Në këtë prozë të fuqishme, Migjeni sjell portretin e një lypësi të përplasur me varfërinë, indiferencën dhe një shoqëri ku “Zoti të dhashtë” tingëllon më shumë si mohim sesa si bekim.

Dikush trokit në derë…
– Kush a?
– A po na fal ndoj send, zojë?
– Zoti të dhashtë!
– Më fal ndoj send, të dhashtë Zoti shëndet…
– Hajt! Zoti të dhashtë!
Por lypësi e din se ç’do me thanë “Zoti të dhashtë”: mos me pas kurr, mos me ngranë kurr. Prandaj me ma tepër fuqi i bie derës. E tash përmrenda asht zani ma i rreptë:
– Hajt more! Zoti të dhashtë! A merr vesht?
Lypsi doemos i duhet me marrë vesht. E len atë derë, msyn të dytën, të tretën, të katërtën, – e kështu me radhë, të gjitha dyert e asaj rruge. Kjo rrugë sot për sot asht fusha e veprimit të tij. Nesër asht ndoj rrugë tjetër.

Fushat e veprimit të qytetarit tonë janë të ndryshme. Dhe ndryshojnë njena fushë nga tjetra, siç ndryshon parajsi nga ferri, me të gjithë variacionet pitoreske dhe mallëngjyese. E lypsit, që trokit nga dera në derë, diku ia falin ndoj send, diku i thotë zoja e shtëpisë: s’kam besa – dhe lypsi atëherë asht i butë, shkon tue mbajt mend këtë derë, me ardhë ndoj ditë tjetër.

Por at “zoti të dhashtë” lypsi s’e duron, s’don ta dëgjojë. Ai e din mirfilli se ç’do me thanë “zoti të dhasht'”. Edhe atë, i cili përcjell me këto dy fjalë, ai fillon ta mnijë. Kurr ai s’i ka ndamë këto dy fjalë njenën nga tjetra. Kudo që dëgjon fjalën “zot”, ai pa dashje ia shtonte atë “të dhashtë” dhe në tru të tij u krijonte diçka që s’kuptohet e që mnihet. Se ai ishte i sigurt se “zoti të dhashtë” do me thanë tallje.
Një ditë, me një buzëqeshje ironike, duel lypsi nga një ndërtesë me kryq në majë, se aty kishte vështrue këto fjalë: “Zoti që kujdeset për zoqtë e qiellës, s’ka me i lanë njerëzit të vdesin nga uja”.
Hëë – thoshte lypsi tue dalë – sot nuk asht nj’ashtu. Zoti ndoshta kujdeset për trumcakë edhe priftent, por për mue s’e besoj. Mue dhe shokët e mi, po na harron bota e si mos të na harrojë Zoti, që s’na ka parasysh. Por thonë, se zoti… këtu lypsi preu mendimet dhe shpejtoi mbrapa një plaku me bastun.
– Zotni, të lutem, më fal ndoj send…
– Zoti të dhashtë!

Lypsi shtrëngoi dhambët për ta ndalë gjuhën, e cila ishte gati të kalojë kufirin e njerzis. Shtrëngoi dhe grushtat, e thonjt që tash sa kohë nuk i kishte të preme, iu ngulën në dhanat e duerve. Përpara vetes nuk shef asgja tjetër, veç objekte mnie. I bjen ndër mend, koha kur s’ka pasë nevojë me lypë. Përkundra. Kujtohet si i ka ndihmue lypsat që vijshin ditë shtune në prakun e dyqanit të tij, kur ishte farkatar…

E sot? Atij pak kush i ndihmon, pse janë shumë lypsa. Kujt i epet ma parë? Arsyetonte lypsi së fundi. Por mnija vetvetiu, pa arsye, rritej e pushtonte zemrën dhe trunin e tij dhe m’at çast donte të shfrejë në një mënyrë makatare tue rrahë hekurin e kuqun. E kur nuk ka hekur dhe çekiç, puna del e dyshimtë dhe e rrezikshme.
Prandaj me taktik, zotni, mos thoni “zoti të dhashtë!”./KultPlus.com

Në një nga miniaturat më të njohura të mjeshtrit persian, dashuria merr formë përmes një përqafimi të përmbajtur, ngjyrave të pasura dhe linjave elegante që e bëjnë një çast intim të duket i përjetshëm.

Në artin persian, një vështrim mund të tregojë një histori dhe një vijë e vetme mund të mbajë brenda saj një botë të tërë. Këtë gjuhë të hollë e mishëron Reza Abbasi, një nga emrat më të rëndësishëm të miniaturës persiane të periudhës Safavide.

Në veprën “Të Dashuruarit”, artisti sjell një skenë intime ku një burrë dhe një grua afrohen në një përqafim të butë. Nuk ka teprim dhe as dramë. Gjithçka është e përmbajtur, elegante dhe e ndërtuar me një ndjeshmëri që e kthen momentin në një poezi vizuale.

Figurat janë vendosur pranë njëra-tjetrës, ndërsa linjat e holla ndjekin me kujdes konturet e trupave dhe veshjeve. Tiparet e fytyrave, sytë e zgjatur dhe shprehjet e buta krijojnë një ndjesi afërsie. Dy personazhet duket sikur nuk janë më pjesë e botës përreth, por tërhequr në një hapësirë të tyreën.

Edhe ngjyrat luajnë një rol të rëndësishëm. Sfondi i artë i jep skenës një shkëlqim të ngrohtë, ndërsa tonet e veshjeve, lulet dhe frutat krijojnë një atmosferë të pasur dhe harmonike. Detajet janë të pakta, por secili është vendosur me kujdes dhe i shërben ekuilibrit të kompozimit.

Reza Abbasi nuk e trajton dashurinë si një histori të madhe dhe dramatike. Ai e gjen atë në gjestin e vogël, në afërsinë e dy figurave dhe në heshtjen që i rrethon. Kjo përmbajtje e bën veprën edhe më të fuqishme, sepse ndjenja nuk shpjegohet; ajo thjesht shfaqet.

I lindur në Kashan rreth vitit 1565, Abbasi u bë një nga figurat kryesore të artit persian gjatë periudhës Safavide. Ai lidhet ngushtë me zhvillimin e Shkollës së Isfahanit, e cila solli një frymë të re në miniaturën persiane. Rëndësia e tij qëndron në faktin se ai e zgjeroi miniaturën përtej ilustrimit të dorëshkrimeve. Portreti individual, figurat e vetmuara, skenat intime dhe personazhet e jetës së përditshme zunë një vend më të rëndësishëm në krijimtarinë e tij. Në duart e Abbasit, figura njerëzore nuk është thjesht pjesë e një rrëfimi. Ajo bëhet vetë rrëfimi.

Kjo vihet re qartë edhe te “Të Dashuruarit”. Dy figurat nuk kanë nevojë për një histori të gjatë për të komunikuar. Qëndrimi i tyre, veshjet, gjestet dhe mënyra se si janë vendosur në hapësirë mjaftojnë për të krijuar një atmosferë të tërë.

Stili i tij u ushqye nga tradita të ndryshme artistike, përfshirë ndikime persiane, osmane dhe kineze, por Abbasi arriti t’i shndërrojë ato në një gjuhë personale. Linja elegante, format e zgjatura dhe kujdesi për detajin u bënë pjesë e identitetit të tij artistik.

