Një koleksion prej 688 shkrimesh të Mahatma Gandit është shitur në ankand në Mumbai për 1.7 milionë dollarë, rreth 1.45 milionë euro, duke vendosur një rekord për një dokument historik indian të shitur në ankand.

Sipas shtëpisë indiane të ankandeve “Saffronart”, dokumentet përfshijnë shkrime të përditshme të Gandit, të hartuara gjatë viteve 1944–1946 për bashkaktivistin e tij, Anand T. Hingorani.

Shkrimet u mblodhën në një vëllim të titulluar “Mendimi i ditës” dhe trajtojnë tema të ndryshme, përfshirë të vërtetën, Zotin dhe parimin e jodhunës. Koleksioni ofron një pasqyrë të rrallë mbi mendimin, bindjet dhe jetën e liderit të lëvizjes për pavarësinë e Indisë.

“Ky koleksion ofron mundësinë për të parë një nga figurat më të rëndësishme në historinë indiane përmes lentes së një marrëdhënieje personale”, tha Dinesh Vazirani, bashkëthemelues i “Saffronart”.

Sipas tij, shitja dëshmon interesin e vazhdueshëm për jetën dhe trashëgiminë e Gandit, dekada pas vdekjes së tij.

Mahatma Gandhi udhëhoqi lëvizjen paqësore kundër sundimit kolonial britanik dhe u shndërrua në një prej figurave më të rëndësishme të shekullit XX. Filozofia e tij e rezistencës jo të dhunshme ndikoi në lëvizje të shumta për të drejtat civile dhe pavarësinë në mbarë botën.

Gandhi u vra në janar të vitit 1948, vetëm disa muaj pas shpalljes së pavarësisë së Indisë./KultPlus.com

Galeria Kombëtare e Kosovës po prezanton pikturën “Natyra pa njeri” (2021) të artistes Violeta Xhaferi, në kuadër të ekspozitës “Jo gjithë njerëzit ekzistojnë në të Tashmen e njëjtë”, kuruar nga Hana Halilaj.

Praktika artistike e Xhaferit ndërthur pikturën me proceset tekstile, skenografinë dhe dizajnin e kostumeve, duke eksploruar natyrën, atmosferën dhe transformimin.

Instalacioni, i komisionuar për ekspozitën retrospektive të artistes në Galerinë Kombëtare të Kosovës në vitin 2023, përbëhet nga kanavaca të mëdha që krijojnë një peizazh të gjerë të imagjinuar.

Në pikturë shfaqen elemente të tilla si pyjet, zogjtë, drita në ndryshim dhe horizontet e thella, të cilat krijojnë një kalim të vazhdueshëm mes muzgut dhe agimit.

Artistja përdor ngjyrën tekstile drejtpërdrejt mbi sipërfaqen e kanavacës, duke zbardhur pjesë të caktuara dhe duke ndërhyrë me bojë tekstili për të ndërtuar kompozimin dhe atmosferën e veprës.

Kjo qasje lidhet edhe me përvojën e Xhaferit si dizajnere kostumesh në Teatrin Kombëtar të Kosovës, duke ndërthurur përvojën e saj në skenografi dhe kostumografi me praktikën e saj në pikturë.

Drita është një element thelbësor i instalacionit, duke ndikuar drejtpërdrejt në atmosferën dhe përjetimin e hapësirës së krijuar nga artistja.

Ekspozita “Jo gjithë njerëzit ekzistojnë në të Tashmen e njëjtë” do të qëndrojë e hapur në Galerinë Kombëtare të Kosovës deri më 26 gusht 2026.

Orari i vizitës:

E martë–e premte: 10:00–18:00
E shtunë–e diel: 10:00–17:00 /KultPlus.com

Ndarja nga jeta e aktores Hayden Panettiere në moshën 36-vjeçare ka rikthyer vëmendjen publike te presionet e jashtëzakonshme, aksesi i pakufizuar te substancat e ndaluara dhe traumat psikologjike që shoqërojnë fëmijët që rriten nën dritat e prozhektorëve të Hollivudit.

Panettiere, e cila u bë e njohur ndërkombëtarisht që në adoleshencë me rolin e saj në serialin “Heroes”, pati zbuluar në kujtimet e saj të publikuara pak para vdekjes se takimi i saj i parë me barnat stimuluese ndodhi në moshën 16-vjeçare, kur asaj i u dha një pilulë për të përballuar lodhjen gjatë një eventi në tapetin e kuq.

Përvojat e tilla nuk janë të izoluara. Ekspertët e mjekësisë dhe rehabilitimit theksojnë se fëmijët aktorë ekspozohen ndaj realiteteve të të rriturve në një fazë kritike të zhvillimit të trurit, pa pasur mekanizmat mbrojtës apo pjekurinë emocionalisht të nevojshme.

Lucas Trautman, drejtor mjekësor i qendrës së trajtimit “Oxford” në Misisipi, sqaron faktorët që nxisin këtë fenomen:

“Ata u ekspozuan gjatë një kohe zhvillimore ndaj shumë aspekteve të jetës si të rritur që pjesa tjetër prej nesh nuk i kishim — përfshirë përvojat traumatike — dhe kjo u jep atyre faktorë unikë rreziku për varësi.”

Përveç mbingarkesës profesionale dhe shqyrtimit mediatik pa ndërprerje, shumë yje fëmijë përballen edhe me raporte të ndërlikuara me prindërit e tyre, të cilët shpesh veprojnë edhe si menaxherë financiarë, duke zbehur kufijtë mes kujdesit prindëror dhe interesit si biznes.

“Që nga fillimi, e gjithë jeta e saj ishte e përqendruar në vëmendjen intensive të publikut dhe kjo nuk i dha Hayden shumë hapësirë për t’u marrë me shëndetin e saj mendor në mënyrë private.”, tha Trautman.

Ngjarja e fundit shënjon një tjetër humbje tragjike në radhët e artistëve që e nisën karrierën në fëmijëri, duke nxitur thirrje nga komuniteti artistik për reformimin e mbrojtjes së të miturve në industrinë e argëtimit.

Yje të tjerë fëmijë kanë folur për ekspozimin ndaj drogave në një moshë të re, përfshirë Drew Barrymore, e cila shkoi në qendër rehabilitimi në moshën 12 vjeç, dhe Demi Lovato, një yll i Disney Channel.

“Pata një aksident me makinë dhe më përshkruan opiate. Mamaja ime nuk mendonte se do t’i duhej t’i mbante opiatet e vajzës së saj 13-vjeçare, por unë tashmë po pija në atë pikë”, tha këngëtarja për podcastin Call Her Daddy në vitin 2022.

Aktorja Michelle Rodriguez, e cila dikur prezantoi Çmimet Botërore të Muzikës me Panettiere, tha këtë javë se numri i aktorëve fëmijë që kishin ndërruar jetë në moshë të re ishte i çuditshëm.

