Prej disa muajsh tashmë, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, u përsërit liderëve të vendeve evropiane: të përpiqemi të përshtatemi sa më shumë me Donald Trump, sepse reagimet e tij mund të jenë të paparashikueshme.
Deklaratat e fundit tĂ« presidentit amerikan duket se i japin tĂ« drejtĂ« Rutte-s. Trump fillimisht njoftoi se do tĂ« tĂ«rheqĂ« 5 mijĂ« ushtarĂ« amerikanĂ« nga Gjermania; mĂ« pas dje shtoi se mund tĂ« jenĂ« edhe mĂ« shumĂ«. I njĂ«jti fat mund tâi ndodhĂ« edhe ItalisĂ« dhe SpanjĂ«s.
Optimistët
Megjithatë, ekziston edhe një rrymë mendimi më optimiste krahasuar me atë të udhëhequr nga Rutte. Lideri i Shtëpisë së Bardhë mund të urdhërojë një reduktim të lehtë të pranisë ushtarake amerikane që, më 31 dhjetor 2025, sipas shifrave zyrtare të publikuara nga Pentagon, përbëhej nga 68 mijë njësi. Por Trump nuk do të shkojë deri në braktisjen e plotë të NATO-s. Pse? Ka të paktën tre arsye.
E para Ă«shtĂ« mĂ« e dukshmja dhe mĂ« e rĂ«ndĂ«sishmja. Shtetet e Bashkuara kanĂ« shumĂ« baza dhe instalime ushtarake nĂ« kontinentin evropian, nĂ« kuadĂ«r tĂ« NATO-s dhe/ose pĂ«r interesa ekskluzive amerikane. ĂshtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« imagjinohet qĂ«, pasi tĂ« dalĂ« nga NATO, Uashingtoni tĂ« vazhdojĂ« tĂ« operojĂ« nĂ« kĂ«to baza me tĂ« njĂ«jtin efikasitet dhe, mbi tĂ« gjitha, me tĂ« njĂ«jtin bashkĂ«punim nga vendet pritĂ«se.
Platformat kryesore janë 16. Në këtë grup spikat baza ajrore e Ramstein-it në Gjermani, ku janë të pranishëm rreth 16 mijë ushtarë amerikanë. Ajo është qendra që kontrollon trafikun global të dronëve ushtarakë, si dhe koordinon operacionet e forcave ajrore amerikane në Evropë, Afrikë dhe Lindjen e Mesme, përfshirë edhe ato të fundit kundër Iranit.
Për nevojat aktuale të Pentagonit, Ramstein, ashtu si edhe baza të tjera në Britani dhe Itali (Aviano, Napoli, Sigonella dhe të tjera) nuk zëvendësohen lehtë,
Arsyeja e dytĂ« nuk Ă«shtĂ« aq jetike, por gjithsesi ka peshĂ«. Sa do tâi kushtonte buxhetit të SHBA-sĂ« çmontimi qoftĂ« edhe i njĂ« pjese tĂ« pranisĂ« nĂ« EvropĂ«? Gjenerali Mark Hertling, ish-komandant i forcave amerikane nĂ« EvropĂ«, ka shkruar nĂ« rrjetet sociale se do tĂ« duheshin «qindra miliarda dollarë» dhe tĂ« paktĂ«n «katĂ«r vite planifikim».
Ndoshta Ă«shtĂ« njĂ« vlerĂ«sim i ekzagjeruar. MegjithatĂ«, duhet llogaritur se nuk transferohen vetĂ«m ushtarĂ«t, por edhe familjet e tyre dhe personeli mbĂ«shtetĂ«s. Rreth Ramstein-it, vetĂ«m pĂ«r tĂ« qĂ«ndruar nĂ« Gjermani, ndodhet edhe âKaiserslautern Military Communityâ, me rreth 54 mijĂ« amerikanĂ«.
Gjithashtu, duhet të merren parasysh edhe kostot e tjera, si transporti i mjeteve dhe pajisjeve të sofistikuara. Për më tepër, ku do të rivendoseshin ushtarët, civilët dhe mjetet ushtarake? Do të duheshin ndërtuar baza të reja, por ku? Në çdo rast, do të ishin shpenzime shtesë.
Dividentët e fshehur
SĂ« fundi, janĂ« ato qĂ« quhen âdividentĂ«t e fshehurâ tĂ« NATO-s. BĂ«het fjalĂ« pĂ«r porositĂ« dhe kontratat pĂ«r industrinĂ« amerikane. ZĂ«ri mĂ« i dukshĂ«m dhe mĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m Ă«shtĂ« ai i armĂ«ve. Dominimi (tĂ« paktĂ«n pĂ«r momentin) i kompanive amerikane bazohet nĂ« kontrata tĂ« mĂ«dha, si ato pĂ«r ndĂ«rtimin e avionĂ«ve luftarakĂ« F-35, raketave me rreze tĂ« gjatĂ« ose sistemeve mbrojtĂ«se Patriot.
Por nuk mbaron kĂ«tu. ĂshtĂ« shumĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m edhe rrjeti prej 1.300 marrĂ«veshjesh mes 32 vendeve anĂ«tare qĂ« pĂ«rcaktojnĂ« standardet e armatimeve dhe pajisjeve tĂ« NATO-s: nga kalibri i municioneve deri te diametri i rezervuarĂ«ve.
Këto janë kërkesa të vendosura dikur nga Uashingtoni dhe që favorizojnë në masë të madhe jo vetëm industrinë ushtarake amerikane, por edhe sektorët që ofrojnë rreth 5.500 produkte për përdorim si ushtarak ashtu edhe civil: elektronikë, kompjuterë, lazerë, energji bërthamore dhe të tjera.
Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (Center for Strategic and International Studies), një institut kërkimor me seli në Uashington që merret me analiza të politikës ndërkombëtare dhe sigurisë, vlerëson se dalja e Shteteve të Bashkuara nga NATO do të rrezikonte eksporte drejt partnerëve në vlerë prej 240 miliardë dollarësh në vit./CorrieredellaSera