Në këtë miniaturë, bukuria nuk qëndron vetëm te figura njerëzore. Ajo është e shpërndarë në të gjithë sipërfaqen e veprës. Në sfondin e artë, në lulet, në frutat dhe në çdo detaj të vogël që e pasuron skenën.

Gjithçka duket sikur është vendosur për të krijuar një ekuilibër mes trupit dhe hapësirës, mes ngjyrës dhe vijës, mes reales dhe asaj që duket pothuajse ëndërrimtare. Kjo është një nga arsyet pse arti i Reza Abbasit vazhdon të tërheqë vëmendjen edhe sot. Ai nuk mbështetet vetëm te bukuria dekorative e miniaturës, por te aftësia për të shprehur gjendje njerëzore përmes mjeteve shumë të thjeshta. Një vështrim mund të bëhet emocion.

Një vijë mund të bëhet lëvizje. Një ngjyrë mund të bëhet atmosferë. Dhe një përqafim mund të bëhet histori. Abbasi vdiq në vitin 1635, por ndikimi i tij vazhdoi përtej jetës së tij. Veprat e tij ruhen sot në koleksione dhe institucione të rëndësishme të artit në mbarë botën, duke dëshmuar rëndësinë e një artisti që ndryshoi mënyrën se si miniatura persiane e shihte figurën njerëzore.

“Të Dashuruarit” mbetet një shembull i bukur i kësaj trashëgimie. Një vepër e vogël në përmasa, por e madhe në ndjesinë që përcjell. Reza Abbasi e ktheu një çast të heshtur në një kujtim që i ka rezistuar shekujve. Nëpërmjet ngjyrës, linjës dhe gjestit, ai krijoi një dashuri që nuk ka nevojë për fjalë. Një dashuri që qëndron e qetë në letër, por vazhdon të flasë./KultPlus.com

Edicioni i 20-të i Festës së Birrës ka nisur në hapësirën e re të Polit të Eventeve në Drenovë, duke mbledhur mijëra vizitorë në një prej netëve më të rëndësishme të kalendarit veror të Korçës.

Korça ka ndezur dritat e festës. Mbi 10 mijë persona morën pjesë në natën e parë të edicionit të 20-të të Festës së Birrës, e cila këtë vit ka zhvendosur atmosferën e saj në një hapësirë të re, në Polin e Eventeve në Drenovë.

Nata e parë, e zhvilluar më 12 gusht, e ktheu arenën e re në një pikë takimi për qytetarë, turistë dhe vizitorë të ardhur nga vende të ndryshme, duke i dhënë start një prej aktiviteteve më të njohura të verës në Korçë.

Pamjet e mbrëmjes u shpërndanë edhe nga kryeministri Edi Rama, i cili vuri në dukje numrin e lartë të pjesëmarrësve dhe potencialin e hapësirës së re për zhvillimin e eventeve.

Sipas tij, vetëm në natën e parë, arena në Drenovë mblodhi mbi 10 mijë persona, ndërsa numri i sipërmarrjeve të përfshira është trefishuar krahasuar me edicionin e kaluar. Festa e Birrës, tashmë prej dy dekadash pjesë e identitetit veror të Korçës, rikthehet edhe këtë vit me një program që ndërthur muzikën, gastronominë, birrën dhe argëtimin, duke krijuar një atmosferë që përtej festës synon të forcojë edhe profilin turistik të qytetit.

Zhvendosja në Polin e Eventeve në Drenovë i jep edicionit të 20-të një tjetër dimension. Hapësira e re është konceptuar si një arenë e përhershme për koncerte dhe aktivitete të mëdha, kombëtare dhe ndërkombëtare, duke synuar ta kthejë Korçën në një destinacion edhe më të rëndësishëm për turizmin e eventeve. Projekti është realizuar nga Fondi Shqiptar i Zhvillimit në partneritet me Bashkinë e Korçës dhe është pjesë e një vizioni më të gjerë për zhvillimin e rajonit Korçë-Berat-Gjirokastër. Për vizitorët, organizatorët kanë menduar edhe për lehtësimin e lëvizjes drejt zonës së aktivitetit. Transporti falas është vënë në dispozicion nga ish-Agjencia në Pazarin e Vjetër, me autobusë që nisen çdo 15 minuta drejt Polit të Eventeve në Drenovë.

Arena e re ofron rreth 1 mijë vende parkimi dhe hapësira të dedikuara për koncertet, gastronominë dhe familjet, duke krijuar një strukturë më të përshtatshme për pritjen e një numri të madh vizitorësh. Hyrja në aktivitet është falas, ndërsa festa do të vijojë edhe gjatë netëve në vazhdim. Për Korçën, Festa e Birrës është tashmë më shumë se një event veror. Për dy dekada, ajo është shndërruar në një traditë që bashkon muzikën, gastronominë, jetën e natës dhe mikpritjen korçare, duke sjellë çdo vit mijëra vizitorë vendas e të huaj.

Me edicionin e 20-të, festa nis një kapitull të ri në Drenovë, në një hapësirë që synon të mbajë gjallë jo vetëm katër netët e gushtit, por edhe një kalendar më të gjerë aktivitetesh gjatë gjithë vitit. Mbi 10 mijë njerëz në natën e parë janë vetëm fillimi. Korça vijon të festojë./KultPlus.com

Shkupi do të mirëpresë një mbrëmje të veçantë muzikore më 19 gusht, kur Orkestra Rinore e Ballkanit Perëndimor (WBYO) do të ngjitet në skenën e ngritur në Sheshin Skënderbeu në Çair.

Koncerti do të zhvillohet në orën 20:30, në kuadër të edicionit të 14-të të festivalit “Skena e Muzikës Serioze Shqiptare”, duke sjellë para publikut një program simfonik të interpretuar nga muzikantë të rinj profesionistë nga vendet e Ballkanit Perëndimor.

E themeluar në vitin 2019, WBYO bashkon të rinj nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut, Serbia, Mali i Zi dhe Bosnja e Hercegovina. Përtej muzikës, orkestra synon të krijojë ura bashkëpunimi mes të rinjve të rajonit, duke e përdorur artin si një gjuhë të përbashkët përtej dallimeve.

Në program do të përfshihen vepra të Richard Wagner, Paul Dukas, George Enescu dhe Ottorino Respighi. Koncerti do t’i kushtojë gjithashtu hapësirë krijimtarisë së re, përmes interpretimit të veprës fituese të një kompozitori të ri nga Ballkani Perëndimor.

Orkestra do të drejtohet nga pianisti dhe dirigjenti shqiptaro-gjerman Desar Sulejmani, i cili prej vitit 2019 mban postin e Drejtorit Artistik dhe Dirigjentit Kryesor të WBYO-së.

Koncerti realizohet në bashkëpunim me “Be Embraced” dhe “Music of Today 2026”, iniciativa që mbështesin talentet e reja muzikore nga Ballkani Perëndimor dhe Evropa./KultPlus.com

Helena e Trojës është një nga figurat më të njohura të mitologjisë greke, e përshkruar ndër shekuj si gruaja bukuria e së cilës ndezi Luftën e Trojës. Por pas historisë së famshme të “fytyrës që vuri në lëvizje një mijë anije”, fshihet një tjetër version: ai i një gruaje që mund të ketë qenë më shumë viktimë sesa fajtore.