“Thjesht nuk mund ta duroj sa shumë të rinj po na lënë kohët e fundit. Është dekurajuese dhe më bën të mendoj: ‘Çfarë po ndodh?’ Nuk është normale”, tha ajo për Variety.

Vdekja e Panettiere vjen vetëm një vit pas vdekjes së Michelle Trachtenberg dhe muaj pas vdekjes së Daveigh Chase, dy yjeve fëmijë që luftuan me drogën dhe alkoolin.

Në një ese që shkroi pas vdekjes së Panettiere, ish-ylli i Disney-t, Christy Carlson Romano, e krahasoi famën e hershme me një sëmundje traumatike të trurit.
“Ne nuk kemi pothuajse asnjë gjuhë për atë që ndodh kur stresi, shqyrtimi, refuzimi, presioni i të rriturve dhe rënia e privatësisë bëhen arkitektura e një fëmijërie”, shkroi ajo.

Faktorët kryesorë të rrezikut për yjet fëmijë

Akses i lehtë te substancat narkotike ose barnat me recetë pa mbikëqyrje rigoroze prindërore.
Rënia e vëmendjes mediatike apo përfundimi i një projekti krijon boshllëk emocional që shpesh tentohet të mbushet me vetëmjekim.
Presioni i vazhdueshëm mediatik i pengon proceset e rehabilitimit privat dhe shërimit psikologjik.
Shkrirja e rolit të prindit me atë të menaxherit financiar rrit presionin për të performuar me çdo kusht./rtsh/KultPlus.com

Astronomët kanë zbuluar një planet shkëmbor jashtë Sistemit Diellor, i cili është rreth 2.5 herë më i madh se Toka dhe ndodhet afërsisht 87 vite dritë larg planetit tonë.

Zbulimi është bërë nga studiues të Universitetit të Wisconsin-Madison dhe pritet të prezantohet në revistën shkencore The Astronomical Journal. Planeti, i emërtuar GJ 523 b, paraqet interes të veçantë për shkencëtarët për shkak të kombinimit të pazakontë të madhësisë dhe masës së tij.

Sipas studiuesve, planetët shkëmborë të ngjashëm me Tokën janë relativisht të zakonshëm, por zakonisht kanë përmasa më të vogla. Në rastin e GJ 523 b, madhësia është dukshëm më e madhe, ndërsa masa e tij e afron me kufirin ku planetët fillojnë të kenë karakteristika më të ngjashme me planetët gjigantë.

Vëzhgimet astronomike të kryera në Arizona tregojnë se planeti është relativisht i ri, me një moshë prej rreth 170 milionë vjetësh. Ai orbiton yllin e tij çdo 17.75 ditë dhe ka një rreze rreth 2.55 herë më të madhe se ajo e Tokës.

Zbulimi përbën një enigmë interesante për astronomët, pasi ngre pyetje të reja rreth mënyrës se si formohen dhe evoluojnë planetët shkëmborë.

Studiuesit pritet të kërkojnë objekte të tjera të ngjashme për të kuptuar nëse GJ 523 b është një rast i rrallë apo pjesë e një grupi planetësh që mund të ndihmojë në rishikimin e modeleve aktuale të formimit planetar./KultPlus.com

Njëzet vjet pas publikimit të albumit të saj debutues, “Paris”, Paris Hilton ka rikthyer në vëmendje periudhën kur bëri hapin e parë në industrinë e muzikës.

Me rastin e 20-vjetorit të albumit, Hilton ka ndarë në Instagram fotografi dhe një video nga prapaskenat e realizimit të projektit, duke e cilësuar atë si një prej punëve më personale dhe më të rëndësishme në karrierën e saj.

“Njëzet vjet që nga albumi im debutues, ‘Paris’. Ky album do të jetë gjithmonë kaq personal dhe kaq afër zemrës sime”, shkroi ajo.

Hilton kujtoi gjithashtu rëndësinë që kishte albumi për të në atë periudhë, duke theksuar se muzika i dha mundësinë të shfaqte një anë tjetër të personalitetit të saj dhe të shprehej në një mënyrë që nuk e kishte bërë më parë.

“Ishte një nga herët e para që ndjeva vërtet se gjeta zërin tim dhe isha në gjendje të ndaja me botën një anë krejtësisht të ndryshme të vetes”, u shpreh Hilton.

Albumi “Paris” u publikua 20 vjet më parë dhe shënoi debutimin muzikor të Paris Hilton, pas famës së saj si figurë televizive, modele dhe trashëgimtare e familjes Hilton.

Dy dekada më vonë, albumi mbetet një nga projektet që lidhet ngushtë me imazhin dhe identitetin artistik të Hilton, ndërsa ajo vazhdon të rikthejë në kujtesë momente të rëndësishme nga fillimet e karrierës së saj muzikore./KultPlus.com

Ushtruesja e detyrës së Presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, do t’ua dorëzojë sot dekretin e shtetësisë së Kosovës dy personaliteteve të shquara amerikane, Joe DioGuardit dhe Shirley Cloyes DioGuardit.

Sipas njoftimit të Zyrës së Presidentes, ceremonia e veçantë do të mbahet në orën 11:00.

“Në orën 11:00, Ushtruesja e Detyrës së Presidentes së Republikës së Kosovës, Albulena Haxhiu, në një ceremoni të veçantë ua dorëzon dekretin e shtetësisë së Kosovës, Joe DioGuardit dhe Shirley Cloyes DioGuardit”, thuhet në njoftim.

Joe DioGuardi dhe Shirley Cloyes DioGuardi janë të njohur për angazhimin e tyre shumëvjeçar në mbështetje të Kosovës dhe çështjes shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Ceremonia e sotme shënon një moment të veçantë në raport me kontributin e tyre ndër vite dhe lidhjet e tyre të veçanta me Kosovën./KultPlus.com

Sportistët e Kosovës kanë vazhduar garat në Lojërat Mesdhetare Taranto 2026, ku gjatë së dielës në program ishin ndeshjet në futboll, hendboll, volejboll dhe padel.

Në hendboll, përfaqësuesja e Kosovës për meshkuj bëri debutimin në Lojërat Mesdhetare, duke u përballur me mikpritësen Italinë. Kosova u mposht me rezultat 39:23.

Volejbollistët kosovarë zhvilluan ndeshjen e tretë të tyre, përballë Egjiptit, por nuk arritën të fitojnë asnjërin nga tri setet.

Në futboll, përfaqësuesja e Kosovës për femra u përball me Italinë. Vendaset dominuan ndeshjen dhe në fund shënuan fitore me rezultat 4:1.

Ndërkohë, në padel, Leutrim dhe Lavdrim Krasniqi nuk arritën të përsërisin suksesin e një dite më parë, kur ishin të vetmit sportistë kosovarë që shënuan fitore. Dyshja kosovare u përball me kampionët e Portugalisë, duke pësuar humbje 2:0 në sete.

