, mund të kenë dy nipte. Njërin brenda parkut dhe një tjetër jashtë parkut, por duke gëzuar privilegjet e parkut. Ky ndryshim është një derë e hapur që hyrja në Durana të jetë vetëm formale, ndërkohë që aktiviteti të vazhdojë jashtë parkut.
Një tjetër ndryshim i përgatitur në parlament është edhe përfitimi nga paratë publike. Më konkretisht, në nenin 5 të po këtij ligji parashikohet që kompanitë e parkut, mund ti shesin enteve publike ose sipërmarrjeve të përbashkëta, produktet e prodhura në park me një cmim më të ulët.
â(c) pĂ«rfitojnĂ«, nĂ« mĂ«nyrĂ« preferenciale, mallrat/shĂ«rbimet/krijimet/produktet e realizuara nĂ« park nga njĂ« pĂ«rdorues qĂ« ka aksioner mbi 51% njĂ« ent publik apo njĂ« shoqĂ«ri tĂ« pĂ«rbashkĂ«t / sipĂ«rmarrje tĂ« pĂ«rbashkĂ«t me nje enti publik kundrejt njĂ« cmimi preferencial qĂ« parashikohet nĂ« âMarĂ«veshjen e bashkĂ«punimit pĂ«r njĂ« produkt inovativâ bazuar nĂ« kontratĂ«n e modelit tip tĂ« miratuar me Vendim tĂ« KĂ«shillit tĂ« Ministrave. (ç) lidhin marrĂ«veshje bashkĂ«punimi pĂ«r njĂ« produkt inovativ me pĂ«rdoruesit tĂ« cilĂ«t kanĂ« aksioner njĂ« apo mĂ« shumĂ« ente publike pĂ«rfshirĂ« edhe zhvilluesin, lidhur me mallrat/shĂ«rbimet/produktet inovative/krijimet e tyre nĂ« park.â-thuhet nĂ« projektligjin e dorĂ«zuar nĂ« Kuvend, qĂ« nĂ« njĂ« kuptim mĂ« tĂ« gjerĂ« do ti hapte rrugĂ«n nĂ« tĂ« ardhmen anĂ«tarĂ«ve tĂ« Durana tĂ« hynin nĂ« tendera publikĂ« nĂ« fushĂ«n e teknologjisĂ«.

Projektligji per parqet teknologjike i depozituar ne Kuvend
Në fund, ajo që shihet nga historia e Duranas është një paralajmërim se transparenca dhe kontrolli janë thelbësorë për çdo skemë që preket nga paratë publike dhe privilegjet fiskale. Durana mund të bëhet një qendër inovacioni që sjell vlerë reale për ekonominë dixhitale, por vetëm nëse aktiviteti brenda parkut është i matshëm, real dhe i ndarë nga çdo lloj shfrytëzimi fiskal të dyshimtë.
NĂ«se kjo nuk ndodh, Durana rrezikon tĂ« mbetet simbol i privilegjeve pĂ«r pak tĂ« zgjedhur, njĂ« âparajsĂ« fiskaleâ e ngrirĂ« qĂ« nuk krijon inovacion dhe nuk shĂ«rben pĂ«r zhvillimin e sektorit. PĂ«r shqiptarĂ«t, dhe pĂ«r ata qĂ« duan njĂ« treg tĂ« ndershĂ«m IT, pyetja e vetme qĂ« mbetet Ă«shtĂ«: A do tĂ« ketĂ« njĂ« aktivitet ekonomik Durana jashtĂ« gardhit tĂ« pĂ«rfituesve tĂ« kontratave publike? Projektligji i fundit, i propozuar nga deputeti Ramion Kurti duket se do tĂ« thellojĂ« kĂ«to privilegje, ndĂ«rkohĂ« qĂ« hetimi i SPAK pĂ«r faktin se Durana nuk ekziston nĂ« terren vazhdon!// MarrĂ« nga ZĂRI
The post âDuranaâ/ Si u krijua parku fantazmĂ« nĂ« Xhafzotaj dhe ndryshimet qĂ« i hapin rrugĂ« pĂ«rfitimit tĂ« parave publike appeared first on Gazeta Si.