Sipas rrëfimit tradicional, Helena braktisi bashkëshortin e saj, Menelaun, mbretin e Spartës, dhe u largua me Parisin drejt Trojës. Kjo ngjarje u bë shkëndija e një lufte dhjetëvjeçare, e cila la pas shkatërrim dhe mijëra viktima. Për këtë arsye, Helena u shndërrua në simbolin e bukurisë fatale dhe të gruas që solli fatkeqësi.

Por autorët e lashtë nuk ishin të një mendjeje për fajin e saj. Në shekullin V para Krishtit, sofisti Gorgia, në veprën “Lavdimi i Helenës”, ndërtoi një mbrojtje të fuqishme për të. Sipas tij, nëse Helena u shty nga perënditë, u rrëmbye me forcë apo u bind përmes fuqisë së fjalës, ajo nuk mund të konsiderohej përgjegjëse. Edhe nëse ishte dashuria ajo që e çoi drejt Parisit, Gorgia e shihte si një forcë përtej kontrollit të saj.

Një tjetër version i mitit është edhe më i pazakontë. Poeti Stesikor dhe më vonë Euripidi treguan se Helena e vërtetë nuk shkoi kurrë në Trojë. Ajo u strehua në Egjipt, ndërsa në qytetin e rrethuar ndodhej vetëm një “eidolon”, një imazh i krijuar nga perënditë.

Në këtë version, grekët dhe trojanët luftuan për dhjetë vjet për një iluzion. Kjo histori e ndryshon krejt mënyrën se si mund të shihet Helena. Nga një grua e fajësuar për një luftë, ajo shfaqet si një figurë tragjike, mbi të cilën u vendosën përgjegjësi dhe paragjykime që mund të mos i përkisnin.

Mbi 2,500 vjet më vonë, Helena vazhdon të mbetet një nga personazhet më të debatueshme të botës antike. Historia e saj ngre një pyetje që mbetet po aq aktuale: sa shpesh një grua bëhet fajtore për ngjarje që janë shumë më të mëdha se ajo?

Ndoshta pikërisht këtu qëndron edhe jetëgjatësia e mitit të Helenës: jo vetëm te bukuria e saj, por te mënyra se si historia ka zgjedhur ta tregojë atë./KultPlus.com

Sot, emri Marilyn Monroe është i lidhur me një prej figurave më të famshme të kinemasë botërore. Por në vitin 1950, ajo ishte ende një aktore e re, me pak role dhe pothuajse e panjohur për publikun.

Pikërisht në atë periudhë, fotografi Ed Clark realizoi një nga setet fotografike më interesante të karrierës së saj. Më 1 gusht 1950, ai e fotografoi Monroe-n në Griffith Park të Los Anxhelosit, larg ambienteve të studiove filmike dhe atmosferës së Hollivudit.

Ajo ishte vetëm 24 vjeçe. Me flokë bionde në nuancë mjalti, veshje të thjeshta dhe një libër me poezi në duar, Monroe shfaqej krejt natyrshëm. Clark e fotografoi duke lexuar, duke ecur zbathur, ulur pranë ujit dhe duke shijuar një pasdite të qetë në park. Nga ai takim u realizuan rreth 200 fotografi. Por kur materialet mbërritën në redaksinë e revistës LIFE, përgjigjja ishte befasuese: “Kush dreqin është Marilyn Monroe?”

Fotografitë nuk u publikuan. Ato përfunduan në arkiv dhe mbetën aty për dekada, ndërsa karriera e Monroe-s po merrte një drejtim krejt tjetër. Vetëm pak vite më vonë, ajo do të shndërrohej në një nga yjet më të mëdha të Hollivudit. Filmat e saj e kthyen në ikonë dhe LIFE do ta vendoste vazhdimisht në qendër të vëmendjes.

Ironikisht, askush nuk u kthye te fotografitë e Griffith Park për shumë kohë. Në vitin 2009, gjatë procesit të digjitalizimit të arkivit të LIFE, dosja u zbulua sërish. Brenda saj ishin afro 200 imazhe të pabotuara, që tregonin një Marilyn shumë më ndryshe nga ajo që publiku ishte mësuar të shihte: të re, të qeshur, të thjeshtë dhe ende larg statusit të yllit botëror. Fotografitë u publikuan 59 vjet pas realizimit të tyre dhe menjëherë tërhoqën vëmendjen e mediave.

Ndoshta pjesa më interesante e kësaj historie është pikërisht ironia e telegramit. Në vitin 1950, LIFE pyeste se kush ishte Marilyn Monroe. Gjashtë dekada më vonë, fotografitë që dikur u lanë në harresë dëshmonin se revista kishte qenë vetëm pak hapa larg zbulimit të një prej ikonave më të mëdha të shekullit XX./KultPlus.com

Një udhëtim mes artit dhe psikologjisë, aty ku bota e trazuar e Vincent van Goghut gjen një jehonë të veçantë në mendimin e Carl Gustav Jungut.

Carl Gustav Jung dhe Vincent van Gogh nuk u takuan kurrë. Jeta e tyre u nda nga koha, por jo domosdoshmërisht nga ajo hapësirë e brendshme ku arti, simboli, dhimbja dhe vetmia marrin forma që i kapërcejnë kufijtë e një epoke. Njëri e kërkoi natyrën e shpirtit njerëzor përmes psikologjisë, ndërsa tjetri e shprehu atë përmes ngjyrës. Nëse do të kishin qëndruar bashkë përpara “Natës me Yje”, takimi i tyre do të ishte më shumë se një përballje mes një psikologu dhe një artisti. Do të ishte një takim mes dy mënyrave të ndryshme për të kuptuar të padukshmen.

Van Gogh e pikturoi “Natën me Yje” në vitin 1889, gjatë qëndrimit në azilin Saint-Rémy-de-Provence. Peizazhi që kishte përpara u shndërrua në një nga imazhet më të fuqishme të artit modern. Qielli nuk qëndron i qetë mbi fshat, por duket sikur është në lëvizje të pandërprerë. Vorbullat blu përshkojnë hapësirën, yjet marrin formën e burimeve të mëdha të dritës, ndërsa hëna ndriçon horizontin. Poshtë, shtëpitë e fshatit qëndrojnë të heshtura, pothuajse të paprekura nga trazira e qiellit.

Në plan të parë, qiparisi ngrihet si një figurë e errët mes tokës dhe pafundësisë. Ai e ndan dhe njëkohësisht e bashkon peizazhin me qiellin. Prania e tij e fuqishme i jep veprës një ndjesi solemne, sikur piktura të mos flasë vetëm për një natë konkrete, por për një përvojë më të thellë njerëzore.

Pikërisht këtu nis edhe lidhja imagjinare me Jungun. Për psikologun zviceran, bota e brendshme e njeriut shfaqej shpesh përmes simboleve, ëndrrave dhe imazheve që nuk mund të reduktoheshin në një kuptim të vetëm. E pavetëdijshmja, sipas tij, gjente mënyra për të komunikuar përmes formave që kapërcejnë gjuhën e drejtpërdrejtë.