Në garat e padelit ishin të pranishëm edhe sekretari i përgjithshëm i Komitetit Olimpik të Kosovës, Besim Aliti, dhe ish-futbollisti Lorik Cana.

Garat e sporteve ekipore do të vazhdojnë edhe të hënën, me përfaqësuesit e Kosovës që do të kërkojnë rezultate të reja në Lojërat Mesdhetare Taranto 2026./KultPlus.com

Punimet për muzeun e ri të Boboshticës kanë përfunduar, duke i dhënë zonës një hapësirë të re kushtuar ruajtjes dhe prezantimit të trashëgimisë së saj kulturore.

Projekti është konceptuar duke ruajtur elementet tradicionale të godinës, ndërsa hapësirat e brendshme janë përshtatur për të krijuar një ekspozim bashkëkohor. Përmes objekteve, fotografive, dokumenteve dhe materialeve të ndryshme, muzeu do të sjellë përpara vizitorëve historinë e Boboshticës, jetën e banorëve, traditat dhe zakonet që janë përcjellë ndër breza.

Muzeu nuk synon të jetë vetëm një vend ku ruhen dëshmi të së kaluarës. Ai pritet të shërbejë si një hapësirë ku historia e komunitetit lidhet me jetën e sotme të fshatit dhe me potencialin e tij turistik.

Ngritja e kësaj hapësire është pjesë e një projekti më të gjerë për zhvillimin e turizmit kulturor dhe gastronomik në zonën e Korçës. Në këtë kuadër, trashëgimia e Boboshticës do të ndërthuret me traditat lokale, produktet dhe kulinarinë që e kanë bërë zonën një prej destinacioneve të njohura të juglindjes së vendit.

Për vizitorët vendas dhe të huaj, muzeu do të krijojë mundësinë për ta njohur Boboshticën përtej peizazhit dhe gastronomisë, përmes historive, objekteve dhe dëshmive që tregojnë mënyrën se si është formuar dhe zhvilluar komuniteti ndër vite.

Investimi, me një vlerë rreth 1 milion euro, është mbështetur nga Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim dhe Bashkimi Evropian. Projekti pritet të ndikojë edhe në gjallërimin e jetës kulturore të zonës, duke krijuar mundësi për ekspozita, aktivitete dhe nisma të tjera që lidhen me historinë dhe trashëgiminë lokale.

Me përfundimin e punimeve, Boboshtica fiton një tjetër pikë referimi për vizitorët, por edhe një hapësirë të rëndësishme për të mbajtur gjallë kujtesën e një komuniteti dhe për ta përcjellë atë te brezat që vijnë./KultPlus.com

Një grabitje banke në Brooklyn, një pengmarrje që zgjati me orë dhe një fund tragjik do të bëheshin, vetëm pak vite më vonë, material për një prej filmave më të spikatur të kinemasë amerikane. “Dog Day Afternoon”, filmi i Sidney Lumet me Al Pacinon në rolin kryesor, u frymëzua nga ngjarja reale e 22 gushtit 1972 në Nju Jork.

Atë ditë, John Wojtowicz dhe Salvatore Naturile hynë në një degë të Chase Manhattan në Brooklyn me synimin për të grabitur bankën. Plani nuk shkoi siç ishte menduar. Situata u përshkallëzua dhe shtatë punonjës të bankës u morën peng, duke nisur një rrethim që do të tërhiqte vëmendjen e policisë, mediave dhe një turme të madhe njerëzish jashtë godinës.

Ngjarja u kthye shpejt në një spektakël mediatik. Kamerat ndoqën nga afër negociatat dhe tensionin, ndërsa protagonistët e pengmarrjes u shndërruan papritur në personazhe të një drame që po zhvillohej drejtpërdrejt para publikut.

Rrethimi përfundoi në aeroportin “John F. Kennedy”, ku ndërhyrja e FBI-së solli fundin tragjik të ngjarjes. Salvatore Naturile u vra, ndërsa Wojtowicz u arrestua.

Tre vjet më vonë, Sidney Lumet e çoi këtë histori në kinema me “Dog Day Afternoon”, një film që nuk u mjaftua me rikrijimin e një krimi real, por e shndërroi atë në një portret kompleks të shoqërisë amerikane të viteve ’70.

Në qendër është Al Pacino në rolin e Sonny Wortzik, personazhi i bazuar në Wojtowicz. Përmes interpretimit të tij, grabitësi nuk paraqitet thjesht si një kriminel, por si një figurë kontradiktore, e kapur mes dëshpërimit, frikës, impulsivitetit dhe përpjekjes për të kontrolluar një situatë që i ka dalë tërësisht nga duart.

Lumet e përdor pengmarrjen edhe si një pasqyrë të Amerikës së asaj kohe. Brenda bankës zhvillohet drama e pengjeve dhe grabitësve, ndërsa jashtë saj rritet turma, mediat dhe kureshtja publike. Kufiri mes një ngjarjeje kriminale dhe një spektakli televiziv bëhet gjithnjë e më i paqartë.

Pikërisht kjo e bën “Dog Day Afternoon” më shumë se një film kriminal. Është një vepër që flet për famën e papritur, mënyrën se si media ndërton personazhe dhe marrëdhënien e publikut me krimin e transmetuar si spektakël.

Filmi u shqua edhe për interpretimin e Pacinos, i cili e ktheu Sonny-n në një prej personazheve më të paharrueshme të karrierës së tij. “Dog Day Afternoon” mori gjashtë nominime për Oscar, përfshirë atë për filmin më të mirë dhe aktorin më të mirë për Al Pacinon, ndërsa fitoi çmimin për skenarin më të mirë origjinal.

Më shumë se pesë dekada pas ngjarjes që e frymëzoi, “Dog Day Afternoon” vazhdon të mbetet një shembull i fuqisë së kinemasë për ta kthyer një histori kriminale në një reflektim mbi shoqërinë, median dhe njerëzit që gjenden papritur në qendër të vëmendjes.

Një grabitje e dështuar në Brooklyn u kthye kështu në një nga dramat më të njohura të kinemasë amerikane, ndërsa Al Pacino dhe Sidney Lumet i dhanë asaj një jetë të re në ekran./KultPlus.com

Në Vëlcë të Selenicës, mes peizazheve të gjelbra dhe terrenit të skalitur nga koha, Ujëvara e Rasalit shfaqet si një prej atyre bukurive natyrore që të befasojnë sapo i afrohesh.

Uji që zbret mbi shkëmbinjtë e lëmuar ndër vite krijon një pamje mbresëlënëse, ndërsa gjelbërimi përreth dhe freskia e zonës e bëjnë ujëvarën një pikë të veçantë për ata që kërkojnë të largohen për pak nga zhurma dhe ritmi i përditshëm.

Rënia e ujit krijon një tingull të vazhdueshëm që ndërthuret me qetësinë e natyrës. Në ditët me diell, rrezet që përplasen mbi piklat e ujit i japin peizazhit një tjetër pamje, duke krijuar një atmosferë të veçantë pranë shkëmbinjve dhe bimësisë së dendur.