“Nata me Yje” mund të shihet në këtë dritë si një nga ato vepra ku realiteti i jashtëm përzihet me realitetin e brendshëm. Van Gogh nuk e paraqet natën ashtu siç do ta regjistronte një aparat fotografik. Ai e transformon atë përmes përjetimit të tij. Qielli bëhet emocion, drita bëhet ndjesi dhe lëvizja e ngjyrave krijon përshtypjen e një bote që nuk qëndron kurrë plotësisht në qetësi.

Kjo mënyrë e të parë të natyrës ishte thelbësore për Van Goghun. Në letrat e tij drejtuar vëllait Theo, ai fliste shpesh për artin si një mënyrë për të komunikuar atë që ndiente dhe për të gjetur një lloj kuptimi në botën që e rrethonte. Ngjyra për të nuk ishte thjesht një mjet estetik. Ajo ishte një gjuhë më vete.

Në “Natën me Yje”, kjo gjuhë arrin një nga shprehjet e saj më të fuqishme. Errësira nuk është plotësisht e errët. Ajo përshkohet nga drita. Qielli është i trazuar, por brenda tij ekziston një ndjenjë madhështie dhe bukurie. Fshati është i heshtur, por nuk duket i braktisur. Piktura qëndron vazhdimisht mes dy gjendjeve: qetësisë dhe trazirës, vetmisë dhe shpresës, tokës dhe qiellit.

Jungu do ta kishte njohur këtë marrëdhënie të vazhdueshme mes kundërshtive. Një nga idetë qendrore të psikologjisë së tij ishte se njeriu nuk mund ta kuptojë plotësisht veten duke pranuar vetëm pjesët e tij të ndriçuara. Edhe ajo që mbetet në hije është pjesë e psikikës. Frika, ankthi, dëshirat dhe konfliktet e brendshme nuk zhduken vetëm sepse njeriu përpiqet t’i largojë. Van Gogh nuk i largoi këto përvoja nga arti i tij. Përkundrazi, i lejoi të shfaqeshin. Ai nuk e shpjegoi dhimbjen me fjalë teorike. E vendosi mbi telajo. Ajo u bë ngjyrë, vijë, lëvizje dhe dritë. Kështu, ajo që ishte intime dhe personale mori një formë universale.

Qiparisi që dominon pjesën e majtë të pikturës është veçanërisht domethënës në këtë përballje imagjinare me Jungun. Figura e tij e errët duket sikur ngrihet nga toka drejt qiellit dhe krijon një lidhje mes dy hapësirave. Në një vështrim më poetik, ai mund të shihet si një figurë e ndërmjetme mes botës së njeriut dhe misterit të universit.

Megjithatë, fuqia e “Natës me Yje” nuk qëndron vetëm te simbolika e saj. Ajo që e bën të paharrueshme është mënyra se si Van Gogh e ndërtoi ritmin e të gjithë kompozimit. Asgjë nuk duket plotësisht statike. Edhe qielli, edhe yjet, edhe format e peizazhit krijojnë një ndjesi të vazhdueshme lëvizjeje. Sikur natyra të ishte gjallë dhe të merrte frymë përpara syve të shikuesit.

Kjo është edhe arsyeja pse vepra nuk përjetohet thjesht si një pamje e bukur. Ajo krijon një gjendje. Shikuesi nuk qëndron vetëm përballë një peizazhi, por përballë një bote emocionale. Në këtë pikë, arti i Van Goghut dhe mendimi i Jungut afrohen edhe më shumë. Të dy i japin rëndësi asaj që fshihet pas sipërfaqes. Për Van Goghun, natyra ishte një realitet që mund të transformohej përmes ndjeshmërisë së artistit. Për Jungun, simboli ishte një mënyrë përmes së cilës bota e brendshme mund të bëhej e dukshme.

“Nata me Yje” qëndron pikërisht në këtë kufi. Ajo është një peizazh, por njëkohësisht duket si një ëndërr. Është një pamje reale, por nuk i bindet plotësisht realitetit. Është nata e një vendi të caktuar, por është edhe nata e një njeriu që përpiqet të gjejë dritë brenda errësirës.

Van Gogh e përfundoi këtë vepër në një periudhë të vështirë të jetës së tij. Ai ishte i izoluar në Saint-Rémy dhe përballej me probleme të rënda personale. Megjithatë, nga ajo periudhë doli një nga veprat më të ndritshme të historisë së artit. Ky është një nga paradokset më të mëdha të krijimtarisë së tij. Një njeri që jetoi me shumë dhimbje arriti të krijojë një univers të mbushur me dritë. Dhe drita e Van Goghut nuk është e qetë. Ajo është e gjallë, energjike, pothuajse e shqetësuar. Pikërisht për këtë arsye ajo nuk duket artificiale. Ajo duket njerëzore.

“Nata me Yje” nuk e fsheh errësirën. E vendos atë përkrah dritës. Mbase kjo është edhe arsyeja pse vepra vazhdon të ketë një fuqi të jashtëzakonshme mbi shikuesin modern. Në një kohë kur njeriu jeton mes një morie imazhesh, “Nata me Yje” vazhdon të kërkojë ndalimin. Ajo nuk të jep një përgjigje të menjëhershme. Të kërkon kohë, vëmendje dhe një lloj heshtjeje përpara saj.

Van Gogh vdiq në vitin 1890, pa e ditur se sa e madhe do të bëhej trashëgimia e tij. Fama ndërkombëtare e veprave të tij do të vinte kryesisht pas vdekjes. “Nata me Yje” do të shndërrohej gradualisht në një nga simbolet më të njohura të artit modern dhe në një vepër që vazhdon të frymëzojë artistë, shkrimtarë, studiues dhe publikun në mbarë botën.

Nëse Jungu do të kishte jetuar mjaftueshëm për ta parë këtë vepër në një muze, ndoshta do ta kishte parë jo vetëm si një dëshmi të talentit të jashtëzakonshëm të Van Goghut, por edhe si një shembull të mënyrës se si një përvojë individuale mund të marrë një formë që prek diçka universale. Van Gogh e ktheu botën e tij të brendshme në ngjyrë. Jungu kërkoi të kuptonte gjuhën e botës së brendshme përmes simboleve. Në këtë kuptim, ata takohen jo në një dhomë, por në një vepër arti. “Nata me Yje” është vendi ku ky takim imagjinar bëhet i mundur.

Njëri vjen nga piktura, tjetri nga psikologjia. Njëri flet me penel, tjetri me koncepte. Por të dy prekin të njëjtën hapësirë njerëzore: atë pjesë të shpirtit që nuk shpjegohet lehtë dhe që shpesh gjen rrugën për t’u shfaqur përmes imazheve, ëndrrave dhe krijimtarisë. Prandaj “Nata me Yje” vazhdon të jetë më shumë se një kryevepër e historisë së artit. Ajo është një dëshmi e fuqisë së njeriut për ta transformuar përvojën në krijim dhe errësirën në dritë. Van Gogh nuk arriti ta mposhtë të gjithë errësirën e tij, por arriti t’i japë asaj një formë që nuk vdiq bashkë me të. Ai la pas një qiell që ende lëviz. Një natë që ende ndriçon.