Por bukuritë e Selenicës nuk ndalen te Rasali. Zona ofron një pasuri të gjerë natyrore dhe kulturore, ndërsa një prej pikave më të rëndësishme mbetet Amantia e lashtë, një prej qendrave arkeologjike më të njohura të jugut të Shqipërisë.

Në këtë hapësirë, historia dhe natyra bashkëjetojnë në një territor që të fton të zbulohet ngadalë. Amantia ruan gjurmët e një qytetërimi të lashtë dhe kujton kohën kur këtu zhvilloheshin aktivitete sportive, mijëra vite më parë.

Në një kohë kur turizmi po kërkon gjithnjë e më shumë destinacione larg pikave tradicionale, Ujëvara e Rasalit mbetet një prej atyre vendeve që dëshmojnë se bukuria e Shqipërisë gjendet edhe në cepa ende të pazbuluar plotësisht.

Rasali nuk është vetëm një ujëvarë. Është një takim i drejtpërdrejtë me natyrën, ku uji, shkëmbinjtë dhe gjelbërimi krijojnë një peizazh që meriton të bëhet pjesë e hartës turistike të Selenicës./KultPlus.com

Russell Crowe rikthehet në ekranin e madh me një rol që sjell një veçanti të rrallë për publikun shqiptar. Aktori fitues i “Oscar”-it interpreton Manco Kapak, një emigrant shqiptar që ka ndërtuar jetën e tij në Los Angeles, por që nuk arrin t’i shpëtojë plotësisht të kaluarës kriminale.

Në thrillerin “The Get Out”, me regji të Derrick Borte, Crowe vendoset në qendër të një historie ku përplasen krimi, besnikëria, tradhtia dhe dëshira për të nisur nga e para. Manco është pronar i një klubi nate në Los Angeles dhe, në pamje të parë, duket se ka arritur të ndërtojë një jetë të re larg së kaluarës. Por pas biznesit të suksesshëm fshihet një histori e lidhur me botën kriminale, trafikun e parave dhe kartelet e drogës.

Pas një problemi serioz shëndetësor, Manco vendos të largohet nga kjo jetë. Ai synon të shesë klubin dhe të nisë një kapitull të ri së bashku me partneren e tij, Sunny, të interpretuar nga Teresa Palmer. Por pikërisht kur duket se rruga e daljes është hapur, gjithçka merr një kthesë të rrezikshme.

Klubi bëhet objekt i një grabitjeje dhe Manco përfshihet sërish në një botë nga e cila kishte vendosur të largohej. Kërcënimet e karteleve, sulmuesit e maskuar dhe shfaqja e një blerësi misterioz, Joe Carver, i interpretuar nga Luke Evans, e vendosin atë përballë një sërë rreziqesh dhe dyshimesh.

Manco Kapak është një personazh i ndërtuar mbi kontradikta. Ai është një emigrant që ka kërkuar të ndërtojë një identitet të ri në Amerikë, por që zbulon se e kaluara nuk zhduket thjesht duke ndryshuar vendin apo duke krijuar një biznes të ri. Dëshira për një jetë të qetë përplaset vazhdimisht me lidhjet dhe borxhet e së shkuarës.

Në këtë histori, identiteti shqiptar i protagonistit bëhet një element i rëndësishëm i personazhit, duke sjellë në një prodhim të Hollywood-it figurën e një emigranti shqiptar që përpiqet të gjejë vendin e tij në një realitet të ri. Manco jeton mes dy botëve, mes asaj që ka qenë dhe asaj që dëshiron të bëhet.

Përkrah Russell Crowe dhe Teresa Palmer, në kast janë edhe Luke Evans, Aaron Paul dhe Nina Dobrev. Evans interpreton Joe Carver, njeriun misterioz që shfaqet në jetën e Mancos në një moment vendimtar, ndërsa Paul dhe Dobrev sjellin personazhet Jeff dhe Carrie në historinë që nis të zbulojë gjithnjë e më shumë shtresa të së kaluarës së protagonistit.

Filmi është përshtatur nga romani “Strip” i Thomas Perry-t, me skenar të Derrick Borte dhe Daniel Forte. “The Get Out” ndërthur thrillerin kriminal me aksionin dhe humorin e zi, duke e mbajtur historinë në një ritëm ku tensioni dhe situatat absurde bashkëjetojnë.

Produksioni është shfaqur në kinema gjatë qershorit 2026 dhe ka një kohëzgjatje prej rreth 100 minutash. Kritikat kanë qenë të përziera, ndërsa interpretimi i Russell Crowe dhe kasti janë ndër elementet që janë vlerësuar më shumë.

Përtej aksionit dhe botës së krimit, ajo që e bën “The Get Out” veçanërisht interesant për publikun shqiptar është vetë personazhi i Manco Kapakut. Ai nuk paraqitet vetëm si një figurë kriminale, por si një njeri që kërkon të shkëputet nga ajo jetë dhe të ndërtojë një të ardhme tjetër.

Në portretizimin e Russell Crowe, Manco bëhet një burrë mes dy identiteteve, i ndjekur nga një e kaluar që vazhdon t’i trokasë në derë pikërisht atëherë kur ai beson se më në fund ka gjetur rrugën drejt lirisë./KultPlus.com

Festivali “Dance in August” në Berlin vijon të sjellë në skenë koreografi nga vende dhe kultura të ndryshme, duke e kthyer vallëzimin në një hapësirë ku takohen natyra, kujtesa, frika dhe dëshira për të rezistuar.

Në javën e parë të festivalit, publiku u përball me vepra që udhëtojnë nga Portugalia e Greqia deri në Tajvan dhe Rumani. Edhe pse temat dhe gjuhët koreografike ndryshojnë, një ndjesi e përbashkët përshkon disa prej tyre: përballja e trupit me një botë që shpesh duket gjithnjë e më e pasigurt.

Një prej produksioneve të rëndësishme është “Sounding Light” nga Cloud Gate Dance Theatre of Taiwan, koreografi e Cheng Tsung-lung. E lidhur me imazhe të natyrës, perëndive dhe luftëtarëve, vepra ndërton një peizazh skenik ku trupat e 12 valltarëve shfaqen fillimisht si një formacion i heshtur, që të kujton shkëmbinjtë, ujëvarat dhe peizazhet e largëta.

Tingujt janë të kursyer. Një fërshëllimë e lehtë, përplasja e duarve apo trokitja e këmbëve krijojnë ritmin e parë të shfaqjes. Lëvizjet kërkojnë të sjellin në skenë valët, erën dhe fluturimin, duke krijuar një lidhje të drejtpërdrejtë mes trupit dhe natyrës. Megjithatë, kjo përvojë mbetet më e përmbajtur nga sa premton fillimi i saj, pavarësisht elegancës dhe virtuozitetit të valltarëve.