Dhe një vepër ku, më shumë se një shekull më vonë, arti i Van Goghut dhe mendimi i Jungut mund të takohen në heshtje, në atë hapësirë të thellë ku ngjyra bëhet simbol dhe simboli bëhet kujtesë./KultPlus.com

Shkodra dhe muzika ishin dy dashuritë që udhëhoqën jetën dhe krijimtarinë e Prenkë Jakovës. I lindur më 27 qershor 1917 në Shkodër, ai do të bëhej një nga figurat më të rëndësishme të muzikës shqiptare dhe themeluesi i operës kombëtare.

Që në moshë të re, Jakova u afrua me muzikën, fillimisht si klarinetist në bandën e gjimnazit françeskan “Illyricum”, nën drejtimin e At Martin Gjokës. Më pas, studimet në konservatorin “Santa Cecilia” në Romë e zgjeruan horizontin e tij artistik, pa e shkëputur nga rrënjët shkodrane.

Pas kthimit në Shqipëri, ai iu përkushtua mësimdhënies, dirigjimit dhe kompozimit, duke ndërtuar gradualisht një jetë të pasur artistike. Në veprat e tij, tradita muzikore e Shkodrës u takua me format e muzikës së kultivuar, duke krijuar një gjuhë të veçantë shqiptare.

Momenti më i rëndësishëm i krijimtarisë së tij erdhi në vitin 1958 me “Mrikën”, veprën që u bë opera e parë shqiptare. E vënë në skenën e teatrit “Migjeni” në Shkodër, ajo shënoi një pikë kthese për historinë e muzikës kombëtare.

Jakova vijoi të krijonte vepra të rëndësishme, ndër to “Dasma shkodrane” dhe opera “Gjergj Kastrioti Skënderbeu”, ndërsa kontributi i tij u shtri edhe në formimin e orkestrave, drejtimin e aktiviteteve muzikore dhe edukimin e brezave të rinj.

Rruga e tij artistike nuk ishte e lehtë. Ai u përball me burgimin dhe presionin politik të regjimit komunist, ndërsa familja e tij pësoi persekutim të rëndë. Megjithatë, muzika mbeti mënyra e tij për të vazhduar përpara.

Më 16 shtator 1969, Prenkë Jakova u nda nga jeta në moshën 52-vjeçare. Ai la pas një trashëgimi që do të vazhdonte të rritej edhe pas vdekjes së tij. “Artist i Merituar”, “Artist i Popullit” dhe “Nderi i Kombit” janë disa prej vlerësimeve që iu dhanë ndër vite.

Por trashëgimia e Jakovës nuk qëndron vetëm në dekorata. Ajo jeton në partiturat e tij, në skenat ku rikthehen veprat e tij dhe në brezat e muzikantëve që vazhdojnë të mësojnë e interpretojnë krijimtarinë e tij.

Prenkë Jakova mbetet një nga emrat që e bëri Shkodrën të flasë përmes muzikës dhe muzikën shqiptare të fitojë një zë të ri. Dashuria për qytetin e tij dhe për artin u shndërrua në një vepër që nuk i përket më vetëm një kohe, por kujtesës kulturore të Shqipërisë./KultPlus.com

Burgasi do të jetë qyteti pritës i Eurovision 2027. Qyteti bregdetar bullgar u përzgjodh nga Televizioni Kombëtar Bullgar (BNT) dhe Unioni Evropian i Transmetimeve (EBU) pas një procesi vlerësimi mes katër qyteteve kandidate.

Gjysmëfinalet do të mbahen më 11 dhe 13 maj 2027, ndërsa finalja do të zhvillohet më 15 maj.

Në garë për organizimin e konkursit ishin Burgasi, Varna, Plovdivi dhe Sofja. Pas vlerësimit të ofertave, Varna dhe Plovdivi u eliminuan, ndërsa në fazën përfundimtare mbetën Burgasi dhe Sofja.

Përzgjedhja u bazua në kapacitetet teknike, kushtet e organizimit dhe përputhshmërinë me kërkesat dhe standardet e EBU-së./KultPlus.com

Autorja shqiptare me famë ndërkombëtare, Lea Ypi, do të jetë në Shkup më 24 gusht 2026, ku do të nderohet me çmimin “BookStar 2026” për librin e saj “Të lirë” (“Free”).

Takimi me publikun do të mbahet në orën 19:00 në hapësirat e Laboratoriumit. Pas ndarjes së çmimit, Ypi do të zhvillojë një bashkëbisedim me publikun, të moderuar nga Kalina Maleska.

Në qendër të diskutimit do të jenë libri “Të lirë”, përvoja personale e autores dhe temat e lirisë, shoqërisë dhe rritjes në një periudhë ndryshimesh të mëdha historike.

Aktiviteti organizohet si pjesë paraprake e Festivalit të Letërsisë Evropiane “BookStar”, nën moton “FREE AT LEAST!”, duke shënuar fillimin e muajit të aktiviteteve të festivalit. Edicioni i 12-të i “BookStar 2026” do të mbahet nga 28 deri më 30 shtator./KultPlus.com

Një libër i ri kushtuar trashëgimisë kulturore të Kosovës do të prezantohet këtë të premte në Prishtinë, në një aktivitet që synon të sjellë më pranë publikut pasurinë kulturore dhe historike të vendit.

Libri i autorit Berat Hasani përshkruhet si një udhëtim i ilustruar nëpër trashëgiminë kulturore të Kosovës, duke përfshirë objekte, lokalitete, ura, vegla muzikore dhe elemente të tjera që dëshmojnë historinë, traditat dhe identitetin kulturor të vendit.

Përmes këtij projekti, Hasani synon të dokumentojë dhe të sjellë në një formë të qasshme aspekte të ndryshme të trashëgimisë kulturore, duke i dhënë rëndësi ruajtjes dhe njohjes së tyre nga brezat e rinj.

“Ky libër është një udhëtim nëpër pasurinë tonë kulturore, përmes objekteve, lokaliteteve, urave, veglave muzikore dhe elementeve të ndryshme që tregojnë historinë dhe identitetin e Kosovës”, ka shkruar Hasani në njoftimin për promovimin e librit.

Promovimi i librit do të mbahet më 14 gusht, nga ora 18:00, në Librarinë Dukagjini, në Sheshin “Nënë Tereza” në Prishtinë.

Në panelin e diskutimit do të marrin pjesë Arif Bunjani dhe Miuamer Hasani, ndërsa publiku do të ketë mundësinë të njihet më nga afër me projektin dhe përmbajtjen e librit.

Hasani ka ftuar të interesuarit të bëhen pjesë e këtij promovimi, duke e cilësuar librin si një projekt të veçantë dhe të rëndësishëm për të.

“Një projekt shumë i veçantë për mua, që më në fund po e ndaj me ju”, ka shkruar ai, duke falënderuar njëkohësisht të gjithë ata që e kanë mbështetur gjatë realizimit të këtij projekti.

Promovimi vjen si një tjetër nismë që i kushton vëmendje trashëgimisë kulturore të Kosovës dhe përpjekjeve për ta dokumentuar e prezantuar atë përmes formave të reja të komunikimit me publikun./KultPlus.com

Me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Rinisë, Kuvendi i Republikës së Kosovës ka hapur dyert për të rinj nga e gjithë Kosova dhe diaspora, të cilët patën mundësinë të prezantojnë talentet, projektet dhe punën e tyre në fusha të ndryshme.

Ushtruesja e detyrës së Presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, ka ndarë në rrjetet sociale përshtypjet nga aktiviteti, duke vlerësuar larminë e profileve dhe angazhimin e të rinjve.

Ajo tha se pjesëmarrësit vinin nga fusha të ndryshme, si teknologjia, arti, muzika, sporti, letërsia, studimi dhe hulumtimi, ndërsa secili prej tyre, sipas saj, solli një histori dhe talent që dëshmon potencialin e rinisë së Kosovës.

“Me profile të ndryshme, nga teknologjia, arti, muzika e sporti, te letërsia, studimi dhe hulumtimi, secili prej tyre solli një histori të veçantë, një talent dhe një punë që dëshmon se çfarë rinie ka ky vend”, është shprehur Haxhiu.

Haxhiu ka thënë se ishte veçanërisht mbresëlënëse të njiheshin nga afër projektet dhe idetë e të rinjve, si dhe përkushtimi i tyre në fushat ku veprojnë.

“Ishte mbresëlënëse t’i dëgjonim nga afër, të shihnim projektet që po i zhvillojnë, idetë që po i ndërtojnë dhe përkushtimin me të cilin punojnë secili në fushën e vet”, ka deklaruar ajo.

Duke folur për të ardhmen e të rinjve, ushtruesja e detyrës së Presidentes së Kosovës ka theksuar rëndësinë e krijimit të kushteve që ata të mund ta ndërtojnë jetën dhe karrierën e tyre në Kosovë.

“Në fjalën time theksova se përkushtimi ynë është për një Kosovë ku të rinjtë mund ta ndërtojnë të ardhmen këtu, me shkollim të mirë, me punë të ndershme dhe me drejtësi që vlen për të gjithë”, ka shkruar Haxhiu.

Ajo ka shtuar se vizioni duhet të jetë një Kosovë ku puna dhe talenti vlerësohen dhe ku të rinjtë kanë mundësi të ecin përpara bazuar në dijen dhe aftësitë e tyre.

“Një Kosovë ku puna dhe talenti kanë peshë dhe ku secili mund të ecë përpara me atë që di e që bën”, është shprehur Haxhiu.

Në fund të postimit, ajo ka falënderuar të gjithë të rinjtë për pjesëmarrjen dhe prezantimet e tyre, duke vlerësuar kontributin që ata po japin në fusha të ndryshme./KultPlus.com

Pas 47 vitesh, një tjetër vepër e animacionit shqiptar po përgatitet të rikthehet në jetë. Filmi vizatimor “Arushi hap tokë të re”, realizuar në vitin 1979, do të restaurohet në kuadër të nismës “Adopto një Film për Restaurim”, duke iu bashkuar përpjekjes për të ruajtur dhe rikthyer në vëmendje pasurinë e kinematografisë shqiptare.

Filmi është pjesë e fondit të filmave të animuar të ish-Kinostudios “Shqipëria e Re” dhe mban regjinë dhe pikturën e Tonin Vuksanit. Me skenar të Naum Priftit dhe muzikë të kompozitorit Gjon Simoni, vepra i përket një periudhe të rëndësishme të historisë së animacionit shqiptar.

Restaurimi do të realizohet me mbështetjen e Endri Haxhiut, drejtor i përgjithshëm i Institutit Kombëtar të Trashëgimisë Kulturore, i cili është bërë pjesë e nismës që synon t’u japë një jetë të re filmave të vjetër shqiptarë.

Lajmi është bërë i ditur nga drejtori i Arkivit Qendror Shtetëror të Filmit, Eljan Tanini, i cili ka theksuar se nisma mbetet e hapur për këdo që dëshiron të kontribuojë në restaurimin e një filmi shqiptar, një kronike të kohës, dokumentari apo filmi të animuar.

Përtej rikthimit teknik të një vepre të krijuar 47 vite më parë, restaurimi i “Arushi hap tokë të re” është edhe një mënyrë për të mbajtur gjallë kujtesën e kinematografisë shqiptare. Filmat e animuar, ashtu si filmat artistikë dhe dokumentarët, janë pjesë e një trashëgimie që rrezikon të humbasë nëse nuk ruhet dhe restaurohet në kohë.

Nisma “Adopto një Film për Restaurim” synon pikërisht të krijojë një lidhje mes kësaj trashëgimie dhe atyre që duan të kontribuojnë në ruajtjen e saj, duke bërë të mundur që vepra të krijuara dekada më parë të rikthehen te publiku me një cilësi të denjë për kohën e sotme.

Kështu, “Arushi hap tokë të re” nis një tjetër udhëtim, këtë herë jo në ekranin e Kinostudios së dikurshme, por drejt një jete të re në kujtesën filmike shqiptare./KultPlus.com

Kalaja e Porto Palermos u kthye mbrëmjen e kaluar në një skenë ku historia, muzika, arti dhe idetë bashkëkohore u takuan në një atmosferë ndërkombëtare.

Në këtë hapësirë të veçantë u zhvillua “World Changers Porto Palermo 2026”, një aktivitet që solli në vëmendje dialogun ndërkulturor, inovacionin dhe bashkëpunimin ndërkombëtar. Në qendër të mbrëmjes ishin panelet e diskutimit me pjesëmarrës nga fusha të ndryshme, duke krijuar një hapësirë shkëmbimi mes akademikëve, artistëve, inovatorëve, drejtuesve të institucioneve dhe vendimmarrësve.

Një prej momenteve të veçanta ishte prezantimi premierë i librit “World Federal Constitutionalism and Technologies of Power in the Quantum Era”, me bashkautorë prof. Gabriele Pao-Pei Andreoli dhe Alberto Contu, duke sjellë në Porto Palermo edhe diskutimin mbi transformimet që teknologjia dhe zhvillimet e reja po sjellin në shoqërinë bashkëkohore.

Por mbrëmja nuk mbeti vetëm te fjala. Muzika i dha një tjetër ritëm hapësirës historike të kalasë, përmes performancës së violinistit Olen Cesari, i cili ndërthuri tingujt e muzikës klasike me elemente bashkëkohore.

Mes gurëve të lashtë të Porto Palermos, muzika dhe dialogu u bënë pjesë e së njëjtës skenë, duke e kthyer kalanë në një pikëtakim mes trashëgimisë dhe së ardhmes.

Aktiviteti u zhvillua me mbështetjen e Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Bashkisë Himarë dhe Porto Palermo Festival, duke i dhënë një tjetër dimension rolit të kësaj hapësire si vendtakim për artin, kulturën dhe bashkëpunimin ndërkombëtar./KultPlus.com

Me interesin e madh që ka ngjallur filmi “Odissea” i Christopher Nolan, është momenti ideal për të zbuluar ose për të rishikuar disa prej filmave më të njohur që janë frymëzuar nga mitologjia greke.

1. “Troy” (2004)

Filmi me protagonist Brad Pitt, në rolin e Akilit, tregon historinë e Luftës së Trojës dhe përplasjen mes grekëve dhe trojanëve.