Natyra shfaqet edhe në “The Choreography of Water” të koreografes rumune Simona Deaconescu. Uji lëviz përmes tubave, enëve dhe balonave prej qelqi, duke u bërë pjesë e koreografisë. Por ndërthurja mes trupit dhe elementit natyror mbetet kryesisht vizuale, pa arritur të shndërrohet në një ide më të thellë.

Ndërkohë, dy prej veprave që kanë sjellë energjinë më të madhe në skenë janë “It’s the end of the amusement phase” e koreografes greke Chara Kotsali dhe “F*cking Future” e koreografit portugez Marco da Silva Ferreira.

Në veprën e Kotsalit, vallëzimi shndërrohet në një udhëtim përmes utopive dhe distopive. Flamuj, pankarta, pom-pom dhe ndryshime kostumesh shoqërojnë një koreografi që kalon nga shpresa te zhgënjimi. Monologu i parë, i cili përshkon me ritëm të shpejtë periudha depresioni, vendos tonin për një vepër ku ironia dhe lodhja fizike bashkëjetojnë.

Në “F*cking Future”, Ferreira ndërton një botë tjetër. Skena shkëlqen nga sipërfaqet metalike, ndërsa tetë valltarë shfaqen me veshje që ndërthurin pamjen futuriste me elemente mbrojtëse. Trupat e tyre lëvizin në formacione të ngjeshura, ndahen, bashkohen sërish dhe krijojnë linja që kujtojnë njëkohësisht marshimin, paradën dhe energjinë e një rave.

Por pas spektaklit fizik qëndron një ide më e fortë. Trupi shfaqet njëkohësisht i fuqishëm dhe i cenueshëm, i disiplinuar dhe rebel. Lëvizjet mekanike ndërthuren me butësinë dhe sensualitetin, ndërsa stile të ndryshme kërcimi bashkohen në një gjuhë të vetme.

Në fund, zërat e valltarëve i bashkohen muzikës, duke sjellë vargje si “I don’t care what the people say” dhe “We are the one you try to kill”. Në këtë moment, performanca merr një dimension të drejtpërdrejtë politik dhe shoqëror, duke folur për identitetin, normat dhe nevojën për të mbrojtur një kulturë që shpesh përballet me përjashtimin.

“Dance in August” vijon në Berlin deri më 29 gusht, duke sjellë në skenat e qytetit një program ndërkombëtar ku vallëzimi nuk shërben vetëm si spektakël, por edhe si mënyrë për të folur për frikën, shpresën, trupin dhe rezistencën./KultPlus.com

Një prej romaneve më të errëta të Georges Simenon, “The Snow Was Dirty”, rikthehet në një formë të re përmes romanit grafik të përshtatur nga Jean-Luc Fromental dhe ilustruesi belg Yslaire. Vepra, e botuar nga Carlsen Verlag, sjell në faqet e saj një histori të rëndë mbi dhunën, moralin e humbur dhe anën më të errët të shoqërisë.

Historia nis në një bar të dyshimtë, ku çdo mbrëmje mblidhen persona me të kaluar kriminale dhe rrëfejnë me krenari bëmat e tyre. Mes tyre është edhe 18-vjeçari Frank Friedmaier, një djalosh i rritur në një ambient të degraduar, pasi nëna e tij drejton një shtëpi publike. I ftohtë dhe i papjekur, Frank nis një rrugëtim gjithnjë e më të thellë drejt dhunës dhe krimit.

Një natë, ai merr një thikë nga një prej burrave të lokalit dhe vret një klient, pjesëtar i forcave pushtuese. Ky akt shënon vetëm fillimin e një serie veprimesh që e largojnë protagonistin gjithnjë e më shumë nga çdo ndjenjë faji apo përgjegjësie.

Romani origjinal i Simenonit u botua në vitin 1948 dhe konsiderohet një prej veprave të tij më të rëndësishme jashtë serisë së famshme të komisarit Maigret. I shkruar në periudhën e ekzistencializmit, libri eksploron një njeri pa moral dhe pa një motiv të qartë për veprimet e tij, duke e vendosur atë në një shoqëri të deformuar nga lufta dhe pushtimi.

Pikërisht kjo anë psikologjike e veprës ka tërhequr Fromental dhe Yslaire. Përshtatja grafike ruan atmosferën e rëndë të romanit dhe e shndërron atë në një përvojë vizuale ku errësira e historisë shfaqet në çdo faqe.

Yslaire, i njohur për serinë historike “Sambre”, përdor një paletë të zbehtë, të dominuar nga grija, me nuanca të ftohta dhe ngjyra të forta që shfaqen në mënyrë të kursyer. Figurat njerëzore marrin një pamje të pazakontë, herë të brishtë e gati si kukulla dhe herë shqetësuese, duke e thelluar ndjesinë e një bote ku kufiri mes së keqes dhe normales është zhdukur.

Përshtatja nuk mbetet vetëm te rrëfimi i Simenonit, por vendos në të edhe gjurmë të kohës kur romani u shkrua. Në një prej skenave shfaqet filmi “Panique”, ndërsa vetë Simenon shfaqet mes klientëve të lokalit, me pamjen e tij karakteristike, syzet, papionin, kapelën dhe llullën.

Përmes historisë së Frankut, “The Snow Was Dirty” nuk flet vetëm për një vrasës të ri, por për një shoqëri ku lufta, pushtimi dhe oportunizmi krijojnë terren për dhunën. Në këtë version grafik, kjo botë bëhet edhe më e prekshme, falë gjuhës vizuale të Yslaire dhe përshtatjes së përqendruar të Fromental.

Romani grafik, me 104 faqe, është pjesë e një serie të re që synon të sjellë në formatin e komikut veprat e njohura të Simenonit. “The Snow Was Dirty” shfaqet si një prej përshtatjeve më të fuqishme të kësaj serie, duke e rikthyer një histori të shkruar pas Luftës së Dytë Botërore në një formë që e bën errësirën e saj edhe më të dukshme./KultPlus.com

Në Muzeun Huguenot në Berlin, një dritare e punuar me xham me ngjyra rikthen në vëmendje Masakrën e Ditës së Shën Bartolomeut dhe figurën e admiralit francez Gaspard de Coligny. Pas veprës qëndron artisti gjerman Paul Rosié, një emër i njohur i grafikës në Gjermaninë Lindore.

Më 23 dhe 24 gusht 1572, Franca u përfshi nga një valë dhune që do të mbetej gjatë në kujtesën evropiane. Masakra e Ditës së Shën Bartolomeut nisi në Paris dhe më pas u përhap në pjesë të tjera të vendit, duke marrë mijëra jetë, kryesisht të hugenotëve, protestantëve francezë.

Mes viktimave më të njohura ishte Gaspard II de Coligny, admiral i Francës dhe një prej udhëheqësve politikë e ushtarakë të hugenotëve. Ai u vra në Paris, ndërsa trupi i tij u ekspozua publikisht, duke e kthyer figurën e tij në një simbol të përndjekjes fetare të asaj kohe.

Katër shekuj më vonë, historia e Coligny-t u rikthye në Berlin përmes artit. Komuniteti hugenot i Berlinit i kërkoi artistit Paul Rosié të krijonte një vepër kushtuar figurës së admiralit. Dritarja u realizua në vitin 1973 nga artistja Margarete Peschel dhe u vendos në Muzeun Huguenot, ku u prezantua në prani të atasheut kulturor francez.

Vepra, me figurën monumentale të Coligny-t, u konceptua në frymën e një historie heroike. Megjithatë, dekada më vonë, gjatë riorganizimit të muzeut, u diskutua edhe mundësia e largimit të saj nga ekspozita. Në fund, “Dritarja e Kolinjasit” mbeti aty, edhe për shkak të vlerës së saj artistike dhe rëndësisë që kishte për koleksionin.

Por historia e veprës është vetëm një pjesë e historisë së Rosié-s. I lindur në një familje të thjeshtë në Berlin, ai nisi jetën profesionale si shitës veshjesh, ndërsa më pas punoi si figurant, karikaturist dhe ilustrues. Në vitet e vështira të Depresionit të Madh mbeti pa punë, por vazhdoi të zhvillonte interesin për artin grafik.

Në vitin 1936 u pranua në Shkollën Master për Artet Grafike dhe Dizajnin e Librit. Lufta e Dytë Botërore e ndërpreu rrugëtimin e tij dhe Rosié shërbeu në ushtri, përpara se të përfundonte rob lufte.

Pas kthimit në Berlin, ai nisi të dokumentonte përmes vizatimeve realitetin e rëndë të qytetit të pasluftës. Punimet e tij u botuan në shtyp dhe u vlerësuan për mënyrën se si pasqyronin shoqërinë e kohës. Artisti dhe historiani i artit Edwin Redslob e krahasoi atë me George Grosz, duke e cilësuar si një krijues që i mbante kohës një pasqyrë përmes artit.

Rosié vazhdoi të punonte në fusha të ndryshme deri në vdekjen e tij në vitin 1984. Ai realizoi postera, skenografi, ilustrime librash dhe qindra vizatime për botime të Gjermanisë Lindore. Ndër punët e tij më të spikatura janë ilustrimet për “Buddenbrooks” të Thomas Mann-it, ndërsa disa nga krijimet e tij u shfaqën edhe në pulla postare të prodhuara në miliona kopje.

Sot, “Dritarja e Kolinjasit” mbetet një nga veprat që lidh më drejtpërdrejt historinë e hugenotëve me artin e shekullit XX. Përtej figurës së admiralit të paraqitur në xham, ajo mbart historinë e një artisti që kaloi nëpër luftë, varfëri dhe ndryshime politike, duke lënë pas një krijimtari të shtrirë në disa dekada.

Një vepër e krijuar për të kujtuar një masakër të shekullit XVI, e realizuar në Berlin në vitet e Luftës së Ftohtë, vazhdon kështu të dëshmojë se mënyra se si historia kujtohet shpesh varet edhe nga artistët që zgjedhin ta sjellin atë përsëri në dritë./KultPlus.com

Përpara se Vincent van Gogh të pikturonte të famshmen “The Starry Night”, ai krijoi një tjetër natë të mbushur me yje. “Café Terrace at Night”, e realizuar në shtator të vitit 1888 në Arles të Francës, shënoi një moment të rëndësishëm në krijimtarinë e artistit dhe mënyrën e tij të re për të parë botën.

Piktura paraqet një kafene të ndriçuar nga llambat në një shesh të qetë të qytetit, ndërsa sipër saj shtrihet një qiell i thellë blu, i mbushur me yje. Por pas kësaj pamjeje të parë fshihen detaje që e bëjnë veprën shumë më komplekse.

Van Gogh kishte mbërritur në Arles në kërkim të një fillimi të ri. Drita e jugut të Francës dhe peizazhi i Provence-s e tërhoqën artistin, i cili në atë periudhë po përpiqej të largohej nga mënyra tradicionale e paraqitjes së realitetit. Në vend që të pikturonte vetëm atë që shihte, ai kërkonte të përcillte një ndjesi më të thellë, atë që e quante “ndjesinë e së pafundmes”.

Një nga elementet më të rëndësishme të veprës janë kalldrëmet në pjesën e përparme të pikturës. Ato nuk janë thjesht një sipërfaqe rrugore, por shfaqen në një përzierje të pazakontë ngjyrash, nga bluja dhe vjollca te nuancat e verdha dhe jeshile. Vetë Van Gogh e përshkroi skenën si një “pikturë nate pa të zezë”, ku drita e kafenesë përhapet edhe mbi rrugë.

Edhe ndërtesat përreth mbajnë gjurmë të historisë së Arles. Disa prej detajeve arkitekturore që duken në pikturë janë të lidhura me mbetjet e periudhës romake. Van Gogh i ndryshoi dhe i riorganizoi disa prej tyre, duke e kthyer hapësirën reale në një vend ku e kaluara dhe e tashmja bashkëjetojnë.

Një tjetër detaj që bie në sy janë karriget dhe tavolinat bosh. Pavarësisht se kafeneja duket si një vend i gjallë, pjesa më e madhe e vendeve janë të papushtuara. Kjo krijon një ndjesi pritjeje dhe boshllëku, duke i dhënë skenës një atmosferë më misterioze.

Në sfond ngrihet një kullë që tërheq shikimin drejt qiellit. Ajo lidhet me historinë e lashtë të qytetit dhe me koleksionet arkeologjike të Arles. Për Van Gogun, elementë të tillë duket se krijonin një lidhje mes botës njerëzore, historisë dhe hapësirës së pafundme mbi të.

Në fund, vëmendjen e marrin yjet. Studiuesit kanë vënë në dukje se vendosja e tyre në qiell përkon me pozicionin e yjësisë së Ujorit në shtatorin e vitit 1888. Ndërsa pjesa tjetër e botës në pikturë është e transformuar nga imagjinata e artistit, yjet mbeten të lidhur me një realitet kozmik.

“Café Terrace at Night” nuk është vetëm një pamje e një nate në Arles. Është një nga veprat ku Van Gogh filloi të ndërtonte një gjuhë të re artistike, duke e kthyer një shesh të zakonshëm në një hapësirë ku drita, historia, vetmia dhe pafundësia takohen.

Vepra aktualisht është e ekspozuar në Tokio, në kuadër të “The Grand Van Gogh Exhibition”, në Ueno Royal Museum./KultPlus.com

Leximi po shihet gjithnjë e më shumë si një mënyrë për të përballuar stresin, vetminë dhe periudhat e vështira emocionale. Fenomeni, i njohur si biblioterapi, përdor libra të përzgjedhur për t’i ndihmuar njerëzit të reflektojnë mbi përvojat e tyre dhe të përmirësojnë mirëqenien.