Në qendër të historisë janë disa nga figurat më të famshme të mitologjisë greke, si Akili, Hektori dhe Paridi.

Filmi ndërthur legjendën me një qasje më realiste dhe spektakolare ndaj luftës së lashtë.

2. “300” (2006)

Një nga filmat më spektakolarë të frymëzuar nga historia dhe legjendat e Greqisë së lashtë.

“300” tregon historinë e mbretit Leonida të Spartës dhe 300 luftëtarëve spartanë që përballen me ushtrinë e madhe perse në betejën e Termopileve.

Filmi është veçanërisht i njohur për stilin vizual, skenat e betejave dhe atmosferën epike.

3. “Clash of the Titans” (2010)

Filmi ndjek historinë e Perseut, një prej heronjve më të famshëm të mitologjisë greke.

Perseu përballet me krijesa mitologjike dhe me fuqitë e perëndive të Olimpit, ndërsa përpiqet të shpëtojë njerëzit dhe të përmbushë fatin e tij.

Filmi përmban shumë prej elementeve klasike të mitologjisë greke: Zeusin, Hadesin, Meduzën, Krakenin dhe heronjtë e lashtë.

4. “Immortals” (2011)

Një tjetër film epik i frymëzuar nga mitologjia greke.

Historia përqendrohet te Tezeu, i cili përballet me mbretin brutal Hyperion. Ky i fundit kërkon të çlirojë Titanët dhe të sjellë kaos në botë.

Filmi kombinon mitologjinë greke me aksion, beteja madhështore dhe një stil vizual shumë të veçantë.

5. “Hercules” (2014)

Dwayne Johnson interpreton heroin legjendar grek Herakliun (Herkulin).

Filmi tregon historinë e heroit që përpiqet të përballet me të kaluarën e tij dhe të udhëheqë një grup luftëtarësh në beteja të rrezikshme.

Edhe pse filmi merr disa liri me mitologjinë tradicionale, ai është një aventurë spektakolare e bazuar te një prej figurave më të njohura të botës greke. /atsh

Dita e gjashtë e edicionit të 25-të të DokuFest solli një program të larmishëm me filma dokumentarë, diskutime, takime me autorë dhe aktivitete muzikore, duke vazhduar të ndërthurë kinemanë me temat shoqërore dhe kulturore.

Përmes filmave dhe diskutimeve me autorë e profesionistë të fushës, festivali vijoi të trajtojë kinemanë dokumentare si një mjet për të dokumentuar realitetin, për të sfiduar perceptimet dhe për të krijuar hapësira dialogu.

Në fokus Ballkani dhe dokumentari i shkurtër

Programi i ditës nisi me “The Thing to Be Done”, pjesë e programit Balkan Feature Dox, që trajton realitetet bashkëkohore të rajonit dhe zgjedhjet që ndikojnë në jetën e përditshme.

Në Kino Art Theatre u prezantua programi International Short Dox, me filmat “Chuuraa”, “Dragica, Danica, Duška / When Zora, the Goddess of Dawn, Opens the Gates of Heaven for Sun to Emerge”, “kiss kiss bang bang” dhe “Normal Planet”.

Gjatë paradites vazhdoi edhe seria “In Conversation with National Competition Filmmakers”, duke u dhënë mundësi të pranishmëve të takonin regjisorët e Garës Kombëtare dhe të njihnin më nga afër procesin krijues dhe historitë pas filmave.

Klima, kujtesa dhe identiteti

Në programin Green Dox, publiku ndoqi dokumentarin “Heat”, i cili trajton ndikimin e temperaturave në rritje dhe mënyrën se si komunitetet po përballen me pasojat e ndryshimeve klimatike.

Ndërkohë, në Teatrin “Bekim Fehmiu” u shfaq programi Balkan Short Dox, me filmat “Closure”, “The Divine Feminine”, “SLET 1988” dhe “Letters from Home”, të cilët trajtojnë tema që lidhen me kujtesën, identitetin dhe marrëdhëniet njerëzore.

Programi vijoi me “Amilcar”, pjesë e International Feature Dox, një dokumentar kushtuar jetës, veprimtarisë dhe trashëgimisë së Amílcar Cabral, një prej figurave të rëndësishme të luftës për pavarësi në Afrikë.

Në Kino Art Theatre u shfaq gjithashtu “Dream of Another Summer”, një rrëfim intim ku kujtimet, ëndrrat dhe përvojat personale ndërthuren në një perspektivë reflektuese mbi jetën.

DokuTalk: Dokumentimi si formë aktivizmi

Në kuadër të DokuTalk u zhvillua diskutimi “Images of Resistance: When Documentation Becomes Activism”, kushtuar rolit të imazhit dokumentar në momente rezistence dhe ndryshimesh shoqërore.

Në panel morën pjesë Mei Seva, Adem Tutić dhe Rico Wong, ndërsa diskutimi u moderua nga Brigid O’Shea.

Panelistët diskutuan se si dokumentimi vizual mund të shkojë përtej regjistrimit të historisë, duke ruajtur zërat e komuniteteve, duke sjellë në vëmendje kauza lokale dhe duke e shndërruar dëshminë në një formë aktivizmi.

Shpallen projektet fituese të Short Film Forum

Një tjetër moment i rëndësishëm i ditës ishte ceremonia e çmimeve të Short Film Forum, ku u vlerësuan disa prej projekteve më premtuese të edicionit të 25-të.

“Silent Return” nga Dionis Prifti fitoi çmimin Invitation to Agora Market at Thessaloniki Film Festival, ndërsa “Cicë!” nga Finesa Peja u vlerësua me Kosovar Nomination to Euroconnection at Clermont-Ferrand Short Film Market.

“For Whom Do the Bells Toll” nga Erlisë Beqiri mori dy çmime: Two Consultations and Tailored Festival Strategy Award dhe Talent Award for a Kosovar Project, me vlerë 1,500 euro.

Çmimi Invitation to Pitching Session at ShorTO Film Market iu dha projektit “My Pants Are Your Pants” nga Durim Klaiqi, ndërsa “betwixt” nga Dita Xhaferi fitoi Best Pitch – Emerging Filmmaker, që përfshin 5,000 euro në pajisje filmike.

Çmimi Best Project – Creative Force Award iu dha projektit “The Rifts” nga Gogo Vanev.

DokuNights sjell muzikën në Marash

Pas filmave dhe diskutimeve, dita u mbyll me muzikë në kuadër të DokuNights.

Në Andrra Stage performuan DON’T FK WITH THE DISCO** dhe Jackal, duke sjellë ritme disco dhe funk për publikun në Marash të Prizrenit.

DokuFest XXV vazhdon edhe në ditët në vijim me filma, diskutime, aktivitete profesionale dhe ngjarje muzikore, duke e mbajtur Prizrenin në qendër të një programi që ndërthur kinemanë dokumentare me dialogun, reflektimin dhe shkëmbimin kulturor./KultPlus.com

Ministrja në detyrë e Kulturës, Saranda Bogujevci, ka marrë pjesë në edicionin e 16-të të Green Fest në Mitrovicë, festival që ndërthur muzikën, artin dhe aktivitetet kulturore me ndërgjegjësimin për mbrojtjen e mjedisit.