Qasja mund të përfshijë letërsi artistike, libra vetëndihmës apo rekomandime të personalizuara nga specialistë. Ideja është që përmes historive dhe personazheve lexuesi të mund të kuptojë më mirë emocionet e veta, të gjejë mënyra të reja për t’u përballur me vështirësitë ose, thjesht, të ndihet më pak i vetëm.

Elizabeth Russell, një mësuese dhe bibliotekare në SHBA, iu drejtua biblioterapisë gjatë një periudhe të vështirë, kur po kalonte një divorc dhe përballej me depresion afatgjatë. Pas një bisede mbi jetën dhe zakonet e saj të leximit, iu rekomanduan libra me personazhe që përballeshin me dilema të ngjashme. Për të, leximi u bë një mënyrë për të parë përvojën e saj nga një këndvështrim tjetër.

“Është sikur hapi diçka brenda meje që kishte nevojë të hapej dhe të shërohej”, ka treguar Russell.

Në Britani, interesi për këtë qasje është rritur vitet e fundit. Programi “Reading Well”, i krijuar në vitin 2013, përzgjedh libra për njerëz që përballen me probleme të ndryshme shëndetësore dhe emocionale. Sipas organizatorëve, librat e rekomanduar nga programi janë huazuar miliona herë nga bibliotekat.

Megjithatë, studiuesit theksojnë se biblioterapia nuk mund të konsiderohet një zgjidhje universale. Leximi mund të lidhet me më pak stres, vetmi dhe depresion, si dhe me rritje të empatisë dhe ndjenjës së lidhjes me të tjerët, por efektet varen shumë nga individi dhe nga përmbajtja e librit.

Në disa raste, një libër mund të ketë edhe ndikim negativ. Studime mbi çrregullimet e të ushqyerit kanë treguar se historitë që përqendrohen te këto probleme mund të përkeqësojnë simptomat te disa lexues. Për këtë arsye, ekspertët kërkojnë kujdes në përzgjedhjen e materialeve.

Përfitimet duket se janë më të mëdha kur leximi shoqërohet me reflektim dhe diskutim. Klubet e leximit, për shembull, mund t’u japin njerëzve mundësinë të flasin për tema të vështira përmes personazheve dhe historive, pa pasur nevojë t’i përballojnë ato drejtpërdrejt.

Biblioterapia nuk zëvendëson trajtimin profesional të problemeve të shëndetit mendor, por mund të jetë një mjet shtesë për disa njerëz. Në fund, fuqia e saj mund të qëndrojë pikërisht te një ndjenjë e thjeshtë: përmes një libri, lexuesi mund të zbulojë se përvoja e tij nuk është vetëm e tij./KultPlus.com

Mbrëmjen e 22 gushtit, “Porto Palermo Festival” e zhvendosi atmosferën e tij nga muret historike të kalasë drejt shëtitores së Spilesë në Himarë, ku muzika u ndërthur me detin dhe dritën e hënës.

Pas netëve të zhvilluara në kalanë e Porto Palermos, festivali vijoi programin në një skenë të hapur, duke mbledhur turistë vendas e të huaj në një prej hapësirave më të frekuentuara të rivierës shqiptare.

Nën qiellin e hapur, tingujt e muzikës shoqëruan mbrëmjen e verës, ndërsa publiku e ndoqi programin pranë detit. Zhvendosja në Spile i dha festivalit një tjetër atmosferë, duke e afruar atë edhe më shumë me qytetin dhe vizitorët.

Me këtë mbrëmje, “Porto Palermo Festival” vijoi të ndërthurë muzikën me peizazhin bregdetar, duke e kthyer rivierën shqiptare në një skenë të hapur kulturore gjatë sezonit veror./KultPlus.com

Pogradeci i ka kushtuar edhe këtë vit një mbrëmje të veçantë koranit, peshkut simbol të liqenit të Ohrit, duke bashkuar në një aktivitet shijen tradicionale, gastronominë vendase dhe muzikën.

Muajt gusht dhe shtator përkojnë me periudhën e pasurimit të liqenit me rasatin e koranit, ndaj Festa e Koranit është kthyer në një nga aktivitetet që i jep jetë sezonit turistik në qytet. Kuzhinierë të zonës prezantuan për vizitorët tava të ndryshme me koran, të përgatitura duke ruajtur recetat tradicionale dhe duke i ndërthurur ato me mënyra moderne gatimi.

Për kuzhinierin Arian Ceka, gastronomia e Pogradecit ka shënuar rritje, ndërsa kombinimi mes recetave të vjetra dhe teknikave bashkëkohore ka ndihmuar që gatimet me koran të mbeten ndër më të kërkuarat nga vizitorët.

Krahas promovimit të kuzhinës vendase, aktiviteti solli në vëmendje edhe kujdesin për pasurinë e liqenit. Vetëm këtë vit parashikohet të hidhen në liqen rreth 2 milionë rasatë të rinj korani, në kuadër të përpjekjeve për ruajtjen dhe shtimin e këtij peshku karakteristik të Ohrit.

Festa u shoqërua edhe me muzikë, duke e kthyer mbrëmjen në një pikëtakim për pushuesit dhe turistët që kanë zgjedhur Pogradecin gjatë gushtit. Në skenë u ngjitën artistë të njohur nga Kosova, mes tyre Fisnikët, Trix dhe Poqi Band, emra që kanë lënë gjurmë në muzikën shqiptare që prej viteve ’80-’90.

Mes shijes së koranit, tingujve të muzikës dhe atmosferës buzë liqenit, Pogradeci e ktheu festën në një tjetër mënyrë për të promovuar traditën, gastronominë dhe identitetin e tij turistik./KultPlus.com

Në Hong Kong, disa librari të pavarura po përballen me një realitet gjithnjë e më të vështirë. Ato nuk kanë qenë vetëm vende ku shiten libra, por hapësira ku lexuesit, veçanërisht ata nga Kina kontinentale, kanë mundur të kërkojnë histori, ide dhe pyetje që në vendin e tyre mbeten të censuruara.

Për 23-vjeçaren Chen Zhu, udhëtimi i përmuajshëm nga Guangzhou drejt Hong Kongut kishte një destinacion të pandryshueshëm: Hunter Bookstore. Libraria, e themeluar katër vite më parë nga një ish-këshilltar, ishte bërë e njohur për librat që autoritetet kineze do t’i konsideronin të ndjeshëm, nga dëshmitë mbi lëvizjen pro-demokracisë në Hong Kong deri te vepra si “Ferma e Kafshëve” e George Orwellit.

Kur policia bastisi librarinë më 24 qershor, Zhu shpërtheu në lot. “Isha e shkatërruar”, tha ajo, duke e përshkruar librarinë si një vend ku mund të gjente përgjigje për pyetje që në Kinën kontinentale është e vështirë të shtrohen.

Hunter nuk është rasti i vetëm. Pronari i saj, Letitia Wong, 33 vjeç, dhe një burrë 32-vjeçar u arrestuan nën dyshimet për shkelje të ligjeve të sigurisë kombëtare, përfshirë nxitjen e rebelimit dhe pastrimin e parave. Të dy i mohojnë akuzat dhe janë liruar me kusht.

Në muajt e fundit, kontrollet janë shtrirë edhe në librari të tjera. Në mars u arrestua pronari i Book Punch së bashku me tre punonjës, ndërsa në korrik policia kontrolloi Greenfield Bookstore dhe Have a Nice Stay, duke arrestuar pesë persona nën akuza për nxitje rebelimi.

Pak ditë më vonë, Greenfield njoftoi se do të mbyllej pas përfundimit të kontratës së qirasë. Ishte libraria e tretë e pavarur që mbyllej brenda një muaji. Edhe Elmbook dhe Have a Nice Stay kanë njoftuar për mbylljen e hapësirave të tyre fizike.

Për shumë lexues nga Kina kontinentale, këto librari kishin një rëndësi që shkonte përtej librave. Ato ishin vende ku mund të ndesheshin me interpretime të ndryshme të historisë, me letërsinë politike dhe me ide që në Kinë janë të kufizuara.

Zhu nisi të interesohej veçanërisht për kapitujt e historisë kineze që rrallë diskutohen publikisht, përfshirë protestat e vitit 1989 në sheshin Tiananmen. Pas rihapjes së kufirit mes Kinës dhe Hong Kongut pas pandemisë, ajo udhëtoi drejt qytetit për të gjetur librin “The Unburned Book”, të poetit tajvanez Yang Du, një reflektim mbi protestuesit që më vonë u detyruan të largoheshin në mërgim.

Libraritë e pavarura të Hong Kongut ishin kthyer ndërkohë në pika takimi për lexuesit. Disa organizonin mbrëmje leximi, të tjera ekspozonin libra mbi historinë politike të qytetit apo ofronin hapësira ku njerëzit mund të diskutonin lirshëm.

Për 19-vjeçaren Li, nga Shangai, këto vende ofrojnë mundësinë për të parë “shumë mundësi” dhe për të sfiduar idetë ekzistuese. Ajo thotë se ndjenja e komunitetit që ka gjetur në librari është e vështirë të përjetohet në Kinën kontinentale.

Por edhe kjo hapësirë po tkurret. Ligjet e reja të sigurisë kombëtare, të mbrojtura nga Pekini si të nevojshme për stabilitetin, kanë sjellë një valë arrestimesh dhe kanë ndikuar ndjeshëm në lirinë e shprehjes në Hong Kong.

Një librashitës, i cili ka kërkuar të mbetet anonim, thotë se tashmë edhe libraritë që kanë mbajtur një profil të ulët po përballen me presion. Luck Win Bookstore dhe Elmbook, sipas tij, rrallë organizonin aktivitete politike apo bënin deklarata publike, por edhe ato u kritikuan nga një gazetë e kontrolluar nga autoritetet kineze për shitjen e librave që pretendohej se promovonin “rezistencë të butë”.

Sipas ekspertëve, problemi nuk qëndron vetëm te ndalimi i një libri të caktuar. Pasiguria se ku ndodhen kufijtë e asaj që lejohet mund t’i shtyjë njerëzit dhe bizneset të vetëcensurohen.

Për lexuesit nga Kina kontinentale, kjo do të thotë se edhe alternativa e udhëtimit drejt Hong Kongut për të blerë libra po bëhet gjithnjë e më e pasigurt. Disa thonë se kanë fshehur libra në bagazhe ose mes rrobave nga frika se mund t’u konfiskohen në kufi.

Megjithatë, ata vazhdojnë të kthehen. Për Chris, një 20-vjeçar që udhëton drejt Hong Kongut për këto libra, blerja e një libri është kthyer në një mënyrë të heshtur për të treguar mbështetje.

“Blerja e një libri është bërë një mënyrë e qetë për të treguar mbështetje dhe një formë e qetë rezistence”, thotë ai.

Ndërsa dyert e disa prej këtyre librarive po mbyllen, ajo që mbetet është pyetja se sa gjatë mund të ruhen hapësirat ku njerëzit mund të lexojnë, të diskutojnë dhe të sfidojnë idetë pa frikë. Në Hong Kong, beteja për librin duket se është shndërruar në një betejë për kujtesën, fjalën e lirë dhe të drejtën për të kërkuar një tjetër version të historisë./KultPlus.com

Një hap i rëndësishëm është hedhur në Guernsey për krijimin e një qendre të re edukative dhe kulturore kushtuar shkrimtarit francez Victor Hugo. Autoritetet e ishullit kanë miratuar lejen e planifikimit për transformimin e ish-ndërtesës së zyrave të States dhe qendrës së informacionit në St Peter Port, duke i dhënë projektit mundësinë të kalojë në fazën e ardhshme.

Qendra synon të bëhet një hapësirë e përhershme për ruajtjen dhe prezantimin e trashëgimisë së Hugo-së, i cili kaloi 15 vite në Guernsey, nga viti 1855 deri më 1870, gjatë mërgimit të tij nga Franca. Pikërisht në këtë periudhë ai shkroi një pjesë të rëndësishme të veprës së tij, përfshirë pjesën më të madhe të romanit “Të mjerët”, ndërsa ishulli u bë një vend i rëndësishëm në jetën dhe krijimtarinë e tij.

Sipas projektit, qendra do të ndërthurë muzeun dhe hapësirat interpretuese me një sallë për shfaqje dhe aktivitete, si dhe një qendër mësimore. Synimi është që historia e Hugo-së dhe lidhja e tij me Guernsey të prezantohen në një mënyrë interaktive dhe gjithëpërfshirëse, duke e bërë kompleksin një destinacion kulturor për vizitorët dhe komunitetin vendas.

Larry Malcic, kryetar i Victor Hugo Centre Guernsey LBG, e cilësoi miratimin e lejes si një “moment historik”, duke thënë se projekti e afron ishullin me krijimin e një shtëpie të përhershme për trashëgiminë e shkrimtarit.

Banorët e Guernsey-t kanë kontribuar me më shumë se 7.5 milionë paund për punimet dhe fondin e qëndrueshmërisë së qendrës. Megjithatë, sipas drejtuesve të projektit, ende nevojiten fonde të tjera për garantimin e funksionimit të saj në afatgjatë.

Puna për projektimin e detajuar dhe dokumentet e tenderit do të vijojë me arkitektët vendas DLM dhe projektuesit e ekspozitave Casson Mann. Projekti pritet të dalë në tender në fillim të vitit 2027, ndërsa ndërtimi parashikohet të nisë në pranverë.

Qendra e re synon kështu ta rikthejë në qendër të vëmendjes lidhjen e veçantë mes Victor Hugo-së dhe Guernsey-t, duke e shndërruar historinë e mërgimit të tij në një përvojë të gjallë kulturore për brezat e sotëm dhe të ardhshëm./KultPlus.com