Përmes një postimi, Bogujevci ka theksuar se Mitrovica gjatë këtyre ditëve është shndërruar në një hapësirë edhe më të gjallë falë aktiviteteve të festivalit.

“Green Fest po sjell në qytet muzikë, art dhe aktivitete që lidhin kulturën me një prej temave më të rëndësishme të kohës sonë: mjedisin”, ka shkruar ajo.

Sipas Bogujevcit, pas 15 vitesh aktivitet, festivali vazhdon me të njëjtën ide, por me energji të re.

“Ishte kënaqësi të jem pjesë e edicionit të 16-të”, ka përfunduar ajo./KultPlus.com

Ekipi i xhudos së Kosovës ka marrë pjesë gjatë kësaj jave në Kampin Olimpik Stërvitor në Papendal të Holandës, një prej qendrave më të njohura të sportit elitar në Evropë.

Në këtë kamp janë mbledhur xhudistë të nivelit të lartë nga vende të ndryshme të botës, ndërsa Kosova ka vazhduar përgatitjet intensive për garat e ardhshme ndërkombëtare.

Nën udhëheqjen e kryemjeshtrit Driton Kuka dhe trajneres Majlinda Kelmendi, Kosovën në kamp e përfaqësuan:

Laura Fazliu
Flaka Loxha
Fatjona Kasapi
Erza Muminoviq
Laurinë Gashi
Enise Zijade
Akil Gjakova
Dardan Cena
Shpati Zekaj

Pjesëmarrja në Kampin Olimpik në Papendal është pjesë e përgatitjeve të xhudistëve kosovarë për sfidat e ardhshme ndërkombëtare, me synimin për të arritur në formën më të mirë drejt Lojërave Olimpike “Los Angeles 2028”.

Xhudistëve të Kosovës u urojmë suksese në vazhdimin e përgatitjeve dhe në garat e ardhshme ndërkombëtare./KultPlus.com

Më 13 gusht 1980, në Tiranë, u nda nga jeta një prej figurave më të rëndësishme të albanologjisë, profesori Eqrem Çabej. Vetëm një muaj pas vdekjes së tij, më 13 shtator 1980, revista “Oko” e Zagrebit botoi një shkrim përkujtimor kushtuar jetës dhe veprës së tij shkencore.

Në një periudhë të shoqëruar me përplasje të forta ideologjike mes udhëheqjeve komuniste të kohës, revista kroate e vlerësonte Çabejn si një studiues me kontribut të jashtëzakonshëm në gjuhësi, histori, letërsi dhe kulturën e popujve të Ballkanit.

Studimi i gjuhës dhe kulturës shqiptare

Në shkrimin e publikuar nga “Oko”, Çabeji përshkruhet si një njeri që “tërë jetën e vet ia kushtoi studimit të gjuhës dhe të zakoneve të popullit të vet si dhe të popujve të tjerë që jetojnë në Ballkan”.

Revista theksonte se vdekja e tij ishte një humbje e madhe veçanërisht për popullin shqiptar, por edhe për studiuesit që merreshin me historinë, gjuhën dhe kulturën shqiptare.

Çabej kishte studiuar gjuhësinë indoevropiane në Vjenë, ku mbrojti tezën e doktoraturës “Italoalbanische Studien”, nën udhëheqjen e profesorëve të njohur Paul Kretschmer dhe Norbert Jokl.

Pas kthimit në Shqipëri, ai punoi si mësues në Gjirokastër. Periudha e parë e veprimtarisë së tij, nga viti 1933 deri më 1945, u karakterizua nga një interesim i gjerë për fusha të ndryshme të dijes. Çabej u mor me letërsi, kritikë, folklor, muzikologji dhe etnografi, ndërsa hartoi edhe tekste gjuhësore e letrare për shkollat.

Kontributi në albanologji

Një vend të veçantë në veprimtarinë e Çabejt zë puna për “Mesharin” e Gjon Buzukut. Sipas shkrimit të “Oko”-s, gjatë viteve të luftës ai nisi punën shumëvjeçare për transkriptimin e këtij monumenti të hershëm të gjuhës shqipe, i cili u botua në Tiranë në vitin 1968.

Studimet e tij për dialektin verior të shqipes, veçanërisht nga aspekti fonologjik, i hapën rrugën punimeve të rëndësishme në gjuhësinë historike shqiptare dhe në studimet ballkanike.

Revista ndalet edhe te puna e tij për Fjalorin etimologjik të gjuhës shqipe, një vepër monumentale që mbeti e papërfunduar pas vdekjes së tij.

Sipas autorëve të shkrimit, një vepër e tillë ishte e domosdoshme për studimet serioze ballkanologjike, pasi shqipja mund të ndihmonte në shpjegimin e dukurive të ndryshme karakteristike të bashkësisë gjuhësore ballkanike.

“Një autoritet që nuk mund të lihet anash”

Në përkujtimin e saj, “Oko” e cilësonte Çabejn si një polihistorik, duke vënë në pah interesimin e tij për një numër të madh disiplinash shkencore.

Punimet e tij, sipas revistës, shtriheshin edhe në fusha si arkeologjia linguistike e Ballkanit, studimet mbi gjuhët ilire e trake, onomastika dhe paleoballkanistika.

“Populli dhe shkenca shqiptare me vdekjen e këtij njeriu dhe humanisti të madh humbën shumë”, shkruante revista, duke shtuar se të gjithë popujt e Ballkanit humbën një studiues që “më së shumti dinte për ta” dhe që ua kishte kushtuar jetën dhe veprën e tij.

“Oko”, revista e kulturës dhe artit nga Zagrebi

Revista “Oko”, e cila botohej në Zagreb, ishte themeluar në vitin 1973 si gazetë për kulturë dhe art. Fillimisht botohej çdo javë, ndërsa nga viti 1974 filloi të dilte çdo dy javë.

Numri i fundit i saj u botua në janar të vitit 1991.

Përkujtimi i 13 shtatorit 1980 mbetet një dëshmi interesante e vlerësimit që gëzonte Eqrem Çabej në qarqet intelektuale të ish-Jugosllavisë dhe në hapësirën më të gjerë ballkanike./KultPlus.com

Ylli amerikan i muzikës, Beyoncé, po përballet me një proces gjyqësor pas padisë së ngritur nga kompania “Hirose Enterprise” dhe producenti Shuji Hirose.

Beyoncé akuzohet për shkelje të pronësisë intelektuale lidhur me këngën “Alien Superstar”, pjesë e albumit të saj të vitit 2022, “Renaissance”.

Sipas pretendimeve të paraqitura në gjykatë, në hyrje të këngës është përdorur pa leje një sekuencë vokale nga projekti “Moonraker” i artistit John Holiday.

Paditësit pretendojnë se ekipi i këngëtares mori miratimin e Holiday vetëm pas publikimit të këngës. Megjithatë, sipas tyre, artisti i kishte transferuar të drejtat autoriale te kompania disa vite më parë dhe, për këtë arsye, nuk kishte më autoritet ligjor për të dhënë licencën.

Përmes padisë kërkohet ndalimi i përfitimeve financiare nga përdorimi i kësaj pjese muzikore, si dhe një dëmshpërblim financiar, vlera e të cilit nuk është bërë e ditur./KultPlus.com